De kleine keizer heeft de papieren macht
Hij heeft een liberaal imago en is populair onder de bevolking. Vandaag komt Dimitri Medvedev naar Nederland. Maar heeft hij daadwerkelijk de macht in Rusland?
Bibberend zaten de gemeentebestuurders, de vakbonden, de functionarissen en de administratie van Pikaljovo twee weken geleden rondom een paar tafels. Aan het hoofd zat Vladimir Poetin. ,,Waarom loopt iedereen hier als kakkerlakken rond en worden zaken pas opgelost als ik kom?”, vroeg hij. Met gebogen hoofd moest ook Oleg Deripaska, tot voorkort de rijkste man in Rusland, een convenant tekenen. Buiten stonden de bewoners met bloemen op de Russische premier te wachten, hij had de crisis ‘opgelost’ in het stadje waar al maanden niemand meer werk heeft. Het beeld was duidelijk. In Rusland is Vladimir Poetin aan de macht.
Hoewel president Dimitri Medvedev al ruim een jaar de sleutels van het Kremlin heeft is hij nog altijd met handen en voeten gebonden aan zijn mentor en voorganger Vladimir Poetin. Een onafhankelijk onderzoek peilde een paar maanden geleden dat slechts 12 procent van de bevolking het idee heeft dat president Medvedev bij machte is. Ruim 34 procent denkt dat Poetin de touwtjes in handen heeft. Toch is het politieke tandem populair, volgens hetzelfde onderzoeksbureau is ruim 72 procent van het volk tevreden met hun president, een klein verschil met president Poetin die populariteitscijfers van 78 procent geniet.
De 43-jarige jurist Medvedev moet het liberale imago van Rusland hooghouden. Hij is jong, spreekt redelijk Engels en heeft innovatie, de bestrijding van corruptie en toenemende politieke vrijheid tot de speerpunten van zijn beleid gemaakt. Het politieke wonderkind was in 2000 al verantwoordelijk voor de verkiezingscampagne van Poetin en werd later gepromoveerd tot hoofd van staatsbedrijf Gazprom. Als president gaf hij een van zijn eerste interviews aan de onafhankelijke krant Novaja Gazeta en onderhoudt regelmatig contact met de verschillende oppositiepartijen. Toch is er een jaar na zijn aantreden weinig vooruitgang geboekt. Rusland blijft een van de gevaarlijkste landen ter wereld voor journalisten, de oppositie heeft amper bewegingsvrijheid en de corruptie viert er hoogtij.
Medvedev laat het op de cruciale momenten afweten. Dat werd enkele maanden na zijn aantreden pijnlijk zichbaar tijdens de korte oorlog die Rusland voerde met Georgie. Terwijl Poetin de troepen in de Kaukasus toesprak en de Franse president Sarkozy beloofde de Georgische president Saakasjvili ‘aan zijn ballen op te hangen’ was Medvedev vrijwel onzichtbaar. Of het nu de conflicten in de Kaukasus, het gasconflict met Oekraine of de aanpak van de economische crisis is, altijd duikt premier Vladimir Poetin op als de grote leider.
Deze week brengt Medvedev op uitnodiging van premier Balkenende een bezoek aan Nederland. Op vrijdag staan de opening van de Amsterdamse vestiging van het Hermitagemuseum op het programa en de volgende dag zullen er bilaterale bespringen plaatsvinden. Vervolgens zal Medvedev met minister Van der Hoeven van Economische Zaken en enkele sleutelfiguren uit het Nederlandse zakenleven een rondvaart maken door de Amsterdamse grachten.
Eind 2007 stond toenmalig president Poetin voor een groot dilemma. Om aan te blijven moest hij de grondwet wijzigen en daarmee zou hij al zijn democratisch krediet bij westerse landen verspelen. Hij sloot een monsterverbond met de Verenigd Rusland-partij waarbij hij Medvedev aanwees als opvolger en zelf de positie van premier op zich nam. Om de Russische grondwet alleen een maximum stelt aan twee aaneenvolgende termijnen kan Vladimir Poetin dus op ieder moment terugkeren als president. Een politieke meesterzet.
Hoewel analysten er vaak op wijzen de rol van Medvedev niet zomaar te margaliseren valt is iedereen het er over eens dat Vladimir Poetin nog altijd de machtigste man in Rusland is. Volgens de meeste experts is er tot op heden weinig conlict tussen beide. Dat kan nog komen. Het is nog maar de vraag of Medvedev in 2012 de macht wil overdagen. Deze week liet Poetin nog dubbelzinnig weten dat ‘het belangrijk is voor het land dat er continuiteit zit in het leiderschap’. Hij doelde daarbij niet op president Medvedev maar op zichzelf.
