Tag Archives: Georgia
Saakasjvili geeft macht niet zomaar uit handen
De rijkste man van Georgië, Bidzina Ivanisjvili, neemt het met zijn partij de ‘Georgische Droom’ op tegen president Michail Saakasjvili, aan wiens bestuur vol hervormingen na tien jaar een einde komt. De politieke druk neemt toe, de Georgiërs maken zich op voor een tumultueuze reeks verkiezingen.
Voor het partijbureau in het centrum van de oude stad, recht tegenover de presidentiële administratie, is het een komen en gaan van mensen. De gepantserde terreinwagen van Ivanisjvili staat aan de kant geparkeerd, bodyguards, bloggers en adviseurs lopen het gebouw in en uit. De cameraploegen van 9TV, het televisiekanaal dat officieel eigendom is van Ivanisjvili’s echtgenoot, staan ongeduldig op de stoep te wachten. Wie er aan twijfelt hoeft maar een krant open te slaan, het gaat in de Georgische politiek alleen nog maar om Bidzina Ivanisjvili.
Met een geschat vermogen van 6,4 miljard dollar en dit jaar de 153e plaats op de jaarlijkse ranglijst van allerrijksten van het Amerikaanse Forbes is Ivanisjvili vooral bekend vanwege zijn woning in Tbilisi. Bovenop een heuvel in het centrum van de hoofdstad liet hij ter waarde van ruim 40 miljoen dollar een James Bond-achtig complex optrekken, compleet met zwembaden, een indrukwekkende kunstcollectie en helikopterplatform. Ivanisjvili liet zijn geboortestreek opknappen, restaureerde alle theaters in Georgië en betaalde in de beginjaren van het bestuur van Saakasjvili de salarissen van de ministers en financierde hervorming van het eens zo corrupte politieapparaat.
Vorig jaar kondigde Ivanisjvili aan de hoogste post van het land te ambiëren. De hervormer Saakasjvili overspeelt volgens veel Georgiërs zijn hand, en Ivanisjvili wil het land nog sneller op één lijn krijgen met het Westen. Behalve NAVO- en EU-lidmaatschap ambieert hij goede banden met Rusland en houdt hij Saakasjvili verantwoordelijk voor de korte oorlog tussen Rusland en Georgië in 2008. Saakasjvili legde hem en zijn partij een miljoenenboete wegens belastingontduiking. De politieke strijd laait op, de politie confiskeerde 300.000 schotelantennes die Ivanisjvili uit wilde delen om het bereik van zijn televisiekanaal te vergroten. Tijden een campagnebijeenkomst vorige week in een Georgisch dorp ontstond een massale vechtpartij tussen aanhangers van beide kemphanen. Om hem in de vingers te snijden nam de Georgische president Ivanisjvili zijn Georgische staatsburgerschap af omdat Ivanisjvili ook de Franse nationaliteit bezit. Na kritiek uit het Westen voerde de overheid een wet in die het voor in Georgië geboren EU-burgers mogelijk maakt zich kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen in 2013.
,,Het is precies dat juridisch nihilisme waar we genoeg van hebben”, legt Maja Panjikidze uit. Ze was van 2007 tot 2011 de Georgische ambassadeur in Nederland, en werkt nu als belangrijkste woordvoerster van de ‘Georgische Droom’. Veel analisten vrezen een ‘Poetin – Medvedev’-scenario voor Georgië, waarbij Saakasjvili na de verkiezingen tijdelijk de post van premier op zich neemt, om later weer terug te keren als president. ,,Een flinke meerderheid van de Georgiërs heeft het inmiddels meer dan gehad met Saakasjvili en zijn machtsmisbruik. Wij moeten er met alle betrokken internationale organisaties voor zorgen dat de parlementsverkiezingen deze herfst eerlijk verlopen, dan zit er niets anders op dan dat Saakasjvili met pensioen gaat”, legt ze uit. Rustig zal het de komende maanden niet zijn, weet Panjikidze. ,,Een kat in het nauw maakt rare sprongen”.
Irakli’s guesthouse in Tbilisi
Irakli Paniashvili runs the best hide-out in Tbilisi, SKAdaVeli – right in a quiet corner of the old town. A large balcony, great rooms and a fantastic host. If you’re in Tbilisi, this is your stay. Book!
[pictobrowser 28220020@N02 72157630404175326]
Hoe de Sandrabus verdween uit Tbilisi
Het is een van de eerste herinneringen uit mijn jeugd, de dag dat ik zelf met de bus naar school mocht. De gele FRAM-bus die in de vroege morgen aan de horizon opdoemde, de eindeloze rit langs de boerderijen, de windmolens en de dijk aan het Wad, het staat me allemaal nog haarscherp bij. De hypnotiserende diesellucht, de leren banken waar de oudere jongens hun namen in kerfden, de rit van Holwerd naar Dokkum leek een reis naar de andere kant van de wereld.
Ruim 3000 kilometer verderop en zeker twintig jaar later duikt mijn lijn 54 weer op. Sandra Roelofs, de Nederlandse vrouw van de Georgische president Michail Saakasjvili, heeft de afgelopen tien jaar een flink recyclingsprogramma op poten gezet. Veegwagentjes van de gemeente Den Haag houden de straten van Tbilisi schoon, Radio Muza draait de soms haperende CD’s van Radio 6 in de Georgische ether en de streekbussen uit heel Nederland, in de volksmond ‘Sandrabussen’, vervoeren jaarlijks miljoenen forenzen.
Behalve westerse bussen haalde Saakasjvili experts, politici en adviseurs uit Europa en de Verenigde Staten naar de hoofdstad. Sinds zijn aantreden in 2003 is Georgië onherkenbaar veranderd. De corruptie, wetteloosheid en economie zijn grondig aangepakt. Wie tien jaar geleden een politieagent tegen het lijf liep moest de portemonnee trekken. Nu groeten de agenten vriendelijk, schrijven ze alleen digitale bonnen uit en krijgen toeristen Engelstalige plattegronden aangereikt. Het land is een van de meest gunstige bestemmingen voor investeerders geworden, en de eens zo wilde Georgische chauffeurs dragen tegenwoordig allemaal een gordel, wachten netjes voor een rood stoplicht en houden zich zelfs aan de maximumsnelheid.
Toch is er de laatste jaren steeds meer protest. Saakasjvili geeft de oppositie geen schijn van kans, privatiseert de grote staatsbedrijven voor een schijntje en sommige hervormingen gaan de Georgiërs veel te ver. ‘Hij moet eens ophouden van Georgië een soort Europa te willen maken’, zegt mijn vriend Levan steeds vaker. ‘Soms heb ik het idee dat hij denkt dat zijn kiezers in Brussel of in Washington wonen. Maar wij zijn gewoon hier’.
Hoewel iedereen blij is met de glimmende boulevards, de opgeknapte Orthodoxe kerken en de gloednieuwe kabelbaan in het centrum van Tbilisi is er nog altijd geen werk te vinden. Met zowel de parlements- als de presidentsverkiezingen voor de deur staat het land politiek gezien op scherp. De Sandrabussen zijn alweer verdwenen. ‘Om eerlijk te zijn, ze gingen de hele tijd stuk’, legt een woordvoerster van het Georgische vervoersbedrijf uit. ‘We hebben ze ingeruild voor kleinere Oekraïense en Turkse bussen. Die doen het tenminste’. Even is het stil aan de andere kant van de lijn. ‘Weet u wat het is, niet alles wat uit het Westen komt is per definitie goed. Daar zijn we hier inmiddels wel achter’.
De sneeuwrevolte – Zuid-Ossetie in opstand tegen Moskou
In een verrassende stembusgang koos de separatistische Georgische deelrepubliek Zuid-Ossetië niet voor de kandidaat die het Kremlin voor ogen had, maar voor de 62-jarige Alla Dzjiojeva. De Hoge Raad verklaarde de verkiezingen ongeldig, haar medestanders roepen de revolutie uit. Onrust in de Russische achtertuin op een zeer ongelukkig moment.
,,Ik begrijp het niet. Waarom houdt Rusland niet van mij? Ik ben niet alleen een Russisch staatsburger, ik heb ook een Russische ziel. Ik kan het simpelweg niet begrijpen”. De verontwaardiging bij Alla Dzjiojeva, de gewezen minister van onderwijs van het kleine de-facto onafhankelijke staatje, is groot. Vorige week won ze onverwacht de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Zuid-Ossetië. Het Kremlin had voor die taak Anatoly Bibilov aangewezen, een oud-militair die loyaliteit aan Moskou beloofde. Maar de Hoge Raad van de splinterregio liet vanwege aantijgingen van fraude de uitslag annuleren, schreef een nieuwe stemronde voor en verbood Dzjiojeva daar deel aan te nemen. ,,De Hoge Raad hier schrijft ieder besluit uit als je er maar genoeg voor betaalt”, laat Dzjiojeva tegenover de Russische pers weten. ,,Ze laten ons geen andere keus dan in opstand te komen”. De afgelopen dagen marcheerde Dzjiojeva met duizenden medestanders door de besneeuwde straten van de hoofdstad Tschinvali en moesten ordetroepen in de lucht schieten om een bestorming van het presidentieel gebouw te voorkomen. De demonstranten dreigen tenten op het plein neer te zetten en doopte het protest al de ‘sneeuwrevolutie’. Het Kremlin stuurde top-onderhandelaar Sergej Vinokoerov om een oplossing te zoeken, maar de impasse zit al dagen muurvast.
Na een korte oorlog met Rusland in 2008 verloor Georgië definitief het gezag over Zuid-Ossetië, een regio die al sinds het einde van de Sovjet-Unie de-facto onafhankelijk is. Het kleine bergstaatje met slechts 28.000 kiesgerechtigden leeft voornamelijk van de handel met Russische soldaten. Nadat Rusland de onafhankelijkheid van Abchazië en Zuid-Ossetië officieel erkende verplaatste het duizenden troepen naar de het bergachtige gebied aan de zuidgrens. De bevolking haalde de Russen als verlossers binnen, maar zijn kwaad dat de beloofde reconstructie niet op gang komt en willen dat het Kremlin zich niet langer met hun politieke zaken bemoeit. De kandidatuur van de populaire Dzjambolat Tedejev, de coach van het Russische worstelteam, werd ook al afgewezen nadat de regelgeving werd aangepast. In September bestormden zijn gewapende medestanders de centrale kiescommissie om zijn deelname te eisen, een conflict dat alleen kon worden opgelost door bemiddeling van de vertrekkende president Eduard Kokoiti. Volgens experts kan het conflict gemakkelijk escaleren omdat bijna ieder huishouden in Zuid-Ossetië gewapend is.
Rusland maakt zich grote zorgen over de protesten. Zondag zijn er parlementsverkiezingen in het land, en het beeld dat duizenden burgers de straat op gaan om te protesteren tegen verkiezingsuitslagen is een rampscenario voor het Kremlin. De Russische televisie bericht zeer terughoudend over het conflict. Volgens Anatoli Barankevitsj, de minister van Defensie, is het ‘imago van Rusland als een betrouwbare partner’ voor de Zuid-Osseten aan diggelen geslagen. Op internet beloven sommige inwoners, die bijna allemaal Russische paspoorten hebben, bij de Russische verkiezingen uit wraak niet op Verenigd Rusland te stemmen. De Georgiërs kijken met lede ogen naar escalerende conflict. Eka Tkesjelasjvili, de Georgische minister verantwoordelijk voor de deelrepublieken, liet weten dat het volgens haar sowieso om illegale verkiezingen gaat. ,,Het is een illegale stembusgang in een land dat niet bestaat”.
‘Natuurlijk is dat radicaal, maar soms is dat maar beter ook’
Het einde van de Sovjet-Unie betekende voor veel regio’s het begin van een lange lijdensweg van oorlog, conflict en corruptie. Het wegvallen van de Sovjetmacht betekende niet alleen oorlog in Abchazië, Nagorno-Karabach en Transdnistrië, het zorgde ook voor conflict in Centraal-Azië en de Kaukasus. De meeste conflictzones zitten in een neerwaartse spiraal, maar twee gebieden proberen het anders.
Irakli Matkava komt te laat zijn kantoor binnenwaaien. Hij biedt z’n verontschuldigingen aan, gooit een pak Malboro-sigaretten op tafel en neemt een flinke slok slappe koffie uit een grote mok met een Amerikaanse vlag. De 30-jarige onderminister voor economische zaken van Georgië legt graag uit hoe het veranderd is. ,,Ik was 19 toen ik in Amerika kon gaan studeren”, legt hij uit. ,,Maar ik had geen paspoort. Om dat te krijgen heeft mijn vader dagen lang voor honderden dollars allerlei mensen om moeten kopen. Vorige week bleek dat paspoort helemaal vol, en ik kreeg net een sms’je dat ik het voor een standaardprijs bij het gemeentehuis af kan halen”. De rozenrevolutie van 2003 bracht de jonge Michail Saakasjvili aan de macht, hij liet de oude garde ontslaan en voerde radicale hervormingen door. Ooit was Georgië het meest corrupte land in de voormalige Sovjet-Unie, nu is de corruptie bijna geen issue meer. ,,Je kunt de beste veranderingen doorvoeren wanneer alles op het diepste punt zit”, legt Matkava uit. ,,In 2003 hadden we 23 verschillende soorten belasting, dat zijn er nu nog maar zes. We hebben 86 procent van alle regels geschrapt. Natuurlijk is dat radicaal, maar soms is dat maar beter ook”. Niet iedereen heeft daar vrede mee, de Georgische economie draait op buitenlandse subsidies en terwijl de overheid een wit voetje in het westen wil halen is de werkeloosheid nog altijd hoog. ,,Er zijn problemen, en makkelijk is het hier nooit geweest. Maar het is een stuk beter dan vroeger en de hervormingen en de democratisering is nu niet meer terug te draaien”.
Een paar honderd kilometer ten noorden van Georgië ligt de Russische deelrepubliek Ingoesjetië, tot een paar jaar geleden de meest instabiele regio in de Noordelijke Kaukasus. Islamisten pleegden bijna dagelijks aanslagen en de corruptie was zo omvangrijk dat president Dimitri Medvedev in 2008 het hoofd van de republiek liet vervangen door de beroepsmilitiar Joenoes-bek Jevkoerov (48). ,,Het probleem is niet de corruptie”, legt hij uit in een zwaarbeveiligd complex in Moskou. ,,Corruptie is overal. Het probleem is hoe je daar mee omgaat. Ik zie niets door de vingers, hou iedereen dag en nacht in de gaten en zorg ervoor dat de letter van de wet tot in de details wordt nageleefd. Als je dan het salaris van de politie nog wat opkrikt gaat het vanzelf beter”. Jevkoerov praat met de oppositie, organiseerde een programma waarbij rebellen gerehabiliteerd worden en zorgt voor een onvermurwbare naleving van de regels. Amper negen maanden na zijn aanstelling kwam hij bijna om het leven nadat islamitische terroristen zijn auto opbliezen. ,,Dat hoef ik niet te dramatiseren”, vertelt hij koel. ,,We waren bezig met sociale- en economische vraagstukken, en je mag je niet af laten leiden”. Hij gaf de politie orders mensen niet langer zonder reden aan te houden. ,,Wie zich aan de regels weet te houden heeft nergens last van. Iedere politiepost heeft een noodnummer wat je kunt bellen wanneer iemand geld van je wil hebben”. Jevkoerov haalde buitenlandse investeerders binnen en probeert Russische bedrijven over te halen hun productie naar zijn deelrepubliek te verplaatsen. Zijn strategie lijkt te werken, het afgelopen jaar is het in Ingoesjetië relatief rustig. ,,Veel mensen denken dat het onmogelijk is om terroristen de kwade plannen uit het hoofd te praten. Daar geloof ik niet in. We vergeven ze, brengen ze terug naar hun familieleden en blijven met ze praten. Als je daar niet begint verandert er nooit wat”.
Georgische demonstranten willen af van nep-democratie
‘De revolutie is begonnen’ claimt de Georgische oppositieleider Nino Boerjanadze na rellen dit weekeinde in de hoofdstad Tbilisi, waar de politie hard optrad tegen tegenstanders van president Saakasjvili. De demonstranten willen af van de ‘façadedemocratie’ in het land.
Een van de belangrijkste boulevards in Tbilisi is met een groot ijzeren koord afgezet. De sfeer is grimmig, honderden demonstranten lopen met afgezaagde vlaggenstokken in de rondte. Een handjevol politieagenten staat op de uitkijk, de menigte rust uit of knutselt nieuwe borden. ‘Ga vreedzaam weg’, staat er. Of, in het Engels: ‘Misha must go’, refererend aan de koosnaam voor de Georgische president Mikhail Saakasjvili. Nadat duizenden demonstranten in het weekend op de boulevard bleven protesteren greep de politie zondagmorgen hard in. Toen politieagenten in burger een oppositieleider probeerden op te pakken sloegen de demonstranten met hun vlaggenstokken er op los. De politie schoot terug met rubberen kogels en probeerde de menigte met traangas uit elkaar te drijven. Nino Boerjanadze, ooit een medestander van president Saakasjvili, vertelde aan internationale persbureau’s dat ‘de revolutie begonnen is’.
,,Het was heftig, maar de politie trok zich terug. Nu staan we hier tegenover elkaar. En ik blijf”, zegt Zaza Nikiforevitsj, een vader van twee kinderen. ,,We willen een echte democratie, niet de virtuele variant die de regering hier in elkaar zet”. Het gaat relatief goed met Georgië. De corruptie is sinds het aantreden van Saakasjvili in 2003 enorm afgelopen en het land is volgens recente rapporten een van de meest interessante landen om te investeren. Volgens Nikiforevitsj valt het tegen. ,,Natuurlijk was er vroeger meer corruptie, maar je wist waar je aan toe was. Nu is er klassenjustitie, het gewone volk hoeft geen politiemannen meer te betalen, maar wil je echt iets bereiken moet je miljoenen uitdelen”.
Het zijn vooral oudere mannen die de boulevard bezetten. Een paar jongeren met mondkapjes en vlaggenstokken houden de politie in de gaten. Ze wachten op een nieuwe confrontatie met de politie. ,,Onze eis is simpel”, legt Radi Kotsiulasjvili (23) uit. ,,We willen vrijheid, democratie en rechtvaardigheid. De regering doet alsof ze dat ook willen, maar ze steken alles in eigen zak. Er is geen werk. Ik ben jurist, ik heb een prachtig diploma van een goede universiteit, maar net als mijn vrienden kan ik geen werk vinden”. Tussen de demonstranten verkopen oude vrouwen nootjes, sigaretten en flessen cola. ,,Ik blijf hier net zo lang tot we eerlijke verkiezingen krijgen”, zegt Kotsiulasjvili. ,,Vrije, eerlijke verkiezingen of een baan”.
Het gemis van een verloren jeugdliefde
De Georgische schrijver Nicholas Tchkotoua ontvluchtte op jonge leeftijd zijn bergachtige vaderland. Hij schreef slechts één roman, een ultieme liefdesverklaring aan Georgië, maar vooral aan Taya, zijn Russische jeugdliefde. Het boek bleef lange tijd onopgemerkt, tot een Britse uitgever het een paar jaar geleden redigeerde en opnieuw in omloop bracht.
[pictobrowser 28220020@N02 72157624722504699]
Foto’s: Molly Corso
Op de begraafplaats van de Sint Panteleimonkerk in een oud stadsdeel van de Georgische hoofdstad Tbilisi ligt een familiegraf waar de jongste zerk losjes tegen een muur staat. Een voorbijganger wierp er nonchalant een leeg pakje lucifers naast. De reden dat de zerk niet volledig is ingemetselt is simpel, Prins Nicholas Tchkotoua werd in 1984 begraven in Lausanne, alleen zijn hart werd op verzoek apart later door familieleden ‘bijgezet’ bij het familiegraf in wat toen nog de Sovjet-Unie was. Tchkotoua schreef in zijn leven slechts één roman, die bovendien ook nog eens grotendeels onopgemerkt bleef. Maar sinds de Britse reisauteur en uitgever Peter Nasmyth kwam het boek een aantal jaar geleden in een Londens antiquariaat tegenkwam en het opnieuw uitgaf is de aandacht hernieuwd. In de Nederlandse boekhandels is maar weinig Georgische literatuur te vinden, meestal zijn het de vertaalde epen van de vereerde 12e eeuwse dichter Sjota Roestaveli. Met de Nederlandse vertaling krijgen we eindelijk een inkijkje in een rijke literaire traditie.
De hoofdpersoon, die niet geheel toevallig ook Sjota heet, herinnert zich Georgie als een paradijs. Al op de eerste bladzijden schrijft hij over het land van ‘brede groene valleien, bedekt met wijngaarden, parkachtige weiden, boomgaarden, theeplantages en subtropsiche bossen, doorsneden door rivieren die door gesmolten sneeuw worden gevoed’. Scenes die de auteur kent als ‘uit een heroisch tijdperk toen dit land zoch als een christelijk bolwerk tegen de moslimvijand opstelde’. Het zijn de herinneringen van een balling, na de inval van de Bolsjewieken verkoos Tchkotoua, net als vele duizenden vluchtelingen, Parijs boven de Sovjet-Unie. Twaalf jaar na zijn uittrocht keer hij terug, op bezoek bij zijn grootvader waar hij op een tuinfeest de Russische prinses Taya Rurikova leert kennen, de ‘buitenlandse landgenote’ die eveneens in Parijs woont. De passages over de wederzijdse heftige liefde die met een knal inslaat zijn prachtig om te lezen, hoewel ze soms kinderlijk overkomen. De liefde maakt van de jonge hoofdpersoon plots een man. En wanneer ziekte, misverstand en de onoverbrugbare afstand tussen een Georgisch paleis en een appartementje in Parijs gaat Sjota er bijna aan onderdoor. De roman doet sterk denken aan ‘Ali en Nino’ van Kurban Said, het pseudoniem van de Joods-Azerbeizjaanse schrijver Lev Nussimbuam. Geen wonder, legt Peter Nasmyth in het voorwoord uit. Beide auteurs zijn in hetzelfde jaar geboren, vluchten in hetzelfde jaar naar Frankrijk, trouwen beide een Amerikaanse erfgename en in beide werken figureert de liefde voor het vaderland zo sterk als de liefde voor de Georgische vrouw.
Terug in Frankrijk krijgt het verhaal een tragische wending. De jonge Taya moet voor het voorbestemde huwelijk tussen de twee eeuwige geliefden een internaat afronden. Een boze moeder verzuurt het prille geluk en er volgt een delirium waarin Sjota vecht met alcohol en de geesten van de liefde die misschien toch niet eeuwig is. Hoe dat afloopt kunnen we alleen maar afleiden aan de biografie van de schrijver, die uiteindelijk in Amerika met de dochter van een automagnaat trouwt en nog een bewogen leven tegemoed zag. Hoewel er bijna een eeuw voorbij ging is er weinig veranderd in Georgië. De mooie ogen van de jonge vrouwen, de vergeten kastelen in de afgelegen wijngaarden en de ruimhartigheid van de bevolking, het is allemaal nog in levende lijve te aanschouwen. De tuinfeesten zijn nachtclubs geworden en de paarden draven op hoge snelheden door Tbilisi als geimporteerde Mercedessen. Georgiërs trouwen nog altijd op jonge leeftijd, al was het maar om nooit het gemis van een verloren jeugdliefde te kennen.
Nicholas Tchkotoua: Oneindig – een liefdesgeschidenis uit de Kaukasus’. Prometheus, 232 bladzijden.
A sport without winners
When I was growing up, I didn’t know much about the Soviet Union apart from pale athletic men in red-and-white uniforms.
I remember most international sports events from a technicolour TV in which the mysterious Soviets came, performed marvellously and took home most of the medals.
After I came to live in Moscow, at some point I started to wonder where these sportsmen had gone to. Contrary to my youthful imagination, Russia wasn’t quite filled with athletic, healthy sportsmen parading on Red Square.
“All sportsmen are alcoholics,” a Muscovite lady of a certain age told me once, when I was sitting at her kitchen table. “And trust me – I’ve been married to three of them.”
I found it hard to believe, I said.
“I adore their bodies, of course, but they have difficulties adjusting their mental state to the fact that they’re not winning anymore,” she explained. “The last one ran off to Georgia.”
Last week in Tbilisi, I decided to pay Husband No. 3 a visit.
Levan lives just outside of town on a hilltop. He calls himself an “exiled Muscovite” – and he is, indeed, an alcoholic. “Not of the nasty, Russian sort,” he tells me with a snobbish air.
“I grow, harvest and produce my own wine, and then drink it. Would you like a glass?”
If I didn’t guess it from his posture, it was easy to see from the medals on the walls that Levan was a champion weightlifter.
“We went everywhere,” he recalled with a smile. “Not just the outskirts of the Soviet Union, but the whole of Europe, North and South America – and most of Asia. It’s sometimes hard to think of a place I haven’t been!”
“Sadly, my train left a long time ago,” he mused metaphorically. “I used to have girlfriends in France, Germany – everywhere! But the only thing I lift now is wine barrels.”
His wine was truly excellent, and Levan was on his third bottle already. Georgian wine is something we have been missing in Moscow ever since it was banned for political reasons, together with the great, healing bottled water from Borzhomi.
“It was exactly then, in 2006, that I’d had enough of Moscow,” Levan explained. “I moved there when I was 16 and had a great time.
When I stopped training, I tried my hand at business. But after a while, the Americans wouldn’t give me a visa – and later the Germans and even the French stopped me from going there. Finally, when the Russian government started causing problems for Georgians, I realised it was time to go.”
According to Levan, it’s hard to exactly pinpoint when things changed. “At some point, your physical performance doesn’t match your memory,” he observed simply. “Then you suddenly realise you’re old – and no one needs you any more.”
As the evening progresses, more wine fills the table. An elderly neighbour drops in for a glass or three – and ends up falling asleep on the floor.
When I finally told Levan, “I should probably make this glass my last for the evening,” he just laughed.
“You see, drinking is a sport too!” he said, adding with a hint of melancholy: “But one without any winners…”
‘Hij zal Vitesse helpen, en ons ook!’
In de Georgische pers is al weken bekend dat Merab Zjordania plannen had om Vitesse op te kopen. Hoewel het zaakje stinkt denken de de Georgiers dat de goede connecties van de voormalige voorzitter van de voetbalbond een flinke aanwinst zal zijn.
Archiefbeeld van Zjordania als speler bij Dinamo Tbilisi
In Georgië kent iedereen Zjordania, maar nog bekender is zijn ex-vrouw, fotomodel Maka Asatiani. ,,Wat een prachtvrouw! Misschien wel de mooiste in heel Georgië!”, lacht een krantenverkoper in het centrum van de stad waar de dagbladen met foto’s van Vitesse-voorzitter Maasbert Schouten en Zjordania in goudgele stropdassen groot op de voorpagina’s staan.
Merab Zjordania was in de jaren ’80 een van de sterspelers bij Dinamo Tbilisi. ,,Hij kon geweldige voorzetjes geven”, herinnert George Gorgodze, de hoofdredacteur van het maandelijkse sportblad Dato Kipiani zich. ,,Maar hij had een manke makke, hij was niet snel genoeg. Hij kon de rest van het team niet bijbenen”. Na een carriere bij de voetbalclub in Tbilisi vertrok Zjordania naar het elftal van de West-Georgische stad Lantsjchoeti. ,,Dat was een sensatie, dat kleine elftal uit een stad met amper 15.000 inwoners schopte het tot de hoogste divisie van het Sovjet-voetbal. Grote clubs als Dinamo Kiev of Spartak Moskou moeten uren op de kaart zoeken om te kijken in welk gehucht de volgende wedstrijd gespeeld zou worden!”, lacht Gorgodze.
Dat de Georgiër interesse had in Vitesse is in de lokale voetbalpers al weken bekend. Op 29 juli pakte sportkrant ‘Lelo’ groot uit met een verhaal waarin ze op basis van anonieme bronnen aangeven dat de Russische oligarch Roman Abramovitsj verschillende projecten met Djordania op wil starten. ‘Abramovitsj en Djordania zijn al lang goede vrienden’, schrijft de krant. ‘Hoewel het tweetal aanvankelijk AZ Alkmaar wilde kopen viel de keus uiteindelijk op Vitesse en is de aankoop op naam van Djordania gedaan’. Ook Gorgodze weet zeker dat Djordania de aankoop van Vitesse niet zelf heeft kunnen financieren. ‘Hij heeft hele goede partners en contacten die hem helpen’, legt hij uit. Ook de steenrijke vader van zijn ex-vrouw zou een belangrijke rol spelen. De sportkrant schrijft bovendien dat Djordania van Abramovitsj een belangrijke rol op de Europese transfermarkt krijgt. Zo zou de jonge Georgische voetballer George Chanturia, die nu nog uitkomt voor het jeugdteam van Barcelona, binnenkort naar Chelsea vertrekken en zal Vitesse worden aangesterkt met het Georgische talent Waco Kazaisjvili.
Toen de westers-georiënteerde president Michail Saakasjvili eind 2003 aan de macht kwam was Zjordania een van de eersten die voor verduistering de bak invloog. Hij zou ruim 250.000 euro aan belastingeld schuldig zijn uit zijn tijd als voorzitter van Dinamo Tbilisi. Niet veel later stond hij weer op vrije voeten nadat hij het veronschuldigde bedrag had teruggestort, volgens Saakasjvili ‘een voorbeeld voor andere corruptie overheidsinstellingen’. ,,Natuurlijk stinkt het zaakje”, legt Gorgodze uit. ,,Maar het is een hoop zwartmakerij. Het waren de rumoerige jaren ’90, daar ging vanalles fout. Hij heeft als voorzitter een hoop goeds voor Dinamo Tbilisi gedaan. Het is een hele correcte, competente en vriendelijke man”, legt hij uit. ,,En hij kent iedereen. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld bij de verkiezing van UEFA-topman Michel Platini in 2007. Hij wist nagenoeg alle landen in de voormalige Sovjet-Unie om te praten”.
Over schietincidenten, overvallen en verduistering van fondsen is op de redactie van het sportblad weinig bekend. ,,Negentig procent van de verhalen die je nu hoort kloppen niet. Van de overige tien procent is de ene helft verzonnen, en de andere helft waarschijnlijk waar”, legt Gorgodze uit. ,,Je leest overal dat hij een miljardair zou zijn. Dat klopt natuurlijk niet, hij heeft gewoon goede zakenpartners. En natuurlijk klopt er iets niet aan dat gekke transferbedrijfje van hem. Maar vertel me waar dat niet zo is! Overal in de hogere regionen van het voetbal zijn er allerlei zaakjes waar een luchtje aan zit. Hij zal goed voor Vitesse zijn. Hij belooft flink hard aan de slag te gaan, en dat zal hij hoogstwaarschijnlijk ook doen. Hij is nu bijna 50, hij wil nog wel laten zien wat hij kan”.
Ook bij de Georgische voetbalbond zijn ze lovend over Djordania. ,,Het is een eerlijke man met het verstand op de juiste plaats”, zegt woordvoerder Lasjo Dvalisjvili. Hij heeft hier een hoop goed werk voor het Georgische voetbal gedaan. Natuurlijk zijn er problemen geweest, maar die zijn allemaal gladgestreken”, legt hij uit. ,,Hij weet hoe hij Vitesse aan moet pakken”, meent Dvalisjvili. ,,Hij zal een aanwinst zijn voor de Nederlandse competitie, en met transfers en goede connecties heeft het Georgische voetbal daar uiteindelijk ook wel weer baat bij. Hij is goed voor jullie, en daarmee ook voor ons!”
Archiefbeeld (2007) Gorgodze, Djordania en Platini in Georgie
