De Russische president Dimitri Medvedev maakt innovatie tot speerpunt van zijn politieke agenda. Op een graanveld buiten Moskou moet daarom binnenkort Skolkovo verrijzen, het Russische antwoord op Sillicon Valley. Volgens critici is het plan gedoemd te mislukken, juist omdat de overheid zich overal mee bemoeit.

Foto’s: Michail Ivanov

,,Wat doe je hier? Wegwezen!” roept een beveiliger. ,,Er is hier niets te zien, gewoon een graanveld en een paar vogeltjes”, roept hij. Verderop meten mannen in fel-oranje pakken het land op. Het mag dan een graanveld zijn, hier moet in een paar jaar tijd Skolkovo verrijzen, een hypermodern technologiecomplex dat het epicentrum van de Russische innovatie moet worden. De economie moet binnen tien jaar tijd niet zo sterk afhankelijk zijn van de olie- en gassector, maar drijven op innovatie en geavanceerde technologie. Volgens de architect zijn de futuristische bouwplannen geinspireerd op de doeken van Kazimir Malevitsj, de kantoren van Boeing, Cisco, Nokia en allerlei Russiche bedrijven komen in kubussen, driehoeken en halve cirkels in gekke composities langs een snelweg net buiten Moskou.

De Russische overheid zet hoog in met het project. President Dimitri Medvedev bezocht twee maanden geleden Sillicon Valley in Californië, sloot verschillende contracten en beloofde investeerders allerlei voordelen en privileges. Er komt een speciaal belastingregime, buitenlandse investeerders en studenten worden ontslagen van de visumplicht, de overheid draagt bij aan de verhuiskosten van buitenlandse gezinnen en zelfs de politie op het terrein krijgt een andere rol en ‘vriendelijker’ uniform. Volgens de oligarch Viktor Vekselberg, die van het Kremlin de opdracht kreeg om het project te overzien, zou Skolkovo ‘tenminste een Google per jaar’ voort moeten brengen. Volgens analisten tekent zich langzaam een nieuw buitenlands beleid af. De spierballentaal uit het Poetin-tijdperk is afgelopen, Rusland zou pragmatischer te werk gaan. Uit een gelekte memo naar Russische ambassades blijkt dat de overheid ‘vrienden noch vijanden, slechts zakelijke belangen’ in het buitenalnd zou moeten hebben. Het eerste schandaal rondom Skolovo is ook al in de maak. Vorige maand onthulde de zakenkrant Vedimosti dat de graanvelden in de buurt sinds kort het eigendom zijn van onder andere Roman Abramovitsj. Ook Olga Shoevalova, de vrouw van vice-premier Igor Sjoevalov, zou er volgens de krant onlangs land hebben gekocht. Omdat de overheid enorme bouwplannen heeft moeten beide binnenkort worden uitgekocht.

De Russsische overheid hoopt bovendien dat Skolkovo een einde kan maken aan de ‘braindrain’ in het land. Met aantrekkelijke voorwaarden kunnen Russische ingenieurs en IT-professionals die de afgelopen jaren naar het buitenland zijn vertrokken worden teruggehaald. Dergelijke projecten zijn succesvol gebleken in China. Maar ondertussen zwelt ook de kritiek aan. ,,De Russen blijven maar hameren op dat Skolkovo”, klaagt een Westerse diplomaat die volgens protocool anoniem wil blijven. ,,Ze willen dat wij de technologie en de expertise aanleveren, dan mogen wij in ruil ergens in Rusland voordelig fabrieken bouwen. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Het is bovendien lastig uit te leggen dat westerse overheiden bedrijven niet kunnen dwingen in Rusland een vestiging te openenen.” De altijd kritische columniste Joelia Latinina schrijft op haar weblog dat Medvedev zich niet op zakelijke belangen moet richten, maar juist voor individuele vrijheid moet zorgen. ‘De instrumenten van zijn toekomstige innovatie kunnen niet in Rusland gemaakt worden. Ze moeten allemaal uit het buitenland geimporteerd worden, liggen maanden bij de douane en vergen ontzettend veel papierwerk en smeergeld. De overheid zou er beter aan doen de corrupte staatsorganisaties aan te pakken, dan komt innovatie vanzelf’.

Ze komen nog altijd samen, de versplinterde fracties van de Russische democratische oppositie. Het enige wat hen samenhoudt, is een afkeer van premier Vladimir Poetin. Verslag van een tweemaandelijks circus.

Om de twee maanden –steeds op de 31ste– komt de Russische oppositie samen op het Majakovskiplein in het hartje van Moskou. Een vergunning om te protesteren krijgt de organisatie nooit, de overheid organiseert op diezelfde dag immers steeds een “toevallig” evenement. Begin dit jaar bijvoorbeeld stonden er clowns op het plein en werden de manifestanten opgepakt wegens ‘het verstoren van een kinderfeestje’. Tijdens de demonstratie van 31 juli vindt op het plein een autorally plaats. Auto’s scheuren voorbij, door de brullende motoren zijn de demonstraten amper hoorbaar.

Een kalme kolonel probeert het met een megafoon. ‘Burgers! Ga toch naar huis! Dit haalt allemaal niets uit. Het is mooi weer en wij hebben hier ook geen zin in.’ Een kwade vrouw slaat met haar vuisten op de rug van een politieagent. ‘Waar zijn de mannen?’, schreeuwt ze. ‘Kunnen er niet een paar potige jongens komen om de politie hier een lesje te leren?’ Ze komen niet. De 300 demonstranten worden langzaam maar met harde hand van het plein geveegd.

De datum is symbolisch: het 31ste artikel van de Russische grondwet garandeert dat ‘burgers het recht hebben om vreedzaam naar bijeenkomsten, demonstraties, marsen en protestacties’ te gaan. Af en toe ontstaan er vechtpartijen, de politie heeft moeite de menigte in toom te houden. ‘Rusland zonder Poetin, Moskou zonder Loesjkov’, zingen de demonstraten. Van achter een hek kijken de autoracers lachend toe. Uiteindelijk worden 81 mensen opgepakt, waaronder ex-premier Boris Nemtsov.

“Marionet” Medvedev
De Russische oppositie is versnipperd. Op het plein verzamelen liberalen, neofascisten, oud-dissidenten, jeugdorganisaties, oude vrouwtjes, mensenrechtenactivisten en een hoop jongeren die gewoon eens willen kijken. ‘Alleen Greenpeace ontbreekt hier nog’, grapt een van die toeristen. Het enige wat dit allegaartje van activisten samenbrengt, is de gemeenschappelijke hekel aan premier Poetin. ‘Hij is de grootste dief van allemaal’, legt Jelena Kommendantskaja (63) uit. ‘Ik heb een miniem pensioentje, de verkiezingen worden altijd vervalst en mijn kleinkinderen zijn bang voor de politie. Daarom kom ik naar hier, en zelfs dat mag niet.’

Opvallend: er wordt met geen woord gerept over president Dimitri Medvedev. Nochtans blijven de resultaten van zijn strijd tegen corruptie uit –een van de speerpunten van Medvedevs beleid. De meeste Russen gaan er vanuit dat premier Poetin de werkelijke macht heeft. De volgende presidentsverkiezingen in Rusland zijn pas voor 2012 maar nu al speculeren de Russen druk over wie de opvolger wordt van “marionet” Medvedev. Tegenover een Russisch persbureau liet Medvedev eind juli cryptisch weten dat het ‘Poetin, Medvedev of iemand anders’ zal zijn.

Kwaad zijn de demonstraten ook over een nieuw wetsvoorstel dat eind juli is aangenomen. Het geeft de Russische geheime dienst het recht om ‘burgers preventief te waarschuwen voor crimineel gedrag’. Iedereen die weigert gehoor te geven aan een dergelijk verzoek vliegt de bak in. De parallellen met de Sovjettijd liggen voor de hand –zeker voor demonstranten als Viktor Davidoff, die als Sovjet-dissident werd opgesloten in een psychiatrische inrichting.

‘Nu bracht ik de dag voor mijn verjaardag opnieuw door in een politiecel’, schrijft Davidoff in een opiniestuk in de krant The Moscow Times. ‘Precies dertig jaar geleden bracht ik mijn 24ste verjaardag door in de Boetirskaja-gevangenis nadat ik werd verdacht van het “zwartmaken van het Sovjetsysteem”. Voor iedereen die de Sovjettijd heeft meegemaakt en zich de glasnost en perestrojka kan herinneren, blijft het een mysterie waarom de huidige leiding precies de koers van hun Sovjetvoorgangers kiest.’

Kremlinhoer
Het is verbazingwekkend dat de Russische overheid altijd met enorm machtsvertoon de opposanten intimideert en oppakt. De meeste politicologen zijn er immers van overtuigd dat de beweging een stille dood zou sterven als de overheid haar gewoon haar gangetje liet gaan. Bijna drie jaar na de vorige parlementsverkiezingen is de oppositie het nog altijd niet eens over de vraag of ze wel of niet meedoen aan de volgende parlementsverkiezingen, eind 2011.

Laat staan met wie. Bovendien moeten de meeste Russen weinig hebben van de oppositie –zelfs in een miljoenenstad als Moskou komen op een zomerdag (nog voor de hevige branden) amper 300 mensen op straat. Toch is het Kremlin zenuwachtig. Bij protesten in Kaliningrad kwamen begin dit jaar zo’n 10.000 mensen samen. Ook in andere delen van Rusland is het een tijdlang onrustig geweest. In de nasleep van de wereldwijde crisis zitten veel Russen zonder werk, en de corruptie en onvrede nemen toe.

Wanneer de demonstratie na twee uur nog niet is afgelopen, grijpt de oproerpolitie OMON in. Een van de leiders van de oppositie, Ilja Jasjin, wordt door omstaanders op de schouders getild en roept dat het voorbij is. ‘We gaan naar huis. Dit heeft geen zin meer.’ Anderen roepen dat Jasjin een Kremlinhoer is en z’n mond moet houden.

In de voorste rij staan drie meisjes die het hardst schreeuwen. Maar er klopt iets niet aan hun Russische uitspraak, de klemtoon ligt verkeerd. De drie vriendinnen komen uit Oostenrijk en studeren Russisch in Moskou. ‘Je hoort je hier voor in te zetten’, legt Deresa (31) uit. ‘Het gaat hier om mensenrechten. Je kunt wel zeggen dat het een interne aangelegenheid is en dat je je daar als buitenstaander niet mee mag bemoeien, maar ik zie dat anders. Als we hier nu niet voor opkomen, krijgen we daar later spijt van’.

Een paar minuten later gaat Deresa demonstratief op de grond liggen, de agenten van de OMON pakken haar voorzichtig op en proppen haar met een hoop andere actievoerders in het arrestantenbusje. Tot hilariteit van de laatst overgebleven demonstranten, giet iemand vanuit het busje een fles cola leeg over een agent. Hij moet met een plakkend shirt naar huis.

‘De autorace kan weer beginnen, het is nog nooit zo spannend geweest’ roept de omroeper enthousiast. Het publiek is ondertussen al verdwenen.

We never really shook hands or were introduced, but I think his name was Roman. He was a young, rather aggressive fellow who had an angry look in his eyes. Like me, he spent most of the day at home. We met occasionally when he was smoking cigarettes in the hallway.

During a house-warming party we threw there, one of our guests walked in pale as a sheet and crashed on the couch. Not being able to speak much, she spluttered that there was a guy pointing a gun at her in the hallway. As I opened the door to see, the gun was pointed in my face, and my neighbour pulled the trigger.

Unlike a Hollywood movie, my life didn’t flash by before my eyes. But I remember thinking that it seemed somehow very inappropriate to die before meeting my story deadline.

The sound of the hammer hitting the empty slide resonated in the hallway. Roma laughed. “Just to say,” he suddenly observed, very seriously, “your music is kind of loud. We’re trying to sleep, so turn it down a little bit.”

I unplugged the speakers from the laptop and somehow the party continued.

As the other people in the building knew, Roman had been to Chechnya. To most, that explained his behaviour. Some say he was running around the block naked looking for Chechens. Others reported he was handling his war trauma much better these days, not yelling as much as he used to.

Calling the police on him was not an option, however. He came from a family of respected militia men that went back generations.

Sometimes in the morning he’d leave the apartment in his MVD uniform, while other days he just hung around the place wearing not much more than jeans.

It’s hard to believe that this dark force ruling the capital will soon be renamed the police and will consist of friendly, honest officers who help tourists find their way. At least they won’t stick guns in innocent people’s faces, I hope.

We never spoke again about the “gun incident”, and in general Roman wasn’t very talkative. One day I saw him smash all the locals off the rink in a game of ice hockey on Patriarshy Prudy.

“On the ice, you’re free,” he said. “And you’re much stronger if you can dance.”

About the war he witnessed, he didn’t say much more than that it was “bad” and the whole of the North Caucasus should be bombed to pieces.

Yet in one respect, having a gun-crazed war vet for a neighbour actually turned out to be useful.

As our rental apartment was put up for sale, we’d tell potential buyers all about the lovely area, the structurally sound walls, the nice bathroom – and the little problem with Roma.
Back in the Moscow real estate boom, we managed to stay there for over a year.

In the end, the apartement was sold for half a million dollars to somebody with over 30 years of experience in counter-intelligence. He would have no troubles with Roma, he assured us.

“Every asshole fits in a jar,” he said. “You just have to show him who’s stronger.”

For days afterwards, I scoured the pages of Moskovsky Komsomolets to see who would survive the shootout.

Sometimes I think I should pay Roma a visit one of these days.

He might be missing that loud music by now.

Rusland is in de greep van aanhoudende bosbranden in verschillende delen van het land. Tientallen mensen zijn om het leven gekomen, verschillende dorpen zijn van de kaart geveegd en duizenden mensen zijn dakloos geworden. De overheid zet het leger in, zorgt voor snelle compensatie en de Russische Patriarch roept alle orthodoxe gelovigen op te bidden voor regen.

Volgens het ministerie van Urgente Zaken staat er in de verschillende Russische regio’s meer dan 128.000 hectare bos in brandt, een totale oppervlakte niet veel kleiner dan de provincie Utrecht. Naar schatting gaan nog eens dubbel zoveel taiga- en toendragronden in vlammen op. Ruim 30 mensen zijn om het leven gekomen zeker 2000 mensen zijn dakloos geraakt. Volgens minister Sergej Sjojgoe, die de rampenbestrijding overziet, staan de brandweerdiensten onder enorme druk. In de omgeving van de stad Nizjni Novgorod proberen hulpdiensten met man en macht een bosbrand in de buurt van een atoomkrachtcentrale te om te leiden. In andere delen van het land is het leger ingezet en werken grote groepen vrijwilligers om de schade zo veel mogelijk te beperken. In de zondagsmis riep de Russische Patriarch Kirill alle orthodox gelovigen op in gebed te gaan voor regen en vroeg hij de autoriteiten de slachtoffers van de bosbranden zo snel mogelijk te hulp te schieten.

Rusland gaat al bijna een maand gebukt onder een enorme hittegolf. Sinds de eerste metingen 130 jaar geleden is het door het hele land heen nog nooit zo warm geweest. Premier Poetin bezocht vrijdag een dorp dat deels verwoest was en kreeg er van de bewoners flink van langs. ‘Je doet niets! Alles staat hier in brand, we hebben niets meer!’ roept een vrouw tegen de Russische premier in videofragmenten die niet op televisie zijn uitgezonden, maar wel op internet te vinden zijn. ‘De autoriteiten werken slecht, ze moeten wegwezen’, roept een andere vrouw. Poetin beloofde een royale compensatie en wil alle huizen voor de winter terug te bouwen. Hij liet in gebruikelijke spierballentaal weten dat regionale leiders en burgemeesters die de branden niet onder controle krijgen maar beter hun biezen kunnen pakken. Door heel Rusland heen zijn 240.000 brandweermannen ingezet.

De hoofdstad Moskou ging de afgelopen week gebukt onder zware smog en dikke rookwolken afkomstig van turfbranden in de naburige regio’s. Het zicht was op sommige plaatsen beperkt tot zo’n 200 meter en volgens doktoren stond een korte stadswandeling gelijk aan het roken van twee pakjes sigaretten. Op verschillende vluchten is paniek uitgebroken doordat rook door de airco in de cabine kwam en passagiers dachten dat het vliegtuig in brand stond. In grote delen van Rusland is de noodtoestand uitgeroepen. De droogte zorgt er niet alleen voor dat branden de kop opsteken, ook een groot deel van de oogst komt in gevaar. Analisten waarschuwen dat de Russische export onder druk staat en dat enorme hoeveelheden landbouwgrond is verwoest. De weerverwachting voor de komende dagen is ongunstig, de hitte blijft aanhouden en de toenemende wind zorgt voor oplaaiend brandgevaar.

De ongewone strandvakantie, deel [...]: De inwoners van Moskou noemen hun stad trots ‘de haven van vijf zeeën’, maar in werkelijkheid is de kust meer dan duizend kilometer verderop. Daarom zoeken veel Russen verkoeling bij de Moskva-rivier op plekken waar de vervuiling meevalt. Ondertussen laten Russische miljonairs zand uit de Maladieven overvliegen.

Sinds een enorme hittegolf Moskou in haar greep heeft komen Andrej en Svetlana iedere dag bij Serebrjani Bor, een zandstrand bij een flauwe bocht van de Moskva-rivier die hier de stad binnenstroomt. ,,Het is zo heet, wat moet je thuis? We staan op, poetsen onze tanden en gaan met de bus hier naartoe. Gewoon, een kleurtje krijgen, wat ontspannen, af en toe wat drinken. We zijn vandaag wat vroeger gekomen, dan kun je nog een baantje trekken”, legt Andrej uit. Met een literfles vodka, een pot augurken op zout water en drie pakjes goedkope sigaretten komen ze de dag door. Links en rechts zoeven de jetski’s voorbij, rondvaartboten navigeren moeizaam tussen de zwemmende badgasten en af en toe glijdt een straalwitte jacht voorbij. Duizenden Moskovieten trekken iedere zomer naar Serebrjani Bor, bussen rijden af en aan tussen het metrostration en de verschillende strandtentjes en deels opgespoten zandstranden. Tussen de naaldbomen zijn hangmatten te vinden en wie wil kan er volleyballen, salsa-dansen of tennissen. Serebrjani Bor is het enige punt in de stad waar het volgens de autoriteiten nog veilig is te zwemmen. De rest van de Moskva-river is ernstig vervuild en alle andere strandjes in de stad zijn opgekocht en zitten verscholen achter grote hekken.

De meeste Moskovieten maken in de zomer dat ze wegkomen. De inwoners noemen hun stad graag ‘de haven van vijf zeeën’, maarin werkelijkheid is de kust meer dan duizend kilometer verderop. Veel mensen trekken naar hun datsja’s, vieren vakantie aan de Zwarte Zee of vliegen met goedkope chartervluchten naar Egypte, Turkije of Thailand. Wie geen datsja heeft en een buitenlandse vakantie niet kan betalen is aangewezen op Serebrjani Bor. ,,We hebben tegenwoordig onze kleren aan”, lacht Svetlana. ,,Ik ging met Andrej vroeger het liefst naar het naakstrand hier verderop, dat was altijd lekker vrij. Maar er is een slechte sfeer ontstaan. Er zijn te veel patsers”. De verschillende groepen nudisten op Serebrjani Bor hebben al jaren ruzie met elkaar, de ‘ideologische’ nudisten hebben een hekel aan de mensen die naakt rondlopen om met hun lichamen te pronken, en andersom. De politie is in zomeruniform aanwezig om een oogje in het zeil te houden. Jaarlijks verdrinken er tientallen mensen, vooral omdat ze dronken zijn en niet kunnen zwemmen. Volgens het Ministerie van Urgente Zaken zijn in heel Rusland vorige maand 1244 mensen verdronken.

De hittegolf blijft al weken aanhouden, het kwik komt overdag amper onder de 35 graden. Ventlitatoren en airco-systemen zijn uitverkocht en de ijsjes zijn niet aan te slepen. Het Kremlin annuleerde zelfs de wekelijkse parade van het bereden regiment op het Rode Plein. Op een jachtclub buiten de stad organiseerde de Millionair Fair een zomers evenement waarbij de elite van de stad kon genieten van fijn zeezand dat voor de gelegenheid speciaal uit de Maladieven werd overgevlogen. ,,Geef mij de winter maar”, lacht Roman, een 22-jarige student die met een paar vrienden in de schaduw van de naaldbomen bij Serebrjani Bor gitaar speelt. ,,Dit is een stad van extremen”, legt hij uit. ,,Je bent extreem rijk of straatarm, het is ijskoud of kokend warm. Maar saai is het in ieder geval niet”.

Het wereldberoemde Bolsjoi-theater in Moskou staat al sinds 2005 in de steigers. De datum van oplevering blijft maar opschuiven en er zijn met verschillende bouwbedrijven miljoenen verdwenen. De nieuwe projectontwikkelaar zweert dat het gebouw in de herfst van 2011 weer open kan.

,,Ze hebben het in de pers over 2013 of zelfs 2015 als uiteindelijke opening. Onzin! Ik kan je garanderen dat het theater in de herfst van 2011 open gaat”, zegt Michail Siderov van Soemma Kapital. Hij ziet er met krullig haar en een fijngesneden Italiaans pak eerder uit als een dirigent dan een opzichter bij het bouwbedrijf. Zijn investerings-maatschappij heeft vorig jaar de verbouwing van het Bolsjoi overgenomen nadat bekend werd dat het vorige bouwbedrijf door het Russische Openbaar Ministerie buiten spel is gezet. ,,Toen we hier net kwamen waren er misschien 400 mensen aan het werk, nu zijn dat er al 2500. En hoe dichter we bij de deadline komen, hoe meer mensen er hier aan de slag gaan”. De bouwvakkers lopen voorzichtig en met eerbied door het gebouw dat al sinds 1824 op z’n plek vlak tegenover het Rode Plein staat. De renovatie gaat voornamelijk handmatig, gelduldige restaurateurs proberen de orginele papier-mâchélaag los te krijgen en leggen op de verschillende balkons lagen met bladgoud aan.

De verbouwing was in 2005 bepaald geen overbodige luxe. Het theater stond grotendeels op instorten en de vloer was zo slecht dat ballerina’s bang waren er tijdens een voorstelling doorheen te zakken. Maar tijdens de bouw ontstonden er allerlei problemen. Volgens het Openbaar Ministerie speelden bouwbedrijf Kurortproekt en het Russisch Directoraat voor Bouw en Restauratie onder een hoedje. Terwijl het contract uit 2003 om 2,3 miljoen euro ging betaalde de overheid bijna 23 miljoen euro uit, waarvan meer dan de helft voor papierwerk. Tot overmaat van ramp kwam tijdens de restauratie een ondergronds riviertje dat al decennia gedempt was plots weer bovenborrelen. ,Je komt hier iedere dag iets anders tegen”, legt Siderov uit. ,,De antieke spijkers uit de Tsarentijd zijn ondertussen een eigen leven geen leiden, dat moeten we allemaal vervangen. En tijdens een snelle Sovjet-renovatie in 1956 is de akoestiek een stuk minder geworden, nu hebben we een Nederlands bedrijf die dat weer in oude glorie herstelt”.

De bouwvakkers genieten met een kleine transitorradio op het podium van het overweldigende geluid van de Dire Straits en zijn er inmiddels aan gewend dat ze op op sommige plekken elkaar letterlijk kunnen verstaan terwijl ze aan de tientallen meters van elkaar verwijderd zijn. De renovatie van het Bolsjoi is een belangrijk Russisch prestigeproject. Toen overheid deze zomer een herbereking doorvoerde die gunstig uitpakte voor het federale budget besloot Minister van Financien Aleksej Koedrin de uitgaven met drie procent te verhogen. Premier Poetin liet het geld in de pensioenfondsen te storten, kocht huisvesting voor oorlogsveteranen en maakte de rest over ten behoeve van de renovatie van het Bolsjoi.

Op een uitbouw op de negende verdieping werkt de bijna-gepensioneerde meester-restaurateur Vladimir Nikiforov aan Apollo en zijn vierspan, het enorme beeldhouwwerk pointificaal op het 100 roebelbiljet staat afgebeeld maar de afgelopen vijf jaar achter een façade van stijgers is verdwenen. Apollo krijgt een kleurtje, de paarden zitten nog in het plastic en zelfs de wagen zit er fonkelnieuw uit. Hij krijgt van Nikiforov, anders dan in de oudheid en de meeste Europese afbeeldingen, een wijnblad voor zijn genitaliën. ,,Niet omdat we plots preuts zijn geworden, maar zo heeft ‘ie er altijd bijgestaan”, legt hij uit. ,,Unisex!”, grapt projectontwikkelaar Siderov. ,,We zijn dan wel het Bolsjoi-theater, je moet toch een beetje met je tijd meegaan”.

Sinds 2005 staat het Bolsjoi-theater in de steigers. Ondertussen zijn alle opleveringsdata ver overschreden en duiken berichten van miljoenenfraude steeds weer de kop op. De nieuwe bouwmeester zweert dat het theater in de herfst van 2011 weer open gaat. Fotoserie ter voorbereiding op verhaal.

Back when I was living in Ukraine, it took me around 10 days to master the exact pronunciation of the Russian “zdravstvuite”. So when I finally got the hang of it I said it to everybody I met: the neighbours, the concierge, the grumpy girl in the supermarket, bus drivers and especially the street cleaners. It got to the point where people became scared of me, and when I first moved to Moscow I started keeping my mouth shut. No hellos and no surprises.

And that’s just the thing that Yelena Rzhevskaya doesn’t like about Moscow any more. People stopped being polite, she says. For Yelena, even a casual “hello” on the stairway in the building would do. She remembers what Moscow was like before – a friendlier place. “Moscow in my early childhood was amazing,” she explains. “Tsvetnoi Boulvard was the most wonderful place in the world, especially in summer. There would be dancing bears, magicians popped up from behind trees and you could even see Chinese women who had the smallest feet in the world.”

The good memories ended abruptly in 1937. Her father, like so many others, was booted out of the Communist Party and lost his position in society before he even realised what happened. When he called his friends to see if anybody could help him find a job, he found out that the third friend on his list had been arrested and sent away.

“Fear was all around,” Yelena remembers. “When I once forgot my keys I had to ring the doorbell. Only after three or four rings did my mother open. Father in the meantime had packed his belongings, put on his best suit and kissed my mother goodbye, knowing he would never see her again.”

After she survived the 1930s, Yelena’s life became bizarrely intertwined with Hitler’s jaw. As a wartime translator she found herself in Berlin with a group of men who, rather by chance, found his buried remains. While Soviet soldiers were celebrating victory, Yelena crossed Berlin with a little red box that contained the Führer’s jaw and teeth. She was on a frantic search to locate a dentist who could identify the remains and confirm Hitler’s death. And when you look out of the window of Yelena’s apartment on Leningradsky Prospekt you can still see the red and orange flags that commemorate this very fact 65 years ago.

She’s tired of it all, though, she says. Every May come the dozens of journalists who are trying to get a hold of the translator who carried a jaw in a box, and later became a well-known writer.

“All those young people are still interested in that story about his jaw,” she sighs. “I’ve told it so many times, yet people still wonder about it.”

Veterans get flowers, compliments and handshakes on Victory Day, and the rest of the year many of them face being evicted from their apartments and have to stand in line at supermarkets where they can barely afford their purchases. This is not lost on Yelena.

“I don’t leave the house much more any longer,” she tells me. “But when I do, it would be nice if people said ‘hello’ once in a while.”

And not just in May.

This is my first in a series of weekly columns for The Moscow News. All illustrations (c) Evgeni Vasiliev

Terwijl de dure nachtclubs, modeboetiekjes en zelfs de Starbucks langzaam het centrum van Moskou overnemen zijn ze hier en daar nog te vinden, ouderwetse Tsjeboeretsjnaja’s. Veel meer dan een paar tafels met wat asbakken is er niet. Het lekt op het toilet, koken doen ze met de magnetron. Bier komt uit een fles of lauw uit een druppelende tap, thee komt in plastic glazen.

Daags na de aanslagen in de Moskouse metro zat ik nog in een extra-uitzending van Het Gesprek. Met in dit geval niemand minder dan Arjan Erkel en ene ‘Hassan’ uit Antwerpen. Uitzending gemist!