Meikoorts in Moskou

De Communistische Partij houdt in Rusland de 1 mei-parade in ere. De Sovjet-Unie mag dan verleden tijd zijn, de eerste dag van de komende maand is nog altijd een officiele feestdag. Terwijl de meeste Russen op vakantie gaan maken de communisten zich op voor de belangrijkste dag van het jaar.

Red flags

Het is ieder jaar weer een indrukwekkend gezicht. Duizenden communisten met rode vaandels, vlaggen, medailles en Lenin-portretten marcheren op 1 mei door de straten van Moskou. Op de achtergrond staan de billboards van Coca-Cola en McDonalds. Ieder jaar weer gaan de foto’s de wereld over.

,,En dat is slechts Moskou. In het hele land denken we dat er zo’n 3 tot 4 miljoen mensen de straat op gaan”, legt Aleksandr Joesjtsjenko uit. Hij is de fractiewoordvoerder van de Communistische Partij. ,,Overal in het land zijn actiecommittees opgericht die de parades organiseren en in goede banen leiden.” Behalve de communisten zijn ook andere politieke bewegingen, vakbonden en bezorgde burgers demonstraties die dag van de partij. Volgens de Moskouse burgemeester hebben 43 verschillende groeperingen een vergunning aangevraagd om te mogen demonstreren.

Voor de meeste Russen betekent de laatste week van april het begin van de vakantie. De Sovjet-Unie is dan wel ver verleden tijd, 1 mei is nog altijd een vrije dag. Vervolgens is het op 9 mei ‘overwinningsdag’, de dag waarop Rusland met een militaire parade het einde van de Tweede Wereldoorlog viert. Door de vele demonstraties en oefeningen met de militaire voertuigen ligt het verkeer in het centrum van Moskou gedurdende twee weken nagenoeg plat. De meeste Moskovieten ontvluchten de stad, ze gaan op vakantie of vertrekken naar de ‘datsja’, het buitenhuis.

Achtien jaar na het einde van de Sovjet-Unie is de Communistische Partij in Rusland de grootste en de enige getolereerde oppositiepartij. Met ruim 12 procent van de stemmen hebben ze een bescheiden deel van de zetels in het parlement. Tijdens de presidentsverkiezingen vorig jaar wist de communistische leider Gennadi Zjoeganov (64) in sommige steden zelfs regeringskandidaat Dimitri Medvedev te verslaan. Andere oppositiepartijen zoals de Solidariteitsbeweging van Garry Kasparov en Boris Nemtsov wordt het leven zuur gemaakt. Ze krijgen geen toestemming om te betogen en worden om de haverklap opgepakt. De communisten hebben daar geen last van. ,,Wij zorgen dat we alles op tijd regelen. Iedere partij-afdeling heeft een speciale commissie die maanden bezig zijn met deze dag”, weet Alexandr Joesjtsjenko.

De viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog op 9 mei heeft veel weg van de parades uit de Sovjettijd. Grote groepen militairen marcheren met rode vlaggen, tegen de muren van het Rode Plein hangen de Sovjet-vaandels van toen. Sinds vorig jaar doen ook tanks en raketten weer mee in de parade. De communisten van nu zijn daar gelukkig mee. Joesjtsjenko: ,,Het is een beweging die echt uit het volk komt. Het is een van de weinige officiele feestdagen die wij ook vieren.”

Dankzij de financiele crisis wint de Communistische Partij flink aan populariteit. De roebel is minder waard geworden, de kosten voor levensonderhoud zijn fors omhoog gegaan en veel Russen hebben hun baan verloren. ,,Het zijn de superrijken die ons land besturen, ze stelen van het volk”, legt Joesjtsjenko uit. ,,Officieel is het vrijdag de ‘dag van de lente en het werk’, maar iedereen weet dat het een communistische feestdag is.” Meestal verschijnen er op de 1 mei parade alleen maar oude, hardnekkige communisten. ,,Dat is met de crisis anders geworden. Ik weet zeker dat er dit jaar ontzettend veel jongeren zullen zijn.”

Wie krijgt in de sleutels van de Olympische stad?

Eind april gaan de 400.000 inwoners van de Russische badplaats Sotsji naar de stembus. Voor de verkiezing van een nieuwe ‘Olympische burgemeester’ hebben zich een zeer opmerkelijke verzameling kandidaten gemeld. Wie ontvangt in 2014 de Olympische gemeenschap?

Sotsji

Het strand van Sotsji door Arthur Ivanov

Onder Russen is het nu al een populaire anekdote: Wat hebben een liberale multi-miljonair, een communistische pensioengerechtigde, een in het Verenigd Koninkrijk gezochte crimineel, een democratische hervormer, een partijfunctionaris, een vrijmetselaar, een ballerina en een pornoster met elkaar gemeen? Allemaal willen ze burgemeester worden van Sotsji, de Zuid-Russische stad waarin 2014 de Olympische Winterspelen worden gehouden.

Toch zijn de verkiezingen eind deze maand in Sotsji bittere ernst. Zeker 25 verschillende kandidaten maken een kans de sleutels van de Olympische stad in ontvangst te nemen. Er staat een hoop op het spel. In amper vijf jaar moet de verouderde Sovjet-infrastructuur in de badplaats worden omgebouwd tot een hypermoderne Olympische stad. Het is een van de belangrijkste projecten van premier Vladimir Poetin, die persoonlijk toeziet op de vorderingen en bouwplannen. Omdat gouverneurs in Rusland worden aangewezen zijn de burgemeesters van grote steden een van de weinige direct gekozen machthebbers.

De 48-jarige Anatoly Pachomov gooit de hoogste ogen. Hij is de huidige interim-burgemeester van de stad en de kandidaat voor de regerende ‘Verenigd Rusland’-partij. Hij krijgt alle steun vanuit het Kremlin. De bekende oppositie-politicus Boris Nemstov (49), ooit vice-premier onder President Jeltsin, denkt ook een aardige kans te maken. Hij is geboren in Sotsji en wil de stad ‘beschermen tegen het Olympisch geweld’. Veel inwoners van Sotsji maken zich zorgen om de komst van de Spelen. Duizenden mensen zijn het afgelopen jaar onteigend en de bouwwerken leggen het leven in de stad de komende jaren stil.

Multi-miljonair Alexander Lebedev is naar eigen zeggen in zijn jeugd vaak in Sotsji geweest. Hij is grootaandeelhouder van de Russische luchtvaartmaatschappij Aeroflot en bezit een aantal kranten, waaronder de kritische ‘Novaja Gazeta’ en de Engelse ‘The Evening Standard’. In een open brief aan premier Vladimir Poetin beloofde hij steun aan dienst plannen maar liet hij weten als burgemeester corruptie in de stad met wortel en tak uit te roeien. Ook de voorzitter van de vrijmetselaarsloge Andrej Bogdanov (39) en ingenieur Joeri Dzagina staan op de kieslijst. Bogdanov was in 2008 presidentskandidaat voor de Democratische Partij en Dzagina is de kandidaat voor de communisten.

Niet alle kandidaten hebben de kieslijst weten te halen. De 33-jarige ballerina Anastasia Voletsjkovo, ooit het gezicht van het beroemde Bolsjoi-theater, wist geen plekje te bemachtigen. Ze voert momenteel een rechtzaak om die beslissing ongedaan te maken. Ook de kandidatuur van pornoster Lena Berkova (24) werd afgewezen. Andrej Loegovoj (42) trok zijn nominatie terug. Hij wordt in het Verenigd Koninkrijk verdacht van de moord op Alexander Litvinenko, een Russische dissident die in 2006 door vergiftiging om het leven kwam.

Het Kremlin heeft alle reden zich zorgen te maken om de komende verkiezingen in Sotsji. De economische crisis heeft de populariteit van de Verenigd Rusland-partij drastisch doen dalen. Vorige maand nog verloor de gedoodverfde winnaar van de burgemeesterverkiezingen in de noordelijke havenstad Moermansk van een onafhankelijke kandidaat. Op 26 april moet duidelijk zijn wie de komende vijf jaar de enorme plannen van de Olympische stad zal overzien.

In Moldavie keert de jonge generatie zich tegen de communisten

Wat begon als een protestactie tegen de verkiezingsuitslag groeide de afgelopen dagen uit tot een kleine revolutie. Duizenden jonge Moldavià«rs gingen de straat op en staken het parlementsgebouw in brand. President Vladimir Voronin wil de stemmen laten hertellen.

pman
Chisinau, april 2009 door Alexander Savinov

Ze kwamen uit het niets. Er stonden geen acties of demonstraties op de agenda en zelfs de oppositiepartijen hadden geen plan voor na de verkiezingen. Toch verzamelden zich afgelopen dinsdag duizenden Moldavià«rs op een plein in de hoofdstad Chisinau. Er waren amper politici om de menigte toe te spreken.

De bekende Moldavische journaliste Natalia Morar legt op haar website uit wat er aan vooraf ging: ‘Zes mensen, tien minuten brainstormen en een paar uur de berichten verspreiden via blogs, sociale-netwerksites als Facebook, SMS’jes en e-mails. De gehele organisatie verliep via internet.’ Een grote demonstratie afgelopen dinsdag, die in de loop van de middag een gewelddadig karakter kreeg, trok meer dan 10.000 deelnemers. Een deel van het parlementsgebouw werd in brand gestoken, 90 demonstranten raakten gewond en er werden zeker 200 mensen opgepakt. Volgens sommige analysten zijn de geweldadige provocaties door de politie in gang gezet.

De duizenden jonge Moldavià«rs zijn het niet eens met de verkiezingsuitslag van afgelopen zondag. Volgens de officià«le cijfers won de regerende Communistische Partij bijna de helft van alle stemmen. Een alliantie van verschillende liberale oppositiepartijen moet het stellen met een magere 35 procent. De demonstranten denken dat er fraude is gepleegd en willen afrekenen met de Communistische Partij van president Voronin.

Volgens de oppositie hebben er mensen gestemd die al zijn overleden of geruime tijd in het buitenland wonen. Volgens president Voronin zitten ‘Roemeense raddraaiers’ achter de onrusten. Toch kondigde hij vandaag aan de stemmen te zullen laten hertellen. Westerse waarnemers hebben onregelmatigheden opgemerkt maar vonden dat de verkiezingen over het algemeen door de beugel konden.

Vandaag zou opnieuw een grote demonstratie plaatsvinden in het centrum van Chisinau. De verwachte menigte bleef echter uit doordat de politie eerder aankondigde met scherp te zullen schieten. Bovendien zitten veel actievoerders nog altijd opgesloten, het is onduidelijk waar die zich bevinden of wanneer ze worden vrijgelaten. De Roemeense televisie zond beelden uit van een jongen die twee dagen achter slot en grendel heeft gezeten . Zijn gezicht was bewerkt, zijn vingers gebroken.

Jonge Moldavià«rs zoeken aansluiting bij Europa. Ze vinden dat de afgelopen acht jaar Voronin en de samenwerking met Rusland hen niets heeft gebracht. Moldavià« is een van de armste landen van Europa, een gemiddeld maandsalaris ligt er ongeveer op 250 euro. Van de volwassen bevolking werkt bijna 30 procent in het buitenland.

Volgens een Nederlandse ondernemer in Chisinau is het ‘een ordinair verhaal’. ,,Jongeren die niet op de universiteit verschijnen worden opgepakt, journalisten worden in elkaar geslagen en de media ligt plat. De staatstelevisie zend alleen maar films en spektakelshows uit, de belangrijke internet-sites zijn afgesloten.” Hij wil niet met zijn naam in de krant. ,,Ze spelen hier op de man, het is een politiestaat.”

Volgens hem willen de meeste mensen weg. ,,Ik ken zeker 10 mensen die de afgelopen twee jaar vertrokken zijn. De keuze is hier stil blijven zitten zodat je nergens last van hebt, of voorgoed naar het buitenland vertrekken.”