De Russische overheid is naarstig op zoek naar manieren de ingestortte economie uit het slob te trekken. Het midden- en kleinbedrijf moet voor nieuw economisch elan en werkgelegenheid zorgen. Maar voor de zelfstandige ondernemer is de Russische bureaucratie en corruptie een enorme hindernis.

Dimitri Medvedev tijdens het Wereld Economisch Forum in Davos

,,Ik kan maar beter gewoon met een kraampje op straat gaan staan, dit is niet te doen.” Ilja Gortsjev (47) opende twee jaar geleden zijn eigen elektrowinkel. Hij verkoopt zekeringen, koperdraden, stopcontacten en lampjes in een kleine winkel vlak buiten het centrum. ,,Mijn zoon is jurist, als ik zijn steun niet had gehad was ik allang kopje onder gegaan.”

De middenstand heeft het niet makkelijk in Rusland. Deze week ontbood president Dimitri Medevev enkele tientallen ondernemers bij zijn residentie vlak buiten Moskou. Hij liet weten dat ‘Rusland zonder succesvol ondernemerschap geen toekomst heeft’ en voorspelde dat leningen binnenkort goedkoper zouden worden. Enkele aanwezige ondernemers klaagden dat het lastig is buitenlands materiaal te importeren en dat de rente op kredieten soms wel oploopt tot 24 procent.

Deze week kwamen de desastreuze kwartaalcijfers over de Russische economie naar buiten. In de begroting werd al rekening gehouden met een krimp van 2,2 procent, maar in het eerste kwartaal ging de economie met ruim 9 procent achteruit. Bovendien is de werkloosheid flink toegenomen. Waar in februari van dit jaar nog 8,5 procent werkloos zit inmiddels ruim 10 procent zonder werk. Ook werd deze week bekendgemaakt dat corruptie in Rusland nauwelijks is afgenomen. Corruptiebestrijding is een van de speerpunten van Medvedev, maar ruim een jaar na zijn aantreden als president is er weinig veranderd. Vooral de politiediensten en lokale overheiden zijn corrupt.

Gortsjev kan daar over meepraten. Het is voor de kleine ondernemer niet gemakkelijk in Rusland. ,,Ik moet iedereen betalen”, legt hij uit. ,,De gemeente, de brandweer, de politie, de belastinginspecteur, de waterleiding en het stroombedrijf. Er is altijd wel een probleem waar ik de portemonnee voor moet trekken.” Volgens Gortsjev begon dat al toen hij zijn zaak kwam registreren. ,,Ik moest een week in de rij staan. Daar heb ik natuurlijk geen tijd voor en dus heb ik iemand moeten betalen die voor mij in de rij is gaan staan.”

Betrouwbare gegevens zijn moeilijk te vinden, maar volgens schattingen zijn er ruim 1 miljoen zelfstandige ondernemingen in Rusland die gezamenlijk ongeveer 10 miljoen mensen in dienst hebben. Getallen die procentueel gezien in het niet vallen bij cijfers uit de Europese Unie. Grote bedrijven en multinationals doen het beter op de markt, ze huren juristen in die het gevecht met de bureaucratie aangaan. Kleine ondernemers durven daar vaak niet eens aan te beginnen.

Toch zijn er lichtpuntjes. De autoriteiten beginnen in te zien dat een florerende middenstand de werkloosheid tegengaat en de economie ten goede zal komen. In Sint-Petersburg opende het stadsbestuur onlangs een loket waar ondernemers met al hun vragen terecht kunnen. Zelfstandigen kunnen er een gunstige lening aanvragen en sommigen krijgen van het stadsbestuur zelfs een boekhouder toegewezen. Volgens analyste Anna Oestijants is er langzaam maar zeker een verandering gaande. ,,Wanneer je als ondernemer tot een jaar geleden de autoriteiten benaderde dacht men altijd dat je geld wou hebben. Het bedrijfsleven en de middenstand heeft vooral steun en erkenning nodig. En dat beginnen ze eindelijk in te zien.”