‘Krijg een kleurtje en word President!’
De machtigste zwarte man van de wereld wordt dezer dagen met alle égards ontvangen in Moskou. Die beleefdheid geldt niet voor alle in Moskou woonachtige kleurlingen: ze zijn mikpunt van spot, geweld en racisme. Voor de meeste Afrikanen is het een kwestie van overleven.

De 23-jarige Emanuel Animoke uit Nigeria is pas een maand in Moskou, maar wil nu al zo snel mogelijk weer naar huis. ,,Het is hier verschrikkelijk. Er zijn te veel problemen, al mijn vrienden beamen het. Zodra we de kans krijgen zijn we vertrokken.” Animoke heeft genoeg van de denigrerende blikken van de Moskovieten en het altijd aanwezige risico op straat in elkaar geslagen te worden. ,,Ik heb de kans gekregen om hier te gaan studeren, maar moet ook werk vinden om rond te komen. Dat lukt me niet. Niemand is aardig hier.”
Racisme is een enorm probleem in Rusland. Hoewel het land bestaat uit een lappendeken aan verschillende etnische volkeren zijn de ‘blanke Russen’ in de ruime meerderheid. De afgelopen jaren is de immigratie naar Rusland, en vooral naar de hoofdstad Moskou explosief toegenomen. De wrok van een klein deel van de bevolking keert zich vooral tegen migranten uit de Kaukasus en Centraal-Azià«. Volgens onofficiele gegevens zijn er zeker 9 tot 10 miljoen gastarbeiders in Rusland.
Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de zoektocht naar de Russische identiteit en de toenemende werkloosheid onder jongeren de ideale voedingsbodem voor racistisch geweld. Verschillende groepen skinheads en neo-nazi’s hadden tot voorkort vrij spel in Rusland, pas sinds vorig jaar heeft de regering de eerste stappen genomen het probleem serieus aan te pakken. Behalve gastarbeiders uit de voormalige Sovjet-staten moeten ook Afrikanen het ontgelden. De Cameroense voetballer Andre Bikej, die enkele jaren voor Lokomotiv Moskou speelde, ging niet zonder pistool over straat. Volgens het COVA, een organisatie die racisme in Rusland in kaart brengt, waren er vorige maand zeker 23 mensen het slachtoffer van racistisch geweld. Vier mensen kwamen om het leven.
De xenofobische uitspattingen staan in schril contrast met de ‘vriendschap der volkeren’-ideologie die gemeengoed was tijdens de Sovjet-Unie. Gasten uit bevriende Afrikaanse landen waren altijd welkom in Rusland. Naar Patrice Lumumba, de eerste democratisch gekozen premier van Congo, werd in Moskou zelfs een universiteit vernoemd. Hoewel de universiteit inmiddels van naam veranderd is komt nog altijd een groot deel van de studenten uit Afrika. Ze hebben een moeilijk bestaan in de Russische hoofdstad. Afrikaanse studenten gaan zelden alleen de straat op en vermijden ’s avonds buitenwijken, ondergrondse passages en lege metrowagons.
Sommige Afrikanen hebben echter geen problemen met de xenofobische uitwassen. Sinds een paar jaar zijn er in het centrum van Moskou een aantal te vinden met grote reclameborden. ‘Bezoek het solarium en krijg een kleurtje!’, staat er op. Ook Platinee, een 24-jarige Congolees die al twee jaar in Moskou woont, deelt zulke foldertjes uit. Volgens hem valt het allemaal wel mee in Rusland. ,,Ik heb het hier goed naar mijn zin. Ik hoef maar drie uur te werken om rond te komen. Natuurlijk is het niet altijd even gemakkelijk, maar toen ik een jaar in Frankrijk woonde was dat het ook niet.” Zelfs de uitbaters van de zonnebank-centra spelen in op de komst van Obama. Ze hebben hun borden aangepast: ‘Krijg een kleurtje en word President van Amerika!’


July 8th, 2009 at 4:32 pm
Ð’ РоÑÑии еÑть Ñ‚Ð°ÐºÐ°Ñ Ð¿Ñ€Ð¾Ð±Ð»ÐµÐ¼Ð°. Ðто правда. При чем раÑиÑтов гораздо больше, чем кажетÑÑ. Ðекоторые Ñчитают, что фраза “Ñ Ð½Ðµ люблю черных” не раÑизм. Стыдно
Racists in Russia more than it seems at first sight. A word “I do not love black” many do not consider as racism. It is a shame, but it is the truth.
July 8th, 2009 at 4:43 pm
Hallo Olaf,
Ik vrees dat je kijk op de USSR en de toenmalige “vriendschap der volkeren” iets te positief is, helaas. Ik studeerde in 1980/1981 in de provincie (Voronezj). Er was een grote groep Afrikaanse studenten, ze vonden het er verschrikkelijk, vanwege de dommige, vijandige, racistische houding van de lokale bevolking. Nergens zoveel afkeer van de Russen gevoeld als juist bij die aardige, vriendelijke Afrikaanse studenten in Voronezj in 1981. Fysiek liepen ze geen gevaar (tenzij er drank in het spel was), wat dat betreft is het tegenwoordig inderdaad wel een stuk erger geworden.
July 8th, 2009 at 4:44 pm
‘Denegrerende’ (jouw eerste paragraaf): is dat een nieuw werkwoord? Dat is wat Michael Jackson altijd wou, ‘ontnegeren’ als het ware. Mooie contaminatie!
July 8th, 2009 at 9:34 pm
Dag Egbert, ik vrees dat je daarin misschien wel gelijk hebt. Het verschil zit h’m in de ideologie. Vroeger waren de Afrikanen welkom als vrienden van de Sovjet Unie. Nu zijn het gelukszoekers, net als iedereen. De vader van Platinee uit het verhaal studeerde ook in Moskou, aan dezelfde universiteit. De ervaringen van de zoon voldeden net echt aan die van zijn vader, zei hij.
@klaus – Je hebt natuurlijk gelijk. Ik heb h’m aangepast. Kwestie van chronisch slaapgebrek. Alles goed? Lukt de integratie in de Belgische samenleving een beetje?
July 8th, 2009 at 9:58 pm
Boeiend, hoe die ideologie het volledig tegenovergestelde bereikte van wat de bedoeling was. Ze waren misschien welkom als vrienden, maar vertrokken als vijanden.