Bij de steeds terugkeerende aanslagen is de politie altijd weer het doelwit in de gewelddadige Noordelijke Kaukasus. Volgens sommige agenten is dat te wijten aan het geweld en vooral de enorme corruptie binnen de dienst. Toch blijven jongeren zich aanmelden als politieagent, je kunt er flink verdienen.

,,Vroeger circuleerden er dodenlijsten, toen wist je tenminste waar je aan toe was. Nu plegen ze aanslagen op alle agenten, hoe hoger in rang hoe beter. De politie kan haar eigen veiligheid niet eens garanderen, laat staan die van anderen”, legt Isalmagomed Sjanilov (62) uit. Hij is de voorzitter van de Dagestaanse politiebond en neemt geen blad voor de mond ,,Ze halen hier smerige trucjes uit. Vorige maand nog werden een groep demonstrerende vrouwen in de val gelokt, de politie knuppelde de demonstratie hard neer. Overal was bloed, een aantal vrouwen braken hun neus. Iedereen denkt dat de aanslag op een politiepost hier in Kizljar, twee dagen na de zelfmoordaanslagen in de Moskouse metro, met elkaar te maken hebben. Onzin, dat was gewoon wraak voor de gebroken neuzen”, legt hij uit. Ook dinsdagnacht werden er een aanslagen gepleegd in de Dagestaanse hoofdstad Machatsjkala, daarbij kwamen twee mensen om het leven, familieleden van een kolonel van de geheime dienst die zelf een paar jaar geleden om het leven kwam. De Russische Noordelijke Kaukasus heeft me maken met een vicieuze cirkel van geweld.

Sjanilov werkt al twintig jaar bij de politie. Hij kijkt wantrouwig om zich heen en kauwt op suikerklontjes die hij met hete thee wegspoelt. ,,Ik was kapitein van een korps en heb een tijd lang de beveiliging van de Nationale Bank onder mijn hoede gehad. Maar ik ben nooit oneerlijk geweest, en nu heb ik niets meer. Ik heb een armetierig flatje en schone handen, meer niet.” Volgens Sjanilov worden de oudere politieagenten de dienst uitgewerkt en ingeruild voor jongere agenten die hun plaats gekocht hebben. ,,Nog hooguit 10 procent is eerlijk, de rest is zo corrupt als het maar kan”.

Wanneer Sjanilov is vertrokken stapt er een tengere man van middelbare leeftijd op me af. ,,Ik zeg het je duidelijk. Als je dat allemaal opschrijft maak ik je af.” Volgens hem werken er bij de politie in Dagestaan ‘alleen eerlijke mensen’. ,,Niemand doet het voor het geld, wie interesseert zich voor geld als je elk moment om het leven kunt komen?” Corruptie is volgens hem broodnodig. ,,Hoe moet ik anders die BMW betalen? Van die paar honderd euro die ik als salaris krijgt? En ik heb een snelle auto nodig om op tijd de terroristen te pakken te krijgen”. Hij is naar eigen zeggen kolonel en is eerder die dag teruggekomen van een speciale anti-terreuroperatie. ,,Alles is hier duidelijk”, legt hij uit. ,,Als de sterren stralen heeft iemand dat nodig. Je kunt hier alleen werken als je echt van Dagestan houdt. Schrijf dat maar op”, zegt hij.

Vanaf de achterbank van een geblindeerde auto vertelt Daoer, een 52-jarige hooggeplaatse politiefunctionaris, wat er allemaal mis is bij zijn dienst. Zijn achternaam wil hij niet prijsgeven. ,,Vroeger ging ik met trots in mijn uniform naar het werk, nu schaam ik me voor mijn beroep. Er zijn ruim 17.000 politieagenten in Dagestan, ze doen niks. Vorig jaar waren er zeker 65 moorden, geeneen is opgelots. En dan hebben we het nog niet eens over autodiefstal!” Ondanks het feit dat iedereen in Dagestan een hekel heeft aan de politie komen er steeds meer jongeren bij de dienst. ,,Er is geen werk, en bij de politie kun je goud geld verdienen. Maar het werkt op je zenuwen. Vroeger was ik een sportman, kerngezond. Nu ben ik mager en kwakkelt met mijn gezondheid. Ik heb een hekel aan corruptie, daarom noemen me ze in de wandelgangen van het bureau al jaren de vijand”, legt hij uit. ,,Iedereen naait elkaar. Want je denkt toch niet dat de politie actief op zoek is naar de terroristen? Die anti-terreureenheden blazen gewoon af en toe een flatgebouw op, en dan komt er weer geld uit Moskou. Niemand is hier eerlijk. Ik moet nog een paar jaar uitzingen en dan mag ik met pensioen. Ik hoop dat ik dat nog haal.”

Terwijl in Rusland een dag van nationale rouw is afgekondigd en overal in het land de vlaggen halfstok hangen zwelt de kritiek tegenover politie en vooral de geheime dienst FSB aan. Sommige experts menen dat de aanslagen van gisteren voorkomen hadden moeten worden.

,,Sta niet zo te lummelen en ga eens aan het werk!” snauwt een oudere vrouw een mollige politieagent toe die in z’n eentje de veiligheid van het Tsjertanovskaja-metrostation moet waarborgen, amper 24 uur na de aanslagen op de Moskouse metro waarbij maandagmorgen volgens de laatste gegevens 39 mensen om het leven kwamen. De agent haalt zijn schouders op. ,,Ik kan er ook niets aan doen”, zegt hij. De vrouw loopt kwaad weg. Op een aantal metrostations is de beveiliging opgeschroefd maar in de meeste stations is de situatie als vanouders. Sinds de aanslagen in 2004 hebben politieagenten metaaldetectoren op zak, maar die worden volgens Moskovieten zelden gebruikt. Terwijl een dag van nationale rouw is afgekondigd neemt in Rusland de kritiek op de overheid, het politiekorps en vooral op de veiligheidsdiensten toe. In een hoofdredactioneel commentaar schrijft de toonaangevende krant Vedemosti dat ‘de overheid ons jarenlang slaapliedjes heeft voorgezongen’ over de werkelijke situatie in de Kaukasus.

De Russische geheime dienst FSB verdenkt Dokoe Oemarov ervan het brein achter de aanslagen geweest te zijn. Eerder dit jaar eiste hij in een videoboodschap al de aanslag op een luxe-nachttrein tussen Moskou en Sint-Petersburg op, daar kwamen afgelopen november 26 mensen bij om het leven. De zelfmoordterroristen zouden onder leiding hebben gestaan van Saïd Boerjatski, een schuilnaam van de Russische extremist Alexander Tichomirov. Die werd tijdens een speciale anti-terroristische operatie begin deze maand om het leven gebracht, maar de naar schattig dertig zelfmoordterroristen zijn nog altijd spoorloos. Steeds meer mensen vragen zich af waarom de almachtige veiligheidsdiensten de aanslagen niet konden voorkomen. ,,Veiligheid in Rusland blijft laks, de politie is amateuristisch en corrupt, het leger is nutteloos”, weet Dimitri Trenin, directeur van de Carnagie-denktenk in Moskou. ,,Deze aanslagen waren een schok voor Moskou maar vooral een enorme blamage voor de autoriteiten”, laat hij desgewenst weten. ,,We zullen de komende jaren meer terrorisme zien, nu al hoor je oproepen tot aanslagen in Sotsji waar in 2014 de Olypische Winterspelen moeten plaatsvinden. Nu is de veiligheid in de Moskouse metro wat hoger, maar over een week is alles weer bij het oude.”

Vrijwel direct na na de aanslagen wees ook de Rusissche president Dimitri Medvedev naar de tekortkomen van de veiligheidsdiensten. ‘De maatregelen die tot op heden zijn genomen zijn duidelijk onvoldoende’, liet hij weten. ‘We moeten de schaal zienderogen vergroten, niet alleen in de metro of alleen in een bepaalde stad, maar in het hele land’. Veel analisten roepen dat de terroristen lang de tijd voor voorbereidingen genomen hebben. Vandaag werd ook bekend dat er vorige week een aantal waarschuwingen bij de FSB zijn binnengekomen over mogelijke bomaanslagen en dat de politie de dagen voor de aanslag met speurhonden nog op zoek is geweest naar explosieven.

Tijdens het spitsuur vonden er deze morgen in de Moskouse metro twee achtereenvolgende zelfmoordaanslagen plaats. Volgens de laatste cijfers zijn er 38 mensen om het leven gekomen. Op een aantal incidenten na blijft paniek in de Russische hoofdstad uit, zelfs de metrostations die het doelwit waren zijn inmiddels al weer open.

Een paar uur na de aanslagen is Koeznetksi Most, een station met een overstap naar Loebjanka waar vanmorgen de eerste aanslag plaatsvond, gewoon open. Er is geen teken van paniek. Terwijl achterin het station politieagenten lijkkisten met de stoffelijke overschotten wegdragen lossen wachtende passagiers gewoon kruiswoordpuzzels op. Een politieagent belt familieleden om te zeggen dat hij ongedeerd is gebleven. Het is stiller dan normaal, mensen kijken angstig op wanneer iemand vlak na het fluitsignaal nog de deuren van een wagon inspringt. ,,Iedereen kijkt naar me” zegt Arthoer Atrosijan, een 42-jarige Armenier die al twintig jaar in Moskou woont en voor zijn werk dag en nacht met de metro rijdt. ,,Ik heb een donker tintje en flinke baardgroei, ze denken dat ik een terrorist ben. Mensen stappen uit als ik binnenstap.” Artrosijan werkt voor een bezorgdienst die met de metro pizza’s bij mensen thuisbrengt. ,,Dat is gewoon sneller”, legt hij uit. ,,Maar als dit zo doorgaat moet ik maar een ander baantje zoeken of ergens in de provincie gaan wonen”, verzucht hij. Volgens politieberichten waren er in verschillende delen van Moskou vandaag incidenten, een vrouw met een hoofddoekje werd van een roltrap geslagen.

Volgens de geheime dienst FSB zijn de bomaanslagen de aanslagen het werk van vrouwelijke zelfmoordterroristen. Volgens Openbaar aanklager Vladimir Markin gaat het om zogenaamde ‘zwarte weduwen’, vrouwen met bomgordels die zichzelf opbliezen. Later op de morgen werd nog een derde, onontplofte bomgordel in de metro gevonden. President Medvedev liet tijdens een persconferentie weten dat hij opdracht heeft gegeven de anti-terroristische operatie in de Kaukasus ‘zonder aarzeling en tot het eind’ door te zetten. Premier Poetin liet vanuit de Siberische stad Krasnojarsk weten de terroristen ‘te zullen vernietigen’. De Moskouse politie kondigde ondertussen een ’speciaal regime’ af in de hoofdstad. Op luchthavens, treinstation en in de metro zijn speurhonden aanwezig en hier en daar worden passagiers gefouilleerd. Volgens de laatste cijfers zijn bij de aanslagen 38 mensen om het leven gekomen en raakten 102 mensen zwaargewond, tot op heden konden slechts 22 omgekomen passagiers geidentificeerd worden. De Nederlandse Ambassade in Moskou liet weten dat zich onder de slachtoffers geen Nederlanders bevonden. Reisorganisaties melden dat er in deze tijd van het jaar weinig toeristen naar Rusland komen.

Toch gelooft niet iedereen dat de aanslagen het werk zijn van Tsjetsjeense terroristen. Sergej Lebedev, een 34-jarige handelaar, weet zeker dat de aanslagen het werk zijn van de geheime diensten zelf. ,,Leg de puzzelstukjes maar naast elkaar. De populariteit van premier Poetin daalt vanwege de crisis en dus flikken ze ons dit om binnenkort met harde hand terug te slaan”, zegt hij. ,,Zo is hij immers ook aan de macht gekomen. Bij mij op het werk heeft iedereen het er over”, voegt hij daar aan toe. In de herfst van 1999 vonden in Rusland een serie bomaanslagen plaats, Vladimir Poetin won destijds aan populariteit omdat hij destijds ook beloofde de terroristen uit te roeien. Tegen het einde van de middag gingen zelfs de metrostations die het doelwit waren van de aanslagen weer open. Mensen leggen bloemen en laten briefjes of pluche teddyberen achter. De inwoners van de stad blijven koel maar maken zich toch zorgen. ,,Het lijkt wel alsof we tien jaar terug de tijd in gaan”, zegt de gepensioneerde Natalia Andrejevna. ,,En de afgelopen tien jaar hebben we het al zo moeilijk gehad. Ik ben vandaag voor het eerst in jaren weer naar de kerk gegaan. Wie weet helpt het.”

Tijdens het spitsuur in de Moskouse metro bliezen maandagmorgen twee vrouwelijke zelfmoordterroristen zichzelf op strategische plaatsen op. Terwijl de reddingsoperatie in volle gang is beloofde de Russische president Dimitri Medvedev de terreur ‘zonder aarzeling en tot het eind’ aan te pakken. De aanslagen bewijzen dat de oorlog in de Noordelijke Kaukasus nog altijd springlevend is.

,,Als de Russen denken dat de oorlog alleen op televisie plaatsvindt, ver weg van de Kaukaus en dat ze er niets van zullen merken, dan hebben ze het mis. We zullen laten zien dat de oorlog ook naar hun eigen voordeur komt”, liet de Tsjetsjeense rebellenleider Dokoe Oemarov twee maanden geleden tegen een lokale nieuwssite weten. Maandagmorgen is die belofte in Moskou waargemaakt. Bij een dubbele zelfmoordaanslag kwamen volgens de laatste berichten 37 mensen om het leven, 65 andere passagiers liggen in kritieke toestand in verschillende ziekenhuizen in de stad. Later op de dag werd een derde, onontplofte bomgordel gevonden. President Medvedev liet tijdens een persconferentie weten dat hij opdracht heeft gegeven de anti-terroristische operatie in de Kaukasus ‘zonder aarzeling en tot het eind’ door te zetten.

De eerste aanslag vond in de vroege morgen plaats bij het Loebjanka-metrostation, enkele tientallen meters van het hoofdkwartier van de Russische geheime dienst. Bovendien was de speciale ‘Rode Pijl’ metrowagon het doelwit. Terwijl de meeste metrowagons in Moskou mosgroen zijn is de Rode Pijl een ‘herdenkingstrein’ vol patriotistische gedichten en foto’s van de Sovjet-overwinning op Nazi-Duitsland, die voor de gelegenheid knalrood is geverfd. Nog geen 40 minuten na de eerste aanslag blies een tweede zelfmoordterrorist zich op aan de andere kant van het centrum, niet ver van het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken. Volgens het Openbaar Ministerie zijn de aanslagen het werk van zogenaamde ‘zwarte weduwen’, vrouwen uit de Kaukasus die bomgordels gebruiken om zichzelf op te blazen. Rusland voerde twee bloedige oorlogen tegen de seperatische Kaukasusrepublieken. De afgelopen jaren is het daar rustiger geworden, maar aanslagen en ontvoeringen zijn er nog altijd aan de orde van de dag. Volgens verschillende experts zijn de aanslagen van vandaag een vergelding voor de antiterreuroperaties van het Russische leger die afgelopen weken plaatsvonden, daarbij werden ruim 20 rebellen gedood. Het is niet de eerste keer dat de Moskouse metro het doelwit is van een terreurdaad, in 2004 kwamen bij een soortgelijke aanslag op het metrostation Avtozavodskaja 41 mensen om het leven. Afgelopen November was bovendien een luxe-nachttrein op het traject Moskou – Sint-Petersburg nog het doelwit van een aanslag, daarbij kwamen 26 mensen om het leven.

Grootschalige paniek is uitgebleven. Terwijl aanvankelijk een deel van de metro stil kwam te liggen en er in het centrum van de stad een verkeerschaos ontstond werd dat snel opgelost. Dagelijks vervoert de Moskouse metro ruim 8 miljoen passagiers. De politie verwacht dat zelfs de stations die vandaag het doelwit waren later op de dag nog opengaan. Passagiers blijven er gelaten onder. ,,Ik ben niet bang, gewoon geschokt”, zegt Ivan Koetoezov, een 22-jarige student die bij Koeznetski Most, een station met een overstap naar Loebjanka, uit de metro stapt. ,,Er heerst wel een vreemde sfeer. Niemand praat met elkaar, iedereen kijkt star voor zich uit.” Hij verwacht dat de autoriteiten de komende tijd een harde hand zullen laten zien, ,,Ik heb het nooit zo op Medvedev gehad, maar ik hoop dat hij de touwtjes in handen neemt en hier een einde aan maakt. Dit verdient niemand.”

De Russische president Medvedev benoemde afgelopen week Alexander Chloponin als de nieuwe gazant in de Noordelijke Kaukasus. Hij creëerde er zelfs een speciaal ‘federaal district’ voor. Ondertussen mogen ook andere zetels worden opgevuld. Met een nieuwe strategie probeert het Kremlin de macht bij de regionale leiders weg te halen.

Langzaam ontvouwt de Russische president Dimitri Medvedev zijn plannen voor de onrustige Noordelijke Kaukasus, de regio die het afgelopen jaar geplaagd werd door een nieuwe golf van terroristische aanslagen. Wanneer de economie in de Kaukasus aantrekt, de corruptie afneemt en de werkgelegenheid toeneemt komt er vanzelf een einde aan de terroristische, seperaristische en extremisitsche bewegingen, meent Medvedev. Deze week benoemde hij de man die dat allemaal waar moet maken, de 44-jarige Alexander Chloponin, tot voorkort nog de gouveneur van de Siberische regio Krasnojarsk. Hij krijgt de verantwoordelijkheid over een nieuw in te richten administratieve regio waar onder andere Dagastan, Ingoesjetie en Tsjetsjenie onder zullen vallen.

Chloponin heeft geen banden met de regio maar staat bekend als een slimme politicus en succesvol zakenman. Onder zijn leiding groeide groeide de economie in de Krasnojarsk-regio sneller dan in Moskou en Sint-Petersburg. Bovendien wist hij in de jaren ‘90 mijnbouwgigant Norilsk Nikkel van een verliesmakend staatsbedrijf tot een van de grootste ondernemingen ter wereld te maken. De benoeming van Chloponin werd live uitgezonden op de Russische staatstelevisie. ,,U heeft een hoop bereikt, bovenal in de sociale- en economsche sector”, liet president Medvedev weten. ,,En juist daar hebben wij u nodig in de Noordelijke Kaukasus.” Naast de status van ’speciale gazant’ krijgt hij een rol als vice-premier in het kabinet van premier Vladimir Poetin. Hij moet dus zowel aan president Medvedev als aan premier Poetin verantwoording afleggen. Het is nog niet duidelijk hoe het nieuwe district, waar ook Kabardino-Balkaria, Karesjajevo-Cherkessia, Noord-Ossetie en de Stavropol-regio deel van uit maken, juridisch gezien precies vorm krijgt.

De benoeming van Chloponin komt in een tijd dat er allerlei verschuivingen plaatsvinden in de Kaukasus. Vorige week diende de president van het relatief welvarende Tatarstan, Mintimer Sjajmiejev, zijn ontslag in. Komende maand loopt ook de termijn van Dagastaanse president Moerkoe Alijev af. Volgens de meeste analisten wil Moskou meer grip hebben op de zuidelijke regio’s. De afgelopen jaren kregen de regionale leiders vrij spel, wat resulteerde in een toename van geweld, machtsmisbruik en vooral corruptie. Het Kremlin hoopt dat Chloponin als buitenstaander daarmee af kan rekenen. President Medvedev en premier Poetin geven daarmee een hoofdpijndossier uit handen, Chloponin krijgt de bijna omnogelijke taak de verschillende bestuurslagen en de almachtige veiligheidsdiensten in de regio onder controle te krijgen. De Tsjetsjeense alleenheerser Ramzan Kadyrov reageerde alvast koeltjes. Tegen lokale journalisten in Tsjetsjeense hoofdstad Grozny liet hij weten dat ‘wanneer Medvedev zijn steun geeft, Chloponin wel in staat zou zijn de problemen op te lossen’. Kadyrov liet ook weten dat het een goed idee zou zijn dat Chloponin een maand in Tsjetsjenie zou komen wonen, en bood hem alvast een slaapplaats aan.

Volgens de Russische autoriteiten was het ongeluk met een passagierstrein tussen Moskou en Sint-Petersburg een terroristische aanslag. Er kwamen 26 mensen om het leven, 30 personen worden er nog vermist. Terwijl familieleden de slachtoffers identificeren zoeken de politie en de geheime dienst naar de mogelijke daders.

,,De eerste veertig minuten hadden we niets door. Er werd omgeroepen dat we met een paar minuten weer verder konden. Pas toen we dekens en medicijnen moesten inzamelen begrepen we dat het ernstig was. Later zag ik de twee treinstellen naast de rails liggen. Er waren ontzettend veel gewonden, veel mensen waren er slecht aan toe.”, aldus een van de passagiers van de ‘Nevsky-Express’, de trein die vrijdagavond ontspoorde tussen Moskou en Sint-Petersburg. ,,Ik denk dat het aantal slachtoffers de komende dagen nog flink op zal lopen”, liet de ooggetuige weten tegenover een journalist van Delovoi Peterburg, een Russische zakenkrant.

Volgens de laatste gegevens kwamen er bij het ongeluk 25 mensen om het leven en worden er nog zo’n 30 personen vermist. Ruim honderd passagiers raakten gewond. Het hoofd van de Russische geheime dienst FSB, Aleksander Bortnikov, gaat uit van een terroristische aanslag. Bij de plaats van het ongeluk is een krater gevonden en volgens sommige passagiers was er een duidelijke knal te horen. Zaterdag, minder dan 24 uur na het ongeluk, kwam volgens Vladimir Jakoenin, het hoofd van de Russische spoorwegen, een tweede explosief ter ontploffing. Daarbij raakte niemand gewond. Twee jaar geleden ontplofte op hetzelfde traject een soortgelijke bom, daarbij vielen ruim 40 gewonden. Twee verdachten werden later opgepakt, maar hun motieven waren onduidelijk. Tijdens de oorlog in de Russische deelrepubliek Tsjetsjenie werd Rusland geplaagd door aanslagen op treinen en openbare gelegenheden. De afgelopen jaren was het, buiten de tumulteuze Kaukasus-regio, in de rest van Rusland relatief rustig. Volgens verschillende analisten moeten de daders worden gezocht in seperatistische- en extreem-rechtse hoek. Tot op heden heeft niemand de aanslag opgeist.

De Nevsky-Express is een luxe-treinverbinding tussen de twee belangrijkste steden in Rusland die vooral wordt gebruikt door zakenlieden en overheidsfunctionarissen. De autoriteiten houden er rekening mee dat de aanslag een poging was de overheid onder druk te zetten. Uit de vrijgegeven passagierslijsten blijkt dat de voormalig vice-gouveneur van Sint-Petersburg, Sergej Tarasov, en het hoofd van de Russische reservefonds Boris Evstratikov zich onder de slachtoffers bevinden. Uit angst voor een golf aan aanslagen hebben duizenden Russen door het hele land hun treinkaartjes laten annuleren. President Dimitri Medvedev riep in een televisietoespraak op tot kalmte. ,,Er moet gaan chaos ontstaan, de situatie is al moeilijk genoeg”, liet hij weten. Ondertussen neemt de kritiek tegenover de reddingsdiensten toe. Een oude vrouw liet op televisiekanaal NTV weten dat het ruim vier uur duurde voordat iemand haar uit de wagon kon bevrijden. ,,De jonge mannen van de brandweer kwamen me helpen, maar andere mensen in uniform stonden er alleen maar naar te kijken.” Het treinverkeer tussen Moskou en Sint-Petersburg is zondagmorgen weer op gang gekomen.

Alweer is in Tsjetsjenie een mensenrechtenactiviste ontvoerd en vermoord. Sarema Sadoelajeva runde samen met haar man een liefdadigheidsorganisatie die zich bezighield met het lot van jonge oorlogsslachtoffers. Vandaag werden beide dood gevonden. De situatie in de Russische deelrepublieken in de Kaukasus loopt uit de hand.

Sarema Sadoelajeva runde samen met haar man Alik Dzjabrialjov ‘Red de Generatie’ in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny. Het echtpaar ontfermde zich over kinderen die het slachtoffer zijn van het langdurige conflict in de Kaukasus. Behalve operaties en protheses zorgde de organisatie voor psychologische en financiele steun.

Volgens een ooggetuige werd het echtpaar ’s avonds bij hun appartementje opgewacht. Vijf mannen namen mee naar het kantoor van de organisatie. Daar werden de auto en de mobiele telefoon van Sadoelajeva in beslag genomen. De volgende morgen werd diezelfde auto in een buitenwijk van Grozny teruggevonden. In de achterbak lagen de levenloze lichamen van Sadoelajeva en haar man. Ze werden meerdere malen in de borst en in het hoofd geschoten.

Het is bijzonder onrustig in de Tsjetsjeense deelrepublieken. Amper een maand geleden werd de bekende mensenrechtenactiviste Natalia Estemirova ontvoerd en vermoord. Ze was een fel criticus van de Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov. Vandaag werd in Dagastan ook nog eens journalist Malik Achmedilov doodgeschoten. Het Kremlin heeft lokale machthebbers als Kadyrov een vrijbrief gegeven het gebied onder controle te houden. Veel inwoners zien Kadyrov zelf als de bron van de terreur onder journalisten en mensenrechtenactivisten.

Elena Chanitonova van Unicef liet weten diep geschokt te zijn door de moord op Sadoelajeva. Het internationale kinderfonds werkte van 2001 tot 2008 samen met de Tsjetsjeense stichting. ,,Dankzij de stichting zijn ruim 100 kinderen geopereerd en kregen veel jonge slachtoffers van de oorlog dankzij de stichting protheses en therapie.” Unicef heeft projecten in alle Kaukasusrepublieken lopen en liet weten daar desondanks mee door te gaan.

De Tsjetsjeense president Ramzon Kadyrov liet weten dat de moord het werk was van ‘krachten die de republiek willen destabiliseren’. Aan een Russisch persbureau liet hij weten dat de moord volgens he, ‘pure intimidatie van het Tsjetsjeense volk’ is. Hij keurde eerder ook de moord op Estemirova af, maar liet onlangs weten dat ze ‘eer noch geweten’ zou hebben gehad.

Volgens Tsjetsjenie-expert Aleksej Molosjenko van het Carnagie-instituut is het niet Kadyrov zelf die hier de hand in heeft. ,,Ik denk dat het inderdaad groepen zijn die Tsjetsjenie willen destabiliseren en Kadyrov in diskrediet willen brengen. Het kunnen goed radicale islamisten zijn die willen bewijzen dat Kadyrov de touwtjes niet in handen heeft”. Volgens Molosjenko zal het de komende tijd onrustig blijven in Tsjetsjenie. ,,Iedereen zit met de handen in het haar. Er is een paar weken geleden nog overleg geweest tussen de geheime diensten en president Medvedev, maar niemand weet hoe ze de situatie onder controle moeten krijgen”, legt hij uit. ,,Het klinkt gek, maar Kadyrov weet dondersgoed dat hij activisten moet beschermen. Wanneer er teveel van dit soort moorden plaatsvinden raakt hij zijn machtspositie kwijt”.

Volgens Alexander Sjerkasov van Memorial, de organisatie die vandaag als eerste met het nieuws naar buiten kwam, is dat onzin. ,,Je moet kijken naar hoe het plaatsvond. Een aantal van de kidnappers hadden militaire kleding aan. Bij het kantoor van Sadoelajeva kreeg de beveiliger te horen ‘dat hij maar haar mobiele nummer moest bellen’. Het heeft duidelijk de stempel van de silovki, de mensen van de geheime dienst, het leger en de politie die in Tsjetsjenie de macht in handen hebben.”

Het is onrustig in Tsjetsjenië. Hoewel het Russische leger twee maanden geleden vol lof aankondigde dat de oorlog’ was afgelopen zijn er nog iedere dag aanslagen. Deze week zou rebellenleider Dokoe Oemarov zijn omgebracht. De Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov doet er alles aan zijn machtspositie te behouden.

Een Tsjetsjeense gevechtsstrijder in plastic. Foto: and_there_I_was op Flickr.com

Het is de vraag die de meeste Russische dagbladen, televisiestations en internetsites bezighoudt. Leeft Dokoe Oemarov, de zelfbenoemde ‘Emir van de Kaukasus’ nog? In Rusland gelooft men pas dat islamitische verzetsstrijders uit de Noordelijke Kaukasus zijn overleden wanneer er bloederige foto’s op de voorpagina’s staan. Eerder deze week kwam het bericht dat Oemarov is doodgeschoten door veiligheidstroepen van de Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov. Die wil het bericht echter nog niet bevestigen.

Het rommelt in de Russische Kaukasus. Niet alleen in Tsjetsjenië, maar ook in de deelrepublieken Dagastan, Ingoesetië en Noord-Ossetië is het nog altijd onrustig. Iedere dag vinden er aanslagen plaats op legerposten, rechtbanken en politiebureau’s. De islamitische verzetsstrijders houden zich schuil in het bergachtige landschap en hebben hun pijlen niet alleen gericht op het Russische leger, maar ook op de lokale machthebbers die samenwerken met het Kremlin.

Rusland vocht twee bloedige oorlogen in Tsjetsjenië en de omringende gebieden. In het midden van de jaren ‘90 verloor het Russische leger het gebied aan de rebellenen en ontstond er een defacto onafhankelijke republiek. In 1999 sloot een deel van de rebellen, waaronder de clan van huidig president Kadyrov, zich aan bij de Russische troepen en tot op de dag van vandaag vecht het Russische leger samen met de militia’s van Kadyrov tegen de opstandelingen. Beide oorlogen gingen gepaard met gruwelijke mensenrechtenschendingen. Ook nu wijzen internationale organisaties en waarnemers er op dat zowel onder leiding van Kadyrov als van het Russische leger verkrachtingen, martelingen en lynchpartijen nog altijd aan de orde van de dag zijn.

Twee maanden geleden kondigde het Russische leger aan dat de ‘anti-terroristische operatie’ in de Noordelijke Kaukasus was afgelopen. Volgens de legertop was het ‘rustig’ in het gebied en was de oorlog daarmee afgelopen. Tsjetsjenië zou een ‘rustig, veilig en vreedzaam’ gebied zijn. Toch hebben de Russen er nog altijd zo’n 20.000 soldaten gelegerd en is er van terugtreking voorlopig geen prake. Verschillende analysten merken op dat het Russische leger kampt met geldgebrek en dat de operaties in Tsjetsjenië te duur worden. Rusland spendeert miljarden aan de wederopbouw van de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny.

De positie van de Tsjetsjeense president Kadyrov wankelt. Hoewel de Russische leiding de Tsjetsjeense leider vrij spel heeft gegeven weten verschillende bronnen dat voor het Kremlin de maat vol is. Kadyrov laat internationale fotomodellen invliegen en geeft miljoenen uit aan zijn privé-verblijven en zijn persoonlijke dierentuin. Bovendien keren enkele invloedrijke familie’s en clans zich tegen Kadyrov. De machtsstrijd in de Russische Kaukasus verplaatst zich bovendien deels naar het buitenland. Onlangs nog werd een tegenstander van Kadyrov op klaarlichte dag doodgeschoten in Wenen en kwam legercommandant Soelim Jamadajev in Dubai om het leven. Zowel de dood van Jamadajev en de mogelijke dood van Oemarov worden in direct verband gebracht met Akim Delimchanov, een volle neef van president Kadyrov.

Door de grote werkloosheid en het systematische machtsmisbruik van de autoriteiten groeit de populariteit van het verzet in de regio. Hoewel de regering mooi weer speelt groeit de onrust. Iedere dag zijn er aanslagen en liquidaties. Gisteren werd de hooggeplaatste rechter Aza Gazgirejeva in de Ingoesetische hoofdstad Nazran doodgeschoten. De ‘vrede en veiligheid’ die het Russische leger twee maanden geleden aankondigde lijkt ver te zoeken.