De Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov (73) droomt er al jaren van, deze winter gaat het echt gebeuren. Door vliegtuigen in te zetten die met chemicalien de sneeuwwolken ‘verdrijven’ spaart de gemeente jaarlijks miljoenen uit. Analisten voorspellen een ecologische ramp.

Een besneeuwd uitzicht over Moskou, door ‘Calvin’ op Flickr.

In het stadhuis aan de Tverskajastraat maken ze al jaren dezelfde rekensom. Wanneer de gemeente met een mengsel van cement, nitrogeen en zilver een aantal vrachtvliegtuigen de lucht ingaat om de sneeuwwolken te verdwijven spaart de stad miljoenen uit. Het verkeer ondervind geen hinder en de inwoners van de stad zullen een zonnige dag in de grijze winter kunnen waarderen. Al jaren garandeert het stadsbestuur op die manier mooi weer tijdens een aantal publieke feestdagen.

Het hoofd van de gemeentelijke dienst voor publieke werken Andrej Tsibin bevestigde deze week dat komende winter de stad Moskou 180 miljoen roebel (3,4 miljoen euro) zal uittrekken voor de ‘aanpak van sneeuw met vliegtuigen’. Het zou volgens Tsibin alleen om gevallen gaan wanneer er extreem veel sneeuw valt. ,,De burgemeester heeft gezegd dat het maar om een paar keer per winter mag gebeuren”, zei hij tijdens een persconferentie.

Sneeuw is ieder jaar een terugkerend probleem in de Russische hoofdstad. Een leger aan straatvegers en sneeuwschuivers, voornamelijk migranten uit Centraal-Azie, verzamelen handmatig de sneeuw van de wegen, stoepjes, daken en parken. In grote vrachtwagens wordt de sneeuwmassa naar ‘verwerkingsfabrieken’ gereden, waar men de sneeuw smelt en in een rivier laat stromen. Volgens de berekingen van het gemeentehuis is deze manier van sneeuwverwerking tot drie keer duurder dan de chemische aanpak. Volgens de zakenkrant Izvestia is de technologie achter het idee afkomstig van hetzelfde bedrijf dat het mooie weer verzorgde tijdens de Olympische Spelen vorig jaar in Peking.

Milieukundigen vrezen echter een ecologische catastrofe. ,,Deze stad heeft sneeuw nodig. Dit plan van burgemeester Loezjkov zal een slecht effect hebben op de boom- en plantgroei in de stad, en dat heeft weer allerlei gevolgen voor de biodiversiteit”, legt agrarisch-deskundige Ivan Smirnov uit. ,,Wanneer de sneeuwval verdwijnt zal ook de luchtkwaliteit in de stad achteruit hollen”. Ondertussen zien de inwoners van dorpen en kleine steden in de buurt van Moskou de plannen met lede ogen aan. De sneeuw die eigenlijk boven Moskou valt zou dan daar in grote hoeveelheden kunnen neervallen. Volgens professor Arkadi Trojtski van een metreologisch instituut in Nizjni-Novgorod is er meer onderzoek naar het proces van ‘wolkenschieten’ nodig. ,,Wat de overheid nu doet tijdens de feestdagen is relatief gemakkelijk. Het is dan zomer en toch al mooi weer, ze hoeven alleen maar te voorkomen dat het regent. Tijdens een strenge winter is het veel lastiger het klimaat te sturen.”

Vorige maand sloot de Russische overheid de enorme Tsjerkizovski-markt, volgens de officiele lezing een broeinest van illegale waar en sanitaire problemen. Het zorgde zelfs voor een diplomatieke rel met China. Ondertussen verkopen de Tsjerkizovski-verkopers hun goederen op andere markten in de stad.

Een ‘Pokia E73 of een ‘Akkle iPhone’, ze liggen breed uitgestalt in de verschillende kraampjes van de Moskvoretski-markt in het zuiden van de stad. Een 18-jarige Russische jongen met een bril toont de nieuwste piratenmodellen. ,,Je kunt bij mij ook de echte kopen, maar die zijn drie keer duurder”, legt hij uit. De Moskvoretski-markt is een van de vele enorme marktplaatsen in Rusland, ergens hebben ze iets weg van een oosterse bazaar. Je kunt het zo gek niet bedenken of het is er te koop. Van moertjes en boutjes voor Sovjet-radio’s tot bromfietsen en vers rundvlees uit Dagastan. De prijzen zijn er vele malen lager dan in de winkelcentra en supermarkten in de stad.

De verkopers op de Moskouse markten hebben alle reden zich zorgen te maken. Vorige maand draaide de overheid de Tsjerkizovski-markt op slot, de grootste markt in heel het land. Volgens de overheid verkochten de veelal illegale verkopers er allerlei smokkelwaar. Eigenaren moeten documenten laten zien wanneer ze weer toegang willen krijgen tot hun winkeltjes. De schade loopt in de miljarden. Volgens Chineze cijfers gingen alleen al verkopers uit de stad Wenzjou voor ruim 600 miljoen euro het schip in. Een Chineze diplomatieke delegatie probeert wanhopig te voorkomen dat op 1 september de bulldozer over het complex gaat.

De Tsjerkizovski-markt staat onder contrle van Telman Ismailov, een steenrijke zakenman uit Azerbeidzjan. Hij liet eerder dit jaar een enorme luxe-hotel aan de Turkse kust optrekken. Dat kwam hem op kritiek van premier Vladimir Poetin te staan. ‘Zulke hotels kun je beter in Sotsji laten bouwen’, meende hij. Hij kreeg van Ismailov repliek die niet ver van de waarheid staat. ‘Wanneer ik zo’n hotel zou laten bouwen bij Sotsji zou ik drie keer zoveel kwijt zijn aan corruptie en omkoping’. Niet veel later verschenen de eerste controles op de de markt.

Ook racisme speelt een rol in de strijd om de marktplaatsen. De afgelopen jaren hebben vooral migranten uit de Kaukasus en Centraal-Azie de verkoop onder controle gekregen. Het Kremlin voerde twee jaar geleden een wet in die alleen Russische staatsburgers het recht gaf om op markten te staan. Hoewel er de afgelopen jaren meer Russische verkopers te vinden waren waren de meeste verkopers nog altijd Azerbeidzjani’s, Armenen, Kirgiziers, Tadzjieken, Oezbeken en Kazachen. Op een aantal markten in Moskou is het de afgelopen tijd tot een handgemeen gekomen tussen verschillende etniciteiten. De Russische overheid wil de migranten het werk moeilijker maken en hoopt dat er daarmee meer baantjes vrijkomen voor Russische staatsburgers. Een tactiek die volgens analisten een averechts effect zal hebben.

Op de Moskvoretski-markt laten de Russische en de Azerbeidzjaanse koopmannen elkaar met rust. Ze maken zich meer zorgen om de nieuwe concurrentie uit de gesloten Tsjerkizovski. ,,Die Chinezen en Vietnamezen, die moeten we hier niet hebben!” schreeuwt Dzjamir. Hij verkoopt leren jassen. ,,Als iemand een klacht heeft dan krijgt hij van mij altijd een nieuwe jas. Probeer dat maar eens met een Chinees!” De illegale verkopers proberen hun waar elders aan de man te brengen. Bij metrostation Vychino staat een kleine vrachtwagen waar de jurkjes en t-shirts voor iets meer dan twee euro per stuk in rap tempo worden verkocht. ‘100 roebel, nieuwe jurk, prima prijs!’ roept een man in gebroken Russisch. Binnen een kwartiertje is zijn complete vracht verkocht.