Het is al dagen onrustig in Georgià«. Een langdurig protest in Tbilisi werd de kop ingeslagen en eerder deze week kwam een legerdivisie in opstand. Georgià« wijst met de beschuligende vinger naar Rusland. Ondertussen houdt de NAVO een militaire oefening in het onstuimige gebied. Er woedt een mini-Koude Oorlog in de Kaukasus.

Een Georgische marktkoopvrouw in Tbilisi, door tomaradze

Een protest van de Georgische oppositie dat al weken aan de gang is werd woensdagnacht door de politie met geweld uit elkaar geslagen. De positie van president Micheil Saakasjvili wankelt, de demonstraten zijn inmiddels weer terug. Ze willen dat Saakasjvili de verantwoordelijkheid neemt voor de desastreuze oorlog met Rusland afgelopen zomer. Volgens het regime-Saakasjvili krijgt de oppositie steun uit Russische hoek.

Afgelopen dinsdag brak er ‘muiterij’ uit op een Georgische legerbasis. Volgens de berichten waren de opstandige soldaten van plan de NAVO-oefeningen te verstoren. Op de Georgische televisie was te zien hoe de president de opstandige militairen de les las. Volgens sommige analysten is het hele gebeuren door Saakasjvili in scene gezet. Hij brengt de oppositie in diskrediet en weet het westen er nogmaals van te overtuigen dat Rusland op het punt staat zijn kleine Kaukausrepubliek over te nemen.

Hoewel Rusland formeel alle betrokkenheid ontkent houdt het sinds jaar en dag een vinger in de pap te in de Kaukasus, een gebied dat men in Moskou aanmerkt als de ‘Russische achtertuin’. De belangen zijn groot. Rusland maakt geen geheim van de ambitie alle voormalige Sovjet-republieken onder controle te krijgen. Ondertussen doen ook de Verenigde Staten en de Europese Unie hun best voet aan de grond te krijgen in de Kaukasus. Een mini-Koude Oorlog.

De NAVO is Rusland nog altijd een doorn in het oog. Het militaire bondgenootschap doet er volgens veel Russen alles aan het land ‘te omsingelen’. Rusland is dan ook fel tegen de pogingen van Oekraine en vooral Georgià« lid te worden van het bondgenootschap. De oefeningen die op dit moment plaatsvinden in Georgià« zijn volgens Rusland provocerend. ,,Men zou beter in een psychiatrisch ziekenhuis kunnen oefenen dan in Georgià«”, liet Dimitri Rogozin weten, de Rusissche ambassadeur bij de NAVO.

Ook olie en gas speelt een rol in het conflict. Het Kaukausgebied heeft heeft toegang tot gas- en olievoorraden in de Kaspische Zee. De twee andere Kaukasuslanden, Azerbeidzjan en Armenià«, hebben goede banden met Rusland. Alleen Georgià« is opstandig. Wanneer de hele Kaukasus in het gareel wordt gehouden heeft Rusland het overgrote deel van de energietoevoer naar Europa in handen.

Nog belangrijker is misschien wel wraak. De ‘rozenrevolutie’ van 2003 in Georgià« en de Oekrainse ‘oranjerevolutie’ van 2004 bracht een anti-Russisch sentiment op gang. In Moskou werden niet alleen maatregelen genomen om dergelijke opstanden in Rusland tegen te gaan, ook de samenwerking met beide landen werd opgeschort. Oppositiepartijen in zowel Oekraine als Georgie kunnen rekenen op Russische steun en het Kremlin doet er alles aan de democratiseringsprocessen in deze landen te frustreren.

De vijfdaagse oorlog in Georgià« afgelopen zomer was daar het hoogtepunt van. Doordat Rusland nu defacto de baas is in Abchazià« en Zuid-Ossetià« hoopt het de situatie in de Kaukasus verder onder controle te krijgen. Beide gebieden liggen op steenworp afstand van Tsjetsjenià«, de Russische deelrepubliek waar het nog altijd onrustig is. Rusland duldt geen tegenspraak in haar achtertuin.

Het is een psychologisch fenomeen dat mij alleen bekend is uit de voormalige Sovjet-Unie. Je ziet iets gebeuren, maar het is zo absurd dat je het beter maar vergeet. Je wrijft in je ogen. “˜Gebeurde dat echt?”™ Nee. Doorlopen.

Zo zit er een 24-uurs apotheek bij mij om de hoek. Eerste hulp bij hoofdpijn, vitaminezucht of bij plotselinge nood aan condooms. Ik liep eens drie uur in de morgen die winkel in. De beveiliger schrikt op, veronschuldigd zich en houdt je scherp in de smiezen. Ik reken af en wanneer de schuifdeuren openen stapt er een groot wit paard naar binnen. “˜What the hell?”™ Nee. This did not happen. Hup, naar huis.

Een paar weken later loop ’s avonds over de Tverskajastraat. In de verte duikt een mollig meisje op, met een paard. “œWil je een stukje rijden?”, vraagt ze, zonder me aan te kijken. “œNee”, zeg ik. “œMag ik wat roebels voor de manege?”, vraagt ze nog een keer. “œNee”. “œHeb je sigaretten?” “œRot toch op”, bijt ik terug. Het paard sjokt voort, en duikt een paar meter verder diezelfde apotheek in. De beveiliger heeft het een bak water. Alles valt op z”™n plaats.

Ongeveer twee jaar geleden was ik waarnemer bij de “˜verkiezingen”™ in Azerbaijan. Ik reed in een minibusje kris kras door dorpjes, steden en langs desolate industrieterreinen. Toen de uitslag bekend was (Aliyev wint alles) reden we terug naar Bakoe, ik sukkelde in slaap. Ergens in een ooghoek zag ik een enorme robot, misschien zo groot als het atomium in Brussel. Hij lachtte naar me. Ik heb dat altijd proberen te vergeten. Tot ik deze post vorige week. Dus toch.

(foto-credit: Rena Effendi voor Eurasianet