Wie geen lid is van de regeringspartij kan het schudden

De Verenigd Rusland-partij van Vladimir Poetin en Dimitri Medvedev heeft de touwtjes ook op lokaal niveau sterk in handen. In de kleine stad Toetsjkovo vlak onder de rook van Moskou blijven de burgers op een oppositiekandidaat stemmen. Maar de regeringspartij geeft de macht niet uit handen.

P1020733Het station van Toetsjkovo. Meer foto’s hier.

,,Wij hebben geen chocolade. Echt niet!” De bewakers bij de knalrode chocoladefabriek van Nestlé leggen uit dat er al tijden niemand meer werkt. Toen de fabriek in 2007 open ging was het een teken van de toenemende Russische welvaart. Een jaar later stond een deel van de werknemers alweer op straat en sinds afgelopen zomer is de fabriek helemaal gesloten. Op de parkeerplaats staan gloednieuwe vrachtwagens onder een dikke laag stof te wachten op een nieuwe bestemming. Met de sluiting van de fabriek zijn de ruim 18.000 inwoners van Toetsjkovo, een kleine stad op zo’n 80 kilometer van Moskou, voor werk weer aangewezen op de hoofdstad. Iedere ochtend nemen duizenden forenzen de boemeltrein naar Moskou, een flink deel van de passagiers is dronken. Om Toetsjkovo weer in het gareel te krijgen kozen de inwoners een jaar geleden Vitali Oestimenko als burgemeester, een oud militair die wilde afrekenen met de corruptie en was geen lid van de almachtige regeringspartij Verenigd Rusland. Het kwam hem duur te staan, nog geen twee maanden na zijn aanstelling werd hij dood gevonden.

Tijdens de regionale verkiezingen in maart dit jaar won de oppositiekandidaat Viktor Alksnis als opvolger in Toetsjkovo. Hij beloofde het werk van Oestimenko door te zetten, maar daar stak de kieskommissie een stokje voor. De stembusgang was plots ongeldig en het dagelijks bestuur van de stad werd in handen gegeven van het hoofd van de plaatselijke school. ‘Ik heb nog nooit zoveel druk meegemaakt tijdens verkiezingen’, schrijft Alksnis op zijn blog. ‘Plots waren er 11 tegenkandidaten waarvan de meesten niet uit Toetsjkovo kwamen’. Zijn registratie was nagenoeg onmogelijk en plots bleek hij geen legaal adres meer te hebben. De meeste burgers in Toetsjkovo weten zeker dat het om corruptie gaat. In de buurt van de stad moet een nieuwe ringweg komen en er is de afgelopen jaren budget vrijgemaakt voor de bouw van zwembaden en sportcomplexen. Daar is vooralsnog geen spoor van te vinden. President Dimitri Medvedev beloofde bij zijn aantreden de strijd aan te binden met corruptie, maar daar is maar weinig van gelukt. Op de jaarlijkse index van Transparency International staat Rusland dit jaar op de 154e plaats, vlak boven Tadzjikistan en onder Papua Nieuw-Guinnea.

De burgers in het dorp zijn de politieke problemen zat. Gennady Siderov (48) loopt met zijn klein-dochter door het heldenpark. Hij is kwaad. ,,Ik ben twee keer wezen stemmen. Mijn eerste keus hebben ze vermoord, de tweede keer was de uitslag plots ongeldig. Ze luisteren niet naar ons, maar zo werkt dat blijkbaar in Rusland”. Niemand in Toetsjkovo gelooft dat er ooit nog eerlijke verkiezingen komen. Aleksander Romanovitsj, het regionale hoofd van Rechtvaardig Rusland, de partij waar ook Oestimenko lid van was, is bezig met allerlei rechtzaken. ,,Wat er in Toetsjkovo het afgelopen jaar heeft plaatsgevonden is absoluut tegen de wet. Het is vechten tegen de bierkaai, maar wij willen dat Alksnis alsnog de burgemeesterspost krijgt”. Het is volgens hem typerend voor de koers die Rusland vaart, langzaam krijgt de macht het niet alleen op federaal niveau, maar ook in alle regio’s, dorpen en steden het voor het zeggen. ,,En de boodschap is duidelijk. Wie geen lid is van Verenigd Rusland kan het hier wel schudden.”

Premier Poetin wil de tijger redden

Het gaat zo slecht met de tijgerpopulatie dat het wilde dier bijna is uitgestorven. Zonder een concreet actieplan vallen ook de laatste 3200 tijgers ten prooi aan stropers. Rusland neemt het voortouw en organiseert deze week een internationale top die het tij moet keren.

Op uitnodiging van de Russische premier Vladimir Poetin komen de leiders van twaalf Aziatische landen deze week samen in Sint-Petersburg voor een eerste internationale tijgertop. Waren er een eeuw geleden nog zeker 100.000 wilde tijgers, nu zijn er naar schatting nog maar 3200 over. De situatie is zorgwekkend. Vanwege stropers, illegale smokkelhandel, ontbossing en een versnippering van het leefgebied van de tijger kan het wilde dier in korte tijd uitgestorven zijn. Samen met onder andere China, India en Maleisie wil Poetin verschillende plannen stoomlijnen en bijna 300 miljoen euro vrijmaken voor een gezamelijke aanpak. Er moet de komende vijf jaar zo’n 1,2 miljoen vierkante kilometer bosgebied worden gereserveerd en er is een directe nood aan 115 verschillende broedgebieden. De conferentie in Sint-Petersburg heeft de doelstelling om in 2022 het huidige tijgerbestand te verdubbelen.

In de afgelegen Primorje-regio in de buurt van de havenstad Vladivostok leven naar schatting 400 wilde tijgers. Omdat ook herten en wilde zwijnen steeds minder voorkomen gaan de hongerige tijgers soms op jacht in bewoonde gebieden waar de buurthonden ten prooi vallen en bewoners soms moeten rennen voor hun leven. Bovendien zijn de tijgers in de bewoonde gebieden juist weer het slachtoffer van stropers, die zelden voor de rechter komen omdat ze zeggen te handelen uit noodweer. Deze week nog liep een jager verwondingen op nadat hij werd aangevallen door een Amoertijger, die hij vervolgens om het leven bracht. ‘Het stikt in Rusland van de stropers, opruiende en vooral oerdomme jagers’, legt Pavel Fomenko uit, de coordinator van het lokale programma van het wereldnatuurfonds in Vladivostok. Van de vele honderden meldingen van illegale stroperij kwamen er het afgelopen jaar slechts twintig voor de rechter. ‘Steeds vaker zijn er conflicten tussen mens en dier’, schrijft Fomenko in een persverklaring. ‘Wat we hier nodig hebben is een rehabilitatiecentrum om de gevangen dieren uiteindelijk weer in de natuur los te laten’.

Hoewel er flinke straffen op staan is er veel illegale tijgerhandel in Rusland. Vlak over de grens in China is er een grote vraag naar de botten en de geslachtsorganen van de tijgers, en ook in Rusland zelf levert een authentiek tijgervel zeker tienduizend euro op. Premier Poetin zet zich al jaren in voor het behoud van uitstervende diersoorten. Een paar maanden geleden nam hij nog deel aan een walvisexpeditie en twee jaar geleden wist hij volgens de Russische pers een cameraploeg te redden door een Amoertijger met een verdovingspistool uit te schakelen. Volgens de Russische Minister van Milieuzaken Joeri Troetnev kan de tijgertop in Sint-Petersburg de toon zetten. Wanneer het tijgerbestand groeit en de doelstellingen gehaald worden moet volgens hem ook klimaatverandering op te lossen zijn.

Booming Brazil

brazil_emerce1brazil_emerce2

Als er iets in Brazilië duidelijk is, dan is het wel de tomeloze energie die er van alle straathoeken vanaf spat. Terwijl het Nederlandse elftal op een rondvaartboot door de kanalen van Amsterdam trok stonden om half één ‘s nachts duizenden jonge Brazilianen in het donker te voetballen. Zelfs in de winter joggen duizenden mensen over de stranden van Ipanema, staan er honderden mannen dag in dag uit zich uit te sloven bij de openbare fitnessruimtes en probeert iedereen er mooi uit te zien. Brazilië zit in de lift, en dat zie je vooral in Rio de Janeiro. De stad mag de komende jaren het WK Voetbal en de Olympische Spelen organiseren, de economie heeft geen last van de crisis en techbedrijven, start-ups en de advertentie-industrie ziet enorme kansen. En ze hebben er zin in.

,,Je moet naar de wereldeconomie in 2020 kijken. Dan gaan landen als Brazilië, Rusland, India en China (BRIC) de dienst uitmaken. Vergeet Italië, Frankrijk of Spanje. Dat is de oude wereld, bij ons gaat het gebeuren”, legt Antonio Gil uit. Hij is de president van Brasscom, de koepelorganisatie van Braziliaanse IT-bedrijven en een groot voorvechter van de digitaal-economische agenda. Hij zweert erbij dat het land op het punt staat de wereldmarkt te veroveren. ,,Of het nu vernieuwing in de gezondheidszorg, het onderwijs of de bankensector is, alles gaat met paardesprongen vooruit. Bij jullie in Europa is iedereen maar bang voor verandering, hier is iedereen vurig enthousiast over de toekomst”. [PDF]

The Red Army incident

It happened as it happens in this town. A couple of weeks ago, I ended up spending an evening with a Swedish theatre group performing in Moscow. I hadn’t seen their play, but I met them standing in line outside one of the French cafes scattered around Nikitsky Bulvar.

188194924

Now, I’ve never managed a large restaurant, but if it’s 10:30 pm and more than half of your tables are empty, you’re doing something wrong – especially if you turn away a hungry group of Swedes with good taste in wine. After being refused for a third time, I took pity on them and led the whole bunch to a good restaurant in a small side-street.

As most of us know, it doesn’t take more than 24 hours to see if someone is Moscow-proof. Most of the actors weren’t.

Some of them had paid 5,000 roubles for a five-minute taxi ride, while others got hopelessly lost in the metro – and all of them tried to ask police officers for directions.

After we were finally in the restaurant, the group got mad when some of the desserts were served before others had their starters. Only Stella seemed to enjoy her plate of borshch.

“It’s a long story, and it’s not easy to tell,” Stella told me, hesitating before she explained that she had always really loved the taste of dill. Although born in Sweden, her mother was from Moscow. And as she found out just a couple of years ago, so was her father.

“I always knew something was wrong – there was something different,” she said. “Of course, my mother was Russian, but I noticed there was another secret in our family. I simply sensed it; I don’t even know how.”

Other than the borshch that was served in her youth, the rest of her childhood memories were “as Swedish as IKEA”, she said.

But where her mother got older, suddenly Stella felt she just had to ask.

“I remember it very well. I took a glass of water, my mother was about to take a seat and I simply asked if my father maybe wasn’t my real father after all.”

It turned out he wasn’t. Her real father was a Soviet soldier who had returned from the war and met up with her mother just before she moved to Stockholm. Her husband was aware of the “Red Army incident”, but they agreed never to speak about it again.

“So, go figure,” Stella said. “I’m as Russian as all the Russians here. I was conceived in this city, my roots are here. I might not speak a single word of Russian and have only been here a couple of times, but I know it feels, somehow, like home.”

The next evening, I went to watch Stella perform on stage. She shone.

Afterwards, she introduced me to her Moscow family that she’d only met for the first time just a couple of years ago. After some thorough archive searches she’d found cousins, half-brothers and a whole group of close relatives.

“You know, all my life I’ve played different characters who were never ashamed to ask the boldest questions at very painful moments,” Stella said. “I never dared to ask it myself, but I’m so happy now that I did. And if you ever wonder if something’s wrong, just try to find out. Who knows, you could be a Muscovite too!”

‘En wat als ik het dubbele betaal?’

Ben je nu nog niet in Azerbeidzjan? De ambassade in Tbilisi liet weten dat er tot volgende week geen visa’s worden afgegeven. Het land zit nog altijd op slot, maar ik blijf het proberen!

Het enige over de Azerbeidzjaanse verkiezingen in de Nederlandse pers is dit beknopte ANP bericht. Natuurlijk, waarnemers zagen intimidatie en diskwalificatie, mensenrechtengroepen en de oppositiebewegingen beschuldigen de regering van inperking van democratische vrijheden. Maar hoe zit dat precies?

De gortdroge OVSE-rapporten geven een kijkje in de keuken. De auteurs van zulke rapporten lopen op eieren, maar wie het aandachtig leest haalt er belangrijke informatie uit. ‘Limitations of media freedom and freedom of assembly, and a deficient candidate registration process further weakened the opposition and made vibrant political discourse almost impossible‘. Dat wil zeggen, de oppositie mocht niet de straat op en kon zich maar met moeite verkiesbaar stellen.

Deze video laat goed zien hoe een gemiddelde stembusgang er uit ziet. De man die het stembureau moet verlaten is een waarnemer van een oppositiepartij. Terwijl niemand kijkt proppen de stembureauleden honderden extra papiertjes voor de regerende partij in de bus. En door het hele land heen rijden buslandingen ambtenaren, fabrieksarbeiders of militairen die bij ieder stembureau nog een keer mogen stemmen.

Maar hoe kan het dat er hier zo weinig over bekend is? Simpel. De grootste nieuwssites in het land, news.az, today.az en trend.az (Russisch) staan onder strikte overheidscontrole. Journalisten van onafhankelijke media worden opgepakt, opgesloten en tegengewerkt, net als deze twee bloggers die nog altijd in de gevangenis zitten. De enige objectieve informatie die het land vertaal komt van een paar twitteraars (1,2,3). En de buitenlandse pers? Die krijgt geen visum of mag op gesponsorde persreizen.

In 2006 was ik in Baku voor een gesprek bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Een goedlachse hoge ambtenaar zette me een kop koffie voor en legde uit hoe het kan dat het land goede betrekkingen heeft met Rusland, Amerika, de Europese Unie en met Turkije. Maar na een kwartier krijgt het gesprek een vreemde wending. Hij vraagt wat mijn eigen indrukken zijn en hoeveel ik eigenlijk verdien als journalist. ‘Het is natuurlijk de eindjes aan elkaar knopen als freelancer’, zegt hij. Ik knik. ‘Wat nu als ik je heb dubbele betaal. Gewoon, per maand. Dan krijg je er een mooi appartement in Baku bij en vraag ik je alleen om een paar keer per jaar langs komen. Je hoeft niet eens gunstig te schrijven, echt niet. Lijkt het je wat?’ Ik verslikte me in mijn koffie en heb altijd gedacht dat het een grapje was. Maar sinds vandaag weet ik waar ik was komen wonen.

‘Het land op slot’

‘Wij weten het ook niet’, zegt de consul op kwade toon door de intercom. Hij zucht. Het is de vijfde keer in drie dagen dat hij me te woord moet staan. ‘Ik wacht op antwoord uit Baku. Dat komt niet’. Ik vraag of het vanwege de verkiezingen is, en of ze het daarom zo spelen. ‘Alles heeft met elkaar te maken’, zegt hij crypisch. De deur blijft dicht.

Ik heb alles uit de kast getrokken. Twee ambassades, drie verschillende aanvragen, twee paspoorten en een verzameling fixers, contacten, omwegen en connecties. Niets helpt. De boodschap is duidelijk. Het land wil geen pottekijkers. Tot de verkiezingen sturen ze buitenlanders, of ze nu voor oliebedrijven werken, op visite gaan of journalisten zijn, met een kluitje het riet in.

Wanneer ik de ambassadebuurt uitloop komt een Georgische agent me achterna. Hij kijkt om en drukt me een papiertje toe. ‘Die regelen alles in een paar uur, maar je hebt het niet van mij’. Het is een reisbureau even verder in de straat. Nino van Empire Travel legt uit dat het tot vorige week een fluitje van een cent was. ‘Maar ze zijn ineens moeilijk gaan doen’. Ze belt haar contact in de ambassade, een man die zo hard schreeuwt dat het hele reisbureau het gesprek kan horen. ‘Je weet toch dat er verkiezingen zijn, Nino! Wij mogen hier niks, we hebben van hoger hand te horen gekregen dat we geen visa’s mogen uitgeven, aan niemand niet’.

En daarmee lukt het me niet om nog voor zondag in Baku te komen. Maandag nemen de persbureau’s de rapportage van de internationale waarnemers over, geven een paar politici commentaar en blijft het echte verhaal onbekend. Ik blijf het proberen, net zo lang tot het lukt. Of dat nu maandag, komende week of pas over een maand is.

‘Je staat daar en daar blijf je staan’

Vanaf het stadhuis aan de Moskouse Tverskajastraat zie je ze al staan. Een enorme rij mannen in donkere kleding. Er kringelt rook naar boven. Ze duwen, trekken, schreeuwen, zwaaien met papieren en wachten uiteindelijk allemaal voor een deur. Ieder kwartier gaat die deur open en mogen er een paar mensen naar binnen. De rest staat buiten, en blijft de rest van de dag buiten. Hun vrouwen, kinderen, broers of vrienden rijden af en aan in oude Lada’s, ze steken fel af tegen de geblindeerde Audi’s met raadsleden die richting het stadhuis jakkeren.

In de rij

De Azerbeidzjanen komen voor nieuwe paspoorten, moeten hun kinderen bijschrijven of komen voor notariele zaken. En sinds 15 oktober staan er ook buitenlanders in de rij. Zonder opgaaf van reden annuleerde de Azerbeidzjaanse overheid het visumbeleid waarbij je op de luchthaven een stempel kreeg en je zo het land binnen mocht. Een paar Franse toeristen, een Amerikaanse zanger en drie Britse studenten, allemaal keren ze na een half uur in de rij terug naar huis. Dan maar niet naar Baku.

Om de menigte in toom te houden heeft de ambassade een beveiligingsbedrijf in de arm genomen. Twee grote kerels met stoere hesjes, zaklamp en handboeien staan stoicijns naast de deur. Ze hebben de pesthekel aan de troep mannen die elke dag in de rij staan en allemaal eerder naar binnen willen dan de rest. De smeekbedes van de menigte doet het niets. Ze spreken toch geen Azeri. ‘Ik versta dat verdomde kutchinees van je niet, je staat daar en daar blijf je staan’, bijt een van de twee een jonge opgewonden man toe.

Op de derde dag, negen uur wachten later, kom ik eindelijk de deur binnen. Binnen is nog een rij, maar nu staan er stoeltjes en kijkt een groot portret van oud-president Hajdar Alijev de bezoekers streng aan. Een loopjongen met pretoogjes komt naast me zitten. Hij rent voor het ambassadepersoneel heen en weer naar een koffiezaakje en verdient wat bij door paspoorten en papieren naar binnen te smokkelen. ‘Je komt toch niet voor de verkiezingen?’, vraagt hij. ‘Die zijn allemaal al lang geleden verkocht. Wij hebben geen verkiezingen, we doen alleen alsof. Dat weet iedereen hier. Jullie hebben in Nederland toch ook een koningin. Wij hebben een Koning, alleen hij noemt zich president. Vergeet die verkiezingen en kom gewoon bij ons vakantie vieren’.

Met een paar flutredenen wimpelt de functionaris achter een raampje me af. Ik moet orginele documenten laten zien, toestemming hebben van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en rekening houden met een wachttijd van vijf dagen. En morgen terugkomen, als het lukt. Na een aantal telefoontjes en wat adviezen van collega’s neem ik het vliegtuig naar Tbilisi. In Georgie is de rij kleiner en werkt de ambassade beter mee. Maar ook hier wimpelen ze me af. ‘Kom volgende week maar terug, dan lukt het vast wel’, zegt een man van achter een soortgelijk raampje. Het wemelt van de geruchten. De regering is bang voor oppositieactivisten uit het buitenland, willen journalisten buiten de deur houden of zouden zelfs alle visa’s afschaffen tot na de verkiezingen. Zelfs de ingenieur van BP kan pas over een week terugkomen. ‘Het is niet te geloven’, zegt hij. ‘Ik heb een pijpleiding aangelegd die bijna een miljoen vaten olie per dag oppompt. En dan krijg je dit’.