Na maanden van speculatie kondigde de Russische bondscoach Guus Hiddink dit weekend aan dat hij Rusland verlaat wanneer zijn contract deze zomer afloopt. De Russische voetbalfans zien hetzonder ‘Tsaar Guus’ somber in.

,,Jullie noemen hem toch ‘Guus Geluk?”, vraagt de 30-jarige Roman, die met een half oog naar de herhaling van de Olypische openingsceremonie kijkt in een sportcafe in een Moskouse buitenwijk. ,,Nu hij vertrekt zal het met ons geluk dan ook wel afgelopen zijn.” In zijn wekelijkse column bij De Telegraaf kondigde de Nederlandse trainer afgelopen weekend zelf zijn vertrek aan. ‘Na een zeer prettig gesprek met de nieuwe bondsvoorzitter is besloten dat we na het aflopen van mijn contract op 30 juni uit elkaar gaan. We hebben de knoop nu al doorgehakt om de bond zo voldoende tijd te geven een opvolger te zoeken.’

Het duurde zaterdag even voor het bericht aankwam in de Russische media. Pas in de loop van de middag verscheen er een bericht op de website van de Russische voetbalbond. ‘Hiddink heeft deze moeilijke keuze zelf gemaakt, en wij hebben dat te respecteren. De Russische voetbalindustrie heeft een enorme impuls gekregen door zijn werk, Hiddink laat een sterk fundament achter waarop de toekomst van het Russische voetbal kan bouwen.’ De populariteit van de Nederlandse trainer liep afgelopen november een deuk op nadat het Russische elftal zich niet wist te kwalificeren voor de wereldkampioenschappen in Zuid-Afrika. Rusland verloor van Slovenië, en daags na de nederlaag doken er in de Russische pers allerlei berichten op over het slechte moraal en losbandige gedrag van het elftal. De voormalige voorzitter
van de Russische voetbalbond Vjatsjeslav Koloskov liet tegenover het toonaangevende Sovjetski Sport weten dat Guus Hiddink volgens hem ‘niet de messias was waar iedereen op gehoopt had’

Guus Hiddink werd in 2006 aangesteld als bondcoach van het Russische elftal, met bemiddeling van Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj. Volgens de Russische pers ging er met zijn laatste contract een bedrag van 7 miljoen euro gemoeid. Hiddink woonde niet in Rusland, maar kreeg van Abramovitsj alle middelen beschikbaar om op en neer te pendelen. Onder zijn leiding versloeg het Russische elftal onder andere Nederland tijdens de Europacup in 2008. Die avond gingen in het anders kalme Moskou naar schatting zo’n 700.000 mensen de straat op. Die zomer hebben tientallen kinderen in heel Rusland de voor Russen totaal onuitspreekbare naam ‘Guus’ meegekregen. Op de Krim, het overwegend Russisch sprekende schiereiland in Oekraine, is een standbeeld voor de Nederlandse trainer opgetrokken en in de aanloop naar de wedstrijd met Nederland liet de Russische president Dimitri Medvedev weten dat hij bereid was Hiddink van een Russisch paspoort te voorzien.

Volgens Vitali Moetko, de Russische minister van Sport, zal de nieuwe bondscoach waarschijnlijk een Rus worden. ,,Ik ben daar een voorstander van, een Russische trainer kan de psychologie van onze spelers doorgronden”, liet hij weten. Volgens verschillende analisten zal het besluit voor een nieuwe trainer worden niet worden genomen bij de voetbalbond, maar in het Kremlin. Bij het Russische parlement ligt een wetsvoorstel dat dat juridisch moet regelen. Op tientallen voetbalsites laten Russen dankwoorden voor Hiddink achter. ‘We zijn je voor eeuwig dankbaar, vliegende Hollander’, is er vaak te lezen. Ook Roman en zijn vrienden in het cafe hebben niets dan lof voor de Nederlandse trainer. ,,Die dag dat we van Nederland wonnen, dat zullen we nooit vergeten.”

Een door president Medvedev in het leven geroepen denktank stelt dat Rusland op lange termijn lid van de NAVO en de Europese Unie zou moeten worden en dat alleen pijnlijke democratische hervormingen het land er weer bovenop kunnen helpen. Hoewel veel analisten het rapport als een PR-stunt afdoen weten anderen dat hervormingen in Rusland onontkoombaar zijn.

Nikolaj Petrov op de 7e verdieping van het Carnegie-centrum. Hij glimlacht.

Rusland moet het leger halveren, eerlijke verkiezienhouden, de geheime dienst afschaffen en zou op termijn zelfs moesten streven naar lidmaatschap van de Europese Unie èn de NAVO. Het zijn de aanbevelingen van INSOR, een Russsiche denktank waar niemand minder dan president Dimitri Medvedev zelf de voorzitter van de Raad van Advies is. In het rapport wordt aangegeven dat de Russische overheid langzaam terug moet naar de politieke vrijheden onder president Boris Jeltsin. De aanbevelingen staan haaks op de autoritaire ontwikkelingen in Rusland die zijn ingezet onder president Vladimir Poetin. Het rapport werd deze week dan ook met veel kritiek ontvangen. Volgens parlementslid Sergej Markov van de almachtige ‘Verenigd Rusland’-partij ‘verheerlijkt het rapport de chaos van de jaren ‘90′. In de Moscow Times liet de onafhankelijke politiek analist Stanislav Belkovski weten dat hele onderzoeksinstituut volgens hem niet veel meer was dan een ‘op het Westen gemunte PR-stunt’.

Maar volgens Nikolaj Petrov, een onderzoeker van het Carnegie Centrum in Moskou, zit er een kern van waarheid in de aanbevelingen. Volgens hem ontsnapt het Kremlin vanwege de crisis niet aan democratische hervormingen. ,,Rusland heeft niet alleen last van de mondiale crisis, het is vooral de lange termijnplanning van de overheid die niet werkt. Onder Poetin werden er een bijna Stalin-achtige jarenplannen opgezet voor bepaalde economische sectoren. Maar vanwege de crisis en de val van de prijzen voor olie- en gas werkt die aanpak niet meer. Daarmee is het ‘contract’ met de bevolking verbroken. Wanneer de welvaart stilletjes aan zou blijven groeien kwamen er geen protesten over de stevige grip van de overheid. Dat is voorbij. Vorige week nog gingen er in Kaliningrad 12.000 mensen de straat op.” Volgens Petrov voelen Russen zich sinds kort weer verantwoordelijk voor hun overheid, iets wat hij een ‘gunstig neveneffect’ van de crisis noemt. ,,Je moet je realiseren dat slecht een klein deel van de bevolking hier belasting betaalt. De staat voedt zichzelf met de inkomsten uit de olie- en gassector en verdeelt dat mondjesmaat onder de bevolking, als een soort suikeroom. Maar Moskou kan zich die paternalistische houding niet langer veroorloven. Ik denk dus inderdaad dat er een langzame restauratie van de mechanismen uit het verleden komt, die van voor de tijd van Poetin.

Volgens Petrov is het huidige politeke systeem te symplistisch. ,,Dat zien we vooral in de regio’s, daar hebben ze geen flauw idee wie ze moeten aanschrijven, president Medvedev of toch premier Vladimir Poetin. Dit land is zo groot, het Kremlin kan niet voor eeuwig iedere beslissing zelf nemen. Dus zullen de regio’s meer vrijheid krijgen, keren de directe verkiezingen voor gouveneurs weer terug en krijgen we misschien wel weer vrije en eerlijke verkiezingen”. Volgens Petrov zijn de hervormingen ‘onontkoombaar’. ,,Alleen komen ze niet als een groot plan of met een mooie namen. Ze komen van onderop, burgers nemen hun eigen vrijheid en de overheid zal daar op inspelen.” Arkadi Dvorkovitsj, de economisch adviseur van de president, liet tegenover de zakenkrant Vedemosti weten dat Medvedev het rapport enkele weken geleden gelezen had en ‘binnenkort’ zou reageren.

De toekomst van de bouw van de hoogste toren in Europa is onzeker. Nu de stad Sint-Petersburg niet meer wil meebetalen en politici en bevolking zich steeds feller tegen de plannen keren lijkt het steeds onwaarschijnlijker dat de toren er daadwerkelijk komt.

Bij de telefonische hotline van de projectontwikkelaar hebben ze tabak van die ene vraag waar men iedere dag voor belt. ,,De toren komt er pas als we aan alle wetten, regulaties en bouwvorderingen van de Russische Federatie en de stad Sint Petersburg voldoen”, verzucht een medewerkster. ,,En nee, we weten zelf ook niet wanneer dat allemaal in orde komt. In 2012 moet de toren er staan en in 2016 is het project compleet”, voegt ze daar aan toe. Dat is nog maar zeer de vraag. De afgelopen maanden nam de kritiek op de plannen voor de bouw van de grootste toren van Europa alleen maar toe. Deze week trok het stadsbestuur van Sint-Petersburg haar financiële steun in en moet Gazprom-Neft, een dochter van het Russische staatsbedrijf Gazprom, alleen voor de kosten van het miljardenproject opdraaien. Ook draaide de stad Sint-Petersburg afgelopen week de plannen voor een referendum over de bouw terug.

Het Britse architectenkantoor RMJM won samen met bouwbedrijf Arabtech uit Dubai de aanbesteding voor het ontwerp van het Gazprom-gebouw in 2006. Vlak buiten het historisch centrum van de stad, waar alleen maar laagbouw is te vinden, moet een ‘multidiciplinaire skyscraper’ komen dat appartementen, een sportcomplex, een conferentieruimte en vooral kantoorruimte voor Gazprom moet herbergen. Met 402-meter zou de spiraalvormige glazen toren het hoogste gebouw in Europa worden. Op de website van het ‘Ochta Center’, de nieuwe naam voor wat aanvankelijk ‘Gazprom-City’ zou gaan heten, zijn er allerlei fotomontages te vinden die de ‘medialeugens’ moeten ontkrachten. De toren zou volgens de foto’s in het historische centrum van de stad slechts hier en daar te zien zijn. Tevergeefs, want de lokale bevolking kan de wolkenkrabber niet luchten of zien. Volgens de laatste peilingen ziet een ruime meerderheid van de inwoners van Sint-Petersburg de bouw niet zitten. De bevolking ging de afgelopen jaren meerdere malen de straat op. Ook UNESCO, de culturele tak van de Verenigde Naties, heeft gedreigd de stad van de werelderfgoedlijst te schrappen als met de bouw wordt doorgezet.

Hoewel Gazprom in een verklaring laat weten dat het de kosten van het project volledig gaat financieren is het nog maar de vraag of dat lukt. De Russische staatsgigant verkeert sinds de crisis in ernstige financiële problemen. Vandaag werd bekend dat de winst van het bedrijf wederom daalde en dat zelfs de zakelijke receptie voor het nieuwe jaar om budgetaire redenen is geschrapt. Hoewel de stad Sint-Petersburg toestemming heeft gegeven voor de bouw ligt de vraag over de toekomst in handen van het Kremlin. De Russische minister voor cultuur Alexander Avdejev heeft al laten weten dat hij ‘alles in het werk zou stellen om de bouw van de toren te voorkomen’. Volgens het Petersburgse gemeenteraadslid Aleksej Kovaljov, bekend vanwege zijn fanatieke strijd voor het behoud van de stad, zijn de kansen voor de toren dan ook nihil. ,,Er worden honderden miljoenen aan overheidsgeld over de balk gesmeten, ook nog eens aan buitenlandse bedrijven. Voor de crisis was dat geen probleem, nu gaat dat problematisch worden”, laat hij tegenover een Russisch persbureau weten. ,,Maar je weet het maar nooit met onze overheid, zoals altijd het antwoord moet uit Moskou komen”, voegt hij daar aan toe. Zowel president Dimitri Medvedev als Vladimir Poetin zijn afkomstig uit Sint-Petersburg en houden zich tot op heden op de vlakte over hun steun aan het project.

In het licht van de recente klachten over de corrupte Russische politiediensten wil president Dimitri Medvedev vergaande hervormingen doorvoeren. Binnen twee jaar krijgt 20 procent van het korps ontslag, voor de rest gaan de salarissen omhoog. Volgens critici stellen de maatregelen weinig voor.

Het was de verrassing van het ‘eindejaarsinterview’ van de Russische president met de drie grote publieke omroepen. ,,Burgers hebben een hoop klachten over het werk van de politiediensten”, zei Medvedev. ,,Vandaag zal ik een decreet uitvaardigen dat het werk van het ministerie van Binnenlandse Zaken grondig zal verbeteren”. Een paar uur later verscheen de nieuwe maatregel op de website van het Kremin. De komende jaren moet 20 procent van het politiepersoneel de laan uit en krijgen de overgebleven agenten een beter honorarium in een poging de diepgewortelde corruptie binnen de politiediensten aan te pakken.

,,Het volk wil een betrouwbare politiedienst. Ik ben er zeker van dat we zo’n structuur kunnen creëren”, zei Medvedev. Hij kondigde aan vooral het aantal hogere officieren in de regio’s te willen verminderen en het politiewerk aantrekkelijker te willen maken voor jonge rekruten. Ook moeten er twee politiedepartementen gesloten worden en moet het ministie van Binnenlandse Zaken, waar de politie onder valt, vanaf volgend jaar volledig worden betaalt uit de zak van de Russiche overheid. Nu zijn het nog de verschillende regio’s, waaronder de stad Moskou, die een groot deel van politiebudget voor hun rekening nemen. De overheid krijgt twee jaar de tijd om de hervormingen door te voeren. Bovendien moet de minister van Binnenlandse Zaken, Rasjid Noergalijev, binnen drie maanden met een evaluatie en een concreet pakket aan anti-corruptiemaatregelen komen.

De kritiek op de voorgestelde wetgeving laait nu al op. ,,Het hoofd van de meest corruptie organisatie in het land vragen om een pakket aan anti-corruptiemaatreglelen samen te stellen, dat is natuurlijk een slecht idee”, laat de bekende mensenrechtenadvocaat Igor Troenov weten tegenover de Moscow Times. ,,De president zou een publiek orgaan moeten instellen dat de werkwijze van het ministerie van binnenlandse zaken onderzoekt. Dit is niet meer dan een herschudding van de kaarten”, denkt Troenov. Andere analisten wijzen erop dat de maatregelen ondoorzichtig zijn. Zo kunnen de politiediensten het personeelsbestand op peil houden door de komende jaren veel nieuw personeel in dienst te nemen en over twee jaar de pensioengerechtigde leeftijd te verlagen. Er werken op momenteel ruim 1,4 miljoen mensen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Medvedev reageert met de maatregelen op aanhoudende kritiek. Begin November werd een videoboodschap van politiefunctionaris Aleksej Dimovski een ware internetsensatie. Hij beklaagde zich over de corruptie en legt uit hoe hij op last van zijn superieuren onschuldigde mensen gevangen moest zetten. Ook de dood van advocaat Sergej Magnitski, die vorige maand in een Moskouse gevangenis onder myserieuse omstandigheden de dood vond, kwam het Kremlin op een hoop kritiek te staan. President Medvedev, zelf een jurist, portreteert zichzelf als een hervormer en heeft meerdere malen aangegeven het ‘juridische nihilisme’ in Rusland aan te zullen pakken. Maar volgens veel Russen is er sinds zijn aantreden in de lente van 2008 weinig veranderd.

Op zijn datsja vlak buiten Moskou is woensdagochtend de Russische staatsman en econoom Jegor Gajdar overleden. In korte tijd overzag hij de transitie van de Sovjet planeconomie naar de vrije markt, een hervorming die het land op de rand van de afgrond bracht. De voormalige vice-premier en minister van Economische Zaken onder president Boris Jeltsin werd aan alle kanten geprezen maar is voor de meeste Russen nog altijd de man die ‘al het spaargeld deed verdwijnen’.

,,Jegor Gajdar heeft in de prille jaren ‘90 Rusland kunnen redden van de honger, wist een burgeroorlog te voorkomen en heeft ervoor gezorgd dat dit land niet uit elkaar is gevallen”, met die woorden herinnert goede vriend en politiek medestander Anatoly Tsjoebais zich Gajdar op zijn persoonlijke blog. Gajdar stond aan de tekentafel van het moderne Rusland en wist in zeer korte tijd een pakket aan hervormingen door te voeren dat inmiddels bekend staat als de ’schock therapy’, ten koste van enorme inflate was het communistische en centraal gestuurde Rusland plots aan de harde regels van de vrije markt overgelaten.

Gajdar werd geboren in een Joods-Russisch gezin als kleinzoon van een bekend kinderboekenschrijver. Zijn vader was oorlogscorrespondent bij partijkrant Pravda, waar Jegor Gajdar na zijn afstuderen zelf ook korte tijd als economisch journalist aan de slag ging. Hij benoemde zichzelf eind jaren ‘80 tot liberaal en sloot zich aan bij de hervormingsgezinde en roekeloze brigade van Boris Jeltsin. In november 1991 trad hij aan als minister van economische hervorming. Terwijl de Sovjet-Unie uiteen viel wist hij met steun van een leger aan Westerse adviseurs verstrekkende markthervormingen door te voeren. Prijzen werden niet langer van bovenaf opgelegd maar waren afhankelijk van de enorme vraag en het beperkte aanbod. De roebel stortte in, salarissen en pensioenen waren niets meer waard en al spaargeld van de Sovjet-Unie verdween als sneeuw voor de zon. In het buitenland oogstte zijn daadkrachtige optreden en weergaloze hervormingen veel lof. Hij wist veel buitenland krediet respect. Het leverde Rusland veel buitenlands krediet en investeringen op.

In Rusland zelf werd Gajdar een controversieel figuur. Vooral toenmalig president Vladimir Poetin voerde lang campagne tegen de ‘westerse maatstaven’ die aan de wieg van de roebelcrisis in 1992 en later in 1998. Poetin beloofde stabiliteit ‘wars van Westerse adviseurs’ en keerde veel van Gajdars hervormingen later terug. In een telegram aan de familie laat Poetin weten dat Gajdar volgens hem ‘een echte patriot, een man van sterke wil en een talentvol wetenschapper’ was. ,,Niet ieder publiek figuur durft de moeilijke taak van hervorming aan te pakken in een kritieke fase van de geschiedenis. Gajdar deed dat op een dappere en eeerlijke manier”, schrijft hij. Ook president Dimitri Medvedev stuurde een telegram. ,,We hebben een eervol wetenschapper en staatsman verloren wiens naam altijd verbonden blijft met de noodzakelijke hervormingen en de eerste stappen van de vrije markt’, schrijft Medvedev volgens de persdienst van het Kremlin. ,,Hij nam de verantwoordelijkheid voor onpopulaire maar noodzakelijke maatregelen”.

Tot 2003 zat Gajdar voor een oppositiepartij die hij zelf mede heeft opgericht in de Doema, de Russische Tweede Kamer. Toen de partij tijdens de parlementsverkiezingen van 2003 de kiesdrempel niet haalde trok Gajdar zich terug en richtte hij zich op economisch onderzoek en publiceerde een aantal boeken. In 2006 kwam hij in het nieuws doordat hij in het Verenigd Koninkrijk vergiftigd zou zijn, amper een week nadat de overgelopen spion Aleksander Litvinenko onder myserieuze omstandigheden om het leven kwam. Gajdar heeft zijn hervormingen altijd ‘noodzakelijk’ genoemd en heeft volgens zijn tegenstanders ‘nooit zijn excuses aangeboden’. Jegor Gajdar is 53 jaar geworden en laat een vrouw en drie kinderen na, waaronder de bekende activste Maria Gajdar.

Het politieke tandem van president Dimitri Medvedev en premier Vladimir Poetin spreekt elkaar af en toe tegen. Terwijl Medvedev allerlei hervormingen wil doorvoeren is het Poetin die de beslissingen neemt. Langzaam tekent zich een scenario uit. Medvedev is vooral voor de buitenlandse consumptie en beeldvorming. Premier Poetin maakt de belangrijke beslissingen.

Er gaat geen week voorbij of de Russische president Dimitri Medvedev verklaart wel ergens de oorlog aan. Van corruptie bij de overheid tot de afhankelijkheid van olie en gas, van een ‘oorlog tegen alcoholisme’ tot het aanpakken van corruptie. Er zit een patroon in, tijdens conferenties of speciale gelegenheden laat Medvedev in harde bewoordingen weten dat hij flinke maatregelen zal nemen om bijvoorbeeld drugsverslaving aan te pakken. Of de georganiseerde misdaad, de bucreaucratie, de gezondheidszorg, de kwakkelende infrastructuur, het legale nihilisme of zelfs geschiedvervalsing. Vorige week kondigde hij een strijd aan tegen de onveiligheid op de Russische wegen. Ieder jaar komen er meer dan 21.000 mensen om het leven in verkeersongevallen, een probleem wat volgens Medvedev ‘even urgent is als de economische recessie’. Ook liet hij deze week tijdens een congres van regeringspartij ‘Verenigd Rusland’ weten dat de partij de democratische regels van het spel moest leren spelen, door sommige commentatoren uitgelegd als een ‘oorlog tegen verkiezingsfraude’.

Af en toe lijkt het alsof president Medvedev en zijn voorganger, de huidige premier Vladimir Poetin, elkaar tegenspreken. De grote plannen van Medvedev staan haaks op de uitvoerende besluiten van premier Poetin. Terwijl Medvedev afgelopen week ‘Verenigd Rusland’ de oren kwam wassen loofde Poetin dezelfde dag nog de partij als het vehikel voor vooruitgang. Die tegenspraak is slechts schijn, weet Maksim Troedoljoebov, columnist bij de Russische zakenkrant Vedemosti. In een opiniestuk legde hij deze week uit dat premier Poetin en president Medvedev beide een ander publiek hebben. ,,Het publiek van Poetin bestaat uit de lagere- en de middeninkomens die afhankelijk zijn van de regering. Het zijn de ouderen, mensen die een groot deel van hun leven in de Sovjet-Unie hebben doorgebracht. Mensen die TV kijken. Het publiek van Medvedev bestaat vooral uit de jongere generatie, ze wonen in steden, reizen naar het buitenland en zijn niet afhankelijk van de staat voor hun inkomen.” Volgens Troedoljoebov is president Medvedev bedoeld voor de jongere, nieuwe generatie en voor buitenlandse consumptie. Premier Poetin, zelfs wanneer die in het buitenland uitspraken doet, preekt voor eigen parochie. Volgens Troedoljoebov zijn de plannen van Medvedev eerder proefballonnetjes, het Kremlin geeft een signaal en kijkt hoe het volk daarop reageert. Alleen de plannen die goed vallen worden opgepakt, en meestal door Poetin.

Ondanks de vele beloftes daalt de populariteit van de Russische leiders langzaam. Volgens een recente peiling van een openbaar onderzoeksinstituut is het vooral de economische crisis en de toegenomen werkeloosheid die het vertrouwen van de Russische bevolking in haar leiders schaadt. Nog maar 52 procent van de bevolking gelooft in president Medvedev. Zeker 65 procent van de bevolking ziet premier Poetin nog altijd als een sterke leider, maar ook zijn populariteit is de afgelopen maanden naar beneden gegaan. Volgens verschillende analisten worden er allerlei maatregelen genomen om te voorkomen dat Medvedev populairder zou kunnen worden dan Poetin. Iedere keer wanneer president Medvedev in het nieuws is duikt Poetin op een bijzondere plek op. Afgelopen week werden er nieuwsuitzendingen onderbroken om live over te schakelen naar een hip-hopfestival waar premier Poetin een prijsuitreiking bijwoonde. ,,Vladimir Poetin is voor alle jongeren een voorbeeld, een echte held”, liet de winnaar van de wedstrijd weten. ,,Ik zou bijzonder graag een ‘track’ met hem op willen nemen”. Wanneer de populaiteit van de premier daalt onder jongeren zal dat nummer niet lang op zich laten wachten.

Majoor Aleksej Dimoski blijft recht in de camera kijken. Ruim zes minuten lang vertelt hij in politieuniform een emotioneel verhaal. ,,Ik hou van mijn werk, maar ik kan er niet meer tegen. Ik wil niet langer misdaad oplossen die niet bestaat, ik wil niet langer onschulidge mensen de bak inslingeren. Ik werk alle zaterdagen en alle feestdagen zonder betaald te krijgen. Ik krijg geen behandeling in het ziekenhuis. Van links tot rechts heeft iedereen het over de aanpak van corruptie. Maar hoe kunnen wij daar iets aan doen als onze bazen ons daar toe dwingen? Vladimir Poetin, ik richt me ook tot u. We moeten ons schamen voor corruptie. Ik ben niet bang mijn naam te noemen. Ik ben Aleksej Aleksandrovitsj Dimovski en ik zal mijn baan verliezen. Laten we allemaal opstaan en zeggen dat we hier niet langer aan meewerken.”

Dimovski (32) is in dienst bij het anti-drugsafdeling van de Zuid-Russische havenstad Novorossisk. Donderdagnacht plaatste hij de video’s op zijn persoonlijke website, dymovskiy.ru. Hij refereert meerdere malen aan het eervolle karakter van zijn werk en legt uit dat hij al ruim 10 jaar in dienst is. De video’s werden afgelopen weekend een internetsensatie en zijn op verschillende sites onderhand al meer dan een half miljoen keer bekeken. Volgens het Russische persbureau Interfax werd Dimovski afgelopen zondag wegens smaad ontslagen. De minister van Binnenlandse Zaken, Rashid Noergalijev kondigde een onderzoek aan. In een telefoongesprek met een radiostation liet Dimovski zondag weten dat hij voor zijn leven vreest en zijn familie ter bescherming naar Moskou heeft laten vertrekken.

,,Ik werk dertig dagen per maand en krijg een salaris van 14.000 roebel [325 euro]. Ik werk al tien jaar voor het vaderland. Niet lang geleden kreeg ik pijn in mijn linkerarm, die kon ik niet meer bewegen. Ik ging naar het ziekenhuis en kreeg daar te horen dat ik niet behandeld kon worden”, vertelt Dimovski in zijn videobericht. Het ziekenhuis had instructies gekregen dat agenten die ‘niet genoeg misdaden oplossen’ geen behandeling krijgen en niet op verlof mogen. Ook vertelt Dimovski dat hij vanwege zijn werktijden al twee keer is gescheiden. De Russische politiediensten zijn al langer in opspraak. In april van dit jaar bracht de Moskouse agent Denis Jevsjoekov drie mensen om het leven een supermarkt. Volgens het onderzoek had de agent eerder op de dag een gesprek met zijn vrouw en schoonvader in een cafe nadat zijn vrouw klaagde dat hij te weinig thuis was. Jevsjoekov ging naar huis, trok zijn uniform aan en schoot met zijn dienspistool twee cassieres en een taxichauffeur dood. Zes anderen raakten zwaargewond.

Corruptie is een groot probleem binnen de Russische politiediensten. Agenten klagen dat er quota bestaan voor het uitschrijven van boetes en bekeuringen. Afhankelijk van het vergrijp worden bekeuringen vaak ontweken door het betalen van steekpenningen. Lagergeplaatste agenten moeten die geldsommen afstaan aan hogergeplaatste officeren, een systeem dat volgens verschillende Moskouse politieagenten ‘tot in de hoogste regionen van de macht’ zo werkt. Zowel premier Poetin als president Medvedev hebben de afgelopen jaren allerlei maatregelen aangekondigd om corruptie tegen te gaan. Volgens openbaar aanklager Joeri Tsjaika zijn er in 2009 zeker 764 agenten veroordeeld. In zijn oproep laat Dimovski aan premier Poetin weten dat hij graag een onderzoeksteam wil leiden dat corruptie met wortel en tak uit zal roeien. ,,Ik ben niet bang, ik moet hier iets aan doen. Laten we uw woorden over de strijd tegen corruptie serieus nemen en hier iets aan doen.”

Omdat het bedrijf een slecht imago heeft riep Gazprom vorig jaar een website in het leven waar het ‘antwoord op vragen van burgers’ geeft. De missie van het bedrijf is volgens de website ‘een maximaal efficiente gasvoorziening aan de Russische bevolking’ te garanderen. Bovendien wil het bedrijf ‘een van ’s werelds grootste energiebedrijven’ worden. Op de website staat niet vermeld wat algemeen bekend is, namelijk dat Gazprom veelal een politieke rol vervult. Niet alleen heeft de Rusissche overheid een meerderheidsbelang van net iets meer dan 50 procent, de bestuurlijke leiding van het bedrijf is vaak terug te vinden in de hoogste regionen van het Kremlin. De huidige bestuursvoorzitter Viktor Zoebkov was twee jaar geleden premier, president Dimitri Medvedev stond van 2001 tot zijn verkiezing in 2008 aan het hoofd van de gasgigant.

Foto: Mitja Alesjkovski op Flickr

Voor de crisis was Gazprom nog het op twee na grootste bedrijf ter wereld. Door de roebelcrisis en een dalend vertrouwen van investeerders is het op die lijst inmiddels flink gezakt. Toch is het nog altijd een invloedrijke speler. Gazprom is actief op de Europese, Aziatische, Afrikaanse en de Noord- en Zuid-Amerikaanse markt. In totaal werken er meer dan 400.000 mensen voor het Gazprom, een bedrijf dat zich al jaren niet alleen meer met aardgas bezig houdt. Niet alleen heeft het bedrijf een monopolie voor de export van gas uit Rusland, het beheert ook een flink deel van de pijpleidingen in de voormalige Sovjet-Unie. Gazprom kocht de afgelopen jaren verschillende oliebedrijven op, heeft een enorm vastgoed-portfolio, veel landbouwgrond, een eigen bank en zelfs een eigen luchtvaartmaatschappij, GazpromAvia. Sommige analisten wijzen erop dat een groot deel van de winst van Gazprom verdwijnt in de zakken van corruptie bestuurders en politici. De mediatak van het bedrijf kwam de afgelopen jaren onder vuur te liggen, vooral omdat het kritische publicaties opkoopt, waaronder radiostation Echo Moskvy en de zakenkrant Kommersant.

Daarnaast is Gazprom een grote sponsor in de sportwereld. Het gasbedrijf tilde Zenit, de voetbalploeg uit Sint-Petersburg, tot internationale hoogte. Er werden nieuwe spelers aangekocht, de Nederlandse Dick Advocaat werd als trainer binnengehaald en in 2008 won de club behalve de Russische competitie ook de UEFA-beker. Dit weekend doken er geruchten op dat Gazprom de nieuwe sponsor van AZ zou worden. Directeur Toon Gerbrands van AZ deed tegenover de camera’s van de NOS de geruchten af als ‘fabeltjes’. Ook bij het hoofdkwartier van Gazprom in Moskou weet niemand iets van de aankoop van de Nederlandse club. Gazprom sponsort op dit moment Schalke ‘04, een club in de Duitse Bundesliga. Volgens de Servische media is het bedrijf bovendien in gesprek met voetbalclub ‘Rode Ster’ uit Belgrado om daar de nieuwe hoofdsponsor te worden. Een maand geleden sloot Gazprom nog een miljardendeal met Servie.

Vorige winter werd de politiek macht van Gazprom duidelijk zichtbaar. Nadat Oekraine een betalingstermijn liet verlopen sloot Rusland de gaskraan naar het buurland af. Er volgde een langdurende politieke impassa waarbij ook enkele Europese landen dagen zonder gas kwamen te zitten. Pas met bemiddeling van de Europese Unie kwamen de Russische premier Poetin en de Oekrainse premier Joelia Timosjenko tot een akkoord. Rusland levert aan ‘bevriende’ buurlanden gas aan vriendenprijsjes. In Rusland zelf maakt het bedrijf amper winst op de gasleveranties.

Gazprom is dan ook voor 60 procent van haar inkomen afhankelijk van de landen in de Europese Unie. Hoewel de Europese Unie al jaren probeert haar energie-aanvoer te diversificeren ondermijnt Rusland dat beleid effectief door bilaterale contracten af te sluiten met verschillende landen en de nationale eneriebedrijven. Het bedrijf heeft lucratieve contracten met Duitse, Franse en Italiaanse bedrijven. Deze week nog tekende Polen een contract voor Russische gasleveranties tot 2037. Ook Nederland werkt actief samen met Gazprom. De Nederlandse GasUnie kocht twee jaar geleden een belang van negen procent in ‘NordStream’, een pijplijn die van Rusland direct naar Duitsland loopt. De Russen namen een belang in een pijplijn die tussen Nederland en Engeland loopt. Gazprom heeft een aantal Nederlandse dochterondernemingen en heeft belangen in Nederlandse bedrijven die zich bezighouden met het transport en de opslag van aardgas.

Er duikt steeds meer bewijs op dat de regionale verkiezingen van 11 oktober doorgestoken kaart zouden zijn. Volgens oppositieleiders werd er in Moskou en daarbuiten op grote schaal gefraudeerd. Naburige stemlokalen laten totaal verschillende resultaten zien. President Medvedev bekijkt eventuele aanpassingen aan de kieswet.

Oppositieleider Sergej Mitrochin van de Jabloko-partij kwam tijdens de Moskouse gemeenteraadsverkiezingen van 11 oktober zijn stem uitbrengen in stemlokaal 192. Onder toeziend oog van tientallen fotografen en televisiecamera’s schoven hij en zijn gezin hun stembiljetten in een transparante stembus. De uitslag wist zelfs de ervaren oppositieleider te verbazen. Bij de laatste telling bleek er geen enkel stembiljet met een kruisje voor zijn partij te vinden. ,,Nog nooit in de recente geschiedenis van Rusland is de stembusfraude zo omvangrijk geweest”, schreef hij later op zijn website.

De afgelopen weken duikt er steeds meer bewijs op dat de verkiezingen van 11 oktober, die allerlei delen van Rusland werd gehouden, doorgestoken kaart zijn. In Moskou won de Verenigd Rusland partij van president Medvedev en premier Poetin 66 procent van de stemmen. De Communistische Partij kreeg volgens de officiele telling 13 procent. De andere partijen wisten de kiesdrempel van zeven procent niet te behalen. De Jabloko-partij van Mitrochin verzamelde de afgelopen weken het bewijs van grootscheepse fraude. Er zou in grote mate sprake zijn van ‘caroussel-stemmen’, bussen met stemmers trekken van stembureau naar stembureau en worden op ieder bureau ingeschreven om een stem uit te brengen. Waarnemers werden op politiebevel de stemlokalen uitgezet en grote groepen studenten reden in Moskou af en aan om extra stembiljetten in te vullen. Veel oudere, slechtziende burgers kregen hulp van de functionarissen, de stembiljetten waren reeds voorzien van kruisjes bij de Verenigd Rusland.

De kritiek laaide flink op. Uit protest liepen daags na de verkiezingen onder andere de fracties van de liberaal-democratische partij en de communisten weg uit een zitting van het parlement. Novaja Gazeta pakte uit met een special waarin het haarfijn de fraude en de echte resultaten van de verkiezingen uiteenzette. Maarliefst vijf partijen zouden de kiesdrempel gehaald hebben, niet alleen Verenigd Rusland en de communisten, aldus de krant. Zelfs voormalig Sovjetleider Michail Gorbatsjov uitte publiekelijk kritiek op de gang van zaken en noemde de verkiezingen een ‘democratische schertsvertoning’. President Dimitri Medvedev liet aanvankelijk weten dat de verkiezingen ‘goed georganiseerd’ waren, maar gaf later toe dat er ‘problemen’ waren geweest en gaf aan open te staan voor aanpassingen aan de kieswet. Medvedev werd later teruggefloten door Vladislav Soerkov, een van de belangrijkste politiek-strategen binnen het Kremlin. Hij liet weten dat Rusland in chaos zou vervallen wanneer politici proberen ‘te flirten met liberale tendenzen‘. ‘Zelfs nu, terwijl de macht redelijk centraal ligt, gaat de ontwikkeling van dit land langzaam en moeilijk. Als daar enige vorm van politieke instabiliteit bij komt kunnen we vooruitgang wel vergeten’, zei hij tegen weekblad Itogi.

Hoewel een paar honderd activisten de straat op gingen om tegen de uitslag te protesteren laten de meeste Russen de commotie rondom de verkiezingen langs zich heengaan. Weinig mensen bekommeren zich om het verkiezingen, volgens officiele cijfers lag de opkomst twee weken geleden in het hele land rondom de 35 procent. Waarnemers trekken dat getal in twijfel, internet-polls bevestigen die tendens. In verschillende publicaties en vooral op internet circuleren de officiele uitslagen van een aantal stembureau’s. In het Moskouse district 160 kwam slechts 18,3 procent van het publiek stemmen en gingen er bijna net zoveels stemmen naar de communisten als naar Verenigd Rusland. In het naburige 161e district was een opkomst van maarliefst 94,3 procent, alleen Verenigd Rusland haalde hier de kiesdrempel.

Drugsverslaving is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de grootste problemen in Rusland. President Medvedev kondigde rigoreuze maatregelen aan en wil bekijken of alle scholieren en studenten in het land preventief getest kunnen worden. Onderwijzers zien het niet zitten.

Videoreportage van CentrTV, met op 1:38 een vreemde drugstest voor scholieren. Zit heroine soms onder je nagels? UPDATE! Jazeker, heroine zit IN je nagels. Dank, @rolandvanveen, @alper en @JacoKoster

,,Echt niet. Ik laat me niet testen!”, zegt Andrej. De eerstejaars rechtenstudent staat met een aantal vrienden buiten de collegezaal van de Moskouse Staatsuniversiteit een sigaretje te roken. ,,Stel dat ze je net na het weekend testen? Ik rook soms wel eens een joint,” zegt hij. ,,Daar is toch niks mis mee, dat mag bij jullie ook!” Zijn vrienden zijn het met hem eens. ,,Als ze je daarna testen kun je de universiteit wel vergeten!” Het is het gesprek van de dag aan de universiteit. President Medvedev kondigde gisteren harde maatregelen aan om de drugsproblematiek in het land tegen te gaan. De kranten hebben het over een ‘oorlog tegen drugs’.

Tijdens een speciale kabinetszitting sprak Medvedev over de desastreuze cijfers. ,,De afgelopen tien jaar is verslaving met maarliefst 60 procent toegenomen. Er zijn in ons land en half miljoen geregistreerde verslaafden, experts hebben het over cijfers van 2 tot 2,5 miljoen drugsveslaafden.” Hij noemde het een bedreiging voor de nationale veiligheid en sprak van een ramp in verband met de ‘gecompliceerde demografishe situatie’. Vanwege het overmatige drank- en druggebruik wordt de Russische man gemiddeld genomen niet ouder dan 59 jaar. ,,Iedereen is het er over eens dat er een nieuw en harder anti-drugsbeleid gevoerd moet worden”, zei Medvedev. Hij gaf het kabinet de opdracht alle opties te bekijken, waaronder het testen van studenten en scholieren.

Na afloop van de kabinetszitting liet Viktor Ivanov van het nationale anti-drugsbureau weten dat het belangrijk is schoolgaande jeugd al op jonge leeftijd te testen. ,,Wanneer ze al enkele jaren aan de herione zitten is het in de meeste gevallen te laat”. Volgens hem kunnen de controles gewoon worden uitgevoerd tijdens de reguliere medische testen die jaarlijks op scholen plaatsvinden. De bekende internetpublicatie gazeta.ru deed een rondgang langs een aantal decanen van grote middelbare scholen in Moskou. Zij hebben zo hun vraagtekens bij de plannen van de overheid. ,,Het is zinsloos beleid, daar zijn we het allemaal wel over eens. Het drugsprobleem in dit land kun je niet op de scholen oplossen”, legt Boris Davidovitsj uit. ,,Er zijn tien miljoen schoolgaande kinderen in dit land. Hoe gaan ze die tests uitvoeren? Wie gaat dat betalen?” Hij denkt dat dit initiatief een ’stille dood’ zal sterven. ,,Net als soortgelijke maatregelen die eerder zijn aangekondigd.”

Op verschillende Russische scholen en onderwijsinstellingen zijn drugstests al verplicht. Studenten die weigeren mee te doen worden in de meeste gevallen van de opleiding gestuurd. Iemand die in Rusland eenmaal het stempel ‘verslaafde’ krijgt in veel gevallen een notitie bij het politiebureau. Daarmee zijn de kansen op een opleiding, een goede baan en zelfs een rijbewijs verkeken.

Drugsproblematiek in Rusland gaat voormalijk over heroine, en bijna alle heroine in Rusland komt vanuit Afghanistan via Centraal-Azie naar Rusland. Een paar maanden geleden berekende het anti-drugsbureau al dat er sinds de Amerikaanse inval in Afghanistan maarliefst 44 keer meer heroine op de markt is. Experts spreken dan ook van een epidemie, ruim twee procent van de beroepsbevolking is verslaafd. Rusland werkt sinds kort nauw samen met de NAVO en de Amerikaanse troepen in Afghanistan om de productie tegen te gaan. ,,Omdat we de Amerikaanse operatie ondersteunen mogen we tenminste verwachten dat de Amerikanen er alles aan doen om te zorgen dat heroine niet de grens over gaat”, zei Ivanov. ,,Dit monster kunnen we niet alleen aan.”