De lange schaduw van Stalin

Soms lijkt het in de straten van de Russische hoofdstad alsof de winter plots is teruggekeerd. Enorme hoeveelheden wit pluis dwarrelen tussen de bomen en kinderen spelen ermee alsof het sneeuw is. Iedere zomer laat de overwoekerende populierenpopulatie in Moskou van zich horen.

Pukh

De honderdduizenden gastarbeiders uit Centraal-Azië moeten in de herfst bladeren rapen, houden in de winter de straten sneeuwvrij en geven in de lente de stad een likje verf. Maar iedere zomer komt de moeilijkste taak: het verzamelen van de ‘poech’, het Russische woord voor het zaadpluis van de vrouwelijke populierenboom. ,,Het is niet te doen”, lacht Ibrahim, een 30-jarige migrant uit Oezbekistan. ,,Zelf wanneer je er midden in staat krijg je het nog niet in een zak”. Met een vuilniszak en veger en blik probeert hij een paar straten in het zuiden van de stad vrij te houden van pluis. Bij het kleinste zuchtje wind waait het op en daalt het pas kilometers verder neer.

Tijdens de industrialisatie onder leiding van Sovjet-leider Stalin veranderde het groene centrum van Moskou in een betonnen jungle. Om de stad toch wat op te leuken liet Stalin per oekaze overal populieren planten, en hield de toenmalige plantsoendienst er geen rekening mee dat het zaad van de bomen zomers voor overlast kon zorgen. Maar volgens biologen hebben ook de gewone Moskovieten schuld. Toen in de jaren ’60 de grote flats in de buitenwijken werden gebouwd waren het de bewoners zelf die de populieren in de grond stopten. De bomen groeien razendsnel, kunnen tot 25 meter hoog worden en geven verkoeling in de hete zomers. De schattingen lopen uiteen, maar volgens sommige experts zijn er in Moskou bijna een half miljoen populieren te vinden.

Dit jaar komt de overlast eerder dan verwacht. Door de ongewoon warme lenteperiode waait het pluis al begin juni door de straten. Moskovieten met contactlenzen knipperen hun ogen, regelmatig waait er een flinke hap pluis de mond in en zelfs de beste Moskouse restaurants kunnen niets doen wanneer er wat pluis in de soep blijkt te zitten. Duizenden inwoners met allergiën vluchten de stad uit, en de brandweer moet regelmatig uitrukken omdat het pluis ook nog eens lichtontvlambaar is. Moeders binden hun kinderen mondkapjes voor. ,,Mijn baby is geboren tijdens de verschrikkelijke smog van vorig jaar”, verzucht de 23-jarige moeder Ksenia die met de kinderwagen een wandelingetje maakt. ,,Toen we eindelijk naar buiten konden was het al snel weer winter, en nu moet ik haar alsnog goed inpakken om te voorkomen dat ze niet stikt in het pluis”.

Tijdens een persconferentie liet Anton Koelbatsjevski, het hoofd van de ecologische afdeling van Moskou, vorige week weten dat de overheid er iets gaat doen. Anders dan zijn voorganger is de nieuwe burgemeester van Moskou, Sergej Sobjanin, geen liefhebber van populieren. In de West-Siberische stad Tjoemen, in de regio waar hij lange tijd gouverneur was, liet hij alle populieren vellen. ‘Dat kunnen we in Moskou natuurlijk niet doen’, legt Koelbatsjevski uit. ‘Er zijn weinig bomen die de lucht zo goed zuiveren als populieren. Toch gaan we de komende tien jaar andere bomen planten en hoop ik dat er in 2020 geen pluis meer te vinden is’.

Park Repina

3 thoughts on “De lange schaduw van Stalin

  1. Ik vind de titel goed gekozen! Grappig, sta er eigenlijk nooit bij stil dat het in Rusland ook wel eens zomer is.
    Terwijl ik weet dat het een landklimaat heeft ;) .

  2. Who could even think that article with the title “The long shadow of Stalin” can be about a fluff?! Looks like these things are from different worlds. Good journalist always knows how to trick with titles – well done! ;)

  3. Je hebt in elk geval de dodelijke woordspeling ‘niet pluis’ vermeden! Ik heb trouwens recent nog prachtige foto’s gezien van helemaal ingepakte Moskouse populieren. Tegen de pluis. Zwart-wit, jaren vijftig? Weet helaas niet meer waar.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>