Ook in Rusland hingen de vlaggen op overheidsgebouwen afgelopen maandag halfstok. Terwijl Polen met veel pijn en moeite de dood van de 96 passagiers aan boord van het presidentiele vliegtuig herdenkt riep Rusland een dag van nationale rouw uit. Hoewel de relatie met Polen niet altijd gemakkelijk is probeert Moskou alles in het werk te stellen om de Polen te steunen.

Monument voor de slachtoffers van Katyn, in New Jersey, VS. Foto door ‘p2-r2′ op Flickr

Op de voorpagina’s van de meeste Russische dagbladen staat het beeld van de twee ontredderde premiers die elkaar steviger dan ooit omhelzen. De Russische premier Vladimir Poetin vloog zaterdagavond naar Smolensk om het lichaam van de Poolse premier Lech Kachynski over te dragen aan zijn Poolse collega Donald Tusk. Terwijl het stoffelijk overschot van de president na een korte ceremonie naar Warschau werd gevlogen worden de rest van de 95 omgekomen Poolse hoogwaardigheidsbekleders voor identificatie naar Moskou gebracht. Hoewel maandag 12 april eigenlijk de feesdag is waarop Rusland de geslaagde ruimtemissie van kosmonaut Joeri Gagarin viert werd er een dag van nationale rouw uitgeroepen. Vlaggen in het hele land hingen halfstok en televisieshows werden afgeblazen. Bij de Poolse ambassade in Moskou kwamen honderden mensen hun steun betuigen, onder wie de Russische president Dimitri Medvedev die maandagmorgen het condoleanceregister tekende. Medvedev benoemde na het ongeluk premier Poetin als het hoofd van een speciale commissie die onderzoek gaat doen naar het ongeluk. Poetin liet op de Russische televisie weten dat het ongeluk ‘allereerst een tragedie voor de Polen’ was, maar dat het ongeluk ‘ook onze tragedie is, en dat we met jullie meeleven’.

De Pools-Russische betrekkingen zijn altijd lastig geweest. De meeste Polen zien de Russen als voormalige bezetters. Het Pools leiderschap steunde de afgelopen jaren actief de oranje-revolutie in Oekraà¯ne en was voorstander van Oekraà¯ns en Georgisch NAVO-lidmaatschap, iets waar Rusland fel op tegen is. De afgelopen jaren waren er talloze Pools-Russische conflicten. Onenigheid over vleesimport, de transit van aardgas en vooral historische onenigheid over de Tweede Wereldoorlog zette kwaad bloed tussen beide ’slavische broedervolken’. President Kaczynski, die altijd achterdochtig was over het assertieve Rusland onder Poetin, was onderweg naar Smolensk voor een herdenkingsceremonie in Katyn, het bos waar in 1940 ruim 22.000 Polen werden omgebracht door de geheime dienst van de Sovjet-Unie. Premier Poetin was vorige week in Polen om een andere ceremonie bij te wonen, maar liet excuses voor de massamoord achterwege. De gezamelijke herdenkingen waren een teken voor verbetering van de betrekkingen tussen beide landen. De afgelopen jaren stak Rusland de draak met de ‘westerse’ lezing van de geschiedenis en president Medvedev stelde vlak na zijn aantreden een speciale commissie tegen ‘geschiedvervalsing’ aan. In een ongewone stap publiceerde het Kremlin op haar website vandaag de condoleances in het Pools.

Ondertussen neemt de speculatie over de mogelijke toedracht van het ongeluk toe. Een hoge functionaris van de Russische luchtmacht liet weten dat de luchtsverkeersleiding meerdere malen heeft aangegeven dat het onveilig was te landen in de dichte mist bij Smolensk. Het vliegtuig, een Toepolev-134 154 van Sovjet-makelij, verongelukte bij de vierde landingspoging. Tegenover de BBC liet Witold Waszczykowski, een hoge functionaris binnen de Poolse veiligheidsdienst, weten dat men in Warschau erg tevreden is over de Russische steun. ‘We haden deze zachtaardige en vriendelijke aanpak en de persoonlijke bemoeienis van Poetin niet verwacht. Dit zal uiteraard een positieve bijdrage zijn aan de betrekkingen tussen beide landen.’