‘Tenminste een Google per jaar’

De Russische president Dimitri Medvedev maakt innovatie tot speerpunt van zijn politieke agenda. Op een graanveld buiten Moskou moet daarom binnenkort Skolkovo verrijzen, het Russische antwoord op Sillicon Valley. Volgens critici is het plan gedoemd te mislukken, juist omdat de overheid zich overal mee bemoeit.

Leeuwerik
Foto’s: Michail Ivanov

,,Wat doe je hier? Wegwezen!” roept een beveiliger. ,,Er is hier niets te zien, gewoon een graanveld en een paar vogeltjes”, roept hij. Verderop meten mannen in fel-oranje pakken het land op. Het mag dan een graanveld zijn, hier moet in een paar jaar tijd Skolkovo verrijzen, een hypermodern technologiecomplex dat het epicentrum van de Russische innovatie moet worden. De economie moet binnen tien jaar tijd niet zo sterk afhankelijk zijn van de olie- en gassector, maar drijven op innovatie en geavanceerde technologie. Volgens de architect zijn de futuristische bouwplannen geinspireerd op de doeken van Kazimir Malevitsj, de kantoren van Boeing, Cisco, Nokia en allerlei Russiche bedrijven komen in kubussen, driehoeken en halve cirkels in gekke composities langs een snelweg net buiten Moskou.

De Russische overheid zet hoog in met het project. President Dimitri Medvedev bezocht twee maanden geleden Sillicon Valley in Californië, sloot verschillende contracten en beloofde investeerders allerlei voordelen en privileges. Er komt een speciaal belastingregime, buitenlandse investeerders en studenten worden ontslagen van de visumplicht, de overheid draagt bij aan de verhuiskosten van buitenlandse gezinnen en zelfs de politie op het terrein krijgt een andere rol en ‘vriendelijker’ uniform. Volgens de oligarch Viktor Vekselberg, die van het Kremlin de opdracht kreeg om het project te overzien, zou Skolkovo ‘tenminste een Google per jaar’ voort moeten brengen. Volgens analisten tekent zich langzaam een nieuw buitenlands beleid af. De spierballentaal uit het Poetin-tijdperk is afgelopen, Rusland zou pragmatischer te werk gaan. Uit een gelekte memo naar Russische ambassades blijkt dat de overheid ‘vrienden noch vijanden, slechts zakelijke belangen’ in het buitenalnd zou moeten hebben. Het eerste schandaal rondom Skolovo is ook al in de maak. Vorige maand onthulde de zakenkrant Vedimosti dat de graanvelden in de buurt sinds kort het eigendom zijn van onder andere Roman Abramovitsj. Ook Olga Shoevalova, de vrouw van vice-premier Igor Sjoevalov, zou er volgens de krant onlangs land hebben gekocht. Omdat de overheid enorme bouwplannen heeft moeten beide binnenkort worden uitgekocht.

De Russsische overheid hoopt bovendien dat Skolkovo een einde kan maken aan de ‘braindrain’ in het land. Met aantrekkelijke voorwaarden kunnen Russische ingenieurs en IT-professionals die de afgelopen jaren naar het buitenland zijn vertrokken worden teruggehaald. Dergelijke projecten zijn succesvol gebleken in China. Maar ondertussen zwelt ook de kritiek aan. ,,De Russen blijven maar hameren op dat Skolkovo”, klaagt een Westerse diplomaat die volgens protocool anoniem wil blijven. ,,Ze willen dat wij de technologie en de expertise aanleveren, dan mogen wij in ruil ergens in Rusland voordelig fabrieken bouwen. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Het is bovendien lastig uit te leggen dat westerse overheiden bedrijven niet kunnen dwingen in Rusland een vestiging te openenen.” De altijd kritische columniste Joelia Latinina schrijft op haar weblog dat Medvedev zich niet op zakelijke belangen moet richten, maar juist voor individuele vrijheid moet zorgen. ‘De instrumenten van zijn toekomstige innovatie kunnen niet in Rusland gemaakt worden. Ze moeten allemaal uit het buitenland geimporteerd worden, liggen maanden bij de douane en vergen ontzettend veel papierwerk en smeergeld. De overheid zou er beter aan doen de corrupte staatsorganisaties aan te pakken, dan komt innovatie vanzelf’.

Weg

A sport without winners

When I was growing up, I didn’t know much about the Soviet Union apart from pale athletic men in red-and-white uniforms.

188007627

I remember most international sports events from a technicolour TV in which the mysterious Soviets came, performed marvellously and took home most of the medals.

After I came to live in Moscow, at some point I started to wonder where these sportsmen had gone to. Contrary to my youthful imagination, Russia wasn’t quite filled with athletic, healthy sportsmen parading on Red Square.

“All sportsmen are alcoholics,” a Muscovite lady of a certain age told me once, when I was sitting at her kitchen table. “And trust me – I’ve been married to three of them.”

I found it hard to believe, I said.

“I adore their bodies, of course, but they have difficulties adjusting their mental state to the fact that they’re not winning anymore,” she explained. “The last one ran off to Georgia.”

Last week in Tbilisi, I decided to pay Husband No. 3 a visit.

Levan lives just outside of town on a hilltop. He calls himself an “exiled Muscovite” – and he is, indeed, an alcoholic. “Not of the nasty, Russian sort,” he tells me with a snobbish air.
“I grow, harvest and produce my own wine, and then drink it. Would you like a glass?”

If I didn’t guess it from his posture, it was easy to see from the medals on the walls that Levan was a champion weightlifter.

“We went everywhere,” he recalled with a smile. “Not just the outskirts of the Soviet Union, but the whole of Europe, North and South America – and most of Asia. It’s sometimes hard to think of a place I haven’t been!”

“Sadly, my train left a long time ago,” he mused metaphorically. “I used to have girlfriends in France, Germany – everywhere! But the only thing I lift now is wine barrels.”

His wine was truly excellent, and Levan was on his third bottle already. Georgian wine is something we have been missing in Moscow ever since it was banned for political reasons, together with the great, healing bottled water from Borzhomi.

“It was exactly then, in 2006, that I’d had enough of Moscow,” Levan explained. “I moved there when I was 16 and had a great time.

When I stopped training, I tried my hand at business. But after a while, the Americans wouldn’t give me a visa – and later the Germans and even the French stopped me from going there. Finally, when the Russian government started causing problems for Georgians, I realised it was time to go.”

According to Levan, it’s hard to exactly pinpoint when things changed. “At some point, your physical performance doesn’t match your memory,” he observed simply. “Then you suddenly realise you’re old – and no one needs you any more.”

As the evening progresses, more wine fills the table. An elderly neighbour drops in for a glass or three – and ends up falling asleep on the floor.

When I finally told Levan, “I should probably make this glass my last for the evening,” he just laughed.

“You see, drinking is a sport too!” he said, adding with a hint of melancholy: “But one without any winners…”

Een iPad – is ‘t wat?

Wat uitgevers zoal met de iPad kunnen, weten we inmiddels wel. Van een gratis Telegraaf-applicatie tot een Bright-magazine voor 9 euro, de mogelijkheden voor vindingrijke media zijn eindeloos. Of tenminste, tot waar Apple de grenzen stelt. Maar wat heb je er als journalist aan? Een uitpakparty, recensie, handleiding en veldtest in één.

In Brussel waren ze vorige maand al uitverkocht. Om toch nog een iPad te kunnen bemachtigen, moest ik naar een afgelegen witgoedwinkel in een buitenwijk van de stad. De teleurstelling is groot wanneer je ‘m al in de tram uitpakt. Je nieuwe aluminium snufje werkt niet zolang je hem niet aan een computer kunt koppelen. Evengoed heb je er een iTunes-account voor nodig. Ter compensatie krijg je van Apple de gratis app iBooks, inclusief een volledig exemplaar van Winnie the Pooh. Dat daargelaten, wanneer er eenmaal een SIM-kaart in zit of er een wifi-verbinding binnen handbereik is, werkt het ding als een wonderscherm. Waar ‘internet’ vroeger iets was waarvoor je moest gaan zitten, heb je het nu in je hand. Niet op een klein scherm, in grote letters of in tenenkrommend tempo op een telefoon, maar alsof je van een A4?tje leest. Een loodzwaar A4?tje, dat dan weer wel.

Het duurt een uur of wat, maar dan heb je de iPad geprogrammeerd zoals het moet. Apple Mail leest de laatste vijftig e-mail berichten van allerlei verschillende accounts, en is bijzonder handig om ‘on the road’ e-mail te lezen en vlugge antwoorden te sturen. De ‘Calendar’ valt gemakkelijk te synchroniseren met andere agenda’s, en de browser, Google Maps-toepassing en YouTube-app werken bijzonder intuïtief. Veel van de programma’s die je online gebruikt (Gmail, Twitter) werken even goed op de iPad. Toch kom je er ook direct achter dat de aankoop ter waarde van 500, 600 of 700 euro verre van compleet is. Je hebt een breed spectrum aan apps nodig om alles er uit te halen. Credit-card in de aanslag? Let’s go!

Apps

De ratelende telexen van Reuters en AP zijn handig, al bieden ze maar een minieme selectie van wat er beschikbaar is. Thompson Reuters News Pro (gratis) geeft behalve nieuws ook actuele koers- en valuta-informatie. De vormgeving van de AP-app (ook gratis) springt er tussenuit. Hij is tegelijkertijd vrolijk en onhandig.

WordPress (gratis) – Een blogpost online zetten vanuit de ingebouwde Safari-browser is niet gemakkelijk, maar het kan. WordPress, de motor achter vele blogs en websites, heeft een toepassing die helpt. De mogelijkheden zijn beperkt, maar met een paar vingerbewegingen staat er een nieuw bericht op de hoofdpagina.

Amazon Kindle (gratis) – Wie z’n woonadres verplaatst naar een motel in California, heeft plots toegang tot de complete Kindle-bibliotheek. Eindelijk!

Things for iPad (15,99 euro) – Geen journalist is compleet zonder een lijst met af te werken plannen, verhalen, ideeën en projecten. Er is allerlei software beschikbaar die orde in de chaos belooft te scheppen, maar Things werkt als een trein.

Dropbox (gratis) – Wat tegenvalt: je kunt niet zomaar stapels met documenten naar de iPad overslepen. Hotelbevestigingen, plattegrondjes, hele folders met PDF-bestanden, met Dropbox zijn ze plots wel beschikbaar op de iPad. Wie het programma installeert op de ‘thuiscomputer’ krijgt een folder waarin alle bestanden zowel online als op de iPad beschikbaar gemaakt worden.

Evernote (gratis) – Werkt anders, maar volgt hetzelfde principe van Dropbox. Evernote zet alle documenten, foto’s, lappen tekst of snippers van quotes overzichtelijk bij elkaar.

Het wemelt van de iPad-toepassingen om aantekeningen en notities te maken. In de meeste gevallen zijn ze weinig beter dan de ingebouwde ‘Notes’. Maar SoundNote (gratis) is een prachtige toepassing, het programma neemt geluid op terwijl je aantekeningen maakt. Handig voor persconferenties, maar ga er niet van uit dat je de opnames later op de radio kunt gebruiken.

Portfolio To Go (2,39 euro) maakt van een Flickr-account een slideshow, die desgewenst ook offline te bekijken is. Handig voor wie niet opnieuw al zijn foto’s naar een ander apparaat wil slepen, en toch familie en vrienden vakantiefoto’s wil laten zien.

Wie uiteindelijk toch met een laptop en een iPad op stap gaat, doet er goed aan Airdisplay (7,99 euro) aan te schaffen. Via de beschikbare wifi-verbinding zorgt de toepassing ervoor dat de iPad een tweede beeldscherm is. Handig voor tekstcorrectie, of wie gewoon ruimte te kort komt.

Met de komst van de iPad beleven RSS-readers een tweede jeugd. Flipboard (gratis) en Pulse (2,99 euro) verzamelen de nieuwsberichten, foto’s en video’s uit de gewenste bronnen, van Google News tot Facebook en Twitter.

In Pressdisplay (gratis) kun je, na registratie, een flinke greep uit alle wereldkranten lezen. Wie een abonnement voor 39 dollar per maand afsluit, kan in de meeste landen ter wereld de belangrijkste kranten lezen. Alleen in Nederland is de keuze (enkel de Volkskrant) wat beperkt. Daar staat tegenover dat je 14 Noorse, 47 Duitse en 285 Canadese kranten kunt lezen.

Dode muggen

De iPad is ideaal wanneer je onderweg bent. Nooit meer uren door een stad dolen om een vluchtbevestiging te printen, bijzonder snel het laatste nieuws lezen en waar nodig binnen een paar minuten op belangrijke e-mail reageren. Toch is het geen vervanging voor een laptop. Toen ik op een terras in de Georgische hoofdstad Tbilisi plots las dat een onbekende Georgische zakenman een Nederlandse voetbalclub kocht, moest ik als de wiedeweerga met een taxi terug naar mijn hotel. Dertig vensters openen, halve webpagina’s vertalen en ondertussen een stuk schrijven, het gaat niet echt gemakkelijk op een iPad. Het kan wel, maar je moet er engelengeduld voor hebben.

Het heeft bijzonder veel voordelen een bibliotheek aan foto’s bij je te dragen. Toen de Georgische douane me uit de rij haalde voor een kruisverhoor kon ik aan de hand van foto’s exact uitleggen wat mijn werk is en waarom ik bepaalde stempels in mijn paspoort heb staan. Niet alleen bij autoriteiten, ook bij interviews wekt het vertrouwen. Met het kleine handzame dingetje kun je aan argwanende personen precies uitleggen en laten zien wie je bent en wat je doet. En nog handiger: wanneer jengelende kinderen een interview verstoren, zijn ze met de iPad wel even zoet. Net als taxichauffeurs, die met Google Maps opeens wel de weg naar je hotel weten te vinden.

Geweldig is ook het ‘on demand’-gevoel. Voor een boek hoef je niet langer naar een boekhandel, of weken te wachten op een zending uit Amerika. Toen ik in Georgië in contact kwam met een uitgever kon ik diezelfde avond nog het boek recenseren. Ook voorbij zijn de lange zoektochten door allerlei steden op zoek naar een kiosk die de International Herald Tribune verkoopt.

Zijn er ook keerzijdes? Reken maar. Wat steekt is dat de kranten, de e-books en de toepassingen die je koopt bij iTunes niet je eigendom zijn. De kranten van Pressdisplay blijven zestig dagen op de iPad staan, daarna zijn ze verdwenen. Uitprinten, doorsturen aan vrienden of archiveren voor later, het mag allemaal niet. Dat gaat ook op voor de boeken van Amazon. Een boek uitlenen aan een vriend, het mag allemaal niet van de ingewikkelde wetgeving die in principe slechts auteursrechten zou moeten beschermen. Wanneer de hype voorbij is en de iPad soms ook een dag of twee in een rugtas ligt, komt het besef dat het vooral een apparaat is om passief media te consumeren. Het is geen open platform om nieuws mee te maken.

Ook vervelend: het oplichtende scherm trekt in het donker muggen aan. Wanneer je die op het scherm dooddrukt, flip je automatisch over naar een volgende pagina of post je voor je het weet iets op Facebook. Dat daargelaten, het is geweldig journalistiek gereedschap. Ik zou niet meer zonder kunnen.

De laatste Russische demonstraten gieten cola over de politie

Ze komen nog altijd samen, de versplinterde fracties van de Russische democratische oppositie. Het enige wat hen samenhoudt, is een afkeer van premier Vladimir Poetin. Verslag van een tweemaandelijks circus.

Constitutie

Om de twee maanden –steeds op de 31ste– komt de Russische oppositie samen op het Majakovskiplein in het hartje van Moskou. Een vergunning om te protesteren krijgt de organisatie nooit, de overheid organiseert op diezelfde dag immers steeds een “toevallig” evenement. Begin dit jaar bijvoorbeeld stonden er clowns op het plein en werden de manifestanten opgepakt wegens ‘het verstoren van een kinderfeestje’. Tijdens de demonstratie van 31 juli vindt op het plein een autorally plaats. Auto’s scheuren voorbij, door de brullende motoren zijn de demonstraten amper hoorbaar.

Een kalme kolonel probeert het met een megafoon. ‘Burgers! Ga toch naar huis! Dit haalt allemaal niets uit. Het is mooi weer en wij hebben hier ook geen zin in.’ Een kwade vrouw slaat met haar vuisten op de rug van een politieagent. ‘Waar zijn de mannen?’, schreeuwt ze. ‘Kunnen er niet een paar potige jongens komen om de politie hier een lesje te leren?’ Ze komen niet. De 300 demonstranten worden langzaam maar met harde hand van het plein geveegd.

De datum is symbolisch: het 31ste artikel van de Russische grondwet garandeert dat ‘burgers het recht hebben om vreedzaam naar bijeenkomsten, demonstraties, marsen en protestacties’ te gaan. Af en toe ontstaan er vechtpartijen, de politie heeft moeite de menigte in toom te houden. ‘Rusland zonder Poetin, Moskou zonder Loesjkov’, zingen de demonstraten. Van achter een hek kijken de autoracers lachend toe. Uiteindelijk worden 81 mensen opgepakt, waaronder ex-premier Boris Nemtsov.

Matten

“Marionet” Medvedev
De Russische oppositie is versnipperd. Op het plein verzamelen liberalen, neofascisten, oud-dissidenten, jeugdorganisaties, oude vrouwtjes, mensenrechtenactivisten en een hoop jongeren die gewoon eens willen kijken. ‘Alleen Greenpeace ontbreekt hier nog’, grapt een van die toeristen. Het enige wat dit allegaartje van activisten samenbrengt, is de gemeenschappelijke hekel aan premier Poetin. ‘Hij is de grootste dief van allemaal’, legt Jelena Kommendantskaja (63) uit. ‘Ik heb een miniem pensioentje, de verkiezingen worden altijd vervalst en mijn kleinkinderen zijn bang voor de politie. Daarom kom ik naar hier, en zelfs dat mag niet.’

Opvallend: er wordt met geen woord gerept over president Dimitri Medvedev. Nochtans blijven de resultaten van zijn strijd tegen corruptie uit –een van de speerpunten van Medvedevs beleid. De meeste Russen gaan er vanuit dat premier Poetin de werkelijke macht heeft. De volgende presidentsverkiezingen in Rusland zijn pas voor 2012 maar nu al speculeren de Russen druk over wie de opvolger wordt van “marionet” Medvedev. Tegenover een Russisch persbureau liet Medvedev eind juli cryptisch weten dat het ‘Poetin, Medvedev of iemand anders’ zal zijn.

Kwaad zijn de demonstraten ook over een nieuw wetsvoorstel dat eind juli is aangenomen. Het geeft de Russische geheime dienst het recht om ‘burgers preventief te waarschuwen voor crimineel gedrag’. Iedereen die weigert gehoor te geven aan een dergelijk verzoek vliegt de bak in. De parallellen met de Sovjettijd liggen voor de hand –zeker voor demonstranten als Viktor Davidoff, die als Sovjet-dissident werd opgesloten in een psychiatrische inrichting.

‘Nu bracht ik de dag voor mijn verjaardag opnieuw door in een politiecel’, schrijft Davidoff in een opiniestuk in de krant The Moscow Times. ‘Precies dertig jaar geleden bracht ik mijn 24ste verjaardag door in de Boetirskaja-gevangenis nadat ik werd verdacht van het “zwartmaken van het Sovjetsysteem”. Voor iedereen die de Sovjettijd heeft meegemaakt en zich de glasnost en perestrojka kan herinneren, blijft het een mysterie waarom de huidige leiding precies de koers van hun Sovjetvoorgangers kiest.’

Officieren arm in arm

Kremlinhoer
Het is verbazingwekkend dat de Russische overheid altijd met enorm machtsvertoon de opposanten intimideert en oppakt. De meeste politicologen zijn er immers van overtuigd dat de beweging een stille dood zou sterven als de overheid haar gewoon haar gangetje liet gaan. Bijna drie jaar na de vorige parlementsverkiezingen is de oppositie het nog altijd niet eens over de vraag of ze wel of niet meedoen aan de volgende parlementsverkiezingen, eind 2011.

Laat staan met wie. Bovendien moeten de meeste Russen weinig hebben van de oppositie –zelfs in een miljoenenstad als Moskou komen op een zomerdag (nog voor de hevige branden) amper 300 mensen op straat. Toch is het Kremlin zenuwachtig. Bij protesten in Kaliningrad kwamen begin dit jaar zo’n 10.000 mensen samen. Ook in andere delen van Rusland is het een tijdlang onrustig geweest. In de nasleep van de wereldwijde crisis zitten veel Russen zonder werk, en de corruptie en onvrede nemen toe.

Wanneer de demonstratie na twee uur nog niet is afgelopen, grijpt de oproerpolitie OMON in. Een van de leiders van de oppositie, Ilja Jasjin, wordt door omstaanders op de schouders getild en roept dat het voorbij is. ‘We gaan naar huis. Dit heeft geen zin meer.’ Anderen roepen dat Jasjin een Kremlinhoer is en z’n mond moet houden.

Oostenrijkse dames

In de voorste rij staan drie meisjes die het hardst schreeuwen. Maar er klopt iets niet aan hun Russische uitspraak, de klemtoon ligt verkeerd. De drie vriendinnen komen uit Oostenrijk en studeren Russisch in Moskou. ‘Je hoort je hier voor in te zetten’, legt Deresa (31) uit. ‘Het gaat hier om mensenrechten. Je kunt wel zeggen dat het een interne aangelegenheid is en dat je je daar als buitenstaander niet mee mag bemoeien, maar ik zie dat anders. Als we hier nu niet voor opkomen, krijgen we daar later spijt van’.

Een paar minuten later gaat Deresa demonstratief op de grond liggen, de agenten van de OMON pakken haar voorzichtig op en proppen haar met een hoop andere actievoerders in het arrestantenbusje. Tot hilariteit van de laatst overgebleven demonstranten, giet iemand vanuit het busje een fles cola leeg over een agent. Hij moet met een plakkend shirt naar huis.

Autorace

‘De autorace kan weer beginnen, het is nog nooit zo spannend geweest’ roept de omroeper enthousiast. Het publiek is ondertussen al verdwenen.

Gunplay (the Roman way)

We never really shook hands or were introduced, but I think his name was Roman. He was a young, rather aggressive fellow who had an angry look in his eyes. Like me, he spent most of the day at home. We met occasionally when he was smoking cigarettes in the hallway.

187993512

During a house-warming party we threw there, one of our guests walked in pale as a sheet and crashed on the couch. Not being able to speak much, she spluttered that there was a guy pointing a gun at her in the hallway. As I opened the door to see, the gun was pointed in my face, and my neighbour pulled the trigger.

Unlike a Hollywood movie, my life didn’t flash by before my eyes. But I remember thinking that it seemed somehow very inappropriate to die before meeting my story deadline.

The sound of the hammer hitting the empty slide resonated in the hallway. Roma laughed. “Just to say,” he suddenly observed, very seriously, “your music is kind of loud. We’re trying to sleep, so turn it down a little bit.”

I unplugged the speakers from the laptop and somehow the party continued.

As the other people in the building knew, Roman had been to Chechnya. To most, that explained his behaviour. Some say he was running around the block naked looking for Chechens. Others reported he was handling his war trauma much better these days, not yelling as much as he used to.

Calling the police on him was not an option, however. He came from a family of respected militia men that went back generations.

Sometimes in the morning he’d leave the apartment in his MVD uniform, while other days he just hung around the place wearing not much more than jeans.

It’s hard to believe that this dark force ruling the capital will soon be renamed the police and will consist of friendly, honest officers who help tourists find their way. At least they won’t stick guns in innocent people’s faces, I hope.

We never spoke again about the “gun incident”, and in general Roman wasn’t very talkative. One day I saw him smash all the locals off the rink in a game of ice hockey on Patriarshy Prudy.

“On the ice, you’re free,” he said. “And you’re much stronger if you can dance.”

About the war he witnessed, he didn’t say much more than that it was “bad” and the whole of the North Caucasus should be bombed to pieces.

Yet in one respect, having a gun-crazed war vet for a neighbour actually turned out to be useful.

As our rental apartment was put up for sale, we’d tell potential buyers all about the lovely area, the structurally sound walls, the nice bathroom – and the little problem with Roma.
Back in the Moscow real estate boom, we managed to stay there for over a year.

In the end, the apartement was sold for half a million dollars to somebody with over 30 years of experience in counter-intelligence. He would have no troubles with Roma, he assured us.

“Every asshole fits in a jar,” he said. “You just have to show him who’s stronger.”

For days afterwards, I scoured the pages of Moskovsky Komsomolets to see who would survive the shootout.

Sometimes I think I should pay Roma a visit one of these days.

He might be missing that loud music by now.

‘Hij zal Vitesse helpen, en ons ook!’

In de Georgische pers is al weken bekend dat Merab Zjordania plannen had om Vitesse op te kopen. Hoewel het zaakje stinkt denken de de Georgiers dat de goede connecties van de voormalige voorzitter van de voetbalbond een flinke aanwinst zal zijn.

Archiefbeeld Djordania

Archiefbeeld van Zjordania als speler bij Dinamo Tbilisi

In Georgië kent iedereen Zjordania, maar nog bekender is zijn ex-vrouw, fotomodel Maka Asatiani. ,,Wat een prachtvrouw! Misschien wel de mooiste in heel Georgië!”, lacht een krantenverkoper in het centrum van de stad waar de dagbladen met foto’s van Vitesse-voorzitter Maasbert Schouten en Zjordania in goudgele stropdassen groot op de voorpagina’s staan.

Merab Zjordania was in de jaren ’80 een van de sterspelers bij Dinamo Tbilisi. ,,Hij kon geweldige voorzetjes geven”, herinnert George Gorgodze, de hoofdredacteur van het maandelijkse sportblad Dato Kipiani zich. ,,Maar hij had een manke makke, hij was niet snel genoeg. Hij kon de rest van het team niet bijbenen”. Na een carriere bij de voetbalclub in Tbilisi vertrok Zjordania naar het elftal van de West-Georgische stad Lantsjchoeti. ,,Dat was een sensatie, dat kleine elftal uit een stad met amper 15.000 inwoners schopte het tot de hoogste divisie van het Sovjet-voetbal. Grote clubs als Dinamo Kiev of Spartak Moskou moeten uren op de kaart zoeken om te kijken in welk gehucht de volgende wedstrijd gespeeld zou worden!”, lacht Gorgodze.

Dat de Georgiër interesse had in Vitesse is in de lokale voetbalpers al weken bekend. Op 29 juli pakte sportkrant ‘Lelo’ groot uit met een verhaal waarin ze op basis van anonieme bronnen aangeven dat de Russische oligarch Roman Abramovitsj verschillende projecten met Djordania op wil starten. ‘Abramovitsj en Djordania zijn al lang goede vrienden’, schrijft de krant. ‘Hoewel het tweetal aanvankelijk AZ Alkmaar wilde kopen viel de keus uiteindelijk op Vitesse en is de aankoop op naam van Djordania gedaan’. Ook Gorgodze weet zeker dat Djordania de aankoop van Vitesse niet zelf heeft kunnen financieren. ‘Hij heeft hele goede partners en contacten die hem helpen’, legt hij uit. Ook de steenrijke vader van zijn ex-vrouw zou een belangrijke rol spelen. De sportkrant schrijft bovendien dat Djordania van Abramovitsj een belangrijke rol op de Europese transfermarkt krijgt. Zo zou de jonge Georgische voetballer George Chanturia, die nu nog uitkomt voor het jeugdteam van Barcelona, binnenkort naar Chelsea vertrekken en zal Vitesse worden aangesterkt met het Georgische talent Waco Kazaisjvili.

Toen de westers-georiënteerde president Michail Saakasjvili eind 2003 aan de macht kwam was Zjordania een van de eersten die voor verduistering de bak invloog. Hij zou ruim 250.000 euro aan belastingeld schuldig zijn uit zijn tijd als voorzitter van Dinamo Tbilisi. Niet veel later stond hij weer op vrije voeten nadat hij het veronschuldigde bedrag had teruggestort, volgens Saakasjvili ‘een voorbeeld voor andere corruptie overheidsinstellingen’. ,,Natuurlijk stinkt het zaakje”, legt Gorgodze uit. ,,Maar het is een hoop zwartmakerij. Het waren de rumoerige jaren ’90, daar ging vanalles fout. Hij heeft als voorzitter een hoop goeds voor Dinamo Tbilisi gedaan. Het is een hele correcte, competente en vriendelijke man”, legt hij uit. ,,En hij kent iedereen. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld bij de verkiezing van UEFA-topman Michel Platini in 2007. Hij wist nagenoeg alle landen in de voormalige Sovjet-Unie om te praten”.

Over schietincidenten, overvallen en verduistering van fondsen is op de redactie van het sportblad weinig bekend. ,,Negentig procent van de verhalen die je nu hoort kloppen niet. Van de overige tien procent is de ene helft verzonnen, en de andere helft waarschijnlijk waar”, legt Gorgodze uit. ,,Je leest overal dat hij een miljardair zou zijn. Dat klopt natuurlijk niet, hij heeft gewoon goede zakenpartners. En natuurlijk klopt er iets niet aan dat gekke transferbedrijfje van hem. Maar vertel me waar dat niet zo is! Overal in de hogere regionen van het voetbal zijn er allerlei zaakjes waar een luchtje aan zit. Hij zal goed voor Vitesse zijn. Hij belooft flink hard aan de slag te gaan, en dat zal hij hoogstwaarschijnlijk ook doen. Hij is nu bijna 50, hij wil nog wel laten zien wat hij kan”.

Ook bij de Georgische voetbalbond zijn ze lovend over Djordania. ,,Het is een eerlijke man met het verstand op de juiste plaats”, zegt woordvoerder Lasjo Dvalisjvili. Hij heeft hier een hoop goed werk voor het Georgische voetbal gedaan. Natuurlijk zijn er problemen geweest, maar die zijn allemaal gladgestreken”, legt hij uit. ,,Hij weet hoe hij Vitesse aan moet pakken”, meent Dvalisjvili. ,,Hij zal een aanwinst zijn voor de Nederlandse competitie, en met transfers en goede connecties heeft het Georgische voetbal daar uiteindelijk ook wel weer baat bij. Hij is goed voor jullie, en daarmee ook voor ons!”

Archiefbeeld Gorgodze, Djordania en Platini

Archiefbeeld (2007) Gorgodze, Djordania en Platini in Georgie

The Heinrich manoeuvre

Anyone’s who ever been on a flight from Russia to Western Europe or North America has seen the following process unfold: While Westerners sail through the queue flashing their local passports, Russians and most other former Soviet citizens have to produce piles of papers before entering.

187981130

Before stamping Russian passports, the British, American, French and especially German migration officers require people to turn their suitcases upside down and fish out bank statements, hotel reservations and other official documents.

Last week in Cologne, I saw an old man standing in one such long line. He looked very tired, and I called him up front to pass through customs in the fast lane. “Thanks,” he said. “I’ve been standing in line half my life.”

He and his elderly female companion slowly moved alongside. They smiled at each other and looked terribly in love – even the hard-hearted people at passport control couldn’t help but notice. The couple spoke Russian but carried mixed passports. I figured that they, like millions of others, had probably left Russia in the early ‘90s.

“Not quite,” 83-year-old Heinrich explained later. “I was born in Germany and my Jewish family lived there peacefully for generations. When Hitler rose to power we fled in time to escape the pogroms and find a better, peaceful life. But we made a great mistake.”

The mistake was not in leaving, he said, but in where they went.

While many refugees from Nazi Germany went to the United States, Western Europe or even South America, Heinrich’s parents put their faith in the Soviet Union. They moved to Moscow, learned Russian and found work in the buzzing Communist metropolis during the rapid economic growth that Stalin dictated.

“Then came 1937,” Heinrich told me while we were standing in another line later, buying railway tickets. “I probably don’t need to tell you any more.”

Seventy-three years later tears still well up in his eyes. “My father was shot by the NKVD and my mother passed away during the war. I was alone in that goddamn city. It was terrible.”

Yet, like many others, Heinrich obtained Soviet citizenship and managed to survive in Moscow.

“I guess I became Russian,” he said. “I had a job, got married, travelled around the Soviet Union and spent my holidays at the dacha. But somewhere in my heart I always knew I belonged to a different place. It always felt like being in prison. And when things finally opened up, I was one of the first to get away.”

Twenty years of fresh sea breezes and a return to the Heimat turned out well for Heinrich. These days he still runs up and down stairs, lifts heavy bags and looks pretty good for his age.

“I even have a girlfriend again,” he said, smiling and discreetly indicating his companion. “She’s from Kiev, it’s so wonderful – I really love her.”

Now Heinrich and his long-distance lover meet up by flying on low-cost airlines on terrible time-slots, enduring visa problems and multiple layovers.

It’s all for love, he says, adding: “I waited for this all my life.”

As Heinrich bids farewell, he wishes me luck.

“I hope Moscow became a bit better now,” he says. “But it’s covered in smoke again, just like it was in the war. May the Lord take care of you over there – Poka!”

Oekraine draait Oranje-Revolutie terug

De meeste Oekraïners hebben hun buik vol van de politieke onrust die het land de afgelopen jaren in haar greep hield. President Viktor Janoekovitsj staat inmiddels al weer een half jaar aan het roer. Hij werkt hard om de economie vooruit te helpen, maar draait de politieke vrijheiden van de oranje-revolutie resoluut terug.

Zomerdag III

Voor het eerst in jaren is het Maidan-plein in het centrum van Kiev eens niet het toneel van politieke protesten. Terwijl ook Oekraïne zucht onder een hittegolf zoeken inwoners en toeristen verkoeling op het plein dat voor de gelegenheid deels onder water is gezet. Jonge moeders met hun kroost, studenten en oudere vrouwen komen pootjebaaien om af te koelen. Studente Svetlana Blyznjoek (22) studeert politicologie en legt uit dat zelfs bij haar op de faculteit men het sinds het aantreden van Janoekovitsj minder over politiek heeft. ,,We hebben de afgelopen jaren onze reputatie om zeep geholpen. We worden zowel in Moskou als in Brussel uitgelachen. Het enige wat we nu kunnen doen is zorgen dat de economische motor weer draait”, legt ze uit. Viktor Janoekovitsj won in Februari de presidentiele verkiezingen van aartsrivaal Joelia Timosjenko. Hij beloofde betere relaties met Rusland en zou de economie uit het slob trekken na jaren van politiek gestuntel van de pro-Europese president Viktor Joesjtsjenko.

Vooralsnog krijgt Janoekovitsj het voordeel van de twijfel. Om aan de strenge eisen van de wereldbank te voldoen met het land een aantal pijnlijke hervormingen doorvoeren. Deze week nog stuurde de regering een wetsvoorstel naar het parlement waarin de pensioengerechtigde leeftijd voor vrouwen naar 60 jaar wordt opgerekt. De inefficiënte lokale gemeentebesturen gaan op de schop en in april zijn de consumentenprijzen voor aardgas met meer dan de helft omhoog gegaan. De betalingen voor Russisch gas zijn de achillespees van de Oekraïnse economie, Rusland schroefde in 2005 de prijzen naar het buurland enorm omhoog waardoor het budget en zelfs de gasdoorvoer naar Europa in het geding kwam. President Janoekovitsj wist met de Russische president Dimitri Medvedev een deal te onderhandelen. De Russische marine mag tot 2042 in de Oekraïnse haven Sevastopol aanmeren wanneer Rusland een flinke korting op de gasleveranties geeft. In alle gevallen pakken de hervormingen goed uit, internationale banken schroeven de rating voor het land voorzichtig een tandje hoger. Janoekovitsj houdt zich aan zijn belofte de ‘oranje revolutie terug te draaien’. Volgens analisten hebben de veiligheidsdiensten ruimer spel en worden mensenrechtenactivisten, NGO’s en politieke tegenstanders steeds vaker tegengewerkt. In juni werd de omroepvergunning van het liberale Kanaal 5 ingetrokken en Janoekovitsj wil de ‘temnyky’, een verplichte gedragscode voor journalisten, opnieuw invoeren.

Tegen het einde van de werkdag staan vier mannen met hun blote voeten in het water op het Maidanplein. Ze drinken bier uit plastic glazen. ,,Natuurlijk stonden wij hier ook, vijf jaar geleden tijdens die Oranje Revolutie”, zegt een van hen. ,,Maar beter is het er niet op geworden. We vielen in een diepe crisis en nu is die crimineel van een Janoekovitsj aan de macht. Natuurlijk zijn we daar niet gelukkig mee, maar het is tenminste rustig”, legt Pavel uit. De vier vrienden werken bij een bank die onlangs is opgekocht door de Russen. Het grootste probleem is volgens hen nog altijd de corruptie. ‘Niks aan veranderd sinds de verkiezingen, het is nu alleen een andere kliek die het geld opstrijkt’, zeggen de mannen. De vier collega’s zijn het er over eens dat politieke rust het belangrijkste is. ,,Maar maak je geen zorgen”, lacht Pavel. ,,Ik de herfst komen er in Kiev burgemeestersverkiezingen, dan barst het hele circus weer los!”

Gapend gat

Joking with strangers

Let’s be frank. Moscow isn’t always the friendliest place on earth and it can sometimes be difficult to find somebody with a smile on their face.

187968918

Year after year, it ends up in the lowest ranks of best places to live and visitors quite often run away and pledge never to set foot again in this grey and unfriendly city.

And yet – as most foreigners should know by now, Muscovites mainly show their sense of humour in private.

You can have the best laughs with friends or family, yet not with strangers in public. Although I’ve learned that quite soon, I always kept trying.

When border guards in their nicely ironed shirts at the airport asked me where I came from, I always answered by pointing to the plane behind me, just to see if they might grin.

In most case, they’d write down “airplane” on a form somewhere.

The first year I lived in Moscow, I did my daily shopping in a Perekryostok supermarket just off Mayakovskaya. It took the girl behind the counter about a month to recognise me, and even after that I still didn’t catch her smiling.

I tried everything, from juggling with fruit to paying with Chinese currency. Not even a grin.

But Alexander, a gypsy taxi driver, was different. “Watch this, we’ll have some fun,” he told me one time when he stopped on an empty and deserted road at 6 am.

He bowed for a rather large and unattractive woman and made it clear he had stopped especially to let her pass. When she did, he pulled down the window and I heard him hissing, “Hey, blueberry! I’ve been dreaming about you for years! You’re a gift from God!’ With that, he hit the pedal and we were gone.

“Can you imagine?” Alexander laughed till he was on the verge of tears. “Nobody’s said that to her in 100 years, the fat cow! And now she’ll be smiling all day!’

And Alexander is serious about his jokes. “You know, I used to do all kinds of things,” he said. “I’d give the old ladies at the bottom of the metro elevator a kiss on the cheek, congratulate random strangers on their birthdays or throw a football into a random office or government building.

But I’ve grown older now.”

Yet there is more to Alexander’s mirth than sheer mischief.

Just behind his left ear, he has a tattoo of two Ethiopian letters. “Guess what it means,” he said. “Laughter.”

He put them there after his younger brother died in a car accident, he said. “It took me a long time to get over that, and I realised the thing I remember best is him laughing. It’s a tribute.”

“When people laugh, I’m happy,” he explained. “My nine-year-old son’s school called me in for a talk a while ago – they were complaining that he cracks too many jokes. But I’m very proud of him!”

When I finally paid him for the ride, Alexander handed me my change in worthless Belarussian roubles.

“Just a joke!” he said. “Keep smiling!”

Rusland vecht met man en macht tegen bosbranden

Rusland is in de greep van aanhoudende bosbranden in verschillende delen van het land. Tientallen mensen zijn om het leven gekomen, verschillende dorpen zijn van de kaart geveegd en duizenden mensen zijn dakloos geworden. De overheid zet het leger in, zorgt voor snelle compensatie en de Russische Patriarch roept alle orthodoxe gelovigen op te bidden voor regen.

Volgens het ministerie van Urgente Zaken staat er in de verschillende Russische regio’s meer dan 128.000 hectare bos in brandt, een totale oppervlakte niet veel kleiner dan de provincie Utrecht. Naar schatting gaan nog eens dubbel zoveel taiga- en toendragronden in vlammen op. Ruim 30 mensen zijn om het leven gekomen zeker 2000 mensen zijn dakloos geraakt. Volgens minister Sergej Sjojgoe, die de rampenbestrijding overziet, staan de brandweerdiensten onder enorme druk. In de omgeving van de stad Nizjni Novgorod proberen hulpdiensten met man en macht een bosbrand in de buurt van een atoomkrachtcentrale te om te leiden. In andere delen van het land is het leger ingezet en werken grote groepen vrijwilligers om de schade zo veel mogelijk te beperken. In de zondagsmis riep de Russische Patriarch Kirill alle orthodox gelovigen op in gebed te gaan voor regen en vroeg hij de autoriteiten de slachtoffers van de bosbranden zo snel mogelijk te hulp te schieten.

Rusland gaat al bijna een maand gebukt onder een enorme hittegolf. Sinds de eerste metingen 130 jaar geleden is het door het hele land heen nog nooit zo warm geweest. Premier Poetin bezocht vrijdag een dorp dat deels verwoest was en kreeg er van de bewoners flink van langs. ‘Je doet niets! Alles staat hier in brand, we hebben niets meer!’ roept een vrouw tegen de Russische premier in videofragmenten die niet op televisie zijn uitgezonden, maar wel op internet te vinden zijn. ‘De autoriteiten werken slecht, ze moeten wegwezen’, roept een andere vrouw. Poetin beloofde een royale compensatie en wil alle huizen voor de winter terug te bouwen. Hij liet in gebruikelijke spierballentaal weten dat regionale leiders en burgemeesters die de branden niet onder controle krijgen maar beter hun biezen kunnen pakken. Door heel Rusland heen zijn 240.000 brandweermannen ingezet.

De hoofdstad Moskou ging de afgelopen week gebukt onder zware smog en dikke rookwolken afkomstig van turfbranden in de naburige regio’s. Het zicht was op sommige plaatsen beperkt tot zo’n 200 meter en volgens doktoren stond een korte stadswandeling gelijk aan het roken van twee pakjes sigaretten. Op verschillende vluchten is paniek uitgebroken doordat rook door de airco in de cabine kwam en passagiers dachten dat het vliegtuig in brand stond. In grote delen van Rusland is de noodtoestand uitgeroepen. De droogte zorgt er niet alleen voor dat branden de kop opsteken, ook een groot deel van de oogst komt in gevaar. Analisten waarschuwen dat de Russische export onder druk staat en dat enorme hoeveelheden landbouwgrond is verwoest. De weerverwachting voor de komende dagen is ongunstig, de hitte blijft aanhouden en de toenemende wind zorgt voor oplaaiend brandgevaar.