,,Ik begrijp het niet. Waarom houdt Rusland niet van mij? Ik ben niet alleen een Russisch staatsburger, ik heb ook een Russische ziel. Ik kan het simpelweg niet begrijpen”. De verontwaardiging bij Alla Dzjiojeva, de gewezen minister van onderwijs van het kleine de-facto onafhankelijke staatje, is groot. Vorige week won ze onverwacht de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Zuid-Ossetië. Het Kremlin had voor die taak Anatoly Bibilov aangewezen, een oud-militair die loyaliteit aan Moskou beloofde. Maar de Hoge Raad van de splinterregio liet vanwege aantijgingen van fraude de uitslag annuleren, schreef een nieuwe stemronde voor en verbood Dzjiojeva daar deel aan te nemen. ,,De Hoge Raad hier schrijft ieder besluit uit als je er maar genoeg voor betaalt”, laat Dzjiojeva tegenover de Russische pers weten. ,,Ze laten ons geen andere keus dan in opstand te komen”. De afgelopen dagen marcheerde Dzjiojeva met duizenden medestanders door de besneeuwde straten van de hoofdstad Tschinvali en moesten ordetroepen in de lucht schieten om een bestorming van het presidentieel gebouw te voorkomen. De demonstranten dreigen tenten op het plein neer te zetten en doopte het protest al de ’sneeuwrevolutie’. Het Kremlin stuurde top-onderhandelaar Sergej Vinokoerov om een oplossing te zoeken, maar de impasse zit al dagen muurvast.

Na een korte oorlog met Rusland in 2008 verloor Georgië definitief het gezag over Zuid-Ossetië, een regio die al sinds het einde van de Sovjet-Unie de-facto onafhankelijk is. Het kleine bergstaatje met slechts 28.000 kiesgerechtigden leeft voornamelijk van de handel met Russische soldaten. Nadat Rusland de onafhankelijkheid van Abchazië en Zuid-Ossetië officieel erkende verplaatste het duizenden troepen naar de het bergachtige gebied aan de zuidgrens. De bevolking haalde de Russen als verlossers binnen, maar zijn kwaad dat de beloofde reconstructie niet op gang komt en willen dat het Kremlin zich niet langer met hun politieke zaken bemoeit. De kandidatuur van de populaire Dzjambolat Tedejev, de coach van het Russische worstelteam, werd ook al afgewezen nadat de regelgeving werd aangepast. In September bestormden zijn gewapende medestanders de centrale kiescommissie om zijn deelname te eisen, een conflict dat alleen kon worden opgelost door bemiddeling van de vertrekkende president Eduard Kokoiti. Volgens experts kan het conflict gemakkelijk escaleren omdat bijna ieder huishouden in Zuid-Ossetië gewapend is.

Rusland maakt zich grote zorgen over de protesten. Zondag zijn er parlementsverkiezingen in het land, en het beeld dat duizenden burgers de straat op gaan om te protesteren tegen verkiezingsuitslagen is een rampscenario voor het Kremlin. De Russische televisie bericht zeer terughoudend over het conflict. Volgens Anatoli Barankevitsj, de minister van Defensie, is het ‘imago van Rusland als een betrouwbare partner’ voor de Zuid-Osseten aan diggelen geslagen. Op internet beloven sommige inwoners, die bijna allemaal Russische paspoorten hebben, bij de Russische verkiezingen uit wraak niet op Verenigd Rusland te stemmen. De Georgiërs kijken met lede ogen naar escalerende conflict. Eka Tkesjelasjvili, de Georgische minister verantwoordelijk voor de deelrepublieken, liet weten dat het volgens haar sowieso om illegale verkiezingen gaat. ,,Het is een illegale stembusgang in een land dat niet bestaat”.

Irakli Matkava komt te laat zijn kantoor binnenwaaien. Hij biedt z’n verontschuldigingen aan, gooit een pak Malboro-sigaretten op tafel en neemt een flinke slok slappe koffie uit een grote mok met een Amerikaanse vlag. De 30-jarige onderminister voor economische zaken van Georgië legt graag uit hoe het veranderd is. ,,Ik was 19 toen ik in Amerika kon gaan studeren”, legt hij uit. ,,Maar ik had geen paspoort. Om dat te krijgen heeft mijn vader dagen lang voor honderden dollars allerlei mensen om moeten kopen. Vorige week bleek dat paspoort helemaal vol, en ik kreeg net een sms’je dat ik het voor een standaardprijs bij het gemeentehuis af kan halen”. De rozenrevolutie van 2003 bracht de jonge Michail Saakasjvili aan de macht, hij liet de oude garde ontslaan en voerde radicale hervormingen door. Ooit was Georgië het meest corrupte land in de voormalige Sovjet-Unie, nu is de corruptie bijna geen issue meer. ,,Je kunt de beste veranderingen doorvoeren wanneer alles op het diepste punt zit”, legt Matkava uit. ,,In 2003 hadden we 23 verschillende soorten belasting, dat zijn er nu nog maar zes. We hebben 86 procent van alle regels geschrapt. Natuurlijk is dat radicaal, maar soms is dat maar beter ook”. Niet iedereen heeft daar vrede mee, de Georgische economie draait op buitenlandse subsidies en terwijl de overheid een wit voetje in het westen wil halen is de werkeloosheid nog altijd hoog. ,,Er zijn problemen, en makkelijk is het hier nooit geweest. Maar het is een stuk beter dan vroeger en de hervormingen en de democratisering is nu niet meer terug te draaien”.

Een paar honderd kilometer ten noorden van Georgië ligt de Russische deelrepubliek Ingoesjetië, tot een paar jaar geleden de meest instabiele regio in de Noordelijke Kaukasus. Islamisten pleegden bijna dagelijks aanslagen en de corruptie was zo omvangrijk dat president Dimitri Medvedev in 2008 het hoofd van de republiek liet vervangen door de beroepsmilitiar Joenoes-bek Jevkoerov (48). ,,Het probleem is niet de corruptie”, legt hij uit in een zwaarbeveiligd complex in Moskou. ,,Corruptie is overal. Het probleem is hoe je daar mee omgaat. Ik zie niets door de vingers, hou iedereen dag en nacht in de gaten en zorg ervoor dat de letter van de wet tot in de details wordt nageleefd. Als je dan het salaris van de politie nog wat opkrikt gaat het vanzelf beter”. Jevkoerov praat met de oppositie, organiseerde een programma waarbij rebellen gerehabiliteerd worden en zorgt voor een onvermurwbare naleving van de regels. Amper negen maanden na zijn aanstelling kwam hij bijna om het leven nadat islamitische terroristen zijn auto opbliezen. ,,Dat hoef ik niet te dramatiseren”, vertelt hij koel. ,,We waren bezig met sociale- en economische vraagstukken, en je mag je niet af laten leiden”. Hij gaf de politie orders mensen niet langer zonder reden aan te houden. ,,Wie zich aan de regels weet te houden heeft nergens last van. Iedere politiepost heeft een noodnummer wat je kunt bellen wanneer iemand geld van je wil hebben”. Jevkoerov haalde buitenlandse investeerders binnen en probeert Russische bedrijven over te halen hun productie naar zijn deelrepubliek te verplaatsen. Zijn strategie lijkt te werken, het afgelopen jaar is het in Ingoesjetië relatief rustig. ,,Veel mensen denken dat het onmogelijk is om terroristen de kwade plannen uit het hoofd te praten. Daar geloof ik niet in. We vergeven ze, brengen ze terug naar hun familieleden en blijven met ze praten. Als je daar niet begint verandert er nooit wat”.

Een van de belangrijkste boulevards in Tbilisi is met een groot ijzeren koord afgezet. De sfeer is grimmig, honderden demonstranten lopen met afgezaagde vlaggenstokken in de rondte. Een handjevol politieagenten staat op de uitkijk, de menigte rust uit of knutselt nieuwe borden. ‘Ga vreedzaam weg’, staat er. Of, in het Engels: ‘Misha must go’, refererend aan de koosnaam voor de Georgische president Mikhail Saakasjvili. Nadat duizenden demonstranten in het weekend op de boulevard bleven protesteren greep de politie zondagmorgen hard in. Toen politieagenten in burger een oppositieleider probeerden op te pakken sloegen de demonstranten met hun vlaggenstokken er op los. De politie schoot terug met rubberen kogels en probeerde de menigte met traangas uit elkaar te drijven. Nino Boerjanadze, ooit een medestander van president Saakasjvili, vertelde aan internationale persbureau’s dat ‘de revolutie begonnen is’.

,,Het was heftig, maar de politie trok zich terug. Nu staan we hier tegenover elkaar. En ik blijf”, zegt Zaza Nikiforevitsj, een vader van twee kinderen. ,,We willen een echte democratie, niet de virtuele variant die de regering hier in elkaar zet”. Het gaat relatief goed met Georgië. De corruptie is sinds het aantreden van Saakasjvili in 2003 enorm afgelopen en het land is volgens recente rapporten een van de meest interessante landen om te investeren. Volgens Nikiforevitsj valt het tegen. ,,Natuurlijk was er vroeger meer corruptie, maar je wist waar je aan toe was. Nu is er klassenjustitie, het gewone volk hoeft geen politiemannen meer te betalen, maar wil je echt iets bereiken moet je miljoenen uitdelen”.

Het zijn vooral oudere mannen die de boulevard bezetten. Een paar jongeren met mondkapjes en vlaggenstokken houden de politie in de gaten. Ze wachten op een nieuwe confrontatie met de politie. ,,Onze eis is simpel”, legt Radi Kotsiulasjvili (23) uit. ,,We willen vrijheid, democratie en rechtvaardigheid. De regering doet alsof ze dat ook willen, maar ze steken alles in eigen zak. Er is geen werk. Ik ben jurist, ik heb een prachtig diploma van een goede universiteit, maar net als mijn vrienden kan ik geen werk vinden”. Tussen de demonstranten verkopen oude vrouwen nootjes, sigaretten en flessen cola. ,,Ik blijf hier net zo lang tot we eerlijke verkiezingen krijgen”, zegt Kotsiulasjvili. ,,Vrije, eerlijke verkiezingen of een baan”.

Foto’s: Molly Corso

Op de begraafplaats van de Sint Panteleimonkerk in een oud stadsdeel van de Georgische hoofdstad Tbilisi ligt een familiegraf waar de jongste zerk losjes tegen een muur staat. Een voorbijganger wierp er nonchalant een leeg pakje lucifers naast. De reden dat de zerk niet volledig is ingemetselt is simpel, Prins Nicholas Tchkotoua werd in 1984 begraven in Lausanne, alleen zijn hart werd op verzoek apart later door familieleden ‘bijgezet’ bij het familiegraf in wat toen nog de Sovjet-Unie was. Tchkotoua schreef in zijn leven slechts één roman, die bovendien ook nog eens grotendeels onopgemerkt bleef. Maar sinds de Britse reisauteur en uitgever Peter Nasmyth kwam het boek een aantal jaar geleden in een Londens antiquariaat tegenkwam en het opnieuw uitgaf is de aandacht hernieuwd. In de Nederlandse boekhandels is maar weinig Georgische literatuur te vinden, meestal zijn het de vertaalde epen van de vereerde 12e eeuwse dichter Sjota Roestaveli. Met de Nederlandse vertaling krijgen we eindelijk een inkijkje in een rijke literaire traditie.

De hoofdpersoon, die niet geheel toevallig ook Sjota heet, herinnert zich Georgie als een paradijs. Al op de eerste bladzijden schrijft hij over het land van ‘brede groene valleien, bedekt met wijngaarden, parkachtige weiden, boomgaarden, theeplantages en subtropsiche bossen, doorsneden door rivieren die door gesmolten sneeuw worden gevoed’. Scenes die de auteur kent als ‘uit een heroisch tijdperk toen dit land zoch als een christelijk bolwerk tegen de moslimvijand opstelde’. Het zijn de herinneringen van een balling, na de inval van de Bolsjewieken verkoos Tchkotoua, net als vele duizenden vluchtelingen, Parijs boven de Sovjet-Unie. Twaalf jaar na zijn uittrocht keer hij terug, op bezoek bij zijn grootvader waar hij op een tuinfeest de Russische prinses Taya Rurikova leert kennen, de ‘buitenlandse landgenote’ die eveneens in Parijs woont. De passages over de wederzijdse heftige liefde die met een knal inslaat zijn prachtig om te lezen, hoewel ze soms kinderlijk overkomen. De liefde maakt van de jonge hoofdpersoon plots een man. En wanneer ziekte, misverstand en de onoverbrugbare afstand tussen een Georgisch paleis en een appartementje in Parijs gaat Sjota er bijna aan onderdoor. De roman doet sterk denken aan ‘Ali en Nino’ van Kurban Said, het pseudoniem van de Joods-Azerbeizjaanse schrijver Lev Nussimbuam. Geen wonder, legt Peter Nasmyth in het voorwoord uit. Beide auteurs zijn in hetzelfde jaar geboren, vluchten in hetzelfde jaar naar Frankrijk, trouwen beide een Amerikaanse erfgename en in beide werken figureert de liefde voor het vaderland zo sterk als de liefde voor de Georgische vrouw.

Terug in Frankrijk krijgt het verhaal een tragische wending. De jonge Taya moet voor het voorbestemde huwelijk tussen de twee eeuwige geliefden een internaat afronden. Een boze moeder verzuurt het prille geluk en er volgt een delirium waarin Sjota vecht met alcohol en de geesten van de liefde die misschien toch niet eeuwig is. Hoe dat afloopt kunnen we alleen maar afleiden aan de biografie van de schrijver, die uiteindelijk in Amerika met de dochter van een automagnaat trouwt en nog een bewogen leven tegemoed zag. Hoewel er bijna een eeuw voorbij ging is er weinig veranderd in Georgië. De mooie ogen van de jonge vrouwen, de vergeten kastelen in de afgelegen wijngaarden en de ruimhartigheid van de bevolking, het is allemaal nog in levende lijve te aanschouwen. De tuinfeesten zijn nachtclubs geworden en de paarden draven op hoge snelheden door Tbilisi als geimporteerde Mercedessen. Georgiërs trouwen nog altijd op jonge leeftijd, al was het maar om nooit het gemis van een verloren jeugdliefde te kennen.

Nicholas Tchkotoua: Oneindig – een liefdesgeschidenis uit de Kaukasus’. Prometheus, 232 bladzijden.

Archiefbeeld van Zjordania als speler bij Dinamo Tbilisi

In Georgië kent iedereen Zjordania, maar nog bekender is zijn ex-vrouw, fotomodel Maka Asatiani. ,,Wat een prachtvrouw! Misschien wel de mooiste in heel Georgië!”, lacht een krantenverkoper in het centrum van de stad waar de dagbladen met foto’s van Vitesse-voorzitter Maasbert Schouten en Zjordania in goudgele stropdassen groot op de voorpagina’s staan.

Merab Zjordania was in de jaren ‘80 een van de sterspelers bij Dinamo Tbilisi. ,,Hij kon geweldige voorzetjes geven”, herinnert George Gorgodze, de hoofdredacteur van het maandelijkse sportblad Dato Kipiani zich. ,,Maar hij had een manke makke, hij was niet snel genoeg. Hij kon de rest van het team niet bijbenen”. Na een carriere bij de voetbalclub in Tbilisi vertrok Zjordania naar het elftal van de West-Georgische stad Lantsjchoeti. ,,Dat was een sensatie, dat kleine elftal uit een stad met amper 15.000 inwoners schopte het tot de hoogste divisie van het Sovjet-voetbal. Grote clubs als Dinamo Kiev of Spartak Moskou moeten uren op de kaart zoeken om te kijken in welk gehucht de volgende wedstrijd gespeeld zou worden!”, lacht Gorgodze.

Dat de Georgiër interesse had in Vitesse is in de lokale voetbalpers al weken bekend. Op 29 juli pakte sportkrant ‘Lelo’ groot uit met een verhaal waarin ze op basis van anonieme bronnen aangeven dat de Russische oligarch Roman Abramovitsj verschillende projecten met Djordania op wil starten. ‘Abramovitsj en Djordania zijn al lang goede vrienden’, schrijft de krant. ‘Hoewel het tweetal aanvankelijk AZ Alkmaar wilde kopen viel de keus uiteindelijk op Vitesse en is de aankoop op naam van Djordania gedaan’. Ook Gorgodze weet zeker dat Djordania de aankoop van Vitesse niet zelf heeft kunnen financieren. ‘Hij heeft hele goede partners en contacten die hem helpen’, legt hij uit. Ook de steenrijke vader van zijn ex-vrouw zou een belangrijke rol spelen. De sportkrant schrijft bovendien dat Djordania van Abramovitsj een belangrijke rol op de Europese transfermarkt krijgt. Zo zou de jonge Georgische voetballer George Chanturia, die nu nog uitkomt voor het jeugdteam van Barcelona, binnenkort naar Chelsea vertrekken en zal Vitesse worden aangesterkt met het Georgische talent Waco Kazaisjvili.

Toen de westers-georiënteerde president Michail Saakasjvili eind 2003 aan de macht kwam was Zjordania een van de eersten die voor verduistering de bak invloog. Hij zou ruim 250.000 euro aan belastingeld schuldig zijn uit zijn tijd als voorzitter van Dinamo Tbilisi. Niet veel later stond hij weer op vrije voeten nadat hij het veronschuldigde bedrag had teruggestort, volgens Saakasjvili ‘een voorbeeld voor andere corruptie overheidsinstellingen’. ,,Natuurlijk stinkt het zaakje”, legt Gorgodze uit. ,,Maar het is een hoop zwartmakerij. Het waren de rumoerige jaren ‘90, daar ging vanalles fout. Hij heeft als voorzitter een hoop goeds voor Dinamo Tbilisi gedaan. Het is een hele correcte, competente en vriendelijke man”, legt hij uit. ,,En hij kent iedereen. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld bij de verkiezing van UEFA-topman Michel Platini in 2007. Hij wist nagenoeg alle landen in de voormalige Sovjet-Unie om te praten”.

Over schietincidenten, overvallen en verduistering van fondsen is op de redactie van het sportblad weinig bekend. ,,Negentig procent van de verhalen die je nu hoort kloppen niet. Van de overige tien procent is de ene helft verzonnen, en de andere helft waarschijnlijk waar”, legt Gorgodze uit. ,,Je leest overal dat hij een miljardair zou zijn. Dat klopt natuurlijk niet, hij heeft gewoon goede zakenpartners. En natuurlijk klopt er iets niet aan dat gekke transferbedrijfje van hem. Maar vertel me waar dat niet zo is! Overal in de hogere regionen van het voetbal zijn er allerlei zaakjes waar een luchtje aan zit. Hij zal goed voor Vitesse zijn. Hij belooft flink hard aan de slag te gaan, en dat zal hij hoogstwaarschijnlijk ook doen. Hij is nu bijna 50, hij wil nog wel laten zien wat hij kan”.

Ook bij de Georgische voetbalbond zijn ze lovend over Djordania. ,,Het is een eerlijke man met het verstand op de juiste plaats”, zegt woordvoerder Lasjo Dvalisjvili. Hij heeft hier een hoop goed werk voor het Georgische voetbal gedaan. Natuurlijk zijn er problemen geweest, maar die zijn allemaal gladgestreken”, legt hij uit. ,,Hij weet hoe hij Vitesse aan moet pakken”, meent Dvalisjvili. ,,Hij zal een aanwinst zijn voor de Nederlandse competitie, en met transfers en goede connecties heeft het Georgische voetbal daar uiteindelijk ook wel weer baat bij. Hij is goed voor jullie, en daarmee ook voor ons!”

Archiefbeeld (2007) Gorgodze, Djordania en Platini in Georgie

Grisja Baindoerasjvili (89) is met zijn tweede vrouw en een aantal kleinkinderen naar de premiere gekomen. Net als zo’n 800 landgenoten werd hij tijdens de oorlog krijgsgevangen genomen en diende hij in een Georgisch bezettingsleger in Duitse dienst op het eiland Texel. Sommige Georgiers verkozen Duitse dienst boven de strafkampen, anderen sloten zich vrijwillig aan bij de Duiters in de hoop dat Hitler de Sovjet-Unie zou bevrijden. Maar toen het Georgische bataljon op Texel te horen kreeg dat ze tegen de geallieerden in Arhnem moesten vechten kwam de opstand. In één nacht brachten de Georgiers ruim 400 Duitse soldaten om het leven. Hoewel de bevrijding van Nederland in zicht was vochten de Georgiers ruim vijf weken een guerilla-oorlog uit, een opstand die aan 117 Texelaars, ruim 500 Georgiers en honderden Duitsers het leven heeft gekost.

Filmmaker Arnold van Bruggen (30) bracht zijn jeugd op Texel door, waar de rode Sovjet-vlag gebroederlijk naast de Nederlandse wapperde. Pas op latere leeftijd is hij zich gaan verwonderen over de Georgische helden in nazi-uniformen. ,,Voor de Georgiers is het een heldenverhaal, in Nederland is deze episode nagenoeg onbekend. De pijn van het eiland is pas jaren later tot uiting gekomen”, legt hij uit. Van Bruggen nam ruim 60 uur aan interviews op waarbij veel eilanders hun verhaal vertellen. Hoewel sommige eilanders de Georgiers nog altijd als bevrijders zien leggen veel inwoners uit volgens hen dat de opstand niet nodig was. Texel was tot die tijd relatief rustig en heeft tijdens de oorlog geen honger geleden. De film ging twee weken geleden op het IDFA in Amsterdam in premiere en draaide afgelopen weekend voor het eerst in Tbilisi.

Met de steun van de lokale bevolking hielde de Georgiers zich schuil in de bossen. Pas eind mei 1945 maakten de Canadezen een einde aan de oorlog. In samenwerking met de Communistische Partij Nederland gaven de gaven de Canadezen de Georgiers de benodigde papieren om terug te keren naar de Sovjet-Unie. Waar de meeste collaborateurs door de Sovjet-Unie werden gefussileerd of lange gevangenisstraffen moesten uitzitten werden veel Georgiers als helden ontvangen. ,,De terugkeer was niet gemakkelijk, maar het viel mee”, herinnert Baindoerasjvili zich. ,,We gingen met transporttreinen door Duitsland. In Bakoe moesten we van de Sovjets aan het werk in een chemische fabriek. Maar we waren partizanen, we hebben de benen genomen.” De veteraan bracht de rest van zijn leven door als restaurateur in Kazbegi, een stad aan de voet van een berg in het Noorden van Georgie. In 2005 bezocht hij samen met de Georgische president Michail Saakasjvili de herdenking op Texel.

In de film zwaait een andere veteraan, Evgeni Artemidze (89) met zijn vuist. ,,We hebben nooit geweten dat de Duitsers wraak zouden nemen op de eilanders”. Volgens van Bruggen was het dan ook moeilijk de Georgische overlevers in te laten zien dat men op Texel de opstand niet altijd positief herinnert. ,,We hebben het in sommige gevallen wel tien keer moeten vragen”, legt hij uit. Omdat tijdens de vertoning president Saakasjvili een andere bioscoop bezocht werd halverwege de film beslag gelegd op de digitale projector. Van Bruggen kon ter nauwernood voorkomen dat de film werd stopgezet. Het Georgische publiek reageerde goed op de film. ,,Bij ons zijn de meeste films moralistisch”, legt een oudere vrouw uit. ,,In deze film blijft de waarheid in het midden liggen, iedereen heeft zijn eigen herinnering aan de oorlog. Er is geen absolute waarheid, en dat is in Georgie bijzonder.”

De film, die voorlopig alleen ‘Georgia’ als werktitel heeft, vertelt het verhaal van een Amerikaanse journalist die in Irak een tip krijgt over de spanningen in de Kaukasus. Een Georgische soldaat wil hem helpen ‘de waarheid’ naar boven te brengen. Dat lijkt vooral de Georgische lezing van het verhaal te zijn. De Amerikaanse filmcrew heeft helicopters, tanks en legermateriaal van het Georgische leger ter beschikking gekregen en mocht zelfs filmen in de residentie van Saakasjvili. Volgens regisseur Renny Harlin gaat het geen propagandafilm worden. Tegenover persbureau AP liet hij weten dat de film om ‘universele thema’s’ ging. ,,Ik kom zelf uit een klein land, ik ben geboren in Finland, en ik weet wat voor processen kleine landjes doormaken. Dit soort oorlogen worden over de hele wereld uitgevochten, van Afrika tot Azie tot Zuid-Amerika. Georgie is maar een voorbeeld. Ik denk dat het een geweldige kans is om een verhaal te vertellen dat een hoop mensen over de wereld zal raken.”

In de Russische media is een hoop ophef ontstaan over de film. Vooral omdat een Georigsch parlementslid die banden heeft met Saakasjvili, Papoena Davitaja, een van de co-producers is. Davitaja heeft geen verdere ervaring in de film-industrie. Bovendien denken sommige analisten dat de Georgische overheid een groot deel van het budget voor de film voor haar rekening neemt. Zowel Rusland als Georgie proberen de internationale gemeenschap er nog altijd van de overtuigen dat de ander de oorlog begonnen is. Na maanden van onderzoek bracht een onafhankelijk rapport van de Europe Unie vorige maand aan het licht dat Georgie aan de wieg stond van het conflict met Rusland. Het Georgische leger begon met aanvallen op Zuid-Ossetie, maar werd volgens het rapport lang geprovoceerd door Rusland, dat onproportioneel hard terugsloeg.

Maar ook de Russische filmindustrie heeft haar eigen lezing van het conflict. In Maart werd zonder onderbrekingen de actiefilm  ‘Olympus Inferno’ uitgezonden op de Russische staatstelevisie. Regisseur Igor Volosjin vertelt het verhaal van een Amerikaanse bioloog Mike (Henry David), die in zijn schooltijd uit Rusland gemigreerd is en met jeugdvriendin Zjenja (Polina Filonenko) in Zuid-Ossentie op zoek gaan naar bijzondere vlinders. De twee komen midden in de Georgische aanval terecht en filmen per ongeluk bewijsmateriaal. De film voldoet aan alle Russische vooroordelen. Niet alleen moeten de Georgische serganten gehoorzamen aan een Amerikaanse soldaat, de Georgische bevelhebbers rijden op het front ook nog eens in gloednieuwe auto’s met Duitse kentekens. In de bijna 90-minuten durende actiefilm schieten de Georgiers onder hoongelach Zuid-Ossetische burgers in het wildeweg neer. Het tweetal komt bovendien in contact met Westerse televisiejournalisten die het bewijsmateriaal dat de Russen de oorlog niet zijn begonnen niet willen hebben. Uiteindelijk komt het Russische leger het tweetal te hulp. De film werd lauw ontvangen door de Russische filmpers, maar is nog altijd aardig populair onder de bevolking.

Voor de Hollywoodfilm werd er behalve in hoofdstad Tbilisi ook in het zuiden van Georgie en in de gehavende stad Gori gedraaid. Volgens verschillende Georgische media moesten voor de special effects en explosies ironisch genoeg Russische filmtechnici worden ingehuurd. Verwacht wordt dat de film volgend jaar in de bioscopen zal draaien. Het is nog niet bekend of de film ook in Rusland te zien zal zijn.

‘Een dapper besluit’, liet de Russische premier Poetin weten. De stoicijnse Russische leider glunderde zowaar toen hij het aankondigde. De Amerikaanse president Barack Obama blies vorige week de plannen voor een raketschild in Oost-Europa af. Hoewel het raketschid eigenlijk tegen Iraanse raketten moest beschermen zag Rusland het altijd als een enorme bedreiging voor haar eigen veiligheid. In Moskou kopten de kranten dat de Russische diplomatie had ‘gewonnen’. De meeste Russen zien het als hun goed recht. Rusland wil voor vol worden aangezien op het wereldtoneel.

Na jaren van moeizame relaties zit er sinds een paar weken schot in de bilaterale betrekkingen tussen Rusland en de Verenigde Staten. Het raketschild is van de baan, op het gebied van de nucleaire non-profileratie worden spijkers met koppen geslagen en ook Rusland voert de diplomatieke druk op tegen Iran. Rusland, de NAVO en de Verenigde Staten werken samen in strijd tegen het terrorisme en de Russische marine werkt andere landen om piraterij tegen te gaan. Zelfs in Afghanistan, het land waar Rusland twintig jaar geleden zelf een oorlog vocht, willen beide landen aan de slag om illegale heroine-export tegen te gaan.

,,Dat is snel gegaan”, legt Maxim Braterski uit. Hij is als hoogleraar verbonden aan het Centrum voor Russische Studies aan de Moskouse School voor de Economie. ,,Nog maar een half jaar geleden waren de relaties op een dieptepunt. De NAVO bevroor de banden met Rusland vanwege het conflict in de Kaukasus en in Rusland had het raketschild in Polen en Tsjechie kwaad bloed gezet. Dat zijn in het Kremlin niet vergeten, maar de irritatie is voorbij”, weet Braterski. ,,Rusland zat de afgelopen jaren klem en wilde met niemand samenwerken. Dit is een positief signaal. De nieuwe NAVO-baas ziet men hier als een bruggenbouwer, De Hoop Scheffer polariseerde alleen maar en durfde niet vooruit te kijken”.

Toch ziet men in Rusland de NAVO nog altijd als een bedreiging. Met Amerikaane basis in Centraal-Azie, militaire oefeningen in de Baltische Staten en vooral de militaire samenwerking met en het potentiele lidmaatschap van Oekraine en Georgie baart Rusland zorgen. ,,Mensen zijn argwanend. Ze niet de NAVO niet geheel ten onrechte als een militair blok, niet zozeer als een politieke entiteit”, legt Braterski uit. Veel analisten denken dan ook dat de ware test voor de Amerikaans-Russische relaties zich niet zozeer in Rusland zelf, maar in de voormalige Sovjet-ruimte af zal spelen. Rusland ziet het gebied als haar achtertuin en Amerika probeert er voet aan de grond te krijgen.

De relatie tussen beide landen is dan ook nog verre van optimaal. Zo doken er afgelopen week beelden op van een Amerikaanse diplomaat die in een hotel in een Russische provinciestad was ‘betrapt’ met prostituees. Volgens de Amerikaanse ambassade in Moskou gaat het om een smaadvolle poging de diplomaat in diskrediet te brengen. Het Witte Huis noemde de beelden ‘montages’.

De betere betrekkingen zijn vooral te danken aan Barack Obama. ,,Hij is niet zo hardlijnig als Bush”, legt Braterski uit. ,,Hij luistert naar Moskou. Dat zag je tijdens het staatsbezoek in Juli, en nu weer tijdens de VN-conferentie en de G20 bijeenkomst in Pittsburg. Ze willen samenwerken.” Toch mag de rol van Medvedev volgens Braterski niet worden uitgevlakt. ,,Hij heeft een eigen agenda. Hij is vastbesloten Rusland als een belangrijke speler op het wereldtoneel neer te zetten. Nu de relaties met de Verenigde Staten verbeteren zou het me niets verbazen wanneer hij binnenkort de druk op Europa opvoert.”

In de schaduw van een grote palmboom spelen zo’n vijftien oude mannetjes schaak. ,,Waar kun je beter je oude dagen slijten dan hier?”, vraagt iemand. ,,Vroeger kregen we nog geen 10 euro per maand, ik moest er veel bij werken. Maar sinds we Russische paspoorten hebben krijgen we ook een Russisch pensioen. Dat is genoeg om tot mijn dood hier te blijven schaken!”

Tijdens de Sovjet-Unie was het een van de meest populaire kuuroorden. Dankzij de vruchtbare grond, het subtropische klimaat en vooral de de ideale ligging aan de Zwarte Zee kwamen duizenden sporters, politici en gewone toeristen uitrusten in Abchazià«. Maar de Sovjet-Unie viel uitelkaar en dit paradijselijk stuk land werd oorlogsgrond. Plots hoorde Abchazià« niet meer bij de Sovjet-Unie, maar bij Georgie. Ruim een jaar werd er een bloedige onafhankelijkheidsoorlog uitgevochten, waarna een defacto onafhankelijk Abchazisch regime de touwtjes in handen nam.

De ‘koude vrede’ tussen Georgie en de seperatistische deelrepubliek Abchazie hield bijna vijftien jaar stand. Tot vorig jaar augustus. Een vijfdaagse oorlog tussen Georgià« en Rusland om Zuid-Ossetià«, een soortgelijke seperatistische republiek, dwong de Georgià«rs op de knieà«n. Rusland erkende zowel Zuid-Ossetià« als Abchazià« als onafhankelijke staten en spaart kosten noch moeite de infrastructuur in de regio’s op te krikken.

Op het avondjournaal van de Abchazische televisie is dat goed te zien. Iedere dag is er wel een verbetering te zien of word er een nieuw project gestart. Het bergdorpje Bortsjal kreeg van de gemeente Moskou een aantal stokoude stadsbussen cadeau. Kinderen uit naburige dorpen kunnen nu met de bus naar school. Sporters uit Abchazià« mogen meespelen in de Russiche competitie. Het vliegveld van de Abchazische hoofdstuk Soekhoemi is onlangs gerepareerd en kan binnenkort internationale lijnvluchten ontvangen. De haven van Osjamsjira word uitgediept, de Russische marineschepen die nu voor de kust liggen zullen daar binnenkort aanmeren.

Rusland koopt daarmee de stabiliteit af in de regio. Abchazià« ligt op steenworpafstand van Sotsji, de Russische badplaats waar in 2014 de Olympische Winterspelen worden gehouden. Rusland wil geen onrusten of internationale inmenging aan haar grenzen. Vorige maand sprak Rusland een veto uit tegen de verlenging van de VN-waarnemersmissie in Abchazià«. VN-soldaten die een oogje in het zeil hielden moesten plots hun spullen pakken. Hun plaats word ingenomen door Russische soldaten. Afgelopen maart tekende de Russische regering een convenant met de Abchazische machthebbers waarin werd overeengekomen dat de komende 49 jaar zo’n 3800 Russische troepen in de seperatistische ministaat verblijven.

Ondertussen trekken jaarlijks bijna een miljoen Russische toeristen de grens over. In Abchazià« is het leven een stuk goedkoper dan in naburig Sotsji, en de stranden zijn er rustiger en schoner. Dit jaar verwachten de autoriteiten in Abchazià« meer toeristen dan ooit. Dankzij de crisis zijn veel Russen op zoek naar een goedkopere vakantie niet al te ver van huis. Ook Dimitri Rogozin, de Russische ambassadeur bij de NAVO, vierde zijn vakantie in Abchazià«. ,,Door mijn werk kom ik overal, maar nergens ter wereld is het zo mooi als hier”, vertelde hij. ,,De Abchazen hebben het recht om de baas te zijn op hun eigen grondgebied. Het belangrijkste is hier stabiliteit en veiligheid. Wij kunnen dat garanderen.”

Roeslan Anapin (32) is blij met de Russische steun. ,,Het gaat hier eindelijk een beetje vooruit. Er worden nieuwe gebouwen neergezet, er komen meer toeristen.” Ook hij heeft onlangs een Russisch paspoort in ontvangst genomen. ,,Wat moet je anders? Met een Abchazisch paspoort kom je nergens, en een Georgisch paspoort of een document van de Verenigde Naties, dat hebben we nooit gekregen.” Hij is blij met de instroom van toeristen, het is steeds drukker in zijn kleine restaurant aan de kuststrook. ,,Tijdens de Sovjet-Unie waren er geen grenzen, daarna kwam er oorlog. Met de Russische troepen hier komt er nu geen oorlog meer, het is alleen wachten tot de grenzen worden opgeheven.”