Vrome taxirit legt religieuze spanningen bloot
Het Orthodoxe geloof zit in de lift in Rusland. Terwijl het land bestaat uit een lappendeken van verschillende religies kruipt de staat steeds dichter naar de Orthodoxe kerk. Religieuze minderheden likken hun wonden.
Chauffeur Vitali is een man van weinig woorden. ,,Ik werk hier nu drie maanden”, zegt hij. ,,Het is belangrijk je aan de verkeersregels te houden”, legt hij uit. En dat doet hij dan ook. Anders dan het gros van de Moskouse taxichauffeurs houdt hij zich keurig aan de maximumsnelheden, geeft hij voorrang wanneer dat nodig is en hangt er in zijn auto geen tabak- of alcoholwalm. Vitali werkt voor een pas opgerichte Russisch-Orthodoxe taxidienst. Bijna alle Russische auto’s hebben een klein icoontje op het dashboard, in deze taxi ligt een bijbel voorhanden en kan op verzoek kerkmuziek worden opgezet. Onderweg legt Vitali uit langs welke kerken we passeren, maar echt bijzonder wordt de rit pas wanneer op een kruispunt een Porsche Cayenne door rood stuift en Vitali een ruk aan het stuur geeft. Het scheelt maar een haar. Waar iedere Russische weggebruiker de overtreder minutenlang de huid zou hebben volgescholden blijft de chauffeur van de orthodoxe taxidienst de kalmheid zelve. Hij knippert met zijn ogen, hangt het icoontje recht en rijdt verder.
Na een lange tijd van kwijnende parochies en leegstaande kerken zit het Orthodoxe geloof de afgelopen jaren in de lift. Hoewel het land bestaat uit een lappendeken van verschillende religies en ethniciteiten wint de Orthodoxe kerk aan populariteit. Dat gaat niet altijd zonder spanningen, zoals ook de Orthodoxe taxidienst moest ondervinden. Na de lancering in mei dit jaar bestelde een populaire radio-DJ in de uitzending een taxi naar een moskee, gaf zichzelf een moslimnaam en sprak met een zwaart accent uit de Russische Kaukasus. De taxicentrale weigerde de rit, en legde uit dat ‘niet-gelovigen’ geen ritjes krijgen. In de Russische media bood eigenaar Nikolai Maslov later zijn excuses aan en liet hij weten dat de dispatcher in kwestie ontslagen was. Volgens verschillende opinieonderzoeken voelt ruim 60 procent van de Russische bevolking zich Orthodox, vijf tot zeven procent moslim en minder dan een procent katholiek, protestant, joods of boeddhist.
,,Het is geen wonder, na jaren van onderdrukking mag ik eindelijk gewoon naar de kerk”, zegt Jevgenia Filipova, een bejaarde vrouw die naar de Christus-de-Verlosserkerk in het centrum van Moskou schuifelt. ,,Tijdens de communisten mocht je niets, en kon je niet eens steun krijgen bij de kerk. Nu heb ik een miserabel pensioen, maar ik mag tenminste langs bij de kerk. En hier helpen ze me tenminste”. Ze legt uit dat er allerlei religieuze spanningen zijn ontstaan de afgelopen jaren. ,,In mijn flatgebouw heeft iemand een icoontje opgehangen. Dat was de volgende dag verdwenen. Toen stond er een boeddhistische afbeelding, en die heb ik weer weggehaald. Ik heb een bijbel op tafel gelegd, en daar lag later een koraan bij. Zo blijven we bezig”. Terwijl er volgens experts weinig reden is om aan te nemen dat het Russische leiderschap diep gelovig is probeert de macht zich vroom voor te doen. President Dimitri Medvedev en zijn vrouw zijn regelmatig in een kerk te zien, en ook premier Vladimir Poetin steekt af en toe een kaarsje aan. Wanneer ik taxichauffeur Vitali aan het eind van de rit vertel dat ik geen Orthodox-gelovige ben schrikt hij. ,,Maar je weet je gelukkig te gedragen”, herstelt hij zich. ,,Dit is een Orthodox land en daar hebben de mensen zich naar de schikken”.
