Vandaag begint in Moskou opnieuw de rechtszaak tegen de vijf verdachten van de moord op de Russische journaliste Anna Politkovskaja. Voor kritische journalisten is Rusland nog altijd een van de meest gevaarlijke landen ter wereld.
Na jaren van zittingen, veroordelingen, vrijspraken en heropeningen staan vandaag opnieuw vijf verdachten voor de rechtbank voor de brute moord op Anna Politkovskaja, die op 7 oktober 2006 in het portiek van haar woning in Moskou werd doodgeschoten.
Voor de openbaar aanklager is de zaak rond. De Tsjetsjeense zakenman Lom-Ali Gaitoekajev is het brein achter het geheel. Hij liet zijn neven zijn Roestam, Ibragim en Dzjabrail Moechmoedov de moord in opdracht uitvoeren, en liet hen middels politieagent Sergej Chadzjikoebanov beschermen. Een andere politieagent, Dimitri Pavloechenkov, speelde informatie over Politkovskaja door, en werd eerder veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf.
De familie en medestanders zien weinig heil in het proces. Gaitkoekajev mag het brein achter het geheel zijn, het is nog altijd onduidelijk wie de opdracht tot de moord heeft gegeven. Volgens Pavloechenkov gaf de onlangs overleden oligarch Boris Berezovski de opdracht om de Russische autoriteiten in een kwaad daglicht te stellen, maar de familie gelooft daar niets van.
Met haar kritische berichtgeving over de oorlog en de nasleep van het conflict in de Russische deelrepubliek Tsjetsjenie maakte Politkovskaja geen vrienden. De Russische autoriteiten ontkennen enige betrokkenheid, en de Tsjetsjeense alleenheerser Ramzan Kadyrov liet zich eens ontvallen dat hij ‘die snol niet had aangeraakt’.
Rusland is voor kritische journalisten nog altijd een van de meest gevaarlijke landen ter wereld. Bedreigingen en afranselingen zijn aan de orde van de dag. Vorige maand kwam na een lang en pijnlijk sterfbed Michail Beketov om het leven. Hij werd met honkbalknuppels in elkaar geslagen na een reeks kritische artikelen over de bouw van een snelweg door een eeuwenoud bos vlak buiten Moskou. In 2009 werd Politkovskaja’s collega Natalia Estimirova in Tsjetsjenië gekidnapt en vermoord. Volgens het internationale comité ter bescherming van journalisten zijn er in Rusland sinds 1992 tenminste 55 journalisten vermoord, de meesten in de onrustige Kaukasus-regio.
Terwijl er in het buitenland straten, pleinen en prijzen naar Anna Politkovskaja zijn vernoemd is haar dood in Rusland nooit een katalysator voor protest geworden. Pas toen de bekende journalist Oleg Kasjin in 2010 ter nauwer nood een aanslag overleefde gingen enkele duizenden vrienden en collega’s de straat op. Organisaties voor de persvrijheid zien een ernstige verslechtering van de situatie sinds de terugkeer van Vladimir Poetin in mei vorig jaar. Onafhankelijke mediaorganisaties worden in een hoek gedreven, de afgelopen maanden dienden een golf aan hoofdredacteuren onder druk ontslag in.
Onder aan de website van Novaja Gazeta staat een zwarte rouwband met de portretten van de zes journalisten van de krant die de afgelopen twintig jaar om het leven zijn gebracht. ,,De moordenaars van Anna Politkovskaja hebben niet alleen een journalist om het leven gebracht, maar ook een goed burger, mensenrechtenactivist, een knappe vrouw en moeder”, schrijft de redactie. ,,Zolang Novaja Gazeta zal bestaan zullen de moordenaars niet rustig slapen”.