In de Russische hoofdstad Moskou zijn vele duizenden straathonden te vinden. Ze leven in parken en ondergrondse metrotunnels of schuilen bij ventilatieschachten. De inwoners van de stad hebben een haat-liefde verhouding met de beesten, die zelfs op eigen gelegenheid de metro nemen. Duizenden mensen worden jaarlijks gebeten. Organisaties verwijten het stadsbestuur dat er geen adequaat beleid is.

Hardloper Viktor Sjisjkin (29) rent iedere avond langs de Moskou-rivier in het zuid-oosten van de stad. “Hier is het prettig joggen, het is een van de weinige plaatsen in de stad waar de lucht schoon is en waar je geen honden tegenkomt.” Jaarlijks worden er duizenden Moskovieten gebeten door straathonden, de meesten komen er vanaf met een tetanusprik. Vooral hardlopers zijn vaak het slachtoffer, ook Sjiskin. ,,Ik ga sindsdien de deur niet uit zonder een worstje of stukje kaas op zak”, legt hij uit. ,,Dat houdt de honden meestal wel op afstand”. In 2002 voelde het 22-jarige fotomodel Joelia Romanova zich dusdanig bedreigd door een straathond dat ze het beestje met een mes om het leven bracht. Duizenden voorbijgangers die het hondje iedere dag tegenkwamen waren zo geschokt dat er geld werd ingezameld voor een standbeeld, dat drie jaar geleden werd onthuld op de plek van het incident. Veel Moskovieten laten speciaal voor de honden etensrestjes achter in de buurt van de metro. De straathonden in de stad zien er, zelfs in de winter, niet ondervoed of mager uit.

Hoewel de cijfers en de verschillende experts elkaar tegenspreken is het aannemelijk dat er zo’n 30.000 tot 40.000 straathonden door Moskou zwerven. Het grootste deel daarvan zijn rashonden die door hun baasjes uit huis zijn gezet. Vooral in de koude winter houden ze zich op bij metrostations waar de warme ventielatieschachten beschermen tegen de kou. De straathonden hebben zich de regels van het drukke Moskouse verkeer eigen gemaakt. Ze steken over bij zebrapaden en wachten op groen licht. Het is niet ongewoon een straathond in de metro tegen het lijf te lopen. Ze glippen door de controlepoortjes en doorkruisen verschillende delen van de stad, soms in roedels die volgens wetenschappers de kenmerken van een ‘rustige’ groep wolven hebben. De forenzende honden zijn vaak onderwerp van gesprek, op allerlei internetsites zijn foto’s en filmpjes te vinden van de honden die rustig op de passagiersbankjes liggen te slapen en precies weten wanneer ze moeten overstappen.

De gepensioneerde Irina Oenanjan maakt zich ernstige zorgen om het lot van de tienduizenden dakloze viervoeters. Ze richtte samen met andere buurtbewoners drie jaar geleden een organisatie op die zich bezighoudt met het lot van de beesten. ,,Sinds een jaar of twee pakken ze alle dieren op. Het maakt niet uit of ze gezond, of zelfs gesteriliseerd zijn, allemaal gaan ze naar een kennel. Daar komen ze meestal niet levend vandaan”. De eerste jaren na de val van de Sovjet-Unie werden de straathonden simpelweg doodgeschoten. Pas in 2002 is er een samenwerking opgezet tussen kennels, dierenartsen en burgelijke organisaties als die van Oenajan. Vorig jaar heeft de Moskosue burgemeester Joeri Loesjkov daar een streep doorgezet. In de praktijk blijkt dat de problematiek nu moet worden opgelost door de verschillende stadsdelen. ,,De situatie is nu veel erger geworden”, legt Oenajan uit. Loesjkov beloofde vijftien kennels, dat zijn er volgens mij niet meer dan vier, hooguit vijf geworden. Vorig jaar nog hebben ze een kennel gesloten en alle honden voor dood achtergelaten.” De gemeente liet via een raadslid weten dat individuen als Oenajan sinds kort niet meer welkom zijn in de kennels. ,,Ik mag niets meer doen”, legt ze uit. ,,Maar ik maak me zo’n zorgen. Want wie geeft er nu nog om de honden?”

Ian Brown, the man himself, did a great show in Moscow tonight. The Godfather of Britpop, and probably rock and roll’s most favorite junkie father was in good shape, played a sharp show and blasted the good old Stone Roses loving audience away. Miles high, stellify!

Na ‘The Age of the Understatement‘ van The Last Shadow Puppets komen ook the White Lies met een debuutvideo ‘as large as Russia’. Prachtig videowerk. Het concert staat voor donderdag 4 februari in GlavClub op de agenda. Komt dat zien!

De Oekrains/Russische migrantenband Gogol Bordello belandt via de Verenigde Staten op wereldtournee weer terug op ‘thuisgrond’ in de voormalige Sovjet-Unie. Opzwepende muziek waar het publiek met volle teugen van geniet. Niet geheel zonder politieke boodschap.

Dat heeft die Oekrainse zigeuner niet verkeerd gedaan”, merkt een bezoeker achterin de zaal cynisch op. Men kan hem geen ongelijk geven. Gogol Bordello Frontman Eugene Hütz (37) werd geboren in de buurt van Kiev geboren als Evgeni Nikolajev Simonov. Zijn familie sloeg op de vlucht uit angst voor de ramp met de Tsjernobyl-reactor in 1986. Jarenlang woonde Hütz met zijn ouders en broers in vluchtelingenkampen, onder andere in Polen, Duitsland en Italie. In 1991 trok de familie naar de Verenigde Staten, waar de jonge Evgeni – inmiddels Eugene – naar New York ging om een band te beginnen. Inmiddels trekt Gogol Bordello al jarenlang over de wereld met een verzameling losgeslagen migrant-muzikanten die grotendeels het lot van Hütz delen. De eclectische combinatie van ruige punk met zigeunerdeuntjes staat goed aan. In Moskou speelde de band de zaal plat.

De zanger sprak het publiek aanvankelijk toe in gebroken Engels, het handelsmerk van de band. Pas in de loop van het concert schakelede Hütz over op het Russisch, zijn moedertaal. De meertaligheid is de troef van de band, de nummers gaan vloeiend over van het Engels naar het Russisch en bij vlagen zijn de teksten in het Oekrains, Roemeens, Italiaans of Spaans. Bij Gogol Bordello bestaan er geen taalbarrieres. ‘Het meest krachtige van muziek zit h’m in de vingers van een muzikant of in de toon van de stem. Daarom gaat de muziek van Johnny Cahs of Vladimir Vysotski bij iedereen door merg en been, of je nu Engels, Russisch of geen van beide spreekt’, legt Hütz uit op de website van de band. Volgens hem zijn er miljoenen mensen op aarde – inclusief hijzelf – opgegroeid op rock ‘n roll zonder ook maar een woord Engels te spreken. Ongeacht de taal is de politiek boodschap van de band duidelijk: het zijn de onderduikers, de vluchtelingen, de illegalen, de verstotenen en vooral de zigeuners die het beste weten een feestje te bouwen.

Behalve Hütz houdt de excentrieke violist Sergej Rjabtsev (51) de band muzikaal gezien omhoog. De grijsaard heeft een jeugdig voorkomen en spring energiek over het podium, waar ook twee meisjes met felle make-up in schaarse topjes de show opleuken. Maar het blijft Hütz die alle aandacht opeist, hij krijgt in de eerste tien minuten van het concert nagenoeg de hele zaal al aan het dansen. De band die avond bestond verder uit accordionist Joeri Lemesjev (54), de Ethiopische bassist Thomas Gobena, een onbekende drummer en twee Latijns-Amerikaanse rappers. De band bracht dan ook een aantal spaanstalige nummers ten gehore, waaronder de Manu-Negra klassieker ‘Mala Vida’.

Terwijl de band volgens het publiek een prachtige performance neerzette hadden de muzikanten in werkelijkheid een behoorlijke kater. Volgens de manager van de band, Paul Clegg, waren ze aanvankelijk amper aanspreekbaar. Bovendien vloeide de drank tussen de nummers rijkelijk, een interview zat er die avond niet meer in. Joeri (21) vindt dat hij die avond de mooiste baan ter wereld heeft. Voor een bekend internationaal sigarettenmerkt deelt hij ter promotie rookwaar uit. ,,Een fantastische avond, heerlijke muziek. Iedereen is in feeststemming en ik mag sigaretten uitdelen. Kan niet beter, toch?” Betaalt krijgt hij niet, een vrijkaartje is de beloning. Een avondje Gogol Bordello is dan ook niet goedkoop, de goedkoopste kaartjes gaan voor 35 euro over de toonbank. Op verschillende websites worden ze voor 70 euro per stuk verkocht, en er zijn er legio ‘VIP-opties’ beschikbaar waarbij bezoekers duizenden euro’s moeten neerleggen. Ook Evgeni, een 20-jarige student, had een prachtige avond. Eigenlijk kan hij zulke concerten niet betalen, maar op de zwarte markt wist hij voor 1 roebel kaartjes te kopen. ,,Vraag niet hoe het kan, maar profiteer ervan!” lacht hij. Wanneer het concert is afgelopen schreeuwen twee studentes het hardst om een toegift. “Zjenja, Zjenja!”, roepen ze, de Russische koosnaam van zanger Hütz. ,,Hij is immers ook een beetje van ons”, zegt een van de meisjes. Die toegift krijgen ze, waarna de zigeunerband diezelfde avond vertrekt naar Sint-Petersburg voor het volgende concert.

Volgens de Russische autoriteiten was het ongeluk met een passagierstrein tussen Moskou en Sint-Petersburg een terroristische aanslag. Er kwamen 26 mensen om het leven, 30 personen worden er nog vermist. Terwijl familieleden de slachtoffers identificeren zoeken de politie en de geheime dienst naar de mogelijke daders.

,,De eerste veertig minuten hadden we niets door. Er werd omgeroepen dat we met een paar minuten weer verder konden. Pas toen we dekens en medicijnen moesten inzamelen begrepen we dat het ernstig was. Later zag ik de twee treinstellen naast de rails liggen. Er waren ontzettend veel gewonden, veel mensen waren er slecht aan toe.”, aldus een van de passagiers van de ‘Nevsky-Express’, de trein die vrijdagavond ontspoorde tussen Moskou en Sint-Petersburg. ,,Ik denk dat het aantal slachtoffers de komende dagen nog flink op zal lopen”, liet de ooggetuige weten tegenover een journalist van Delovoi Peterburg, een Russische zakenkrant.

Volgens de laatste gegevens kwamen er bij het ongeluk 25 mensen om het leven en worden er nog zo’n 30 personen vermist. Ruim honderd passagiers raakten gewond. Het hoofd van de Russische geheime dienst FSB, Aleksander Bortnikov, gaat uit van een terroristische aanslag. Bij de plaats van het ongeluk is een krater gevonden en volgens sommige passagiers was er een duidelijke knal te horen. Zaterdag, minder dan 24 uur na het ongeluk, kwam volgens Vladimir Jakoenin, het hoofd van de Russische spoorwegen, een tweede explosief ter ontploffing. Daarbij raakte niemand gewond. Twee jaar geleden ontplofte op hetzelfde traject een soortgelijke bom, daarbij vielen ruim 40 gewonden. Twee verdachten werden later opgepakt, maar hun motieven waren onduidelijk. Tijdens de oorlog in de Russische deelrepubliek Tsjetsjenie werd Rusland geplaagd door aanslagen op treinen en openbare gelegenheden. De afgelopen jaren was het, buiten de tumulteuze Kaukasus-regio, in de rest van Rusland relatief rustig. Volgens verschillende analisten moeten de daders worden gezocht in seperatistische- en extreem-rechtse hoek. Tot op heden heeft niemand de aanslag opgeist.

De Nevsky-Express is een luxe-treinverbinding tussen de twee belangrijkste steden in Rusland die vooral wordt gebruikt door zakenlieden en overheidsfunctionarissen. De autoriteiten houden er rekening mee dat de aanslag een poging was de overheid onder druk te zetten. Uit de vrijgegeven passagierslijsten blijkt dat de voormalig vice-gouveneur van Sint-Petersburg, Sergej Tarasov, en het hoofd van de Russische reservefonds Boris Evstratikov zich onder de slachtoffers bevinden. Uit angst voor een golf aan aanslagen hebben duizenden Russen door het hele land hun treinkaartjes laten annuleren. President Dimitri Medvedev riep in een televisietoespraak op tot kalmte. ,,Er moet gaan chaos ontstaan, de situatie is al moeilijk genoeg”, liet hij weten. Ondertussen neemt de kritiek tegenover de reddingsdiensten toe. Een oude vrouw liet op televisiekanaal NTV weten dat het ruim vier uur duurde voordat iemand haar uit de wagon kon bevrijden. ,,De jonge mannen van de brandweer kwamen me helpen, maar andere mensen in uniform stonden er alleen maar naar te kijken.” Het treinverkeer tussen Moskou en Sint-Petersburg is zondagmorgen weer op gang gekomen.

Afgelopen maandag werd de 26-jarige activist Ivan Choetorskoj in het portiek van zijn apartement doodgeschoten, volgens velen het werk van neofascistische jeugdorganisaties. Een dag later namen de antifascisten ’symbolisch’ wraak en gooide de ruiten bij een rechtse jongerenorganisatie in. De strijd laait op.

De schuchtere Roman (23) werkt overdag op de entertainmentredactie van een grote Russische nieuwsorganisatie. In de avonduren beheert hij de website ‘antifa.ru’, een van de belangrijkste platforms voor antifascisten, anarchisten en andere extreem-linkse jongeren. ,,Het begon voor mij twee jaar geleden toen een stel nazi’s bij een punkconcert in Sint-Petersburg een spijkerbom plaatste. De bom ging niet af, maar ik begreep dat het menens was.” Roman schrijft nieuwsberichten op de site en houdt de handel en wandel van extreem-rechtse jongerenorganisaties in de gaten. ,,Een aantal jaar geleden werd een van onze kamaraden vermoord. Ze hebben een tijdje in de bak gezeten maar zijn inmiddels weer op vrije voeten. Ze zetten leuke foto’s van zichzelf op sociale netwerksites. Dat kan natuurlijk niet.”

Ivan Choetorskoj stond bekend als ‘de bottenkraker’. Hij zorgde voor de veiligheid bij bijeenkomsten en organiseerde ondergrondse bokswedstrijden. Roman heeft hem twee weken geleden voor het laatst nog gezien. ,,We hebben in onze organisatie geen leiders, maar Roman was een echte activist, iedereen hield van hem.” Extreem-rechste bewegingen hadden het al langer op Choetorskoj voorzien. In 2005 werd hij op straat bewerkt met scheermesjes, een aanval die door skinheads als ‘instructiemateriaal’ op internet werd gezet. Begin dit jaar werd Choetorskoj door een groep gemaskerde mannen met honkbalknuppels in elkaar geslagen. Afgelopen maandag werd hij voor de deur van zijn huis twee keer door het hoofd geschoten. Op verschillende ultra-rechtse websites waren zijn adresgegevens te vinden. De volgende dag verzamelden zo’n 400 antifascisten zich in het centrum van Moskou. Ze brachten geld bijeen voor de familie van Choetorskoj en trokken naar het hoofdkwartier van ‘Jong Rusland’, een jeugdorganisatie die goede banden heeft met het Kremlin. Daar gooide zo’n 70 jongeren de ruiten in en werd een auto vernield. Volgens de antifascisten is ‘Jong Rusland’ de dekmantel voor een militante organisatie neonazi’s die die achter de moord op Choetorskoj zat. De leider van Jong Rusland, Maksim Misjtsjenko, een van de jongste leden van het Russische parlement, ontkent die betrekkingen.

Volgens Roman laat de Russische overheid de extreem-rechtse jongeren gewoon hun gang gaan. ,,Vorige maand was er een concert waar zeker 1500 neo-nazi’s, voetbalhooligans en ander tuig op af kwam. Dat kan echt niet zonder medewerking van de overheid”. Ook Olga (28) weet zeker. ,,Er worden ieder jaar tussen de 100 en 200 buitenlanders vermoord, allemaal het werk van neonazi’s. Wij komen voor de slachtoffers op.” Volgens haar zijn de werkmethodes van de extreem linkse- en rechtse jongerenbewegingen bijna identiek. ,,Je kent maar een paar mensen, je spreekt af via internet. We staan elkaar naar het leven, maar we hebben vaak dezelfde muzieksmaak en kledingstijl.” Olga zit al tien jaar bij een club Russische anarchisten. Hoewel ze het afkeurt was haar organisatie ook betrokken bij moord op rechts-extremisten. ,,Meestal uit zelfverdediging of tijdens georganiseerde gevechten. Zo zijn de regels van het spel”, legt Olga uit. De antifascistische jongeren zijn kwaad over de politieke ontwikkelingen in Rusland. ,,Sinds Vladimir Poetin aan de macht is moet iedereen vrijheid inleveren, je mag zelfs al niet meer stemmen op wie je wilt”, zegt Olga. Volgens Roman speelt Poetin het rechts-extremisme in de samenleving in de hand. ,,Als ze het zouden willen zouden ze het gemakkelijk de kop in kunnen drukken.”

Verschillende analisten verwachten de komende tijd een flinke toename in het geweld van beide kanten. Volgens Aleksander Verchovski van onderzoeksinstituut ‘Sova’ is het agressiever geworden. ‘Vroeger vocht men met blote handen, nu zijn vuurwapens eerder regel dan uitzondering’, legde hij op een Moskouse radiozender uit. Volgens Lev Ponomarev, een bekende mensenrechtenactivist, doet de staat te weinig tegen neonazi’s. ,,De geweldadige antifascisten springen in dat gat. Eigenlijk zouden we ze dankbaar moeten zijn.”

Er duikt steeds meer bewijs op dat de regionale verkiezingen van 11 oktober doorgestoken kaart zouden zijn. Volgens oppositieleiders werd er in Moskou en daarbuiten op grote schaal gefraudeerd. Naburige stemlokalen laten totaal verschillende resultaten zien. President Medvedev bekijkt eventuele aanpassingen aan de kieswet.

Oppositieleider Sergej Mitrochin van de Jabloko-partij kwam tijdens de Moskouse gemeenteraadsverkiezingen van 11 oktober zijn stem uitbrengen in stemlokaal 192. Onder toeziend oog van tientallen fotografen en televisiecamera’s schoven hij en zijn gezin hun stembiljetten in een transparante stembus. De uitslag wist zelfs de ervaren oppositieleider te verbazen. Bij de laatste telling bleek er geen enkel stembiljet met een kruisje voor zijn partij te vinden. ,,Nog nooit in de recente geschiedenis van Rusland is de stembusfraude zo omvangrijk geweest”, schreef hij later op zijn website.

De afgelopen weken duikt er steeds meer bewijs op dat de verkiezingen van 11 oktober, die allerlei delen van Rusland werd gehouden, doorgestoken kaart zijn. In Moskou won de Verenigd Rusland partij van president Medvedev en premier Poetin 66 procent van de stemmen. De Communistische Partij kreeg volgens de officiele telling 13 procent. De andere partijen wisten de kiesdrempel van zeven procent niet te behalen. De Jabloko-partij van Mitrochin verzamelde de afgelopen weken het bewijs van grootscheepse fraude. Er zou in grote mate sprake zijn van ‘caroussel-stemmen’, bussen met stemmers trekken van stembureau naar stembureau en worden op ieder bureau ingeschreven om een stem uit te brengen. Waarnemers werden op politiebevel de stemlokalen uitgezet en grote groepen studenten reden in Moskou af en aan om extra stembiljetten in te vullen. Veel oudere, slechtziende burgers kregen hulp van de functionarissen, de stembiljetten waren reeds voorzien van kruisjes bij de Verenigd Rusland.

De kritiek laaide flink op. Uit protest liepen daags na de verkiezingen onder andere de fracties van de liberaal-democratische partij en de communisten weg uit een zitting van het parlement. Novaja Gazeta pakte uit met een special waarin het haarfijn de fraude en de echte resultaten van de verkiezingen uiteenzette. Maarliefst vijf partijen zouden de kiesdrempel gehaald hebben, niet alleen Verenigd Rusland en de communisten, aldus de krant. Zelfs voormalig Sovjetleider Michail Gorbatsjov uitte publiekelijk kritiek op de gang van zaken en noemde de verkiezingen een ‘democratische schertsvertoning’. President Dimitri Medvedev liet aanvankelijk weten dat de verkiezingen ‘goed georganiseerd’ waren, maar gaf later toe dat er ‘problemen’ waren geweest en gaf aan open te staan voor aanpassingen aan de kieswet. Medvedev werd later teruggefloten door Vladislav Soerkov, een van de belangrijkste politiek-strategen binnen het Kremlin. Hij liet weten dat Rusland in chaos zou vervallen wanneer politici proberen ‘te flirten met liberale tendenzen‘. ‘Zelfs nu, terwijl de macht redelijk centraal ligt, gaat de ontwikkeling van dit land langzaam en moeilijk. Als daar enige vorm van politieke instabiliteit bij komt kunnen we vooruitgang wel vergeten’, zei hij tegen weekblad Itogi.

Hoewel een paar honderd activisten de straat op gingen om tegen de uitslag te protesteren laten de meeste Russen de commotie rondom de verkiezingen langs zich heengaan. Weinig mensen bekommeren zich om het verkiezingen, volgens officiele cijfers lag de opkomst twee weken geleden in het hele land rondom de 35 procent. Waarnemers trekken dat getal in twijfel, internet-polls bevestigen die tendens. In verschillende publicaties en vooral op internet circuleren de officiele uitslagen van een aantal stembureau’s. In het Moskouse district 160 kwam slechts 18,3 procent van het publiek stemmen en gingen er bijna net zoveels stemmen naar de communisten als naar Verenigd Rusland. In het naburige 161e district was een opkomst van maarliefst 94,3 procent, alleen Verenigd Rusland haalde hier de kiesdrempel.

Het zijn zware tijden voor de Russische auto-industrie. Terwijl buitenlandse autoproducenten blijven investeren hangt het voortbestaan van AvtoVAZ, de maker van de Lada, aan een zijden draadje.

Nieuwe Lada Niva’s rollen van de band in Toljatti.

,,Wil je echt een nieuwe Lada kopen, weet je dat zeker?” Autoverkoper Vitali kijkt wantrouwend onder zijn capuchon vandaan. De parkeerplaats met honderden gloednieuwe auto’s is leeg en verlaten. ,,Koop toch een Chevrolet, een Ford of desnoods een van die Skoda’s die ze hier verderop verkopen. Je wilt toch geen Russisch barrel onder je kont hebben?” De autoverkoper speelt backgammon met een Oezbeekse monteur. ,,Begrijp me niet verkeerd, ik hou van dit land, maar sinds het einde van de Sovjet-Unie zijn de auto’s hier een ramp geworden. Koop toch een Chevrolet, die zijn ook in Rusland gemaakt maar gaan tenminste niet om de haverklap stuk” legt hij uit. ,,Betaal je cash of wil je een lening?”

Een jaar geleden was Rusland nog de op een na grootste automarkt in Europa. Dankzij de crisis is de verkoop van nieuwe auto’s in een jaar tijd meer dan gehalveerd. De sector krijgt harde klappen en veel analisten vrezen voor het voortbestaan van de Russische autoindustrie. AvtoVAZ, de maker van de Lada, kreeg onlangs nog een enorme financiele injectie van de Russische overheid. Toch moet voor 2012 ruim een kwart van het personeel de laan uit. Vladimir Poetin maande twee weken geleden op zijn beurt dat Renault over de brug moest komen met financiering en innovatie voor AvtoVAZ. De Franse autofabrikant kocht twee jaar geleden voor ruim 700 miljoen euro een belang van 25 procent in het bedrijf. Poetin liet duidelijk weten dat Renault moest investeren of dat het anders de biezen kon pakken.

De problemen bij AvtoVAZ zorgen voor onrust in Toljatti, het Russische ‘Detroit’ aan de Wolga, waar de autoindustrie de levenslijn is voor de bewoners. De stad werd in de jaren ‘60 samen met de Lada-fabriek uit de grond gestampt, een op de zeven inwoners werkt in de fabriek. Vorige week gingen duizenden werknemers de straat op, ze eisen loonsverhoging en willen dat de Russische overheid de fabriek nationaliseert. ,,Laat Vladimir Poetin persoonlijk de leiding over dit bedrijf overnemen!”, zei parlementarier Anatoli Ivanov tegen een Russisch persbureau. Het eerste halfjaar van 2009 draaite AvtoVAZ maandelijks een verlies van 45 miljoen euro. Per werknemer werden er dit jaar slechts drie auto’s gemaakt. De plannen om AvtoVAZ te redden liggen op tafel, Renault en Nissan willen 240 miljoen euro in vijf nieuwe automodellen investeren. In 2012 moeten er vooral goedkope modellen Renaults en Nissans van de band rollen in Toljatti, er staan slechts 70.000 Lada’s in de productieplanning.

Ondanks de crisis rolde afgelopen maandag in Kaliningrad, de Russische enclave tussen Polen en Litouwen, de eerste Opel van de band. Analisten verwachten deze week duidelijkheid over de details van de verkoop van het Duitse autobedrijf aan het Canadees-Russische consortium van Manga en Sberbank. In Juni opende het Japanse Nissan nog een fabriek in Sint-Petersburg, beide bedrijven hebben er vertrouwen in dat de Russische economie opleeft. Ook de autoverkopers aan de Novorazjanskaja-snelweg hopen op betere tijden. ,,Ik heb tientallen gloednieuwe Lada Priora’s staan”, legt iemand uit. ,,Niemand wil daar met deze crisis 8000 euro voor betalen. Voor 6000 euro heb je immers al een aardige Chinese wagen. Bovendien, als je minder te besteden hebt, dan koop je toch tweedehands?” Even verderop koopt de Mammoet Alijev een oude Lada-Niva voor iets meer dan 2000 euro. ,,Tien jaar geleden maakte ze nog echte auto’s daar in Toljatti, deze Niva loopt als een trein”, zegt hij. ,,Met zo’n nieuwe kan ik over drie jaar niets meer.”

KADER: De belangrijkste autoproducenten in Rusland

AVTOVAZ bouwt in samenwerking met GENERAL MOTORS, FIAT, RENAULT en NISSAN auto’s in Toljatti. RENAULT heeft een aparte fabriek in Moskou, FORD in Sint-Petersburg

OPEL bouwt sinds kort in samenwerking met GENERAL MOTORS in Kaliningrad enkele modellen, in samenwerking met het Russische AVTOTOR, dat ook BMW’s maakt. Het Russische GAZ uit Nizjni Novgorod, eigendom van Oleg Deripaska, is in gesprek met OPEL voor de bouw van bestelwagens. GAZ bouwt bovendien enkele merken van GENERAL MOTORS, waaronder de DOGDE en de CHRYSTLER, grote wagens die het goed doen in Rusland

PEUGEOT-CITROEN bouwt in samenwerking met MITSUBISHI auto’s de Kaloega-regio, waar ook VOLVO en SCANIA vrachtwagens en bussen in elkaar zetten. Ook VOLKSWAGEN bouwt in Moskou en Kaloega personenauto’s

SUZUKI, TOYOTA, NISSAN en HYUNDAI hebben fabrieken in de buurt van Sint-Petersburg.

De Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov (73) droomt er al jaren van, deze winter gaat het echt gebeuren. Door vliegtuigen in te zetten die met chemicalien de sneeuwwolken ‘verdrijven’ spaart de gemeente jaarlijks miljoenen uit. Analisten voorspellen een ecologische ramp.

Een besneeuwd uitzicht over Moskou, door ‘Calvin’ op Flickr.

In het stadhuis aan de Tverskajastraat maken ze al jaren dezelfde rekensom. Wanneer de gemeente met een mengsel van cement, nitrogeen en zilver een aantal vrachtvliegtuigen de lucht ingaat om de sneeuwwolken te verdwijven spaart de stad miljoenen uit. Het verkeer ondervind geen hinder en de inwoners van de stad zullen een zonnige dag in de grijze winter kunnen waarderen. Al jaren garandeert het stadsbestuur op die manier mooi weer tijdens een aantal publieke feestdagen.

Het hoofd van de gemeentelijke dienst voor publieke werken Andrej Tsibin bevestigde deze week dat komende winter de stad Moskou 180 miljoen roebel (3,4 miljoen euro) zal uittrekken voor de ‘aanpak van sneeuw met vliegtuigen’. Het zou volgens Tsibin alleen om gevallen gaan wanneer er extreem veel sneeuw valt. ,,De burgemeester heeft gezegd dat het maar om een paar keer per winter mag gebeuren”, zei hij tijdens een persconferentie.

Sneeuw is ieder jaar een terugkerend probleem in de Russische hoofdstad. Een leger aan straatvegers en sneeuwschuivers, voornamelijk migranten uit Centraal-Azie, verzamelen handmatig de sneeuw van de wegen, stoepjes, daken en parken. In grote vrachtwagens wordt de sneeuwmassa naar ‘verwerkingsfabrieken’ gereden, waar men de sneeuw smelt en in een rivier laat stromen. Volgens de berekingen van het gemeentehuis is deze manier van sneeuwverwerking tot drie keer duurder dan de chemische aanpak. Volgens de zakenkrant Izvestia is de technologie achter het idee afkomstig van hetzelfde bedrijf dat het mooie weer verzorgde tijdens de Olympische Spelen vorig jaar in Peking.

Milieukundigen vrezen echter een ecologische catastrofe. ,,Deze stad heeft sneeuw nodig. Dit plan van burgemeester Loezjkov zal een slecht effect hebben op de boom- en plantgroei in de stad, en dat heeft weer allerlei gevolgen voor de biodiversiteit”, legt agrarisch-deskundige Ivan Smirnov uit. ,,Wanneer de sneeuwval verdwijnt zal ook de luchtkwaliteit in de stad achteruit hollen”. Ondertussen zien de inwoners van dorpen en kleine steden in de buurt van Moskou de plannen met lede ogen aan. De sneeuw die eigenlijk boven Moskou valt zou dan daar in grote hoeveelheden kunnen neervallen. Volgens professor Arkadi Trojtski van een metreologisch instituut in Nizjni-Novgorod is er meer onderzoek naar het proces van ‘wolkenschieten’ nodig. ,,Wat de overheid nu doet tijdens de feestdagen is relatief gemakkelijk. Het is dan zomer en toch al mooi weer, ze hoeven alleen maar te voorkomen dat het regent. Tijdens een strenge winter is het veel lastiger het klimaat te sturen.”

,,Je hoeft niet in je spiegels te kijken, dat doe ik wel”. Aleksej, mijn kettingrokende rij-instructeur, kijkt nonchalant voor zich uit. Op de verlaten parkeerplaats van een ijsstadion heeft hij met oranje pionnetjes een circuit uitgezet waartussen mijn eerste rijles moet beginnen. Nog voor ik de koppeling intrap vliegt er een met bladgoud belegde Porsche aan me voorbij. Hij blijft rondjes draaien om mijn kleine Peugeot 206. De Porsche vliegt op centimeters langs de leswagen. Een trap op een verkeerd pedaal en dit gaat nog een hele dure rijles worden.

,,Geen aandacht aan schenken, gewoon vooruit!” bromt Aleksej. ,,Je kunt in deze stad verdomme ook nergens rustig auto leren rijden.” Maar wanneer er later nog meer Porsche’s en zelfs een compleet camerateam verschijnen is het hem ook te veel. ,,Ik weet nog wel een andere plek, maar je mag het niet doorvertellen”, zegt hij. Ik stem direct in. Een paar minuten later rijden we een militair vliegveld op. Tussen de roestige helicopters en stokoude Sovjet-straaljagers maak ik mijn eerste bochten, schakel ik naar de derde versnelling en liet ik de motor een keer of vijf afslaan.

Het werd eens tijd. In mijn Friese jeugd leerde ik al eens trekkerrijden en jaren later stoof ik op een Chinese tweetaktbrommer door het Midden-Oosten. Maar een echt rijbewijs heb ik nooit gehaald. Toen ik onlangs in Nederland was heb ik er nog eens naar geinformeerd. Zo’n procedure met wachtlijsten, CBS-registratie, lessen en eindeloze examens, dat kan maanden duren. Hoe anders in Moskou. Bij ‘master-driver‘ kon ik dezelfde dag nog beginnen. Voor amper een tientje per uur krijg je bovendien rij-instructeurs die volgens de advertentie ‘niet roken, niet vloeken en geen klootzakken zijn’. Ook leuk: de rijschool werkt ook als taxidienst. Wanneer je van de ene kant van de stad naar de andere kant moet dan mag je dat stuk zelf rijden. Handig wanneer je nog boodschappen moet doen, de instructeur komt je thuis afhalen, je rijdt zelf naar de supermarkt en wanneer je hebt ingeslagen rij je zelf weer naar huis.

Het enige probleem is het Russische rijexamen. Niet alleen komt er zo’n twee uur een politieagent naast je zitten, je moet ook nog eens een juridisch boekwerk met allerlei tegenstrijdige verkeersregels uit je hoofd leren. En hoewel mijn Russisch vrij aardig is zal ik er moeite mee hebben uit te leggen dat de huifkar met paard geen voorrang heeft op de diplomatieke wagen met vlag en rood kenteken. Mijn Russische vrienden moeten er vooral erg om lachen. Want een rijbewijs, dat koop je in Rusland gewoon. Zo makkelijk is dat echter niet. Voor buitenlanders gelden er andere procedures en de corrupte ambtelijke molen weet nog niet hoe ze voor deze Nederlands staatsburger een rijbewijs kunnen fabriceren. En belangrijker: wat zoiets dan moet kosten.

Tot die tijd blijf ik rustig een aantal keer per week met Aleksej door Moskou rijden, een stad van ruim vijf miljoen automobilisten en de meest ondenkbare verkeerssituaties. Ik laat me rechts inhalen door Hummers, mag in verschillende Sovjet-auto’s rijden en liet me onlangs nog van de weg drukken door de gewapende escorte van de Russische president. En dat rijbewijs? Nederlandse rijschoolhouders die een oplossing weten mogen zich melden bij de redactie.