Het was het grootste protest tegen het Kremlin in de afgelopen tien jaar. De iPhone-generatie ging zaterdag massaal de straat op. Hun ouders en grootouders hebben het allemaal al eens meegemaakt. Ze zijn hoopvol, en toch sceptisch. ‘Wie moet dit land besturen? Ik durf er eigenlijk niet eens over te denken’.

De 70-jarige Natalia Glagogina is niet te missen in de demonstratie. Samen met haar man draagt ze een grote rode vlag met een vlijtig gestikte hamer en sikkel. Ze hebben met een bevriend echtbaar afgesproken bij het standbeeld van Karl Marx op het Revolutieplein, en schuifelen in een zee van demonstranten langs het hoofdkwartier van de geheime dienst, langs de presidentiële administratie, over de Grote Moskaretsjkibrug en langs het Rode Plein. Omstanders waarschuwen wanneer de bamboe-vlaggenstok bijna de elektriciteitskabels van de trolleybussen raakt. ,,Wij hebben op de communisten gestemt”, legt Glagogina uit. ,,Natuurlijk zijn onze stemmen gestolen. In de jaren ‘90 waren er ook al zulke protesten. We zouden in ieder geval een vorm van democratie krijgen, en dat hebben we nog steeds niet”. Ze loopt mee om te laten zien dat ze boos is, en vooral om met de jongeren te praten. ,,Ik wil ze vertellen dat het heel goed is dat ze vandaag op de been zijn, maar wil ze ook uitleggen dat het niet genoeg is. Zelfs nieuwe verkiezingen lossen niets op. Er moet zo veel veranderen, dat gaat nog heel moeilijk worden”.

De schattingen lopen uiteen, maar er waren zaterdagmiddag in ieder geval 50.000 mensen op de been in het centrum van Moskou. Voor het eerst in lange tijd is de oppositie even verenigd, van de liberalen tot de communisten en de nationalisten. Maar de politieke leiders spreken de jonge generatie niet aan. Ze zijn wars van het traditionele politieke debat, maar willen toch laten weten dat ze niet zitten te wachten op nog een decennium onder Vladimir Poetin. ,,En geef ze eens ongelijk!”, zegt Ljoedmilla Aleksandrovna (69). ,,Ik voel me belazerd en onder de duim gehouden, dat voelen de jongeren ook. Ze zijn van een andere generatie, ze hebben een beetje kunnen proeven van vrijheid, en ze zijn het zat dat er maar niets veranderd”. Het is volgens haar voor het eerst dat jongeren zich roeren. ,,Ik stond ook op de eerste rij toen we in het begin van de jaren ‘90 de democratie probeerden te redden. We stonden op de tanks. Toen waren er maar weinig jongeren, nu zijn ze overal. Dit kan alleen maar goed aflopen”.

Het protest in Moskou verliep vrijwel zonder incidenten. De oproerpolitie stond paraat, maar greep niet in. Toch zijn een hoop mensen sceptisch. De demonstranten hebben geen platform, geen leider, geen partij en weet eigenlijk niet goed wat ze willen. Juist daarom staat Viktor Schneider (48) op een afstandje te kijken. ,,Ik ben fotograaf, ik heb hier net mijn werk gedaan en zit me nu af te vragen of ik moet gaan protesteren. Ik ben heel blij dat het gewone mensen zijn. Ze zijn niet dronken en zijn uit zichzelf gekomen. Aan de andere kant, wat gaat er verder gebeuren? Ik heb dit allemaal al een keer gezien, demonstraties hebben nog nooit goed uitgepakt in dit land. En stel dat ze gelijk krijgen, dat er nieuwe verkiezingen komen en we over drie maanden een andere president hebben. Wie moet dit land besturen? Ik durf er eigenlijk niet eens over na te denken”.

In heel Rusland waren er vandaag demonstraties tegen Vladimir Poetin. En in Moskou gingen, voor het eerst, ruim 50.000 mensen de straat op. Ze marcheerden dwars door heel Rusland.

Het is een van de meest zichtbare gevolgen van het beleid van de nieuwe Moskouse burgemeester. Toen aan het licht kwam dat bijna 60 procent van de billboards, posters en lichtbakken in de stad illegaal is aangebracht begon het stadsbestuur aan een massale schoonmaak. Binnenkort moet het hele historische centrum van de stad reclame-vrij zijn.

Het blauwe logo van ‘News Outdoor’ knippert verlaten langs de grijze golfplaten vlak naast het Kremlin. Rondom de bouwput waar tot 2006 het immense hotel ‘Rossija’ stond had het bedrijf tot een paar weken geleden een van de grootste billboards ter wereld. BMW adverteerde er met levensechte auto’s, de Chinese overheid bejubelde er de vriendschappelijke betrekkingen tussen beide landen en Japanse elektronicabedrijven gebruikten de vijftien meter hoge en 400 meter lange oppervlakte als uithangbord. Langzaam verdwijnen de enorme advertenties uit het centrum van Moskou. Voor het eerst in twintig jaar is de historische gevel van het Izvestia-gebouw op het Poesjkin-plein te zien en maken de lichtbakken van Pepsi en Nokia weer plaats voor de oude communistische mozaïeken en beeldhouwwerken. Op de flats aan de Novy Arbat zijn de enorme posters van een telecomaanbieder weggehaald. Voor het eerst in jaren kunnen de inwoners weer naar buiten kijken. Na onderzoek ontdekte het stadhuis deze zomer dat maar liefst 60 procent van alle advertentieruimte in de stad illegaal is geplaatst. In sommige gevallen bleek dat zelfs de renovatie van historische panden in scène was gezet om langs de bouwsteigers te kunnen adverteren.

Het is een van de meest zichtbare maatregelen van de nieuwe Moskouse burgemeester Sergej Sobjanin, die een jaar geleden door het Kremlin werd aangewezen nadat Joeri Loezjkov bij de macht uit de gratie viel. Sobjanin beloofde bij zijn aantreden iets te doen aan de eindeloze files en beloofde in juli het stadscentrum van Moskou ‘aan de burgers terug te geven’. In september werden de grote posters over de boulevards weggehaald en sinds een paar dagen worden ook de rijdende reclamezuilen in de stad aangepakt. De ‘mobiele reclame’ is het meest hardnekkig, de parkeerwacht heeft een dagtaak aan weg wegslepen van vrachtwagens met billboards of advertenties op goedkope auto’s met met lekgestoken banden worden achtergelaten. ,,We hebben 39 van de vrachtwagens weg laten slepen”, legt Vladimir Tsjernikov van het gemeentehuis uit. ,,De volgende dag zijn ze gewoon weer terug. Het mag dan wel verboden zijn per wet, de reclamemakers nemen de boetes voor lief”. De Moskouse ex-burgemeester moest zich woensdag bij een rechtbank verantwoorden over corruptieschandalen. Zijn zoon Alexander verkocht deze week zijn twee reclamebedrijven.

Begin deze maand takelde een grote hijskraan het enorme Mercedes-logo van het dak van het beroemde ‘Huis aan de Kade’, een gebouw recht tegenover het Kremlin waar vroeger de militaire- en politieke top van de Sovjet-Unie woonde. Mercedes zoekt naar een nieuwe locatie voor het 6,5 ton wegende logo, de bewoners van het pand missen het nu al. ,,Het heeft hier tien jaar op het dak gestaan en gaf het wel iets kosmopolitisch”, vertelt Nadezjda Petrovna, een gepensioneerde vrouw die zitting heeft in de bewonerscommissie. ,,Mercedes had alle contracten in orde en betaalde altijd op tijd. Van dat geld hebben wij de afgelopen jaren de trappenhuizen en de liften onderhouden”, legt ze uit. ,,Ze vragen ons nooit wat. Nu moet de gemeente die kosten opvangen, maar we hebben de hoop al opgegeven dat ze dat ooit zullen doen”.

Wat de dag van de nationale eenheid moet zijn loopt in Moskou de laatste jaren uit op een grote demonstratie van nationalisten, neo-nazi’s en skinheads. Rusland is alleen voor de Russen, vinden ze, een slogan die bij een steeds groter deel van de bevolking aanslaat. Het Kremlin geeft de nationalisten ruim baan.

,,Recht voor je uitkijken”, roept de voorman. ,,Ik roep eerst ‘Rusland voor de Russen’, dan jullie. Goed je banner vasthouden, niet met die kutjournalisten praten en pas wanneer ik zeg ‘mars!’ mogen jullie een stap zetten”. De voorman kijkt om zich heen en overlegt met een portofoon over de coördinatie. ,,Rusland voor de Russen! Moskou voor de Moskovieten! Europa voor de blanken!”, roept hij. ,,Mars!” Met bivakmutsen, mondkapjes, zonnebrillen of capuchons trekken duizenden kwade Russen tijdens de ‘Russische Mars’ door een Moskouse buitenwijk. Een jaarlijks terugkerend protest op de ‘Dag van de Nationale Eenheid’. Daar moeten de demonstranten juist niets van hebben, ze zijn tegen migranten, tegen het Kremlin, tegen de pers en tegen Israël. De politie geeft de organisatie alle ruimte. Oppositiebewegingen of politieke partijen mogen nergens demonstreren, voor de nationalisten heeft de overheid de boulevards tussen twee metrostations afgezet, moet iedereen door metaaldetectors en werd het geheel met een helikopter in de gaten gehouden. Wanneer zijn voorman niet kijkt wil de 18-jarige student Vladimir toch praten. ,,Ik ben een Rus, wij hebben het historisch voorrecht op onze grond”, legt hij uit. ,,Er zijn hier te veel Kaukasiërs, te veel migranten uit Centraal-Azië, te veel niet-Slavische volkeren. Ze nemen onze banen in, ze stelen onze meisjes. Ik wil dat ze oprotten”.

Het Kremlin heeft een moeilijke verstandhouding met de nationalisten. Officieel is Rusland een federatie waar meer dan 160 verschillende etniciteiten samenwonen, maar de laatste jaren is het nationalisme in opmars. Er wordt steeds harder opgetreden tegen illegale migranten, sommige nationalisten en ex-skinheads hebben officiële posities gekregen, en onder druk van de publieke opinie zijn de subsidies voor de regio’s waar overwegend moslims wonen tijdelijk stopgezet. Een van de organisatoren dit jaar is Aleksej Navalny, de anti-corruptieblogger een paar weken geleden nog te gast was bij premier Mark Rutte tijdens zijn staatsbezoek aan Rusland. Navalny heeft geen moeite met de slogans. ,,Jullie hebben in Nederland ook nationalistische bewegingen, alleen zijn ze verboden. Hier mag het in alle openheid. En omdat de oppositie hier geen kans krijgt komen de nationalisten met standpunten die je bijna democratisch kunt noemen. Ze zijn tegen de corruptie, voor de Russen. Daar hoeft niemand bang voor te zijn. Natuurlijk zijn er veel scholieren met maskers die domme dingen roepen, maar de corrupte bende in het Kremlin gaat zonder maskers over straat, die zijn nog veel enger”.

Onderzoeker Aleksander Verchovski van het Centrum tegen Xenofobie was ook bij de demonstratie, maar moest halverwege rennen voor zijn leven. Volgens hem groeit de beweging. ,,Nu waren er zo’n 7000 mensen aanwezig, een paar jaar geleden was het veel kleiner. Je ziet bovendien dat het niet alleen maar kwade mannen van middelbare leeftijd zijn, er komen ook steeds meer jongeren en pensioengerechtigden”. Zijn onderzoek brengt racistisch geweld in kaart, het afgelopen jaar zijn er volgens hem zeker 19 mensen om het leven gebracht, en honderden ernstig gewond geraakt. ,,Er zijn geen officiële gegevens beschikbaar, we verzamelen deze cijfers met behulp van de slachtoffers en familieleden. Ik werkelijkheid zal het nog veel groter zijn”. Een shaurmaverkoper heeft uit voorzorg zijn zaakje gesloten, hij staat verbaasd te kijken naar grote groepen demonstranten die af en toe de Hitlergroet brengen. ,,Ze hebben een monster gecreëerd”, zegt hij. ,,Het Kremlin geeft ze alle vrijheid, nu zijn ze niet meer te stoppen”.

Na jaren van renovatie en corruptieschandalen opent het Bolsjoi-theater in Moskou vrijdag eindelijk zijn deuren. Het bekendste theater van het land is een spiegel van de Russische geschiedenis.

,,Waar je ook bent in het Bolsjoi, je ziet overal de drie eeuwen door elkaar heenlopen”, vertelt perswoordvoerder Michail Siderov trots aan een paar cameraploegen. Hij heeft een dagtaak aan de toestromende wereldpers. ,,De 19e eeuw zie je in de Italiaanse motieven in de vloeren en de grandeur van de grote zaal. De 20e eeuw zie je in de kroonluchters die Stalin heeft laten bouwen of in het simpele ontwerp van sommige zalen. En nu hebben we eindelijk de 21e eeuw in kunnen bouwen. Liften, geluidsinstallaties, een bewegend podium, het licht, de douches voor de dansers. Alles is tip-top in orde”. Vrijdag gaat het Bolsjoi-theater voor het eerst in 2005 weer open. De restauratie duurde drie jaar langer dan aanvankelijk gedacht en viel ruim 16 keer duurder uit. Niet alleen kraakte de balletvloer en zaten er scheuren in de muren, het fundament stond op instorten en bijna 70 procent van het gebouw moest worden gestut. Ook het moraal van het gerenommeerde balletgezelschap raakte in verval, volgens ex-prima ballerina Anastasia Volotsjkova organiseerde het theater privé-feesten voor rijke sponsors en werkte de academie vooral als escort-service.

,,Net als La Scala konden wij bij de renovatie maar een kant op. Naar beneden”, legt Siderov uit. Omdat het Bolsjoi midden in het historische centrum ligt is de nieuwe concertzaal recht onder het theaterplein gebouwd. Maar omdat de hypermoderne zaal enkele tientallen meters van een metrostation is verwijderd komen Duitse ingenieurs komende maand de metrotunnels alsnog isoleren. Verschillende aannemers, bouwbedrijven en het Ministerie van Cultuur lagen verwikkeld in een juridische strijd, en verschillende bouwmeesters zijn er met grote sommen geld vandaan gegaan. Na jaren van strijd liet president Dimitri Medvedev vlak na zijn aanstelling in 2008 contracten met investeerder Summa tekenen, een vermogend bedrijf dat vorige week een deal sloot voor de aanleg van een nieuwe olieterminal in Rotterdam. Het bouwbedrijf hield woord en leverde het Bolsjoi op tijd aan. Het aantal stoelen is teruggebracht van 2200 tot maximaal 1740, de zetels in de orkestbak inbegrepen. De notoir oncomfortabele stoelen waar jarenlang communisten uit de hele Sovjet-Unie vergaderden zijn breder geworden en hebben hun tsaristische snit en pluche terug. Voor de restauratie moesten sommige oude technieken opnieuw worden uitgevonden. Het ragfijne bladgoud scheurt wanneer je het met de hand aanbrengt, maar op een basis van petroleum en met een strook van een borstel van eekhoornhaar geeft het in een mengsel van wodka en eiwit een diepe, massieve toon.

Het Bolsjoi is een spiegel van de Russische geschiedenis, de restauratie van het gebouw staat symbool voor het assertieve Rusland dat een rol van betekenis wil spelen op het wereldtoneel en alle herinneringen aan de chaotische jaren ‘90 wegpoetst. Het Sovjetwapen aan de gevel van het gebouw heeft plaatsgemaakt voor de tweekoppige Russische adelaar. Het kleine betonnen muurtje dat Sovjet-leider Jozef Stalin in het tsarenbalkon liet bouwen om niet gezien te worden is intact gebleven. De astronomische prijzen voor een entreebewijs zorgde deze week voor opschudding. Nadat speculanten via internet sommige zitplaatsen probeerden te verkopen voor de prijs van een kleine koopwoning in Moskou liet de theaterdirectie weten dat er geen kaarten beschikbaar zijn en dat alleen de presidentiële administratie over de zitplaatsen bij de opening gaat. Perswoordvoerders en hooggeplaatste functionarissen in het Kremlin worden horendol van de duizenden mensen die wanhopig toch een plek proberen te bemachtigen. Het openingsspektakel wordt live uitgezonden op de Russische televisie en is behalve op videoschermen in Moskou ook in bioscopen over de hele wereld te zien.

Treurig maar waar, het fietspad uit de reportage is deels alweer verdwenen.

Het zijn plannen die nu al ‘historisch’ worden genoemd. Tijdens de viering van de 864e verjaardag van de stad Moskou liet de Russische president Dimitri Medvedev weten dat er ongekende veranderingen voor de hoofdstad op stapel staan. De macht gaat verhuizen en Moskou moet twee keer groter worden.

,,We zijn al begonnen de nieuwe initiatieven te implementeren. Moskou moet een comfortabele en competitieve metropolis worden”, zei Medvedev afgelopen zondag. Een aantal regio’s ten zuidwesten van de stad worden bij het federale stadsdeel Moskou gevoegd, een pennenstreek waarmee Moskou 2,4 keer meer oppervlakte krijgt en in een klap op de 7e plaats van de ranglijst van grootste wereldsteden komt te staan. De timing van de speech was bijzonder, onder burgemeester Loezjkov was de jaarlijkse stadsdag vol concerten en vuurwerk vooral een Moskouse aangelegenheid, dit jaar verplaatste het feest zich naar het Rode Plein en lieten vooral landelijke politici van zich horen. Medvedev liet Loezjkov vorig jaar vervangen voor Sergej Sobjanin, een Siberische ex-gouverneur die in juni al instemde met de uitbreiding van de stad en het voorstel zonder enige vorm van inspraak door de gemeenteraad loodste.

Moskou mag ruim twee keer groter worden, er komen volgens de officiële cijfers slechts een kwart miljoen inwoners bij. Het zuidwesten van Moskou is onderontwikkeld, en er wonen in vergelijking met andere delen van de regio maar weinig mensen. Sommige dorpen zijn verlaten, in anderen is geen gas of heet water. Volgens vice-burgemeester Marat Choesnoellin is dat juist de reden voor de ontwikkeling van het gebied. ,,Om een moderne stad te bouwen vol met ministeries en een groot zakencentrum heb je vrijstaand land nodig”. Een groot deel van de bouwwerkzaamheden moet betaald worden door de verkoop van de centraal gelegen kantoorgebouwen en overheidsinstanties, een regeling waarbij het Kremlin volgens analisten overschotten in het budget krijgt. Protest tegen de plannen is er nauwelijks, sommige bewoners zijn bang voor een lage prijs uitgekocht te zullen worden, maar de meeste mensen buiten de Moskouse stadsgrenzen willen maar wat graag deel uit maken van de hoofdstad, waar het pensioen drie maal hoger is dan in de regio’s. Het plan moet ook het fileprobleem in de stad oplossen. Wanneer de tienduizenden ambtenaren, overheidsfunctionarissen en hoogwaardigheidsbekleders buiten de stadsgrenzen rijden krijgt het chaotische verkeer in de stad meer bewegingsvrijheid.

De hervorming zal waarschijnlijk niet zonder slag of stoot verlopen. Het Kremlin kreeg twee jaar geleden aan de stok met milieuactivisten die de aanslag van een snelweg door een bos bij een voorstad van Moskou aanvochten. De tientallen protestbijeenkomsten hebben de bouw een tijd stilgelegd, en de activisten beloven ook voor het zuidwesten van de stad in actie te komen. De plannen zijn volgens de meest optimistische scenario’s over twintig jaar pas realiteit. In een verhit debat op de Russische radio liet Denis Sokolov van een groot makelaarsagentschap weten dat het ‘oude’ Moskou ademruimte nodig heeft. ,,De verdubbeling is eigenlijk alleen maar natuurlijk, er is nu geen ruimte voor nieuwe stadsdelen of zakencentra, en Moskou heeft snel meer ruimte nodig”. Bovendien is dat proces al jaren aan de gang. ,,Moskou kent de laatste jaren steeds meer forenzen die iedere dag vanuit de regio’s naar het centrum gaan en weer terug, eigenlijk zijn op die manier de stadsgrenzen al langer geleden verschoven”.

President Dimitri Medvedev probeert op allerlei manieren zijn landgenoten minder te laten drinken. Zo is de wodka duurder geworden en mag het in de late uurtjes niet meer niet meer over de toonbank. Waar zijn voorgangers sneuvelden lijkt de stategie van Medvedev te werken.

,,Het mag hoor, jullie hoeven niet langer te wachten”, roept de beveiliger. Klokslag acht uur ’s ochtends gaat in de kleine supermarkt ‘Sedmoj Kontinent’ het lint voor de flessen wodka weg en mag de sterke drank weer verkocht worden. Twee gehavende alcoholisten kopen tevreden een fles, maar verder is het rustig in de winkel. Buurtbewoners kopen yoghurt, versgebakken croissantjes of een krant. Dat is ’s avonds wel anders, de kleine winkel in het centrum van Moskou ligt in een populair uitgaansgebied en vanaf een uur of tien ’s avonds stromen groepen jongeren naar binnen, het is niet ongewoon dat de drankvoorraad van de winkel in de loop van de nacht al is uitgeput. Maar sinds een paar weken mag er op last van de autoriteiten na 11 uur ’s avonds geen drank met meer dan vijf procent alcohol worden verkocht. Wodka, whisky, wijn en zelfs champagne gaat achter het lint en de beveiligers kijken streng op de alcoholpercentages van de verschillende bieren. Flesjes Heineken mogen wel, mixdrankjes of geïmporteerde Belgische bieren gaan niet langs de kassa.

Het zijn de maatregelen van president Dimitri Medvedev, die bij zijn aantreden in 2008 al aankondigde iets aan de alcoholverslaving van de Russen te willen doen. Ruim drie jaar later is er een minimumprijs voor wodka (tenminste 89 roebel, zo’n twee euro, per halve liter), staat bier niet langer als frisdrank maar als alcohol in de boeken en mag er in de meeste delen van Rusland in de kleine uurtjes geen sterke drank meer verkocht worden. In een serie wetsvoorstellen die deze maand door de Doema zijn goedgekeurt gaat ook de reclame voor alcohol aan banden, zal er strenger worden gecontroleerd op openbaar dronkenschap en mag er vanaf 2013 ’s avonds zelfs geen bier meer worden verkocht. En de maatregelen lijken te werken. Het Ministerie van Volksgezondheid liet vorige week weten dat de jaarlijkse gemiddelde alcoholconsumptie in Rusland van 18 naar 15 liter is gezakt. De daling komt vooral uit de grote steden, op het platteland drinken de Russen nog evenveel als voorheen. De cijfers zijn volgens de Wereldgezondheidsorganisatie nog altijd het dubbele van de limiet. Al eeuwen proberen Russische leiders de bevolking zonder succes van de drank te krijgen. Tsaren die de wodka lieten rantsoeneren konden opstanden verwachten, en zelfs onder Gorbatsjov zijn de droogleggingsmaatregelen teruggedraaid nadat duizenden Russen om het leven kwamen door slechte zelfgestookte alcohol.

De maatregelen van Medvedev lijken te werken, al zijn er altijd slimme Russen te vinden. De kleine witte auto’tjes van ‘Agent 0.5′ rijden ’s nachts steeds vaker over de Moskouse straten. Op internet, per telefoon of zelfs per sms kan er bij het bedrijf 24 uur per dag een selectie aan sterke drank worden bestelt, die binnen een half uur bezorgd wordt. Volgens de telefoniste van het bedrijf houden ze zich precies aan de regels. ,,Sterke drank mag ’s avonds laat niet langer in supermarkten verkocht worden, en wij zijn dan ook geen supermarkt. We bezorgen alleen maar”. Op de bon blijkt hoe het werkt, de Ierse fles whisky is aangeslagen in en restaurant als ‘14 glazen whisky’ voor tafel 3, met een flinke fooi voor de bezorging.

De Moskouse burgemeester Sergej Sobjanin laat alle asfalttrottoirs in het centrum van de stad vervangen door stoeptegels van baksteen. Het project is een groot schandaal geworden, vooral omdat de vrouw van de burgemeester een steenfabriek zou bezitten. De stad is een puinhoop, meisjes op pumps klagen en de bakstenen zijn nu al op.

,,En denk eens aan al onze mooie meisjes, die breken hun enkels nog op die mooie hakken! Nee, van die tegeltjes moet ik niets hebben. En ze leggen ze ook nog eens slecht neer”. Aleksej Roedakov van een regionale tak van oppositiepartij LDPR loopt met een een groep partijgenoten moeizaam over de stoep van Strasnoj boulevard in het centrum van Moskou. Overal in de stad liggen de stoepen overhoop, ouderen lopen moeizaam over de weg, moeders tillen hun kinderwagens over de werkzaamheden heen en de miljoenen vrouwen in de stad die hoge hakken dragen lopen onwennig over de hobbelige bestrating. Afgelopen mei werden plots de stoepen in het centrum van de stad opgebroken. De asfalttrottoirs moeten vervangen worden door stoeptegels van baksteen. Sergej Sobjanin, de burgemeester die vorig jaar door president Dimitri Medvedev werd aangewezen, wilde de enorme klus in de zomermaanden klaren. De stoeptegels zijn niet alleen mooier, het materiaal is ook nog eens veel duurzamer, weet het gemeentehuis. Volgens rapporten gaat asfalt in de hoofdstad gemiddeld maar zeven jaar mee, terwijl bakstenen beter bestand zijn tegen extreme temperaturen en de komende twintig jaar niet vervangen hoeven worden.

Eerder liet Sobjanin in het Siberische Tjoemen, waar hij gouverneur was, ook het asfalt vervangen. Volgens sommigen omdat Irina Sobjanina, de vrouw van de burgemeester, destijds de fabriek in handen zou hebben gehad die de stoeptegels aanleverde. De aanbesteding in Moskou werd achter gesloten deuren doorgevoerd, en het stadhuis moet alle zeilen bijzetten om de reputatie van de burgemeester te redden. Zo liet Sobjanin in april al weten dat hij ‘beter is in ballet dan zijn vrouw in het zakenleven’ en herhaalde hij tegenover zakenkrant Vedomosti afgelopen week nog eens dat zijn echtgenote geen bakstenenfabriek zou kunnen bezitten omdat ze kleuterjuf is.

Volgens een peiling van een grote Russische carrièresite is slechts eenderde van de Moskovieten positief over de bakstenen. De werken lopen enorme vertraging op door een tekort aan materiaal, bakstenenfabrieken in heel Rusland draaien overuren. In sommige wijken hebben de stratenmakers uit wanhoop maar bakstenenmotiefjes in beton gegoten. In andere delen van de stad is de aanleg zo slecht gedaan dat ze de afgelopen weken alweer herstraat moesten worden. De eerste fase van het project omhelst 1,1 miljoen vierkante meter aan trottoirs en kost ruim 66 miljoen euro. Omdat binnenkort de scholen weer beginnen wordt het werk na 25 augustus stilgelegd. Over drie jaar moet er ruim 4 miljoen vierkante meter asfalttrottoir in Moskou vervangen zijn. De Armeense gastarbeiders die de tegels aan de Strasnoj-boulevard leggen halen hun schouders op. ,,We doen ons best”, zegt een van hen. ,,Als je er een paar keer flink op klopt met een rubberen hamer ligen die tegels de komende jaren wel goed”.

Nothing spoils your morning-coffee more then a huge swastika in sight from your balcony.

‘You are under arrest!’

Made with crayons. Removed it. Crazy kids. Fuck off.