‘We worden hier schat- en schatrijk van de olie’

‘Je ziet het, we zijn hard bezig hier. Over twintig dagen komt de president en ik moet er natuurlijk voor zorgen dat alles piekfijn is orde is!’ Ilgar Hoeseinov is de directeur van een kuuroord in Naftalan, een stad diep in het Azerbeidzjaanse binnenland. ‘Stook de voorraad maar vast op, vul de buizen en haal Tahir van bed!’, roept hij door een telefoon. Zijn kantoor hangt vol met foto’s van president Ilham Alijev. ‘Hij heeft nogal een karakter, die president van ons. Sterker nog, hij komt ieder jaar alles zelf controleren. En hij komt niet alleen kijken, hij zwaait er ook nog wel eens een hamer tegenaan om te kijken of een muurtje wel stevig genoeg is!’

Hij gaat er goed voor zitten en draait een puntje in zijn snor. ‘Nergens ter wereld is de olie zo schoon en zuiver als bij ons. Het komt rechtstreeks uit de grond zetten, je hoeft er bijna niets voor te doen’. Uit de hele wereld komen toeristen voor de bekende oliebaden naar Naftalan. ‘Al in 1927 kwamen hier de eerste patiënten, dat ging nog heel primitief. Maar in de Sovjet-tijd waren hier zeven sanatoria en meer dan 70.000 bezoekers per jaar. Tot die vervloekte oorlog met Armenië’. Tijdens het conflict over Nagorno-Karabach, vlak over de heuvels bij Naftalan, zaten de sanatoria vol met vluchtelingen. Pas de laatste jaren zijn de baden, hotelkamers en olieinstallaties in de kleine stad opgeknapt. Tegenover het sanatorium van Hoeseinov is een enorm complex met ‘ruim duizend’ kamers in aanbouw. Ook dat moet over twintig dagen klaar zijn.

Ilgar Huseinov
Ilgar Huseinov

De Azerbeidzjanen zweren bij de helende werking van hun olie, maar de medische wetenschap is daar niet zeker van. Er zitten kankerverwekkende stoffen in de olie die op de lange termijn schadelijk kunnen zijn. Huseinov is boos om. ‘Ja, dat hoor ik ook wel eens. Pure Armeense propaganda! Geloof maar niets van dat soort praatjes. Ik ken veel vrouwen die onvruchtbaar waren, nu hebben ze allemaal drie kinderen. Je wilt niet weten hoeveel bedankbrieven ik krijg!’

De telefoon gaat. ‘Tahir! Klaar? Mooi! Ik stuur ‘m op je af! Nou jongen, op je gezondheid! Dat je veel kinderen mag verwekken!’ Door een lange gang lopen allerlei figuren in witte doktorsjassen, de witte tegels zijn bruin geworden en er hangt een penetrante teerlucht door het hele complex. ‘Ook je onderbroek uit, niet bang zijn!’, roept Tahir, de badmeester. De diepzwarte badkuip loopt binnen een paar seconden vol met walmende olie. Wanneer je niet op de geur let zou je in een bad vol met chocolade kunnen liggen. Het is glibberig, kleeft aan je lijf en is op een vreemde manier niet onaangenaam. Het is alsof je in een vloeibare plastic zak zit opgesloten, die toch lekker warm is.  Na vijf minuten schraapt Tahir je met een schoenleper weer schoon. Met een flinke fles shampoo en een borstel krijg je het zelfs weer tussen je tenen vandaan.

Keukenrollen

De gitzwarte olie is het economische bestaansrecht van Azerbeidzjan. ‘Tien jaar geleden dacht de overheid nog dat ze hier het midden- en kleinbedrijf moesten stimuleren. Maar daar moet je uit eindelijk heel hard voor werken, het oppompen van de natuurlijke energievoorraden is gewoon veel gemakkerlijker’, vertel Ilham Sjaban, een onafhankelijke energie-expert in Baku. ‘Ik weet niet hoeveel ondernemers in Nederland bijdragen aan de export, maar in ons land is dat nog altijd maar 0,4 procent. We worden hier schat- en schatrijk van de olie’.

Iedere dag pompt het land 1,4 miljoen vaten olie de grens over richting Turkije, Rusland en Georgië. En het gaat goed, heel goed. ‘De olieproductie is ten opzichte van 2005 met zeker 300 procent gestegen’, legt Sjaban uit. ‘Het budget van ons land is in diezelfde tijd maar liefst twaalf keer gestegen. De bank heeft enorme reserves, we geven ontzettend veel uit. En als het de komende tien jaar zo door blijft zetten hoeven we ons nergens zorgen om te maken’. En als het aan het staatsbedrijf Socar ligt tankt men binnenkort andere delen van Europa ook bij een Azerbeidzjaanse pomp. ’De Georgische markt is al aardig onder controle, binnenkort gaan ze ook in Turkije aan de slag. Als het goed is kun je over een paar jaar van Baku naar Istanbul rijden op Azerbeidzjaanse benzine’, legt Sjaban uit.

Ilham Shaban
Ilham Sjaban

‘Je gelooft het misschien niet, maar tot 2007 moesten we nog gas importeren uit Iran. Ook daar exporteren we nu steeds meer van, wederom naar de Turken en de Georgiërs. Maar wanneer ze het in Istanbul en Athene eens kunnen worden over een pijplijn over de Bosperus gaat ons gas richting Europa. De Bulgaren en de Italianen staan er om te springen’, weet Sjaban.

Eindig is die voorraad olie en gas voorlopig niet. ‘Er zijn analisten die zeggen dat we over een paar jaar al aan de piek zitten. Volgens mij valt dat wel mee. Ik denk dat we tot 2017 flinke groeicijfers kunnen zien. Bovendien zal er de komende jaren flink geinvesteerd worden, er moeten buiten de stad grote nieuwe installaties komen. Dat kost miljarden, maar dat verdien je zo weer terug’.

Al in de 19e eeuw zaten buitenlandse bedrijven bovenop het zwarte goud in Baku. De gebroeders Nobel en de Rothschild-familie lieten boorinstallaties, spoorwegen en haven bouwen, die voor een gedeelte nog altijd in gebruik staan. In Balachani, inmiddels een voorstad van Baku, wonen de mensen tussen de jaknikkers die traag en bijna geruisloos rondjes maken. Soms is het door de olieplassen onmogelijk om bij de buren te komen. ‘Je went er aan’, zegt de 29-jarige Asja met haar zoontje van vijf. ‘Mijn familie woonde hier altijd al, ik zie de olie eigenlijk niet meer. In de bergen regent het, hier ligt overal olie. Ik ben alleen wel eens bang dat mijn kind zou kunnen verdrinken, maar zelfs die kleintjes weten met de olie om te gaan’.

Buizen

Water

Zwarte Zee
Balachani

2 thoughts on “‘We worden hier schat- en schatrijk van de olie’

  1. Pingback: Tweets die vermelden Olaf Koens » Blog Archive » ‘We worden hier schat- en schatrijk van de olie’ -- Topsy.com

  2. Goed geschreven hoor! Mijn moeder heeft laatst voor haar verjaardag een cadeauset gekregen met daarin allemaal dingen uit Naftalan. shampoo, scrub etc, echt heel erg goed. Volgend jaar als ik weer in Azerbaijan ben, ga ik zeker weten daarheen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>