Monthly Archives: December 2009

Bouw Gazpromtoren in Sint-Petersburg onzeker

De toekomst van de bouw van de hoogste toren in Europa is onzeker. Nu de stad Sint-Petersburg niet meer wil meebetalen en politici en bevolking zich steeds feller tegen de plannen keren lijkt het steeds onwaarschijnlijker dat de toren er daadwerkelijk komt.

Gazprom

Bij de telefonische hotline van de projectontwikkelaar hebben ze tabak van die ene vraag waar men iedere dag voor belt. ,,De toren komt er pas als we aan alle wetten, regulaties en bouwvorderingen van de Russische Federatie en de stad Sint Petersburg voldoen”, verzucht een medewerkster. ,,En nee, we weten zelf ook niet wanneer dat allemaal in orde komt. In 2012 moet de toren er staan en in 2016 is het project compleet”, voegt ze daar aan toe. Dat is nog maar zeer de vraag. De afgelopen maanden nam de kritiek op de plannen voor de bouw van de grootste toren van Europa alleen maar toe. Deze week trok het stadsbestuur van Sint-Petersburg haar financià«le steun in en moet Gazprom-Neft, een dochter van het Russische staatsbedrijf Gazprom, alleen voor de kosten van het miljardenproject opdraaien. Ook draaide de stad Sint-Petersburg afgelopen week de plannen voor een referendum over de bouw terug.

Het Britse architectenkantoor RMJM won samen met bouwbedrijf Arabtech uit Dubai de aanbesteding voor het ontwerp van het Gazprom-gebouw in 2006. Vlak buiten het historisch centrum van de stad, waar alleen maar laagbouw is te vinden, moet een ‘multidiciplinaire skyscraper’ komen dat appartementen, een sportcomplex, een conferentieruimte en vooral kantoorruimte voor Gazprom moet herbergen. Met 402-meter zou de spiraalvormige glazen toren het hoogste gebouw in Europa worden. Op de website van het ‘Ochta Center’, de nieuwe naam voor wat aanvankelijk ‘Gazprom-City’ zou gaan heten, zijn er allerlei fotomontages te vinden die de ‘medialeugens’ moeten ontkrachten. De toren zou volgens de foto’s in het historische centrum van de stad slechts hier en daar te zien zijn. Tevergeefs, want de lokale bevolking kan de wolkenkrabber niet luchten of zien. Volgens de laatste peilingen ziet een ruime meerderheid van de inwoners van Sint-Petersburg de bouw niet zitten. De bevolking ging de afgelopen jaren meerdere malen de straat op. Ook UNESCO, de culturele tak van de Verenigde Naties, heeft gedreigd de stad van de werelderfgoedlijst te schrappen als met de bouw wordt doorgezet.

Hoewel Gazprom in een verklaring laat weten dat het de kosten van het project volledig gaat financieren is het nog maar de vraag of dat lukt. De Russische staatsgigant verkeert sinds de crisis in ernstige financià«le problemen. Vandaag werd bekend dat de winst van het bedrijf wederom daalde en dat zelfs de zakelijke receptie voor het nieuwe jaar om budgetaire redenen is geschrapt. Hoewel de stad Sint-Petersburg toestemming heeft gegeven voor de bouw ligt de vraag over de toekomst in handen van het Kremlin. De Russische minister voor cultuur Alexander Avdejev heeft al laten weten dat hij ‘alles in het werk zou stellen om de bouw van de toren te voorkomen’. Volgens het Petersburgse gemeenteraadslid Aleksej Kovaljov, bekend vanwege zijn fanatieke strijd voor het behoud van de stad, zijn de kansen voor de toren dan ook nihil. ,,Er worden honderden miljoenen aan overheidsgeld over de balk gesmeten, ook nog eens aan buitenlandse bedrijven. Voor de crisis was dat geen probleem, nu gaat dat problematisch worden”, laat hij tegenover een Russisch persbureau weten. ,,Maar je weet het maar nooit met onze overheid, zoals altijd het antwoord moet uit Moskou komen”, voegt hij daar aan toe. Zowel president Dimitri Medvedev als Vladimir Poetin zijn afkomstig uit Sint-Petersburg en houden zich tot op heden op de vlakte over hun steun aan het project.

Medvedev gaat Russische politiediensten hervormen

In het licht van de recente klachten over de corrupte Russische politiediensten wil president Dimitri Medvedev vergaande hervormingen doorvoeren. Binnen twee jaar krijgt 20 procent van het korps ontslag, voor de rest gaan de salarissen omhoog. Volgens critici stellen de maatregelen weinig voor.

Het was de verrassing van het ‘eindejaarsinterview’ van de Russische president met de drie grote publieke omroepen. ,,Burgers hebben een hoop klachten over het werk van de politiediensten”, zei Medvedev. ,,Vandaag zal ik een decreet uitvaardigen dat het werk van het ministerie van Binnenlandse Zaken grondig zal verbeteren”. Een paar uur later verscheen de nieuwe maatregel op de website van het Kremin. De komende jaren moet 20 procent van het politiepersoneel de laan uit en krijgen de overgebleven agenten een beter honorarium in een poging de diepgewortelde corruptie binnen de politiediensten aan te pakken.

,,Het volk wil een betrouwbare politiedienst. Ik ben er zeker van dat we zo’n structuur kunnen creà«ren”, zei Medvedev. Hij kondigde aan vooral het aantal hogere officieren in de regio’s te willen verminderen en het politiewerk aantrekkelijker te willen maken voor jonge rekruten. Ook moeten er twee politiedepartementen gesloten worden en moet het ministie van Binnenlandse Zaken, waar de politie onder valt, vanaf volgend jaar volledig worden betaalt uit de zak van de Russiche overheid. Nu zijn het nog de verschillende regio’s, waaronder de stad Moskou, die een groot deel van politiebudget voor hun rekening nemen. De overheid krijgt twee jaar de tijd om de hervormingen door te voeren. Bovendien moet de minister van Binnenlandse Zaken, Rasjid Noergalijev, binnen drie maanden met een evaluatie en een concreet pakket aan anti-corruptiemaatregelen komen.

De kritiek op de voorgestelde wetgeving laait nu al op. ,,Het hoofd van de meest corruptie organisatie in het land vragen om een pakket aan anti-corruptiemaatreglelen samen te stellen, dat is natuurlijk een slecht idee”, laat de bekende mensenrechtenadvocaat Igor Troenov weten tegenover de Moscow Times. ,,De president zou een publiek orgaan moeten instellen dat de werkwijze van het ministerie van binnenlandse zaken onderzoekt. Dit is niet meer dan een herschudding van de kaarten”, denkt Troenov. Andere analisten wijzen erop dat de maatregelen ondoorzichtig zijn. Zo kunnen de politiediensten het personeelsbestand op peil houden door de komende jaren veel nieuw personeel in dienst te nemen en over twee jaar de pensioengerechtigde leeftijd te verlagen. Er werken op momenteel ruim 1,4 miljoen mensen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Medvedev reageert met de maatregelen op aanhoudende kritiek. Begin November werd een videoboodschap van politiefunctionaris Aleksej Dimovski een ware internetsensatie. Hij beklaagde zich over de corruptie en legt uit hoe hij op last van zijn superieuren onschuldigde mensen gevangen moest zetten. Ook de dood van advocaat Sergej Magnitski, die vorige maand in een Moskouse gevangenis onder myserieuse omstandigheden de dood vond, kwam het Kremlin op een hoop kritiek te staan. President Medvedev, zelf een jurist, portreteert zichzelf als een hervormer en heeft meerdere malen aangegeven het ‘juridische nihilisme’ in Rusland aan te zullen pakken. Maar volgens veel Russen is er sinds zijn aantreden in de lente van 2008 weinig veranderd.

In Rusland moet je het ‘even Yandexen’

Wie in Rusland iets opzoekt gebruikt zoekmachine Yandex. Terwijl in de meeste delen van de wereld internet zonder het Amerikaanse Google ondenkbaar is heeft het Russische Yandex ruim 60 procent van de markt in handen. Tot op heden weet het bedrijf Google en de overheid op afstand te houden.

Yandex office

,,Het was een vreemde tijd. Onder Gorbatsjov moesten wij aan de universiteiten plots bedrijfjes beginnen, zo is ook Yandex ontstaan”, legt Jelena Kolmanovskaja uit, hoofdredacteur van de Russische internetgigant. Toen de eerste computers op de markt kwamen was er geen software beschikbaar die de complexe Russische grammatica doorzoeken. ,,Je kon alleen op letters zoeken, dat was niet voldoende. Onze ingenieurs kwamen met software die de naamvallen en taalkundige nuances wel begreep. In het begin verkochten we floppydisks waarmee je door de bijbel kon pluizen, vooral omdat daar geen copyright op zit”, grapt Kolmanovskaja. Inmiddels heeft Yandex meer dan 1700 mensen in dienst, boekte het vorig jaar ruim 230 miljoen euro winst en heeft het kantoren in verschillende delen van Rusland, Oekraine en de Verenigde Staten.

Met een marktaandeel van 60 procent laat Yandex het Amerikaanse Google op de Russische zoekmarkt ver achter zich. Het bedrijf haalt ongeveer 80 procent van haar inkomen uit online advertenties. ,,Het is een gemakkelijke, effectieve en goedkope manier van adverteren. Vooral de kleine bedrijven maken er gebruik van, we hebben meer dan 100.000 klanten”, weet Kolmanovskaja uit. Net als Google heeft Yandex een heel pallet aan gratis diensten, e-mail, een fotodienst, gedetailleerde kaarten, een nieuwsdienst, prijsvergelijkers en een razend populaire filedienst die betrouwbare informatie geeft over de verkeersopstoppingen in de verschillende Russische steden.

Google is echter bezig met een charme-offencief in Rusland. Terwijl het bedrijf nagenoeg nergens ter wereld adverteert zijn er in Rusland allerlei billboards, advertenties en zelfs door Google gesponserde bankjes in parken te vinden. ,,We zijn niet bang voor Google, internet is een dynamiek speelveld”, zegt Kolmanovskaja. ,,Onze software begrijpt het Russisch nog altijd beter dan Google. We moeten zorgen dat we een paar stappen vooruit zijn. We zijn nu vooral bezig met de groei van internet in de regio’s.Met de Russische overheid heeft het bedrijf een moeizamere relatie. In tegenstelling tot de reguliere media in Rusland is het internet nog altijd ‘vrij’. Toch duiken er om de zoveel tijd plannen op om reguleringen en beperkingen in te voeren. ,,Op dit moment zijn er geen wetten die ons wat dan ook verbieden”, zegt Yandex. ,,Maar onze juristen zijn daar dag en nacht mee bezig. De overheid denkt tegenwoordig met ons mee, we praten met elkaar. En dat is op zich al vooruitgang.”

Software voor journalisten. De lijst.

In Moskou ruilde ik eind 2006 ooit een Blackberry voor een MacBook. Een goeie deal, dacht ik zelf, al was het maar omdat ik die telefoon voor nog geen 300 euro op eBay kocht. Mijn steenrijke Russische kennis was er ook gelukkig mee, Blackberry’s waren in die tijd nog echte statussymbolen, het versleutelde netwerk was nog voorbehouden aan de geheime dienst. Mijn kennis maakte een goede sier, ik kreeg eindelijk een echte computer in handen.

Maar amper een halfjaar later liet ik mijn spierwitte MacBook donderen in een Brussels cafe. Sindsdien werkte ‘ie alleen nog als er stroom was, de draadloze droom moest dag en nacht worden ingeplugd. Ik heb het jarenlang uitgezeten. Tot vandaag. Maar als je nieuwe Mac eenmaal uit de doos is, wat voor software heb je als moderne journalist eigenlijk nodig? Met een beetje hulp van vrienden en collega’s (thanks Alper, Edial, Ernst-Jan, Mark, Sanne en Emiel!) heb ik hier mijn favoriete programma’s op een rijtje gezet. Schrijft u mee?

Ik gebruik mijn Mac om te schrijven. Natuurlijk droom ik er ook van de grote zaal van de Melkweg eens plat te spelen en zou ik sommige verhalen het liefst willen verfilmen, tot die tijd heb ik GarageBand, iMovie en de soortgelijken niet nodig. Knal de programma’s die je niet nodig hebt direct van je computer. Maar wat dan wel? Begin met een fatsoenlijke browser. Fixefox werkt als een trein, de nieuwe Safari is prachtig maar eigenlijk werkt Google Chrome voor Mac nog als de beste. Naar smaak snufjes en plugins toevoegen.

Ook direct installeren: Skype. Onmisbaar voor de journalist onderweg. Overleg met de redactie, nieuwsfeiten nalopen of je lief bellen om te vertellen dat je veilig bent aangekomen. Met Skype-Out betaal je altijd lokaal tarief. En wat de Raad van de Journalistiek er ook van mag denken, het kan soms bijzonder handig zijn je telefoongesprekken op te nemen. Net zo onmisbaar: Skitch, voor het betere knip-en plakwerk wanneer je het nodig hebt. Zweerde ik tot een paar uur geleden nog bij Deadline – de web-based toepassing voor deadlines en to-do lijstjes – nu ben ik over op Things. Een complete inbox die van je kleine ‘to-do-lijst’ een compleet task-management-systeem maakt. Amen.

main-screen

Dan, mijn absolute favoriet: WriteRoom. Een simpel maar effectief stukje software. Het ziet eruit als een text-editor, maar druk op enter en de tekst verschijnt op een zwarte achtergrond en drukt alle andere vensters weg. Geen afleiding van Skype, Twitter, je e-mail, blogs, RSS of zelfs het harde nieuws. Alle tijd, rust en ruimte om een stuk te schrijven. Net zo handig: LockDown. Nooit meer peentjes zweten wanneer je de computer even in het cafe achterlaat om naar het toilet te gaan, LockDown gebruikt de bewegingssensor en maakt een hels kabaal wil iemand er met je Macbook vandoor gaan.

Foozoo Design - Lockdown_ Secure Your Mac

Voorts? Natuurlijk de torrent-toepassingen Vuze of Transmission voor het betere downloadwerk, VLC-mediaplayer om alles wat beweegt af te kunnen spelen en DropBox om belangrijke documenten altijd bij de hand te hebben. Voor de muziek is er Spotify, voor de foto’s Lightroom. OpenOffice is het alternatief voor Pages of Office. Ontbreekt er iets? Laat het weten!

Jegor Gajdar – gehaat maar onmisbaar hervormer

Op zijn datsja vlak buiten Moskou is woensdagochtend de Russische staatsman en econoom Jegor Gajdar overleden. In korte tijd overzag hij de transitie van de Sovjet planeconomie naar de vrije markt, een hervorming die het land op de rand van de afgrond bracht. De voormalige vice-premier en minister van Economische Zaken onder president Boris Jeltsin werd aan alle kanten geprezen maar is voor de meeste Russen nog altijd de man die ‘al het spaargeld deed verdwijnen’.

,,Jegor Gajdar heeft in de prille jaren ’90 Rusland kunnen redden van de honger, wist een burgeroorlog te voorkomen en heeft ervoor gezorgd dat dit land niet uit elkaar is gevallen”, met die woorden herinnert goede vriend en politiek medestander Anatoly Tsjoebais zich Gajdar op zijn persoonlijke blog. Gajdar stond aan de tekentafel van het moderne Rusland en wist in zeer korte tijd een pakket aan hervormingen door te voeren dat inmiddels bekend staat als de ‘schock therapy’, ten koste van enorme inflate was het communistische en centraal gestuurde Rusland plots aan de harde regels van de vrije markt overgelaten.

Gajdar werd geboren in een Joods-Russisch gezin als kleinzoon van een bekend kinderboekenschrijver. Zijn vader was oorlogscorrespondent bij partijkrant Pravda, waar Jegor Gajdar na zijn afstuderen zelf ook korte tijd als economisch journalist aan de slag ging. Hij benoemde zichzelf eind jaren ’80 tot liberaal en sloot zich aan bij de hervormingsgezinde en roekeloze brigade van Boris Jeltsin. In november 1991 trad hij aan als minister van economische hervorming. Terwijl de Sovjet-Unie uiteen viel wist hij met steun van een leger aan Westerse adviseurs verstrekkende markthervormingen door te voeren. Prijzen werden niet langer van bovenaf opgelegd maar waren afhankelijk van de enorme vraag en het beperkte aanbod. De roebel stortte in, salarissen en pensioenen waren niets meer waard en al spaargeld van de Sovjet-Unie verdween als sneeuw voor de zon. In het buitenland oogstte zijn daadkrachtige optreden en weergaloze hervormingen veel lof. Hij wist veel buitenland krediet respect. Het leverde Rusland veel buitenlands krediet en investeringen op.

In Rusland zelf werd Gajdar een controversieel figuur. Vooral toenmalig president Vladimir Poetin voerde lang campagne tegen de ‘westerse maatstaven’ die aan de wieg van de roebelcrisis in 1992 en later in 1998. Poetin beloofde stabiliteit ‘wars van Westerse adviseurs’ en keerde veel van Gajdars hervormingen later terug. In een telegram aan de familie laat Poetin weten dat Gajdar volgens hem ‘een echte patriot, een man van sterke wil en een talentvol wetenschapper’ was. ,,Niet ieder publiek figuur durft de moeilijke taak van hervorming aan te pakken in een kritieke fase van de geschiedenis. Gajdar deed dat op een dappere en eeerlijke manier”, schrijft hij. Ook president Dimitri Medvedev stuurde een telegram. ,,We hebben een eervol wetenschapper en staatsman verloren wiens naam altijd verbonden blijft met de noodzakelijke hervormingen en de eerste stappen van de vrije markt’, schrijft Medvedev volgens de persdienst van het Kremlin. ,,Hij nam de verantwoordelijkheid voor onpopulaire maar noodzakelijke maatregelen”.

Tot 2003 zat Gajdar voor een oppositiepartij die hij zelf mede heeft opgericht in de Doema, de Russische Tweede Kamer. Toen de partij tijdens de parlementsverkiezingen van 2003 de kiesdrempel niet haalde trok Gajdar zich terug en richtte hij zich op economisch onderzoek en publiceerde een aantal boeken. In 2006 kwam hij in het nieuws doordat hij in het Verenigd Koninkrijk vergiftigd zou zijn, amper een week nadat de overgelopen spion Aleksander Litvinenko onder myserieuze omstandigheden om het leven kwam. Gajdar heeft zijn hervormingen altijd ‘noodzakelijk’ genoemd en heeft volgens zijn tegenstanders ‘nooit zijn excuses aangeboden’. Jegor Gajdar is 53 jaar geworden en laat een vrouw en drie kinderen na, waaronder de bekende activste Maria Gajdar.

Centraal-Azie maakt zich op voor koude winter

In Kirgizie is de grootste generator uitgevallen en Oezbekistan trok zich deze week terug uit een regionaal energiedienstenverband. Regionale conflicten en de oude Sovjet-infrastructuur spelen de problemen in de kaart. Bewoners maken zich op voor een koude winter.

Tadzjikistan
Zomers slaan de Tadzjieken de oogst, om er tijdens de strenge winter van te kunnen leven. Foto: Brian Harrington Spier op Flickr

Dinsdagmorgen leidde een technisch probleem bij een generator tot de tijdelijke stillegging van de Toktogoel-waterkrachtcentrale in Kirgizie, een installatie die in ongeveer 40 procent van de stroomvoorziening van het Centraal-Aziatische land voorziet. In het land zijn inmiddels noodmaatregelen van kracht die de stroomvoorziening moeten rantsoeneren. De verouderde infrastructuur uit de Sovjet-tijd speelt het land parten. Twee jaar geleden waren er tijdens de winter ook al problemen met de energielevering. Toen het kwik daalde tot -25 viel in sommige provincies de stroom uit en begaf de stadsverwarming het. Doordat de meeste mensen in slecht geisoleerde appartementjes wonen vielen er duizenden doden.

Vorige week trok Oezbekistan zich terug uit een Centraal-Aziatisch samenwerkingsverband tussen de verschillende buurlanden. Volgens de Oezbeekse overheid steelt buurland Tadzjikistan electriciteit en kan men niet langer in de eigen energiebehoefte voorzien zonder het buurland af te sluiten. Tadzjikistan importeert via Oezbekistan ook electriciteit uit Turkmenistan. ,,Wij zien dat als een politieke stap”, laat Choesrav Ghojbov, een hooggeplaatse Tadzjiekse functionaris uit tegen een Russisch persbureau weten. ,,Ieder land mag natuurlijk zijn eigen beslissingen nemen, maar dit besluit heeft ernstige consequenties.” Oezbekistan heeft de grootste energievoorzieningen in Centraal Azie en heeft in het verleden vaker gas en electra afgesloten naar buurlanden Kirgizie, Tadzjikistan en delen van Kazachstan. Analisten vrezen dat door de terugtrekking van Oezbekistan uit het regionale bondgenootschap Tadzjikistan op korte termijn met grote tekorten zal komen zitten.

Stroomvoorziening en energie-infrastructuur is een groot probleem in de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Bovendien zijn complete regio’s vaak afhankelijk van een enkele centrale, iets wat bleek tijdens het ongeluk met de Russische Sajano-Sjoesjenkskaja waterkrachtcentrale afgelopen augustus. Grote delen van Siberie kwamen toen tijdelijk zonder stroom te zitten. Waar vroeger Moskou voor de voorziening en distributie zorgde moeten de Centraal-Aziatische landen dat inmiddels zelf en veelal onderling oplossen. Dat leidt al jaren tot conflicten, meestal in de wintermaanden. In 2006 draaide Rusland de gaskraan naar Georgie dicht, waarna het land in korte tijd haar energievoorziening moest diversificeren en tegen woekerprijzen gas inkocht bij buurlanden. Ook met buurland Oekraine heeft Rusland al enkele jaren een conflict over gasleveranties. Vorig jaar kwamen er tientallen mensen in Europa om het leven doordat Rusland de gaskraan naar Oekraine dichtdraaide en daardoor de leveranties aan Moldavie, Roemenie, Bulgarije en Polen in het geding kwamen.

Energievoorziening en distributie is al sinds de aanleg ervan in het begin van de vorige eeuw een punt van zorg. Sovjet-ingenieurs lobbyden jarenlang voor een project waarbij men een aantal Russische rivieren zouden ‘omdraaien’ om het droge Centraal-Azie van energie en water te voorzien. Nog altijd zijn hier voorstanders voor te vinden, waaronder de Moskouse burgemeester Joeri Loesjkov. Zowel Rusland als Iran hebben allerlei plannen voor nieuwe energiecentrales in Centraal-Azie, maar voorlopig is daar geen geld voor. Mahmadsaid Oebaildoellojev, voorzitter van het Tadzjiekse parlement, stelde onlangs voor dat iedere inwoner een maandsalaris zou moeten inleveren om de bouw van een nieuwe hydrodam te bekostigen.

[fotoserie] De grootste Georgier

,,Hij heeft een hoop goeds gedaan en was van simpele komaf. Daarom houden we van hem. Ja, men heeft tegenwoordig ook veel kritiek op Stalin, maar iedereen doet toch wel eens iets verkeerd?” Je zou zomaar verliefd kunnen worden op Sophio, het knappe 24-jarige meisje dat routinematig rondleidingen geeft in het Stalinmuseum in Gori. Ze heeft een sportieve winterjas aan, geld om de verwarming op te stoken is er niet. Pas wanneer er een bezoeker binnenkomt gaan de lichten aan. De man die miljoenen mensen de dood en zijn eigen volk grotendeels in verbanning jaagde wordt in zijn geboorteplaats als held vereerd. ,,Hij was de enige Georgier die de wereld zo in z’n greep heeft kunnen houden.”

[pictobrowser 28220020@N02 72157622962858094]

Zigeunerpunkrockers spelen thuiswedstrijd

De Oekrains/Russische migrantenband Gogol Bordello belandt via de Verenigde Staten op wereldtournee weer terug op ‘thuisgrond’ in de voormalige Sovjet-Unie. Opzwepende muziek waar het publiek met volle teugen van geniet. Niet geheel zonder politieke boodschap.

Eugene Hutz I

Dat heeft die Oekrainse zigeuner niet verkeerd gedaan”, merkt een bezoeker achterin de zaal cynisch op. Men kan hem geen ongelijk geven. Gogol Bordello Frontman Eugene Hà¼tz (37) werd geboren in de buurt van Kiev geboren als Evgeni Nikolajev Simonov. Zijn familie sloeg op de vlucht uit angst voor de ramp met de Tsjernobyl-reactor in 1986. Jarenlang woonde Hà¼tz met zijn ouders en broers in vluchtelingenkampen, onder andere in Polen, Duitsland en Italie. In 1991 trok de familie naar de Verenigde Staten, waar de jonge Evgeni ““ inmiddels Eugene – naar New York ging om een band te beginnen. Inmiddels trekt Gogol Bordello al jarenlang over de wereld met een verzameling losgeslagen migrant-muzikanten die grotendeels het lot van Hà¼tz delen. De eclectische combinatie van ruige punk met zigeunerdeuntjes staat goed aan. In Moskou speelde de band de zaal plat.

De zanger sprak het publiek aanvankelijk toe in gebroken Engels, het handelsmerk van de band. Pas in de loop van het concert schakelede Hà¼tz over op het Russisch, zijn moedertaal. De meertaligheid is de troef van de band, de nummers gaan vloeiend over van het Engels naar het Russisch en bij vlagen zijn de teksten in het Oekrains, Roemeens, Italiaans of Spaans. Bij Gogol Bordello bestaan er geen taalbarrieres. ‘Het meest krachtige van muziek zit h’m in de vingers van een muzikant of in de toon van de stem. Daarom gaat de muziek van Johnny Cahs of Vladimir Vysotski bij iedereen door merg en been, of je nu Engels, Russisch of geen van beide spreekt’, legt Hà¼tz uit op de website van de band. Volgens hem zijn er miljoenen mensen op aarde ““ inclusief hijzelf – opgegroeid op rock ‘n roll zonder ook maar een woord Engels te spreken. Ongeacht de taal is de politiek boodschap van de band duidelijk: het zijn de onderduikers, de vluchtelingen, de illegalen, de verstotenen en vooral de zigeuners die het beste weten een feestje te bouwen.

Behalve Hà¼tz houdt de excentrieke violist Sergej Rjabtsev (51) de band muzikaal gezien omhoog. De grijsaard heeft een jeugdig voorkomen en spring energiek over het podium, waar ook twee meisjes met felle make-up in schaarse topjes de show opleuken. Maar het blijft Hà¼tz die alle aandacht opeist, hij krijgt in de eerste tien minuten van het concert nagenoeg de hele zaal al aan het dansen. De band die avond bestond verder uit accordionist Joeri Lemesjev (54), de Ethiopische bassist Thomas Gobena, een onbekende drummer en twee Latijns-Amerikaanse rappers. De band bracht dan ook een aantal spaanstalige nummers ten gehore, waaronder de Manu-Negra klassieker ‘Mala Vida’.

Terwijl de band volgens het publiek een prachtige performance neerzette hadden de muzikanten in werkelijkheid een behoorlijke kater. Volgens de manager van de band, Paul Clegg, waren ze aanvankelijk amper aanspreekbaar. Bovendien vloeide de drank tussen de nummers rijkelijk, een interview zat er die avond niet meer in. Joeri (21) vindt dat hij die avond de mooiste baan ter wereld heeft. Voor een bekend internationaal sigarettenmerkt deelt hij ter promotie rookwaar uit. ,,Een fantastische avond, heerlijke muziek. Iedereen is in feeststemming en ik mag sigaretten uitdelen. Kan niet beter, toch?” Betaalt krijgt hij niet, een vrijkaartje is de beloning. Een avondje Gogol Bordello is dan ook niet goedkoop, de goedkoopste kaartjes gaan voor 35 euro over de toonbank. Op verschillende websites worden ze voor 70 euro per stuk verkocht, en er zijn er legio ‘VIP-opties’ beschikbaar waarbij bezoekers duizenden euro’s moeten neerleggen. Ook Evgeni, een 20-jarige student, had een prachtige avond. Eigenlijk kan hij zulke concerten niet betalen, maar op de zwarte markt wist hij voor 1 roebel kaartjes te kopen. ,,Vraag niet hoe het kan, maar profiteer ervan!” lacht hij. Wanneer het concert is afgelopen schreeuwen twee studentes het hardst om een toegift. “œZjenja, Zjenja!”, roepen ze, de Russische koosnaam van zanger Hà¼tz. ,,Hij is immers ook een beetje van ons”, zegt een van de meisjes. Die toegift krijgen ze, waarna de zigeunerband diezelfde avond vertrekt naar Sint-Petersburg voor het volgende concert.

‘Er is geen absolute waarheid, dat is bijzonder’

De veteraren van de Georgische opstand tijdens de Tweede Wereldoorlog op het eiland Texel zijn opgespoord door een Nederlandse documentairemaker. Afgelopen zaterdag ging de film in Tbilisi in premiere, de 89-jarige hoofdpersoon was erbij.

Tbilisi

Grisja Baindoerasjvili (89) is met zijn tweede vrouw en een aantal kleinkinderen naar de premiere gekomen. Net als zo’n 800 landgenoten werd hij tijdens de oorlog krijgsgevangen genomen en diende hij in een Georgisch bezettingsleger in Duitse dienst op het eiland Texel. Sommige Georgiers verkozen Duitse dienst boven de strafkampen, anderen sloten zich vrijwillig aan bij de Duiters in de hoop dat Hitler de Sovjet-Unie zou bevrijden. Maar toen het Georgische bataljon op Texel te horen kreeg dat ze tegen de geallieerden in Arhnem moesten vechten kwam de opstand. In één nacht brachten de Georgiers ruim 400 Duitse soldaten om het leven. Hoewel de bevrijding van Nederland in zicht was vochten de Georgiers ruim vijf weken een guerilla-oorlog uit, een opstand die aan 117 Texelaars, ruim 500 Georgiers en honderden Duitsers het leven heeft gekost.

Filmmaker Arnold van Bruggen (30) bracht zijn jeugd op Texel door, waar de rode Sovjet-vlag gebroederlijk naast de Nederlandse wapperde. Pas op latere leeftijd is hij zich gaan verwonderen over de Georgische helden in nazi-uniformen. ,,Voor de Georgiers is het een heldenverhaal, in Nederland is deze episode nagenoeg onbekend. De pijn van het eiland is pas jaren later tot uiting gekomen”, legt hij uit. Van Bruggen nam ruim 60 uur aan interviews op waarbij veel eilanders hun verhaal vertellen. Hoewel sommige eilanders de Georgiers nog altijd als bevrijders zien leggen veel inwoners uit volgens hen dat de opstand niet nodig was. Texel was tot die tijd relatief rustig en heeft tijdens de oorlog geen honger geleden. De film ging twee weken geleden op het IDFA in Amsterdam in premiere en draaide afgelopen weekend voor het eerst in Tbilisi.

Met de steun van de lokale bevolking hielde de Georgiers zich schuil in de bossen. Pas eind mei 1945 maakten de Canadezen een einde aan de oorlog. In samenwerking met de Communistische Partij Nederland gaven de gaven de Canadezen de Georgiers de benodigde papieren om terug te keren naar de Sovjet-Unie. Waar de meeste collaborateurs door de Sovjet-Unie werden gefussileerd of lange gevangenisstraffen moesten uitzitten werden veel Georgiers als helden ontvangen. ,,De terugkeer was niet gemakkelijk, maar het viel mee”, herinnert Baindoerasjvili zich. ,,We gingen met transporttreinen door Duitsland. In Bakoe moesten we van de Sovjets aan het werk in een chemische fabriek. Maar we waren partizanen, we hebben de benen genomen.” De veteraan bracht de rest van zijn leven door als restaurateur in Kazbegi, een stad aan de voet van een berg in het Noorden van Georgie. In 2005 bezocht hij samen met de Georgische president Michail Saakasjvili de herdenking op Texel.

In de film zwaait een andere veteraan, Evgeni Artemidze (89) met zijn vuist. ,,We hebben nooit geweten dat de Duitsers wraak zouden nemen op de eilanders”. Volgens van Bruggen was het dan ook moeilijk de Georgische overlevers in te laten zien dat men op Texel de opstand niet altijd positief herinnert. ,,We hebben het in sommige gevallen wel tien keer moeten vragen”, legt hij uit. Omdat tijdens de vertoning president Saakasjvili een andere bioscoop bezocht werd halverwege de film beslag gelegd op de digitale projector. Van Bruggen kon ter nauwernood voorkomen dat de film werd stopgezet. Het Georgische publiek reageerde goed op de film. ,,Bij ons zijn de meeste films moralistisch”, legt een oudere vrouw uit. ,,In deze film blijft de waarheid in het midden liggen, iedereen heeft zijn eigen herinnering aan de oorlog. Er is geen absolute waarheid, en dat is in Georgie bijzonder.”

Michail Voitenko in Bangkok

‘U weet we we zijn, of moeten we het uitleggen?’ Michail Voitenko (51) zag het aankomen. Volgens zijn buren waren er allerlei duistere figuren in de buurt van zijn appartementje. Hij stond al weken onder druk. Hij wist dat het ging komen, het telefoontje in het holst van de nacht. Het onbekende nummer, de zakelijkse stem en die ene vraag. ,,Ik kan het wel raden”, antwoorde Voitenko aarzelend. ‘Je hebt belangrijke mensen kwaad gemaakt, misschien willen ze wraak op je nemen. We willen geen verhalen meer over de Arctic Sea, we hebben er genoeg van. Vertrek uit Rusland en kom voorlopig niet meer terug. ,,Hoeveel tijd heb ik?”, vroeg Voitenko. ,,Is het een kwestie van weken of van dagen?” ‘Uren’, zei de stem. Er werd opgegangen. (…)

De intro. De rest van het verhaal over de Arctic Sea, de gevluchte zeeman en de illegale wapenhandel leest u in de HP/deTijd van deze week. Nu kopen. Hij ligt vandaag nog in de winkel, morgen niet meer. Snel! Voort! Koop dat blad!

Pagina 1 Pagina 2 Pagina 3 Pagina 4