Het is goed geld verdienen in de afgelegen gebieden waar Gazprom aan gaswinning doet. De Russische staatsgigant domineert het leven op alle vlakken. Het bedrijf bouwt scholen, kerken, verstrekt hypotheken, organiseert vakantiereizen en heeft zelfs een eigen vliegtuigmaatschappij.

,,Leven? Of er iets te doen is bedoel je? Nee. Er is hier alleen werk. De rest kun je maar beter vergeten. Moet je nog iets hebben of kan ik het luik dichtdoen?” Het enige teken van leven in Novy-Oerengoj is de nachtwinkel dat klanten alleen via een luik te woord staat. Er mogen hier ruim 100.000 mensen wonen, echt gezellig is het er na tien uur ’s avonds niet. Novy-Oerengoj ligt op zo’n vier uur vliegen van Moskou, vlak onder de poolcirkel. Terwijl zelfs in andere delen van Siberie de lente al begonnen is ligt er in de stad en de regio nog een flink pak sneeuw. Novy-Oerengoj is ‘Gazprom-City’. De stad werd in de jaren ‘70 door de Sovjets gesticht omdat er in de buurt gasvelden werden ontdekt. Nu is het de grootste hub voor de hele Jamal-regio, zo’n 80 procent van het Russische gas komt hiervandaan. Nagenoeg de hele bevolking werkt voor het gasbedrijf dat hier heer en meester is. Gazprom bouwt huizen, scholen, kerken, moskeën en luchthavens en verzorgt het leven van haar werknemers van de wieg tot aan het graf. Wie een huis koopt krijgt een Gazprom-hypotheek, kinderen gaan naar de Gazprom-school en wie een vakantie boekt vliegt met Gazprom-Avia. In het Gazprom-hotel slapen de gasten op kussens waar de blauwe hoofdletter G van het bedrijf is ingezoomd en ’s ochtends loopt men op Gazprom-pantoffels in een Gazprom-badjas naar de ontbijtzaal.

Het is goed verdienen bij het Russische staatsbedrijf in het barre en afgelegen noorden. Werknemers krijgen een extra premie en alle voorzieningen in de stad zijn gratis. ,,Een salaris ligt hier gemiddeld genomen op zo’n 1900 euro per maand. En specialisten en ingenieurs verdienen natuurlijk meer”, legt Sergej Tsjernetski uit, een perswoordvoerder het dominante energiebedrijf. ,,Maar zelfs een schoonmaakster of koffiedame verdient hier niet minder dan 1300 euro per maand. Dat tikt aardig aan, zeker wanneer je zoveel werkt dat je het niet uit kan geven”. Inwoners bevestigen dat de bedragen aan de behoorlijke kant liggen. ,,Zoveel had ik zelfs in Moskou nooit kunnen verdienen. Mijn vrouw en ik hebben een dubbel inkomen en we hebben maar één kind. Maar aan de andere kant, alles wat je in je huishouden nodig hebt is wel een stuk duurder. hier Ze moeten het allemaal laten overvliegen”, legt Aleksej uit, een dertiger die uit de Zuid-Russische stad Krasnodar is overgekomen om in het noorden ‘een paar jaar’ geld te verdienen.

,,Er zijn wel een paar cafe’s, maar daar zit de Azerbeidzjaanse maffia achter”, verzucht Aleksej. Volgens hem en de meeste andere inwoners valt er ‘niets te beleven’ in Novy-Oerengoj. Burgemeester Ivan Kostrogriz is het daar helemaal niet mee eens. ,,We hebben pas nog een nieuwe sportschool opgetrokken, er zijn hier allerlei activiteiten. We vliegen de aller- allerbekenste rockbands over uit Moskou om hier op te treden”, legt hij uit. Volgens Kostrogriz is Novy-Oerengoj een bijzondere stad. ,,Mensen drinken hier bijna niet, iedereen werkt had. Let maar op, over een paar jaar wil iedereen hier wonen”. Die avond is er na middennacht alleen nog een verlaten stripclub met de toepasselijke naam ‘Armageddon’ open. De vijf bezoekers kijken zonder veel interesse naar het blonde meisje dat zich soepel om een paal laat draaien. De prijzen zijn fors, voor een biertje moet bijna tien euro worden afgerekend. ,,Dat mag ook wel”, fluistert de portier. ,,Iedereen verdient hier een vermogen”. De Azerbeidzjaanse eigenaar is volgens hem de rijkste man in de stad. ,,Gazprom zorgt overal voor, behalve vermaak”, grapt hij. ,,En dat doet mijn baas dus. Tenminste, zolang Gazprom dat binnenkort ook niet overneemt”.

Vrijdag begon in het Russische Vyborg de bouw van de Nord-Stream pijplijn, een Russisch-Duits gasproject waarbij ook Nederland zich voor negen procent heeft ingekocht. Volgens critici zal Europa daarmee alleen maar verder afhankelijk worden van Russisch gas.

Een gaspitje. Door Michi Bertelinno op Flickr

Omdat er haast in het spel is de bouw eigenlijk al begonnen, maar afgelopen vrijdag ging in de Russische stad Vyborg aan de Finse golf de aanleg van de Nord-Stream pijplijn feestelijk van start. De Russische president Dimitri Medvedev gaf in gezelschap van minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven en de nieuwe Europese commissaris voor energie Gà¼nther Oettinger het startschot voor de bouw van het project. De dubbele gaspijplijn moet tegen het eind van volgend jaar in het Duitse plaatsje Griefswald Greifswald weer boven water komen. Met 1220 kilometer een project waar ruim vijf jaar voorbereiding aan voorafging en dat naar schatting bijna 9 miljard euro kost. Nord-Stream is voor 51 procent in handen van het Russische staatsbedrijf Gazprom. De Duitse energiefirma’s BASF/Wintershall en E.ON Rurhgas hebben respectievelijk een aandeel van 20 procent, de Nederlandse Gasunie kocht zich in 2007 voor de resterende negen procent in.

Gazprom creeà«rt met Nord-Stream een rechtstreekse verbinding tussen de Russische gasvoorraden en de West-Europese afzetmarkt. Op dit moment lopen de meeste pijpleidingen nog over het grondgebied van de Baltische Staten, Polen, Wit-Rusland en vooral Oekraà¯ne, landen die de afgelopen jaren het toneel zijn geweest van politieke krachtmetingen met Rusland. Nadat Rusland in januari van vorig jaar de gaskraan naar Oekraà¯ne dichtdraaide kwamen verschillende delen van Oost- en Centraal-Europa in de kou te zitten. De pijplijn loopt door internationale wateren in de Baltische Zee en gaat over Fins, Zweeds, Deens en Duits grondgebied. Nord-Stream kwam vijf jaar geleden uit de koker van president Vladimir Poetin en de Duitse bondskanselier Gerard Schrà¶der, die later de voorzitter van de Raad van Bestuur werd. Pas een paar weken geleden kreeg Rusland de financiering van het project in orde. Financieel analisten maken zich zorgen over de verkoop van Russisch gas, sommige handelaars voorspellen de komende jaren een surplus en verwachten dat de marktprijs van aardgas nog verder zal dalen. De tweede pijplijn in het Nord-Stream project zal wel worden aangelegd maar blijft de komende jaren leeg.

Vooral Polen en de Baltische Staten klagen dat met het project de Europese afhankelijkheid van Russisch gas alleen maar groeit. Bovendien vrezen de Oost-Europese landen dat Rusland nu gemakkelijk om politieke redenen de gaskraan dicht kan draaien zonder dat Europese huishoudens daar last van krijgen. In Duitsland vrezen ecologen bovendien dat de aanleg de bodem van de Baltische Zee ernstig aantast. Nord-Stream is niet het enige pan-Europese energieprogramma dat in de pijplijn zit. Al jaren debatteert de Europese Unie over de diversificatie van de energietoevoer, plannen die Rusland actief ondermijnt door Nabucco, een leiding die de Europese markt via Turkije van Turkmeens en Kazachstaans gas zou voorzien, liggen nog altijd op de tekentafel.

In de laatste dagen van de presidentscampagne halen de verschillende Oekrainse kandidaten alles uit de kast. De beschuldigingen en verdachtmakingen vliegen over en weer. Het laat de meeste Oekrainers koud. Naar verwachting blijft de opkomst laag, sommige kiezers proberen zelfs via internet hun stembiljetten te verkopen.

KIEV Gevonden op Flickr; http://www.flickr.com/photos/stuckincustoms/ / CC BY-NC-SA 2.0

,,Ik ben één keer naar de stembus gegaan. In 1991, toen ze ons vroegen of Oekraine zelfstandig moest worden of bij de Sovjet-Unie zou moeten blijven. Ik stemde voor de Sovjet-Unie, sindsdien vertik ik het. Ondertussen denkt misschien de helft van dit land er zo over”. De jurist Vladimir Barikin (41) laat de verkiezingen van aanstaande zondag net als veel van zijn landgenoten aan zich voorbijgaan. ,,Zolang er nog overal corruptie is, zolang ik iedere politie-agent moet betalen en zolang het leven hier bijna onmogelijk is ga ik niet stemmen.” Barikin, die bijklust als taxi-chauffeur, denkt dat de verkiezingen doorgestoken kaart zijn en dat voor de meeste stemmen het grootste bedrag op tafel gelegd moet worden. ,,Maar al zouden ze me ervoor betalen, ik stem niet”, zegt hij stellig. Analisten verwachten dat de opkomst dit jaar naar een historisch dieptepunt zal gaan.

In voorgaande jaren kwamen in de aanloop naar de verkiezingen tienduizenden mensen op de been. Nu is het rustig in Kiev, slechts hier en daar delen de aanhangers van verschillende kandidaten foldertjes uit. Ondertussen smijten president Viktor Joesjtsjenko, premier Joelia Timosjenko en oud-premier Viktor Janoekovitsj met modder. Joesjtsjenko zoekt een tweede termijn, maar is volgens de peilingen kansloos. Hij beschuldigt Timosjenko ervan paniek te zaaien en zette vorige week Janoekovitsj buiten spel door hem ‘een directe stem voor Moskou’ te noemen. Joelia Timosjenko schuift op haar beurt de crisis in de schoenen van de president en noemde haar rivaal Janoekovitsj eergisteren een ‘lafaard’. Behalve de drie rivalen zijn er nog vijftien andere, onafhankelijke kandidaten die naar verwachting zondag geen kans maken in de tweede ronde van de verkiezingen mee te doen. De meeste Oekrainers hebben het gehad met de politieke elite van het land. Vandaag doken in de Oekrainse media berichten op dat sommige kiezers hun stembiljet verkopen via internet. Hoewel het een strafbaar feit betreft zou volgens een onderzoek ruim zes procent van de Oekrainers daar geen moeite mee hebben.

Vijf jaar na de benoeming van president Joesjtsjenko is het land volgens velen geen stap vooruit gegaan. De corruptie is alleen maar toegenomen en het land is na de financiele crisis nagenoeg bankroet. Zelfs het Internationaal Monitair Fonds hield vorige maand een miljardenlening tegen omdat de regering in Kiev het budget niet op orde krijgt. Op het onafhankelijkheidsplein in het centrum van de stad, de afgelopen jaren het toneel van massale protesten en politieke manifestaties, is het rustig. Dankzij een reclamestunt van een bekende Oostenrijkse chocoladefabrikant kleurt het plein niet oranje, maar paars. De 30-jarige horeca-ondernemer Alexander Godmanenko ontkurkt in het bijzijn van een paar vrienden een fles champagne. In Oekraine vierde men woensdag volgens de orthodoxe calender nieuwjaar. Hij is nostaligsch over de oranje-revolutie. ,,Toen waren we één volk, we hadden het moment. Nu is dat definitief voorbij. We geloofden Joesjtsjenko op zijn mooie woorden, maar net als het land zelf was hij er niet klaar voor”. Samen met zijn vrienden hekelt hij de corruptie in het land. ,,Je merkt het overal, op je werk, op straat en zelfs op de school van je kinderen. Wil je hier iets voor elkaar krijgen heb je goede contacten nodig, of moet je veel geld betalen.” Of ze naar de stembus gaan weet het gezelschap nog niet, maar in Kiev hoopt men eindelijk een einde komt aan het politieke geruzie. ,,Wij willen goede relaties met Moskou en met Brussel. Oekraine is een groot, mooi en vooral moeilijk land. We hopen dat er nu eindelijk eens iemand opstaat die de leiding kan nemen.”