Centraal-Azie maakt zich op voor koude winter

In Kirgizie is de grootste generator uitgevallen en Oezbekistan trok zich deze week terug uit een regionaal energiedienstenverband. Regionale conflicten en de oude Sovjet-infrastructuur spelen de problemen in de kaart. Bewoners maken zich op voor een koude winter.

Tadzjikistan
Zomers slaan de Tadzjieken de oogst, om er tijdens de strenge winter van te kunnen leven. Foto: Brian Harrington Spier op Flickr

Dinsdagmorgen leidde een technisch probleem bij een generator tot de tijdelijke stillegging van de Toktogoel-waterkrachtcentrale in Kirgizie, een installatie die in ongeveer 40 procent van de stroomvoorziening van het Centraal-Aziatische land voorziet. In het land zijn inmiddels noodmaatregelen van kracht die de stroomvoorziening moeten rantsoeneren. De verouderde infrastructuur uit de Sovjet-tijd speelt het land parten. Twee jaar geleden waren er tijdens de winter ook al problemen met de energielevering. Toen het kwik daalde tot -25 viel in sommige provincies de stroom uit en begaf de stadsverwarming het. Doordat de meeste mensen in slecht geisoleerde appartementjes wonen vielen er duizenden doden.

Vorige week trok Oezbekistan zich terug uit een Centraal-Aziatisch samenwerkingsverband tussen de verschillende buurlanden. Volgens de Oezbeekse overheid steelt buurland Tadzjikistan electriciteit en kan men niet langer in de eigen energiebehoefte voorzien zonder het buurland af te sluiten. Tadzjikistan importeert via Oezbekistan ook electriciteit uit Turkmenistan. ,,Wij zien dat als een politieke stap”, laat Choesrav Ghojbov, een hooggeplaatse Tadzjiekse functionaris uit tegen een Russisch persbureau weten. ,,Ieder land mag natuurlijk zijn eigen beslissingen nemen, maar dit besluit heeft ernstige consequenties.” Oezbekistan heeft de grootste energievoorzieningen in Centraal Azie en heeft in het verleden vaker gas en electra afgesloten naar buurlanden Kirgizie, Tadzjikistan en delen van Kazachstan. Analisten vrezen dat door de terugtrekking van Oezbekistan uit het regionale bondgenootschap Tadzjikistan op korte termijn met grote tekorten zal komen zitten.

Stroomvoorziening en energie-infrastructuur is een groot probleem in de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Bovendien zijn complete regio’s vaak afhankelijk van een enkele centrale, iets wat bleek tijdens het ongeluk met de Russische Sajano-Sjoesjenkskaja waterkrachtcentrale afgelopen augustus. Grote delen van Siberie kwamen toen tijdelijk zonder stroom te zitten. Waar vroeger Moskou voor de voorziening en distributie zorgde moeten de Centraal-Aziatische landen dat inmiddels zelf en veelal onderling oplossen. Dat leidt al jaren tot conflicten, meestal in de wintermaanden. In 2006 draaide Rusland de gaskraan naar Georgie dicht, waarna het land in korte tijd haar energievoorziening moest diversificeren en tegen woekerprijzen gas inkocht bij buurlanden. Ook met buurland Oekraine heeft Rusland al enkele jaren een conflict over gasleveranties. Vorig jaar kwamen er tientallen mensen in Europa om het leven doordat Rusland de gaskraan naar Oekraine dichtdraaide en daardoor de leveranties aan Moldavie, Roemenie, Bulgarije en Polen in het geding kwamen.

Energievoorziening en distributie is al sinds de aanleg ervan in het begin van de vorige eeuw een punt van zorg. Sovjet-ingenieurs lobbyden jarenlang voor een project waarbij men een aantal Russische rivieren zouden ‘omdraaien’ om het droge Centraal-Azie van energie en water te voorzien. Nog altijd zijn hier voorstanders voor te vinden, waaronder de Moskouse burgemeester Joeri Loesjkov. Zowel Rusland als Iran hebben allerlei plannen voor nieuwe energiecentrales in Centraal-Azie, maar voorlopig is daar geen geld voor. Mahmadsaid Oebaildoellojev, voorzitter van het Tadzjiekse parlement, stelde onlangs voor dat iedere inwoner een maandsalaris zou moeten inleveren om de bouw van een nieuwe hydrodam te bekostigen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>