Vlak buiten Minsk is zaterdagmiddag lijk van oppositie-activist Oleg Bebenin (36) gevonden. Volgens de politie gaat het om zelfmoord, maar zijn familie en vrienden vrezen erger. Het is onrustig in Wit-Rusland, het land moet binnenkort naar de stembus en sinds het conflict met Rusland is voor het eerst in lange tijd de uitkomst onzeker.

Volgens zijn vrienden, collega’s en familie van de oppositie-activist Oleg Bebenin is zelfmoord uitgesloten. De politie beschrijft hoe hij zichzelf op zijn datsja buiten de stad heeft opgehangen met het touw van een hangmat. ‘Er is niet eens een afschreidsbrief gevonden’, legt zijn collega Zmitser Bandarenka een Russisch persbureau uit. ‘Er waren geen problemen op zijn werk, hij heeft een geweldige vrouw, twee zoontjes, zijn beide ouders en een broer. Het kan gewoon niet’. Bebenin stond al ruim tien jaar aan het hoofd van Charter ‘97, een onafhankelijke nieuwssite en een van de belangrijkste communicatiekanalen van de Wit-Russische oppositie. Andere vrienden bevestigen dat ze eerder eerder die dag nog een SMS’je van hem hebben ontvangen met een uitnodiging om naar de bioscoop te gaan. De politie spreekt andere doodsoorzaken tegen. Volgens woordvoerder Alexander Daniltsjenko werd er naast de strop een omgetrapte stoel gevonden en lagen er lege flessen sterke drank in de buurt.

Veel analisten, politici en mensenrechtenorganisaties noemen Wit-Rusland de ‘laaste dictatuur in Europa’. Het land staat sinds 1994 al onder leiding van president Aleksandr Loekasjenko. Verkiezingen worden gefraudeerd, de oppositie de kop ingedrukt en vrije media aan banden gelegd. De afgelopen jaren zijn meerdere politici, zakenlieden en journalisten onder verdachte omstandigheden om het leven gekomen. Bebenin is in 1997 een tijd ontvoerd geweest doro de geheime dienst en werd twee jaar later door gemaskerde mannen met honkbalknuppels bewerkt. Een exacte datum is er nog niet, maar voor februari volgend jaar moeten er in Wit-Rusland presidentsverkiezingen gehouden worden. De autoriteiten voerden de druk op. Vorige winter werden verschillende oppositieleiders opgepakt en geblinddoekt afgevoerd naar een excecutieplaats, waar ze als ‘laaste waarschuwing’ genade kregen. Alle media in het land moesten zich de afgelopen maanden registreren.

Volgens de meeste analisten kunnen de Wit-Russische autoriteiten zich zoveel repressie veroorloven omdat president Loekasjenko altijd de steun van Rusland heeft. Maar de afgelopen maanden botert het niet tussen de twee buurlanden. Wit-Rusland dreigde de Russische gastoevoer naar Europa te onderbreken en er zijn allerlei problemen op douane-gebied. In beide landen doen de staatszenders hun best de ander zwart te maken. De belangrijkste oppositiekandidaat voor de komende verkiezingen, Andrej Sannikov, laat weten geschokt te zijn. ‘Oleg is mijn vriend, we werkten nauw samen en hij is een betrouwbaar persoon. We hadden veel plannen en we zagen elkaar bijna iedere dag’. De redactie van Charter97.org wijst tegenstrijdige feiten. ‘Volgens de politie is hij op 3 augustus in de middag om het leven gekomen, de akte die de nabestaanden in handen kregen heeft een andere datum’. Op de website stromen honderden reacties binnen. ‘We zullen je nooit vergeten’, schrijven lezers. En nog vaker: ‘We zullen je werk doorzetten’.

Gisteren op het MIGZ-festival een voorproefje gezien van wat IGLA, de remix – gaat worden. Verwacht ontzettend veel Tsoj, sterke muziek, geweldige animaties en een spannende speelfilm. Binnenkort in de bioscoop

Het Orthodoxe geloof zit in de lift in Rusland. Terwijl het land bestaat uit een lappendeken van verschillende religies kruipt de staat steeds dichter naar de Orthodoxe kerk. Religieuze minderheden likken hun wonden.

Chauffeur Vitali is een man van weinig woorden. ,,Ik werk hier nu drie maanden”, zegt hij. ,,Het is belangrijk je aan de verkeersregels te houden”, legt hij uit. En dat doet hij dan ook. Anders dan het gros van de Moskouse taxichauffeurs houdt hij zich keurig aan de maximumsnelheden, geeft hij voorrang wanneer dat nodig is en hangt er in zijn auto geen tabak- of alcoholwalm. Vitali werkt voor een pas opgerichte Russisch-Orthodoxe taxidienst. Bijna alle Russische auto’s hebben een klein icoontje op het dashboard, in deze taxi ligt een bijbel voorhanden en kan op verzoek kerkmuziek worden opgezet. Onderweg legt Vitali uit langs welke kerken we passeren, maar echt bijzonder wordt de rit pas wanneer op een kruispunt een Porsche Cayenne door rood stuift en Vitali een ruk aan het stuur geeft. Het scheelt maar een haar. Waar iedere Russische weggebruiker de overtreder minutenlang de huid zou hebben volgescholden blijft de chauffeur van de orthodoxe taxidienst de kalmheid zelve. Hij knippert met zijn ogen, hangt het icoontje recht en rijdt verder.

Na een lange tijd van kwijnende parochies en leegstaande kerken zit het Orthodoxe geloof de afgelopen jaren in de lift. Hoewel het land bestaat uit een lappendeken van verschillende religies en ethniciteiten wint de Orthodoxe kerk aan populariteit. Dat gaat niet altijd zonder spanningen, zoals ook de Orthodoxe taxidienst moest ondervinden. Na de lancering in mei dit jaar bestelde een populaire radio-DJ in de uitzending een taxi naar een moskee, gaf zichzelf een moslimnaam en sprak met een zwaart accent uit de Russische Kaukasus. De taxicentrale weigerde de rit, en legde uit dat ‘niet-gelovigen’ geen ritjes krijgen. In de Russische media bood eigenaar Nikolai Maslov later zijn excuses aan en liet hij weten dat de dispatcher in kwestie ontslagen was. Volgens verschillende opinieonderzoeken voelt ruim 60 procent van de Russische bevolking zich Orthodox, vijf tot zeven procent moslim en minder dan een procent katholiek, protestant, joods of boeddhist.

,,Het is geen wonder, na jaren van onderdrukking mag ik eindelijk gewoon naar de kerk”, zegt Jevgenia Filipova, een bejaarde vrouw die naar de Christus-de-Verlosserkerk in het centrum van Moskou schuifelt. ,,Tijdens de communisten mocht je niets, en kon je niet eens steun krijgen bij de kerk. Nu heb ik een miserabel pensioen, maar ik mag tenminste langs bij de kerk. En hier helpen ze me tenminste”. Ze legt uit dat er allerlei religieuze spanningen zijn ontstaan de afgelopen jaren. ,,In mijn flatgebouw heeft iemand een icoontje opgehangen. Dat was de volgende dag verdwenen. Toen stond er een boeddhistische afbeelding, en die heb ik weer weggehaald. Ik heb een bijbel op tafel gelegd, en daar lag later een koraan bij. Zo blijven we bezig”. Terwijl er volgens experts weinig reden is om aan te nemen dat het Russische leiderschap diep gelovig is probeert de macht zich vroom voor te doen. President Dimitri Medvedev en zijn vrouw zijn regelmatig in een kerk te zien, en ook premier Vladimir Poetin steekt af en toe een kaarsje aan. Wanneer ik taxichauffeur Vitali aan het eind van de rit vertel dat ik geen Orthodox-gelovige ben schrikt hij. ,,Maar je weet je gelukkig te gedragen”, herstelt hij zich. ,,Dit is een Orthodox land en daar hebben de mensen zich naar de schikken”.

Wilt u er ook een? Bestel ‘m hier!

De Russische president Dimitri Medvedev maakt innovatie tot speerpunt van zijn politieke agenda. Op een graanveld buiten Moskou moet daarom binnenkort Skolkovo verrijzen, het Russische antwoord op Sillicon Valley. Volgens critici is het plan gedoemd te mislukken, juist omdat de overheid zich overal mee bemoeit.

Foto’s: Michail Ivanov

,,Wat doe je hier? Wegwezen!” roept een beveiliger. ,,Er is hier niets te zien, gewoon een graanveld en een paar vogeltjes”, roept hij. Verderop meten mannen in fel-oranje pakken het land op. Het mag dan een graanveld zijn, hier moet in een paar jaar tijd Skolkovo verrijzen, een hypermodern technologiecomplex dat het epicentrum van de Russische innovatie moet worden. De economie moet binnen tien jaar tijd niet zo sterk afhankelijk zijn van de olie- en gassector, maar drijven op innovatie en geavanceerde technologie. Volgens de architect zijn de futuristische bouwplannen geinspireerd op de doeken van Kazimir Malevitsj, de kantoren van Boeing, Cisco, Nokia en allerlei Russiche bedrijven komen in kubussen, driehoeken en halve cirkels in gekke composities langs een snelweg net buiten Moskou.

De Russische overheid zet hoog in met het project. President Dimitri Medvedev bezocht twee maanden geleden Sillicon Valley in Californië, sloot verschillende contracten en beloofde investeerders allerlei voordelen en privileges. Er komt een speciaal belastingregime, buitenlandse investeerders en studenten worden ontslagen van de visumplicht, de overheid draagt bij aan de verhuiskosten van buitenlandse gezinnen en zelfs de politie op het terrein krijgt een andere rol en ‘vriendelijker’ uniform. Volgens de oligarch Viktor Vekselberg, die van het Kremlin de opdracht kreeg om het project te overzien, zou Skolkovo ‘tenminste een Google per jaar’ voort moeten brengen. Volgens analisten tekent zich langzaam een nieuw buitenlands beleid af. De spierballentaal uit het Poetin-tijdperk is afgelopen, Rusland zou pragmatischer te werk gaan. Uit een gelekte memo naar Russische ambassades blijkt dat de overheid ‘vrienden noch vijanden, slechts zakelijke belangen’ in het buitenalnd zou moeten hebben. Het eerste schandaal rondom Skolovo is ook al in de maak. Vorige maand onthulde de zakenkrant Vedimosti dat de graanvelden in de buurt sinds kort het eigendom zijn van onder andere Roman Abramovitsj. Ook Olga Shoevalova, de vrouw van vice-premier Igor Sjoevalov, zou er volgens de krant onlangs land hebben gekocht. Omdat de overheid enorme bouwplannen heeft moeten beide binnenkort worden uitgekocht.

De Russsische overheid hoopt bovendien dat Skolkovo een einde kan maken aan de ‘braindrain’ in het land. Met aantrekkelijke voorwaarden kunnen Russische ingenieurs en IT-professionals die de afgelopen jaren naar het buitenland zijn vertrokken worden teruggehaald. Dergelijke projecten zijn succesvol gebleken in China. Maar ondertussen zwelt ook de kritiek aan. ,,De Russen blijven maar hameren op dat Skolkovo”, klaagt een Westerse diplomaat die volgens protocool anoniem wil blijven. ,,Ze willen dat wij de technologie en de expertise aanleveren, dan mogen wij in ruil ergens in Rusland voordelig fabrieken bouwen. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Het is bovendien lastig uit te leggen dat westerse overheiden bedrijven niet kunnen dwingen in Rusland een vestiging te openenen.” De altijd kritische columniste Joelia Latinina schrijft op haar weblog dat Medvedev zich niet op zakelijke belangen moet richten, maar juist voor individuele vrijheid moet zorgen. ‘De instrumenten van zijn toekomstige innovatie kunnen niet in Rusland gemaakt worden. Ze moeten allemaal uit het buitenland geimporteerd worden, liggen maanden bij de douane en vergen ontzettend veel papierwerk en smeergeld. De overheid zou er beter aan doen de corrupte staatsorganisaties aan te pakken, dan komt innovatie vanzelf’.

Wat uitgevers allemaal met een iPad kunnen, dat weten we inmiddels wel. Maar wat heb je er als journalist eigenlijk aan? Een how-to, recensie en veldtest in wording…

Terwijl het me op de Mac nog altijd niet gelukt is valt de iPad Calendar (video met irritante uitlegger) makkelijk de synchen met Google Calendar. Het ziet er niet alleen prachtig uit, het is ook nog eens bijzonder handig om je agenda bij de hand te hebben. Voor de vergeetachtigen onder ons.

Things for iPad (e 15,99) – Geen journalist is compleet zonder een lijst met af te werken plannen, verhalen, ideeën en andere snode plannetjes. Er is allerlei software beschikbaar, maar Things werkt als een trein, zeker omdat ‘ie over de wifi met de desktop versie op een lijn blijft.

Amazon Kindle (gratis) – Wie z’n woonadres verplaatst naar een motel in California heeft plots toegang tot de complete Kindle bibliotheek. Eindelijk.

Er zijn allerlei prachtige apps for kranten, magazines en uitgeverijen. Het is onbegonnen werk om die hier te verzamelen, maar de ratelende telexen van Reuters en AP springen er uit. Thompson Reuters News Pro (gratis) is zakelijk en heeft een schat aan actuele informatie. De vormgeving van de AP (ook gratis) springt er tussenuit, vrolijk en onhandig op hetzelfde moment.

Wordpress (gratis) – Een blogpost online zetten kan vanuit de gewone browser, maar het blijft priegelwerk. Hoewel de mogelijkheden beperkt zijn maakt de toepassing van WordPresset simpel en makkelijk.

Dropbox (gratis) – Hele folders met achtergrondinformatie, PDF-bestanden allerlei documenten (offline) beschikbaarmaken? Het kan met Dropbox. Wie een account heeft sleept de documenten naar de DropBox folder, en ze zijn automatisch online, en op de iPad te vinden.

Evernote (gratis) – Werkt anders, maar past hetzelfde principe als DropBox toe. Alle documenten, foto’s, lappen tekst of quotes op een rij.

Het stikt van de iPad-toepassingen om aantekeningen en notities te maken. In de meeste gevallen zijn ze weinig beter dan de ingebouwde ‘Notes’. Maar SoundPaper (gratis) is een prachtige toepassing, het programma neemt geluid op terwijl je aantekeningen maakt. Handig voor persconferenties, hoewel het geluid niet geweldig is. Wel aardig: je kunt in SoundPaper tekeningen maken.

Portfolio To Go (e 2,39) maakt van een Flickr-account een slideshow, die desgewenst ook offline te bekijken is. Handig voor wie niet opnieuw al zijn foto’s naar een ander apparaat wil slepen, en toch familie en vrienden vakantiefoto’s wil laten zien.

Wie uiteindelijk toch met een laptop en een iPad op stap gaat doet er goed aan Airdisplay (e 7,99) aan te schaffen. Over de beschikbare wifiverbinding zorgt de toepassing ervoor dat de iPad een tweede beeldscherm is. Handig voor tekstcorrectie, of wie gewoon ruimte te kort komt.

Wat is er verder voor journalisten onmisbaar op zo’n wonderscherm? Waar kun je zelf inmiddels niet zonder? Ik hoor het graag!

Ze komen nog altijd samen, de versplinterde fracties van de Russische democratische oppositie. Het enige wat hen samenhoudt, is een afkeer van premier Vladimir Poetin. Verslag van een tweemaandelijks circus.

Om de twee maanden –steeds op de 31ste– komt de Russische oppositie samen op het Majakovskiplein in het hartje van Moskou. Een vergunning om te protesteren krijgt de organisatie nooit, de overheid organiseert op diezelfde dag immers steeds een “toevallig” evenement. Begin dit jaar bijvoorbeeld stonden er clowns op het plein en werden de manifestanten opgepakt wegens ‘het verstoren van een kinderfeestje’. Tijdens de demonstratie van 31 juli vindt op het plein een autorally plaats. Auto’s scheuren voorbij, door de brullende motoren zijn de demonstraten amper hoorbaar.

Een kalme kolonel probeert het met een megafoon. ‘Burgers! Ga toch naar huis! Dit haalt allemaal niets uit. Het is mooi weer en wij hebben hier ook geen zin in.’ Een kwade vrouw slaat met haar vuisten op de rug van een politieagent. ‘Waar zijn de mannen?’, schreeuwt ze. ‘Kunnen er niet een paar potige jongens komen om de politie hier een lesje te leren?’ Ze komen niet. De 300 demonstranten worden langzaam maar met harde hand van het plein geveegd.

De datum is symbolisch: het 31ste artikel van de Russische grondwet garandeert dat ‘burgers het recht hebben om vreedzaam naar bijeenkomsten, demonstraties, marsen en protestacties’ te gaan. Af en toe ontstaan er vechtpartijen, de politie heeft moeite de menigte in toom te houden. ‘Rusland zonder Poetin, Moskou zonder Loesjkov’, zingen de demonstraten. Van achter een hek kijken de autoracers lachend toe. Uiteindelijk worden 81 mensen opgepakt, waaronder ex-premier Boris Nemtsov.

“Marionet” Medvedev
De Russische oppositie is versnipperd. Op het plein verzamelen liberalen, neofascisten, oud-dissidenten, jeugdorganisaties, oude vrouwtjes, mensenrechtenactivisten en een hoop jongeren die gewoon eens willen kijken. ‘Alleen Greenpeace ontbreekt hier nog’, grapt een van die toeristen. Het enige wat dit allegaartje van activisten samenbrengt, is de gemeenschappelijke hekel aan premier Poetin. ‘Hij is de grootste dief van allemaal’, legt Jelena Kommendantskaja (63) uit. ‘Ik heb een miniem pensioentje, de verkiezingen worden altijd vervalst en mijn kleinkinderen zijn bang voor de politie. Daarom kom ik naar hier, en zelfs dat mag niet.’

Opvallend: er wordt met geen woord gerept over president Dimitri Medvedev. Nochtans blijven de resultaten van zijn strijd tegen corruptie uit –een van de speerpunten van Medvedevs beleid. De meeste Russen gaan er vanuit dat premier Poetin de werkelijke macht heeft. De volgende presidentsverkiezingen in Rusland zijn pas voor 2012 maar nu al speculeren de Russen druk over wie de opvolger wordt van “marionet” Medvedev. Tegenover een Russisch persbureau liet Medvedev eind juli cryptisch weten dat het ‘Poetin, Medvedev of iemand anders’ zal zijn.

Kwaad zijn de demonstraten ook over een nieuw wetsvoorstel dat eind juli is aangenomen. Het geeft de Russische geheime dienst het recht om ‘burgers preventief te waarschuwen voor crimineel gedrag’. Iedereen die weigert gehoor te geven aan een dergelijk verzoek vliegt de bak in. De parallellen met de Sovjettijd liggen voor de hand –zeker voor demonstranten als Viktor Davidoff, die als Sovjet-dissident werd opgesloten in een psychiatrische inrichting.

‘Nu bracht ik de dag voor mijn verjaardag opnieuw door in een politiecel’, schrijft Davidoff in een opiniestuk in de krant The Moscow Times. ‘Precies dertig jaar geleden bracht ik mijn 24ste verjaardag door in de Boetirskaja-gevangenis nadat ik werd verdacht van het “zwartmaken van het Sovjetsysteem”. Voor iedereen die de Sovjettijd heeft meegemaakt en zich de glasnost en perestrojka kan herinneren, blijft het een mysterie waarom de huidige leiding precies de koers van hun Sovjetvoorgangers kiest.’

Kremlinhoer
Het is verbazingwekkend dat de Russische overheid altijd met enorm machtsvertoon de opposanten intimideert en oppakt. De meeste politicologen zijn er immers van overtuigd dat de beweging een stille dood zou sterven als de overheid haar gewoon haar gangetje liet gaan. Bijna drie jaar na de vorige parlementsverkiezingen is de oppositie het nog altijd niet eens over de vraag of ze wel of niet meedoen aan de volgende parlementsverkiezingen, eind 2011.

Laat staan met wie. Bovendien moeten de meeste Russen weinig hebben van de oppositie –zelfs in een miljoenenstad als Moskou komen op een zomerdag (nog voor de hevige branden) amper 300 mensen op straat. Toch is het Kremlin zenuwachtig. Bij protesten in Kaliningrad kwamen begin dit jaar zo’n 10.000 mensen samen. Ook in andere delen van Rusland is het een tijdlang onrustig geweest. In de nasleep van de wereldwijde crisis zitten veel Russen zonder werk, en de corruptie en onvrede nemen toe.

Wanneer de demonstratie na twee uur nog niet is afgelopen, grijpt de oproerpolitie OMON in. Een van de leiders van de oppositie, Ilja Jasjin, wordt door omstaanders op de schouders getild en roept dat het voorbij is. ‘We gaan naar huis. Dit heeft geen zin meer.’ Anderen roepen dat Jasjin een Kremlinhoer is en z’n mond moet houden.

In de voorste rij staan drie meisjes die het hardst schreeuwen. Maar er klopt iets niet aan hun Russische uitspraak, de klemtoon ligt verkeerd. De drie vriendinnen komen uit Oostenrijk en studeren Russisch in Moskou. ‘Je hoort je hier voor in te zetten’, legt Deresa (31) uit. ‘Het gaat hier om mensenrechten. Je kunt wel zeggen dat het een interne aangelegenheid is en dat je je daar als buitenstaander niet mee mag bemoeien, maar ik zie dat anders. Als we hier nu niet voor opkomen, krijgen we daar later spijt van’.

Een paar minuten later gaat Deresa demonstratief op de grond liggen, de agenten van de OMON pakken haar voorzichtig op en proppen haar met een hoop andere actievoerders in het arrestantenbusje. Tot hilariteit van de laatst overgebleven demonstranten, giet iemand vanuit het busje een fles cola leeg over een agent. Hij moet met een plakkend shirt naar huis.

‘De autorace kan weer beginnen, het is nog nooit zo spannend geweest’ roept de omroeper enthousiast. Het publiek is ondertussen al verdwenen.

We never really shook hands or were introduced, but I think his name was Roman. He was a young, rather aggressive fellow who had an angry look in his eyes. Like me, he spent most of the day at home. We met occasionally when he was smoking cigarettes in the hallway.

During a house-warming party we threw there, one of our guests walked in pale as a sheet and crashed on the couch. Not being able to speak much, she spluttered that there was a guy pointing a gun at her in the hallway. As I opened the door to see, the gun was pointed in my face, and my neighbour pulled the trigger.

Unlike a Hollywood movie, my life didn’t flash by before my eyes. But I remember thinking that it seemed somehow very inappropriate to die before meeting my story deadline.

The sound of the hammer hitting the empty slide resonated in the hallway. Roma laughed. “Just to say,” he suddenly observed, very seriously, “your music is kind of loud. We’re trying to sleep, so turn it down a little bit.”

I unplugged the speakers from the laptop and somehow the party continued.

As the other people in the building knew, Roman had been to Chechnya. To most, that explained his behaviour. Some say he was running around the block naked looking for Chechens. Others reported he was handling his war trauma much better these days, not yelling as much as he used to.

Calling the police on him was not an option, however. He came from a family of respected militia men that went back generations.

Sometimes in the morning he’d leave the apartment in his MVD uniform, while other days he just hung around the place wearing not much more than jeans.

It’s hard to believe that this dark force ruling the capital will soon be renamed the police and will consist of friendly, honest officers who help tourists find their way. At least they won’t stick guns in innocent people’s faces, I hope.

We never spoke again about the “gun incident”, and in general Roman wasn’t very talkative. One day I saw him smash all the locals off the rink in a game of ice hockey on Patriarshy Prudy.

“On the ice, you’re free,” he said. “And you’re much stronger if you can dance.”

About the war he witnessed, he didn’t say much more than that it was “bad” and the whole of the North Caucasus should be bombed to pieces.

Yet in one respect, having a gun-crazed war vet for a neighbour actually turned out to be useful.

As our rental apartment was put up for sale, we’d tell potential buyers all about the lovely area, the structurally sound walls, the nice bathroom – and the little problem with Roma.
Back in the Moscow real estate boom, we managed to stay there for over a year.

In the end, the apartement was sold for half a million dollars to somebody with over 30 years of experience in counter-intelligence. He would have no troubles with Roma, he assured us.

“Every asshole fits in a jar,” he said. “You just have to show him who’s stronger.”

For days afterwards, I scoured the pages of Moskovsky Komsomolets to see who would survive the shootout.

Sometimes I think I should pay Roma a visit one of these days.

He might be missing that loud music by now.

In de Georgische pers is al weken bekend dat Merab Zjordania plannen had om Vitesse op te kopen. Hoewel het zaakje stinkt denken de de Georgiers dat de goede connecties van de voormalige voorzitter van de voetbalbond een flinke aanwinst zal zijn.

Archiefbeeld van Zjordania als speler bij Dinamo Tbilisi

In Georgië kent iedereen Zjordania, maar nog bekender is zijn ex-vrouw, fotomodel Maka Asatiani. ,,Wat een prachtvrouw! Misschien wel de mooiste in heel Georgië!”, lacht een krantenverkoper in het centrum van de stad waar de dagbladen met foto’s van Vitesse-voorzitter Maasbert Schouten en Zjordania in goudgele stropdassen groot op de voorpagina’s staan.

Merab Zjordania was in de jaren ‘80 een van de sterspelers bij Dinamo Tbilisi. ,,Hij kon geweldige voorzetjes geven”, herinnert George Gorgodze, de hoofdredacteur van het maandelijkse sportblad Dato Kipiani zich. ,,Maar hij had een manke makke, hij was niet snel genoeg. Hij kon de rest van het team niet bijbenen”. Na een carriere bij de voetbalclub in Tbilisi vertrok Zjordania naar het elftal van de West-Georgische stad Lantsjchoeti. ,,Dat was een sensatie, dat kleine elftal uit een stad met amper 15.000 inwoners schopte het tot de hoogste divisie van het Sovjet-voetbal. Grote clubs als Dinamo Kiev of Spartak Moskou moeten uren op de kaart zoeken om te kijken in welk gehucht de volgende wedstrijd gespeeld zou worden!”, lacht Gorgodze.

Dat de Georgiër interesse had in Vitesse is in de lokale voetbalpers al weken bekend. Op 29 juli pakte sportkrant ‘Lelo’ groot uit met een verhaal waarin ze op basis van anonieme bronnen aangeven dat de Russische oligarch Roman Abramovitsj verschillende projecten met Djordania op wil starten. ‘Abramovitsj en Djordania zijn al lang goede vrienden’, schrijft de krant. ‘Hoewel het tweetal aanvankelijk AZ Alkmaar wilde kopen viel de keus uiteindelijk op Vitesse en is de aankoop op naam van Djordania gedaan’. Ook Gorgodze weet zeker dat Djordania de aankoop van Vitesse niet zelf heeft kunnen financieren. ‘Hij heeft hele goede partners en contacten die hem helpen’, legt hij uit. Ook de steenrijke vader van zijn ex-vrouw zou een belangrijke rol spelen. De sportkrant schrijft bovendien dat Djordania van Abramovitsj een belangrijke rol op de Europese transfermarkt krijgt. Zo zou de jonge Georgische voetballer George Chanturia, die nu nog uitkomt voor het jeugdteam van Barcelona, binnenkort naar Chelsea vertrekken en zal Vitesse worden aangesterkt met het Georgische talent Waco Kazaisjvili.

Toen de westers-georiënteerde president Michail Saakasjvili eind 2003 aan de macht kwam was Zjordania een van de eersten die voor verduistering de bak invloog. Hij zou ruim 250.000 euro aan belastingeld schuldig zijn uit zijn tijd als voorzitter van Dinamo Tbilisi. Niet veel later stond hij weer op vrije voeten nadat hij het veronschuldigde bedrag had teruggestort, volgens Saakasjvili ‘een voorbeeld voor andere corruptie overheidsinstellingen’. ,,Natuurlijk stinkt het zaakje”, legt Gorgodze uit. ,,Maar het is een hoop zwartmakerij. Het waren de rumoerige jaren ‘90, daar ging vanalles fout. Hij heeft als voorzitter een hoop goeds voor Dinamo Tbilisi gedaan. Het is een hele correcte, competente en vriendelijke man”, legt hij uit. ,,En hij kent iedereen. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld bij de verkiezing van UEFA-topman Michel Platini in 2007. Hij wist nagenoeg alle landen in de voormalige Sovjet-Unie om te praten”.

Over schietincidenten, overvallen en verduistering van fondsen is op de redactie van het sportblad weinig bekend. ,,Negentig procent van de verhalen die je nu hoort kloppen niet. Van de overige tien procent is de ene helft verzonnen, en de andere helft waarschijnlijk waar”, legt Gorgodze uit. ,,Je leest overal dat hij een miljardair zou zijn. Dat klopt natuurlijk niet, hij heeft gewoon goede zakenpartners. En natuurlijk klopt er iets niet aan dat gekke transferbedrijfje van hem. Maar vertel me waar dat niet zo is! Overal in de hogere regionen van het voetbal zijn er allerlei zaakjes waar een luchtje aan zit. Hij zal goed voor Vitesse zijn. Hij belooft flink hard aan de slag te gaan, en dat zal hij hoogstwaarschijnlijk ook doen. Hij is nu bijna 50, hij wil nog wel laten zien wat hij kan”.

Ook bij de Georgische voetbalbond zijn ze lovend over Djordania. ,,Het is een eerlijke man met het verstand op de juiste plaats”, zegt woordvoerder Lasjo Dvalisjvili. Hij heeft hier een hoop goed werk voor het Georgische voetbal gedaan. Natuurlijk zijn er problemen geweest, maar die zijn allemaal gladgestreken”, legt hij uit. ,,Hij weet hoe hij Vitesse aan moet pakken”, meent Dvalisjvili. ,,Hij zal een aanwinst zijn voor de Nederlandse competitie, en met transfers en goede connecties heeft het Georgische voetbal daar uiteindelijk ook wel weer baat bij. Hij is goed voor jullie, en daarmee ook voor ons!”

Archiefbeeld (2007) Gorgodze, Djordania en Platini in Georgie

Anyone’s who ever been on a flight from Russia to Western Europe or North America has seen the following process unfold: While Westerners sail through the queue flashing their local passports, Russians and most other former Soviet citizens have to produce piles of papers before entering.

Before stamping Russian passports, the British, American, French and especially German migration officers require people to turn their suitcases upside down and fish out bank statements, hotel reservations and other official documents.

Last week in Cologne, I saw an old man standing in one such long line. He looked very tired, and I called him up front to pass through customs in the fast lane. “Thanks,” he said. “I’ve been standing in line half my life.”

He and his elderly female companion slowly moved alongside. They smiled at each other and looked terribly in love – even the hard-hearted people at passport control couldn’t help but notice. The couple spoke Russian but carried mixed passports. I figured that they, like millions of others, had probably left Russia in the early ‘90s.

“Not quite,” 83-year-old Heinrich explained later. “I was born in Germany and my Jewish family lived there peacefully for generations. When Hitler rose to power we fled in time to escape the pogroms and find a better, peaceful life. But we made a great mistake.”

The mistake was not in leaving, he said, but in where they went.

While many refugees from Nazi Germany went to the United States, Western Europe or even South America, Heinrich’s parents put their faith in the Soviet Union. They moved to Moscow, learned Russian and found work in the buzzing Communist metropolis during the rapid economic growth that Stalin dictated.

“Then came 1937,” Heinrich told me while we were standing in another line later, buying railway tickets. “I probably don’t need to tell you any more.”

Seventy-three years later tears still well up in his eyes. “My father was shot by the NKVD and my mother passed away during the war. I was alone in that goddamn city. It was terrible.”

Yet, like many others, Heinrich obtained Soviet citizenship and managed to survive in Moscow.

“I guess I became Russian,” he said. “I had a job, got married, travelled around the Soviet Union and spent my holidays at the dacha. But somewhere in my heart I always knew I belonged to a different place. It always felt like being in prison. And when things finally opened up, I was one of the first to get away.”

Twenty years of fresh sea breezes and a return to the Heimat turned out well for Heinrich. These days he still runs up and down stairs, lifts heavy bags and looks pretty good for his age.

“I even have a girlfriend again,” he said, smiling and discreetly indicating his companion. “She’s from Kiev, it’s so wonderful – I really love her.”

Now Heinrich and his long-distance lover meet up by flying on low-cost airlines on terrible time-slots, enduring visa problems and multiple layovers.

It’s all for love, he says, adding: “I waited for this all my life.”
As Heinrich bids farewell, he wishes me luck.

“I hope Moscow became a bit better now,” he says. “But it’s covered in smoke again, just like it was in the war. May the Lord take care of you over there – Poka!”

Illustration by Evgeni Vasiliev