Na jaren van renovatie en corruptieschandalen opent het Bolsjoi-theater in Moskou vrijdag eindelijk zijn deuren. Het bekendste theater van het land is een spiegel van de Russische geschiedenis.

,,Waar je ook bent in het Bolsjoi, je ziet overal de drie eeuwen door elkaar heenlopen”, vertelt perswoordvoerder Michail Siderov trots aan een paar cameraploegen. Hij heeft een dagtaak aan de toestromende wereldpers. ,,De 19e eeuw zie je in de Italiaanse motieven in de vloeren en de grandeur van de grote zaal. De 20e eeuw zie je in de kroonluchters die Stalin heeft laten bouwen of in het simpele ontwerp van sommige zalen. En nu hebben we eindelijk de 21e eeuw in kunnen bouwen. Liften, geluidsinstallaties, een bewegend podium, het licht, de douches voor de dansers. Alles is tip-top in orde”. Vrijdag gaat het Bolsjoi-theater voor het eerst in 2005 weer open. De restauratie duurde drie jaar langer dan aanvankelijk gedacht en viel ruim 16 keer duurder uit. Niet alleen kraakte de balletvloer en zaten er scheuren in de muren, het fundament stond op instorten en bijna 70 procent van het gebouw moest worden gestut. Ook het moraal van het gerenommeerde balletgezelschap raakte in verval, volgens ex-prima ballerina Anastasia Volotsjkova organiseerde het theater privé-feesten voor rijke sponsors en werkte de academie vooral als escort-service.

,,Net als La Scala konden wij bij de renovatie maar een kant op. Naar beneden”, legt Siderov uit. Omdat het Bolsjoi midden in het historische centrum ligt is de nieuwe concertzaal recht onder het theaterplein gebouwd. Maar omdat de hypermoderne zaal enkele tientallen meters van een metrostation is verwijderd komen Duitse ingenieurs komende maand de metrotunnels alsnog isoleren. Verschillende aannemers, bouwbedrijven en het Ministerie van Cultuur lagen verwikkeld in een juridische strijd, en verschillende bouwmeesters zijn er met grote sommen geld vandaan gegaan. Na jaren van strijd liet president Dimitri Medvedev vlak na zijn aanstelling in 2008 contracten met investeerder Summa tekenen, een vermogend bedrijf dat vorige week een deal sloot voor de aanleg van een nieuwe olieterminal in Rotterdam. Het bouwbedrijf hield woord en leverde het Bolsjoi op tijd aan. Het aantal stoelen is teruggebracht van 2200 tot maximaal 1740, de zetels in de orkestbak inbegrepen. De notoir oncomfortabele stoelen waar jarenlang communisten uit de hele Sovjet-Unie vergaderden zijn breder geworden en hebben hun tsaristische snit en pluche terug. Voor de restauratie moesten sommige oude technieken opnieuw worden uitgevonden. Het ragfijne bladgoud scheurt wanneer je het met de hand aanbrengt, maar op een basis van petroleum en met een strook van een borstel van eekhoornhaar geeft het in een mengsel van wodka en eiwit een diepe, massieve toon.

Het Bolsjoi is een spiegel van de Russische geschiedenis, de restauratie van het gebouw staat symbool voor het assertieve Rusland dat een rol van betekenis wil spelen op het wereldtoneel en alle herinneringen aan de chaotische jaren ’90 wegpoetst. Het Sovjetwapen aan de gevel van het gebouw heeft plaatsgemaakt voor de tweekoppige Russische adelaar. Het kleine betonnen muurtje dat Sovjet-leider Jozef Stalin in het tsarenbalkon liet bouwen om niet gezien te worden is intact gebleven. De astronomische prijzen voor een entreebewijs zorgde deze week voor opschudding. Nadat speculanten via internet sommige zitplaatsen probeerden te verkopen voor de prijs van een kleine koopwoning in Moskou liet de theaterdirectie weten dat er geen kaarten beschikbaar zijn en dat alleen de presidentiële administratie over de zitplaatsen bij de opening gaat. Perswoordvoerders en hooggeplaatste functionarissen in het Kremlin worden horendol van de duizenden mensen die wanhopig toch een plek proberen te bemachtigen. Het openingsspektakel wordt live uitgezonden op de Russische televisie en is behalve op videoschermen in Moskou ook in bioscopen over de hele wereld te zien.