Het is al dagen onrustig in Georgià«. Een langdurig protest in Tbilisi werd de kop ingeslagen en eerder deze week kwam een legerdivisie in opstand. Georgià« wijst met de beschuligende vinger naar Rusland. Ondertussen houdt de NAVO een militaire oefening in het onstuimige gebied. Er woedt een mini-Koude Oorlog in de Kaukasus.

Een Georgische marktkoopvrouw in Tbilisi, door tomaradze

Een protest van de Georgische oppositie dat al weken aan de gang is werd woensdagnacht door de politie met geweld uit elkaar geslagen. De positie van president Micheil Saakasjvili wankelt, de demonstraten zijn inmiddels weer terug. Ze willen dat Saakasjvili de verantwoordelijkheid neemt voor de desastreuze oorlog met Rusland afgelopen zomer. Volgens het regime-Saakasjvili krijgt de oppositie steun uit Russische hoek.

Afgelopen dinsdag brak er ‘muiterij’ uit op een Georgische legerbasis. Volgens de berichten waren de opstandige soldaten van plan de NAVO-oefeningen te verstoren. Op de Georgische televisie was te zien hoe de president de opstandige militairen de les las. Volgens sommige analysten is het hele gebeuren door Saakasjvili in scene gezet. Hij brengt de oppositie in diskrediet en weet het westen er nogmaals van te overtuigen dat Rusland op het punt staat zijn kleine Kaukausrepubliek over te nemen.

Hoewel Rusland formeel alle betrokkenheid ontkent houdt het sinds jaar en dag een vinger in de pap te in de Kaukasus, een gebied dat men in Moskou aanmerkt als de ‘Russische achtertuin’. De belangen zijn groot. Rusland maakt geen geheim van de ambitie alle voormalige Sovjet-republieken onder controle te krijgen. Ondertussen doen ook de Verenigde Staten en de Europese Unie hun best voet aan de grond te krijgen in de Kaukasus. Een mini-Koude Oorlog.

De NAVO is Rusland nog altijd een doorn in het oog. Het militaire bondgenootschap doet er volgens veel Russen alles aan het land ‘te omsingelen’. Rusland is dan ook fel tegen de pogingen van Oekraine en vooral Georgià« lid te worden van het bondgenootschap. De oefeningen die op dit moment plaatsvinden in Georgià« zijn volgens Rusland provocerend. ,,Men zou beter in een psychiatrisch ziekenhuis kunnen oefenen dan in Georgià«”, liet Dimitri Rogozin weten, de Rusissche ambassadeur bij de NAVO.

Ook olie en gas speelt een rol in het conflict. Het Kaukausgebied heeft heeft toegang tot gas- en olievoorraden in de Kaspische Zee. De twee andere Kaukasuslanden, Azerbeidzjan en Armenià«, hebben goede banden met Rusland. Alleen Georgià« is opstandig. Wanneer de hele Kaukasus in het gareel wordt gehouden heeft Rusland het overgrote deel van de energietoevoer naar Europa in handen.

Nog belangrijker is misschien wel wraak. De ‘rozenrevolutie’ van 2003 in Georgià« en de Oekrainse ‘oranjerevolutie’ van 2004 bracht een anti-Russisch sentiment op gang. In Moskou werden niet alleen maatregelen genomen om dergelijke opstanden in Rusland tegen te gaan, ook de samenwerking met beide landen werd opgeschort. Oppositiepartijen in zowel Oekraine als Georgie kunnen rekenen op Russische steun en het Kremlin doet er alles aan de democratiseringsprocessen in deze landen te frustreren.

De vijfdaagse oorlog in Georgià« afgelopen zomer was daar het hoogtepunt van. Doordat Rusland nu defacto de baas is in Abchazià« en Zuid-Ossetià« hoopt het de situatie in de Kaukasus verder onder controle te krijgen. Beide gebieden liggen op steenworp afstand van Tsjetsjenià«, de Russische deelrepubliek waar het nog altijd onrustig is. Rusland duldt geen tegenspraak in haar achtertuin.

Verrassing! Terwijl de hele wereld gespannen keek naar Olympisch vuurwerk ontplofte er in de Caucasus een heel ander buskruit. Het kan verkeren. Ook voor uw correspondent. Hij had de vliegtickets naar Georgie al klaarliggen, maar is nu bezig met een opdracht bij de buren. Het kogelvrij-vest hangt voorlopig nog in de kast. Een paar bedenkingen die ik u niet wil onthouden:

* Men heeft het vaak over de ‘Russen’ in Abkhazie en Zuid-Ossetie. Een ‘Rus’ is een ingewikkeld begrip dat over het algemeen niet zozeer etnisch te definieren valt. De meeste Abkhazen en Zuid-Ossetiers hebben inderdaad een Russisch paspoort. En waarschijnlijk nog een stapeltje andere identiteitsdocumenten. Rusland strooide de afgelopen vijftien jaar paspoorten als snoepgoed over verschillende delen van de wereld.

* Rusland zoekt al jaren een ‘regime-change’ in Georgie. Verwacht aanhoudende bombardementen. De Russen gaan uit van een strategie waarbij de Georgische bevolking de bombardementen zo zat is dat men rebeleert tegen Saakashvili.

* Een probleem dat nog heel groot gaat worden: honderden ‘freelancers’ die en masse de grens oversteken om de Georgiers door het hoofd te schieten. Van Noord-Ossetiers tot geflipte Moskovieten.

* Er ligt een lijntje olie. De BTC-pijplijn is een van de steunpeilers van de ‘diversificatie’ van de energietoevoer naar Europa. Als die stil komt te liggen zijn we nog afhankelijker van Rusland. Snapt u h’m?

* De grote vraag is natuurlijk: waarom? Veel van mijn Russische vrienden volgen het nieuws op TV en vragen zich terecht af: ‘Verdraaid de Russische media weer eens alles, of is Saakashvili echt zo dom?’

* De meest fascinerende theorie die ik tot nu toe hoorde is de volgende: Georgie zoekt met voorbedachte rade de slachtofferrol om Rusland weer tot de internationale boeman te transformeren. De beurs heeft het er alvast moeilijk mee.

In november van 2007 stond er echter weer een massa voor het parlement. Ruim 50.000 mensen protesteerden tegen armoede, werkloosheid en riepen om vervroegde verkiezingen. Een paar dagen later sloeg de regering terug op een manier die we kennen uit Kazachstan of Azerbeidzjan, alsof er in Georgià« nooit een revolutie had plaatsgevonden. Saakasjvili verdedigde zich met de bewering dat er ‘met Russische steun’ een staatsgreep op stapel stond, en kondigde de noodtoestand af.

Diezelfde dag werd ook het oppositiekanaal Imedi met geweld uit de lucht gehaald. Saakasjvili wist vervolgens vriend en vijand te verrassen door af te treden, en daarmee vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Op die manier konden de Georgià«rs zelf hun oordeel vellen over de dramatische gebeurtenissen. De Georgische oppositie heeft, ondanks de matige toegang tot de media en de continue schandalen die haar teisterden, een uitstekende prestatie geleverd. De Rozenrevolutie heeft haar glans verloren, en dat is maar goed ook. Veel analisten denken dat een stevige oppositie Georgià« vooruit zal helpen. (lees verder bij Knack)