Kirgizië wil de precaire vrede bewaren
Sunday, October 30th, 2011Zondag gaat het kleine Centraal-Aziatische Kirgizië naar de stembus. Nu interim-president Roza Otoenbajeva op moet stappen moeten de 2,8 miljoen kiesgerechtigden een keuze maken tussen de politieke rivaliteit van de bergen en de steppe.
Voor het eerst in de geschiedenis van Kirgizië staat de uitslag van de presidentsverkiezingen niet van te voren vast. Het land is de uitzondering tussen de dictatoriale regimes in de voormalige Sovjetstaten in Centraal-Azië, ingesloten tussen grootmachten Rusland en China. Maar liefst 86 kandidaten schreven zich in, 19 staan er aanstaande zondag op de kieslijsten. En de spanning is om te snijden, de Kirgizische mensenrechtenraad liet deze week een verklaring uitgaan waarin het waarschuwt voor ‘groepen breedgeschouderde mannen’ die in verschillende zuidelijke steden van deur tot deur gaan om stemmers te intimideren. In de zomer van 2010 kwam het plots tot conflict in de zuidelijke regio’s. Na een aantal incidenten greep het Kirgizische leger in en ontstond er een bloederige strijd waarbij naar schatting 500 mensen om het leven kwamen en vele duizenden op de vlucht sloegen. Interim-president Roza Otoenbajeva, een stille diplomate die laveert tussen Moskou en Washington, heeft het afgelopen jaar alles gedaan om de precaire vrede in het verscheurde land te bewaren, maar moet nu de macht uit handen geven.
Geïnspireerd door de revoluties in Georgië en Oekraïne waarin de jongere generaties afrekenden met de Sovjetmachthebbers greep voormalig premier Koermanbek Bakijev tijdens de ‘Tulpenrevolutie’ van 2005 de macht. Vorig jaar moest hij vluchtten nadat een woedende menigte hem uit zijn kantoor joeg. Er loopt een breuklijn door de kleine voormalige Sovjetstaat ingesloten tussen China en Kazachstan. In het seculiere, pro-Russische en bergachtige noorden wonen vooral etnische Kirgiezen, in het islamitische zuiden van het land, ingesloten tussen woestijn en steppe, zijn vooral etnische Oezbeken. De noordelijke hoofdstad Bisjkek heeft de administratieve macht, maar in het zuiden controleren de Oezbeken de handel. De spanningen kwamen afgelopen zomer tot een dieptepunt. De reputatie van de veiligheidsdiensten en het leger is besmet, duizenden familie’s kunnen nog altijd nergens wonen en er heerst vooral in het zuiden nog altijd een diep wantrouwen tussen de twee bevolkingsgroepen. Alle kandidaten beloven de nationale eenheid te zullen herstellen, en een van de kandidaten wil zelfs het noemen van ‘noorden’ of ‘zuiden’ als verraad strafbaar stellen.
Kirgizië is het enige land ter wereld dat zowel een Amerikaanse als een Russische luchtmachtbasis heeft. Voor de Amerikanen is de basis van cruciaal belang bij voor de bevoorrading in Afghanistan. De verwachting is dat de verkiezingen zondag, waarbij 19 kandidaten meedoen, geen duidelijke winnaar met meer dan de helft van de stemmen naar voren zal brengen, waardoor er een aantal weken later nog een tweede ronde zal plaatsvinden. De belangrijkste kanshebbers zijn allemaal medestanders van oud-president Bakijev. De 55 jarige ex-premier Almazbek Atambajev, een pro-Russische sociaal-democraat, gooit de hoogste ogen. Hij zorgde het afgelopen jaar voor een economische groei van 7 procent en liet hogere salarissen betalen. Atambajev moet het opnemen tegen twee politici uit het zuiden, de 44-jarige nationalist Kamtsjibek Tasjijev, en voormalig parlementsvoorzitter Adachan Madoemarov.










