Zaak Chodorkovski lakmoesproef voor Rusland

Morgen begint in Moskou opnieuw een proces tegen Michail Chodorkovski, de gewezen directeur van oliebedrijf Joekos. Op de achtergrond speelt een machtsstrijd tussen president Medvedev en premier Poetin. De zaak Chodorkovski is een lakmoesproef voor het moderne Rusland.

Khodorkovksy

Sint Petersburg, 2003. “Handen af van Chodorkovski” door Neeka

MOSKOU ““ Na een reeks verhoren eerder deze maand begint morgen een nieuw hoofdstuk in het proces tegen Michail Chodorkovski (45). Samen met handelspartner Platon Lebedev (53) staat hij terecht voor de verduistering van bijna 20 miljard euro belastinggeld. Volgens critici is de zaak alweer een poging van het Kremlin om Chodorkovski, een uitgesproken tegenstander van Vladimir Poetin, achter slot en grendel te houden.

Tot hij werd gearresteerd in 2003 was Chodorkovski de rijkste man in Rusland. Samen met een aantal andere ‘oligarchen’ maakte hij in het begin van de jaren ’90 fortuin, voornamelijk door de ingestorte Sovjet-industrie voor spotprijzen op te kopen. Hij maakte zijn bedrijf Joekos tot het op drie na grootste oliebedrijf ter wereld. Chodorkovski brak met de stilzwijgende overeenkomst tussen het Kremlin en de oligarchen zich niet met elkaars zaken te bemoeien. Hij bekritiseerde het beleid van toenmalig president Vladimir Poetin en financierde een breed spectrum aan oppositiebewegingen.

Binnen de muren van het Kremlin is nog altijd een machtsstrijd gaande. President Dimitri Medvedev maakte de hervorming van de rechtstaat tot een van de speerpunten van zijn beleid. Hij gaf toe dat het slecht gesteld is met de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en beloofde verbetering. Wanneer Chodorkovski opnieuw zal worden veroordeeld zal dat een flinke deuk zijn in het liberale imago van Medvedev. Vrijspraak zou echter een klap in het gezicht zijn van premier Poetin. Hoewel volgens de grondwet de president meer macht heeft zijn de meeste analysten het er over eens dat op dit moment vooral premier Poetin in Rusland de touwtjes in handen heeft.

Het ziet er dan ook niet gunstig uit voor Chodorkovski. Hij werd in 2005 al tot acht jaar celstraf veroordeeld wegens belastingfraude en werd verbannen naar een strafkamp in het siberische stadje Tsjita. Vorig jaar kwam hij niet in aanmerking voor vervroegde vrijlating, de rechtbank in Tsjita beriep zich onder andere op de feiten dat Chodorkovski eenmalig niet aanwezig was tijdens een naaiklasje en tijdens het luchten zijn handen niet op zijn rug hield. De nieuwe zaak is verplaatst naar de Russische hoofdstad omdat het Openbaar Ministerie van mening is dat de fraude in Moskou heeft plaatsgevonden. Tijdens de hoorzittingen afgelopen maand kreeg de verdediging het niet voor elkaar de rechter te laten vervangen en werd het verzoek de stalen kooi om het beklaagdenbankje te verwijderen afgewezen.

Volgens het Russische Openbaar Ministerie heeft Joekos miljarden achtergehouden door nooit belasting te betalen over de ruwe olie die het naar de buitenlandse markt exporteerde. Chodorkovski spreekt dat tegen en zal vanaf morgen zijn eigen verdediging voeren. Hij liet weten niet op de politieke aspecten van de aanklacht in te gaan. ‘Zelfs de feiten alleen zijn genoeg om mijn onschuld te bewijzen. Het zal aantonen hoe absurd mijn vervolging is.’ Wanneer hij opnieuw veroordeeld zal worden hangt hem ruim 20 jaar gavangenschap boven het hoofd.

Chodorkovski won veel respect onder de bevolking door niet het land uit te vluchten toen duidelijk was dat Poetin hem op korte termijn zou laten arresteren. De bekende Russische advocaat Michail Barsjtjevski vergeleek bij een radioprogramma afgelopen week het proces tegen Chodorkovski met het lot van de Zuid-Afrikaanse anti-apartheidsstrijder Nelson Mandela. “œAls de veroordelingen van Chodorkovski blijven komen zal hij een symbool worden. Net als bij Nelson Mandela weet over een paar jaar niemand meer waarom hij precies veroordeeld is, maar zal iedereen Chodorkovski als een held herinneren.”

Comments are closed.