Taxi’s in Moskou

BMZMcIDCUAEXC1_
Voor de honderdduizenden migranten uit Centraal-Azie is het de meest eenvoudige manier om geld te verdienen. Je spaart een paar honderd dollar, koopt een enkele reis naar Moskou en van het resterende geld tik je een stokoude Lada op de kop.

Taxicentrales, officiele vervoerders, luxe-auto’s en prive-chauffeurs, speciale apps – het bestaat allemaal. Toch vertrouwen de meeste Russen op de ouderwetse manier. Simpelweg je hand uitsteken en wachten tot er iemand stopt. Van verkeersagenten tot autofanaten, van forensen tot alleenstaande moeders, iedereen probeert een zakcentje bij te verdienen. Toch zijn het meestal de gastarbeiders in hun gammele wagentjes die toeslaan. Het enige probleem; niemand kent de weg.

‘Hallo. Naar de Serafimovitsjstraat alstublieft’
‘Waar is dat?’
‘Aan het Bolotnajaplein’
‘Waar ligt dat?’
‘Tegenover de Christus-de-Verlosserkerk’
‘De wat?’
‘Tegenover het Kremlin!’
‘Waar is het Kremlin?’
‘In het centrum!’
‘Het centrum. Waar ligt dat ook alweer. Wijs jij me de weg?’

Een fooi is niet verplicht. Al zou een spaarpotje voor een navigator geen slecht idee zijn.

Moord op Politkovskaja geen kalalysator Russische persvrijheid

politkovskajaVandaag begint in Moskou opnieuw de rechtszaak tegen de vijf verdachten van de moord op de Russische journaliste Anna Politkovskaja. Voor kritische journalisten is Rusland nog altijd een van de meest gevaarlijke landen ter wereld.

Na jaren van zittingen, veroordelingen, vrijspraken en heropeningen staan vandaag opnieuw vijf verdachten voor de rechtbank voor de brute moord op Anna Politkovskaja, die op 7 oktober 2006 in het portiek van haar woning in Moskou werd doodgeschoten.

Voor de openbaar aanklager is de zaak rond. De Tsjetsjeense zakenman Lom-Ali Gaitoekajev is het brein achter het geheel. Hij liet zijn neven zijn Roestam, Ibragim en Dzjabrail Moechmoedov de moord in opdracht uitvoeren, en liet hen middels politieagent Sergej Chadzjikoebanov beschermen. Een andere politieagent, Dimitri Pavloechenkov, speelde informatie over Politkovskaja door, en werd eerder veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf.

De familie en medestanders zien weinig heil in het proces. Gaitkoekajev mag het brein achter het geheel zijn, het is nog altijd onduidelijk wie de opdracht tot de moord heeft gegeven. Volgens Pavloechenkov gaf de onlangs overleden oligarch Boris Berezovski de opdracht om de Russische autoriteiten in een kwaad daglicht te stellen, maar de familie gelooft daar niets van.

Met haar kritische berichtgeving over de oorlog en de nasleep van het conflict in de Russische deelrepubliek Tsjetsjenie maakte Politkovskaja geen vrienden. De Russische autoriteiten ontkennen enige betrokkenheid, en de Tsjetsjeense alleenheerser Ramzan Kadyrov liet zich eens ontvallen dat hij ‘die snol niet had aangeraakt’.

Rusland is voor kritische journalisten nog altijd een van de meest gevaarlijke landen ter wereld. Bedreigingen en afranselingen zijn aan de orde van de dag. Vorige maand kwam na een lang en pijnlijk sterfbed Michail Beketov om het leven. Hij werd met honkbalknuppels in elkaar geslagen na een reeks kritische artikelen over de bouw van een snelweg door een eeuwenoud bos vlak buiten Moskou. In 2009 werd Politkovskaja’s collega Natalia Estimirova in Tsjetsjenië gekidnapt en vermoord. Volgens het internationale comité ter bescherming van journalisten zijn er in Rusland sinds 1992 tenminste 55 journalisten vermoord, de meesten in de onrustige Kaukasus-regio.

Terwijl er in het buitenland straten, pleinen en prijzen naar Anna Politkovskaja zijn vernoemd is haar dood in Rusland nooit een katalysator voor protest geworden. Pas toen de bekende journalist Oleg Kasjin in 2010 ter nauwer nood een aanslag overleefde gingen enkele duizenden vrienden en collega’s de straat op. Organisaties voor de persvrijheid zien een ernstige verslechtering van de situatie sinds de terugkeer van Vladimir Poetin in mei vorig jaar. Onafhankelijke mediaorganisaties worden in een hoek gedreven, de afgelopen maanden dienden een golf aan hoofdredacteuren onder druk ontslag in.

Onder aan de website van Novaja Gazeta staat een zwarte rouwband met de portretten van de zes journalisten van de krant die de afgelopen twintig jaar om het leven zijn gebracht. ,,De moordenaars van Anna Politkovskaja hebben niet alleen een journalist om het leven gebracht, maar ook een goed burger, mensenrechtenactivist, een knappe vrouw en moeder”, schrijft de redactie. ,,Zolang Novaja Gazeta zal bestaan zullen de moordenaars niet rustig slapen”.

Feest bij de oligarchen

Wie een duur restaurant op de 62e verdieping van een wolkenkrabber in aanbouw afhuurt, de binnen- en buitenlandse pers laat opdraven en zonder met de ogen te knipperen een magazijn aan drank afrekent, heeft iets te vieren. Toch viel het feestje van de succesvolle Russische zakenman Oleg Tinkov tegen.

Moscow / Manhattan

Aan de buitenrand van Moskou doemt een complex van grote wolkenkrabbers op. Het geheel is al jaren in aanbouw, om naar boven te komen moet je via de nooduitgang omhoog naar de bouwlift, die zuchtend, krakend en piepend de 62e verdieping haalt. De enige aanwijzing was het woord ‘binnenkort’, dat al weken voor het feest op billboards doorheen de stad opdook. Binnenkort zou er iets nieuws komen. Meisjes verdrongen zich voor de beglazing, de iPhone flitsten, de zonsondergang over de stad was een bezichtiging.

De grofgebouwde Tinkov is het Russische equivalent van Richard Branson. Hij begon als mijnwerker, liet zijn eigen bier brouwen, opende een restaurantketen en verkocht alles aan InBev in 2005. Van de winst zette hij een leenbank op, Tinkov is inmiddels een van de grootste kredietverstrekkers in het land. Op Twitter liet hij een paar foto’s lekken. De blonde zakenman liet zich omringen met stewardessen op naaldhakken. De rokjes te kort, hun ronde borsten laag ingesnoerd in maatpakjes. Het kon bijna niet anders; Oleg Tinkov zou een luchtvaartmaatschappij beginnen. Vliegen zou weer sexy worden.

De luide jazzband stopte met spelen, Tinkov verscheen op het podium. “Ik ga het anders doen”, zei hij. “We gaan iets revolutionairs op poten zetten.” De spanning steeg. Zelfs de bediening staakte de gesprekken. Tinkov schraapte zijn keel. “Vanaf nu is er een creditcard waarmee je airmiles bij alle luchtvaartmaatschappijen kunt sparen!”

De teleurstelling rolde als een tsunami door de zaal. Uit beleefdheid klonk er applaus, de jazzband zette uit voorzorg snel in. De honderden gasten zetten het op een drinken. De kleine keuken bezweek onder de hongerige bezoekers en tegen het eind van de avond werd er cognac in de enorme wijnbellen geschonken. De cognacglazen waren opgegaan aan de wodka, wijn was er toch niet meer.

In een hoekje van het restaurant stond Tinkov te praten met de pers. “Was dit niet de ideale gelegenheid om een airline te lanceren?” vroeg een Russische journalist. Tinkov haalde zijn schouders op. “Vliegtuigen zijn best aardig, maar het is stukken interessanter om de betalingsmechanismen die er omheen zitten in handen te hebben.” Geen airline dus, wel een creditcard. Blijft een feit dat die Russische oligarchen verstand hebben van feestvieren. (Vacature)

Bijna veertig branddoden zetten Rusland op scherp

bijna veertig dodenDe brand die in de psy­chiatrische inrichting 100 kilome­ter ten noorden van Moskou aan 38 mensen het leven kostte, laat pijnlijk zien waar het bij dit soort incidenten in Rusland keer op keer fout gaat. De brandweer was veel te laat en voorzorgsmaatregelen waren er niet.

Slechts twee patiënten en één ver­pleegster overleefden de ramp in het kleine dorp Ramenski. Wat er middenin de nacht precies gebeur­de in het kleine, oude bakstenen gebouw weet niemand. De hou­ten balken, het linnengoed – bin­nen afzienbare tijd stond het psy­chiatrisch behandelcentrum met de simpele naam ‘14’ in brand.

De Russische pers speculeert over allerlei oorzaken, van kortsluiting tot brandstichting. Volgens Dmit­ri Gladkich, een drugsverslaafde schizofreniepatiënt, zou een ro­kende patiënt de oorzaak kunnen zijn. „Ik ben wakker geworden van een sterke brandlucht, en ben naar de uitgang gegaan. Ik denk dat het vuur is begonnen doordat een van onze patiënten vaak stie­kem rookte”, verklaarde de 26-jari­ge Gladkich volgens sensatie-web­site LifeNews tegenover de autori­teiten. Brandblussers, evacuatie­plannen of sprinklerinstallaties, het was allemaal afwezig in de kli­niek. Vanwege wegwerkzaamhe­den was de brandweer, hemels­breed zo’n 30 kilometer verwij­derd van de instelling, pas ruim een uur na de eerste melding ter plaatse.

De Russische minister Skvortsova van Volksgezondheid kondigde gisteren een grote inspectie aan. Net als twee jaar geleden moeten alle zorginstellingen opnieuw geïnspecteerd worden. Bovendien komen er speciale trainingen in brandveiligheid voor personeel in gesloten zorginstellingen. Over vijf weken moeten de inspecties en de trainingen zijn afgerond. Uit gegevens blijkt dat de inspec­tie voor het laatst in januari 2012 een oordeel velde over instelling 14. Er waren kleine problemen zo­als brandgevaarlijke lampenkap­pen en onduidelijke nooduitgan­gen. In augustus van hetzelfde jaar is de inspectie nog eens langs geweest, maar toen waren er geen overtredingen.

Experts wijzen er herhaaldelijk op dat brandveiligheid in Rusland grotendeels een mentaliteitspro­bleem is. De brandinspectie is om­koopbaar, nooduitgangen worden gebruikt als opslagplaatsen en om misbruik te voorkomen zitten nooddeuren meestal op slot.

In 2009 kwamen 156 mensen om het leven bij een brand in een nachtclub in de Siberische stad Perm. Er werd illegaal vuurwerk afgestoken, en het management had meerdere jaren de brandweer­inspectie omgekocht. Volgens ge­gevens van verzekeraars vallen er in Rusland gemiddeld acht keer meer doden door brand dan in West-Europa.

President Vladimir Poetin noem­de het drama gistermiddag een ‘af­schuwelijke tragedie’. Hij steunt het idee van een snelle inspectie in het hele land, en liet weten dat de brand in Ramenski ‘nog maar een herinnering is dat veiligheid serieus genomen moet worden’. De autoriteiten van de regio Mos­kou hebben de familieleden van de slachtoffers een geldsom be­loofd van 500.000 roebel, zo’n 12.000 euro, ter compensatie.

‘Ik zal helaas niet laatste zijn die wordt vastgezet’

navalny_procesIn de Russische stad Ki­rov begint vandaag het proces te­gen oppositieleider Aleksej Naval­ny. De razend populaire anti-cor­ruptieactivist tart met behulp van sociale media al jaren het Kremlin. Zelfs bij een voorwaardelijke ver­oordeling mag hij nooit meer de politiek in.

Voor de tweede keer in een week zijn alle vliegtuigstoelen en trein­wagons van Moskou richting Ki­rov geboekt en vergeven. Vorige week gaf de rechter de verdedi­ging een extra week om alle stuk­ken door te nemen, vandaag zijn de ruim honderd politici, activis­ten en journalisten opnieuw in de stad voor de aanvang van het proces tegen Aleksej Navalny (36). Volgens de verdachte en zijn me­destanders is het onzin, maar het Openbaar Ministerie in Rusland verdenkt Navalny ervan een hout­bedrijf in de Kirov-regio zo’n 400.000 euro te hebben ontfut­seld. De politicus adviseerde het bedrijf, maar lacht de beschuldi­gingen weg. De afgelopen jaren groeide Naval­ny uit van een onbekende jurist tot een razend populaire opposi­tiepoliticus. In de aanloop naar de presidentsverkiezingen leidde hij de straatprotesten tegen Poetin, met behulp van sociale media weet hij nog altijd tienduizenden jonge Russen te mobiliseren.

Het Kremlin speelt hoog spel. Door Navalny achter de tralies te zetten wil de overheid de angel uit de protestbeweging halen. Maar politiek analisten waarschu­wen voor het ‘Nelson Mandela-ef­fect’. Achter de tralies zou Naval­ny zomaar een volksheld kunnen worden. Bij het laatste proces van een dergelijk formaat, de straf­zaak tegen de steenrijke Michail Chodorkovski, bleef massaal pro­test uit. Na zijn veroordeling in 2005 volgde slechts korte perio­des van protest.

Vladimir Markin, de voorzitter van de onderzoekscommissie van het Openbaar Ministerie, liet vori­ge week in een interview weten dat het gaat om een politiek-ge­motiveerde zaak. „Wanneer ie­mand zo veel aandacht naar zich­zelf toetrekt, de draak steekt met de autoriteiten en zelf zegt scho­ne handen te hebben, dan neemt bij ons de interesse toe zijn verle­den te ontmaskeren, natuurlijk.”

In interviews laat Navalny weten dat hij voorbereid is. „Ik heb het er vaak over gehad met mijn vrouw. Ik ben niet de eerste die ze gevangen zullen zetten, en ik zal helaas niet de laatste zijn.”

Zelfs met een voorwaardelijke ver­oordeling zou Navalny nooit meer de politiek in mogen. Een re­centelijk aangenomen wetswijzi­ging zorgt er voor dat personen die veroordeeld zijn van flinke fi­nanciële delicten niet langer een openbaar ambt mogen uitoefe­nen. „Dan moet ik thuis blijven zitten, mag ik me nergens mee be­moeien en hangt er continu een wapenstok boven mijn hoofd.”