Soms lijkt het in de straten van de Russische hoofdstad alsof de winter plots is teruggekeerd. Enorme hoeveelheden wit pluis dwarrelen tussen de bomen en kinderen spelen ermee alsof het sneeuw is. Iedere zomer laat de overwoekerende populierenpopulatie in Moskou van zich horen.

De honderdduizenden gastarbeiders uit Centraal-Azië moeten in de herfst bladeren rapen, houden in de winter de straten sneeuwvrij en geven in de lente de stad een likje verf. Maar iedere zomer komt de moeilijkste taak: het verzamelen van de ‘poech’, het Russische woord voor het zaadpluis van de vrouwelijke populierenboom. ,,Het is niet te doen”, lacht Ibrahim, een 30-jarige migrant uit Oezbekistan. ,,Zelf wanneer je er midden in staat krijg je het nog niet in een zak”. Met een vuilniszak en veger en blik probeert hij een paar straten in het zuiden van de stad vrij te houden van pluis. Bij het kleinste zuchtje wind waait het op en daalt het pas kilometers verder neer.

Tijdens de industrialisatie onder leiding van Sovjet-leider Stalin veranderde het groene centrum van Moskou in een betonnen jungle. Om de stad toch wat op te leuken liet Stalin per oekaze overal populieren planten, en hield de toenmalige plantsoendienst er geen rekening mee dat het zaad van de bomen zomers voor overlast kon zorgen. Maar volgens biologen hebben ook de gewone Moskovieten schuld. Toen in de jaren ‘60 de grote flats in de buitenwijken werden gebouwd waren het de bewoners zelf die de populieren in de grond stopten. De bomen groeien razendsnel, kunnen tot 25 meter hoog worden en geven verkoeling in de hete zomers. De schattingen lopen uiteen, maar volgens sommige experts zijn er in Moskou bijna een half miljoen populieren te vinden.

Dit jaar komt de overlast eerder dan verwacht. Door de ongewoon warme lenteperiode waait het pluis al begin juni door de straten. Moskovieten met contactlenzen knipperen hun ogen, regelmatig waait er een flinke hap pluis de mond in en zelfs de beste Moskouse restaurants kunnen niets doen wanneer er wat pluis in de soep blijkt te zitten. Duizenden inwoners met allergiën vluchten de stad uit, en de brandweer moet regelmatig uitrukken omdat het pluis ook nog eens lichtontvlambaar is. Moeders binden hun kinderen mondkapjes voor. ,,Mijn baby is geboren tijdens de verschrikkelijke smog van vorig jaar”, verzucht de 23-jarige moeder Ksenia die met de kinderwagen een wandelingetje maakt. ,,Toen we eindelijk naar buiten konden was het al snel weer winter, en nu moet ik haar alsnog goed inpakken om te voorkomen dat ze niet stikt in het pluis”.

Tijdens een persconferentie liet Anton Koelbatsjevski, het hoofd van de ecologische afdeling van Moskou, vorige week weten dat de overheid er iets gaat doen. Anders dan zijn voorganger is de nieuwe burgemeester van Moskou, Sergej Sobjanin, geen liefhebber van populieren. In de West-Siberische stad Tjoemen, in de regio waar hij lange tijd gouverneur was, liet hij alle populieren vellen. ‘Dat kunnen we in Moskou natuurlijk niet doen’, legt Koelbatsjevski uit. ‘Er zijn weinig bomen die de lucht zo goed zuiveren als populieren. Toch gaan we de komende tien jaar andere bomen planten en hoop ik dat er in 2020 geen pluis meer te vinden is’.

Did you hear the story of how my grandmother took LSD?” Yulia asked me once. “It’s a quite funny one – give me a cigarette and I’ll tell you.”

I’ve always loved kitchen stories, and as in Russia the kitchen table is the epicentre of conversation, if you’re lucky you’ll hear some truly remarkable tales. This one seemed too weird to be true, however.

“I was 18, I guess, and I was in the hospital,” Yulia said. “They did some kind of surgery on me and I had to stay there for a couple of days. My father-in-law found the LSD I had tucked away in a little box, hidden somewhere in my room.”

Even though I’m from Amsterdam, LSD to me is something that was going on half a century ago. But in Moscow, apparently, a hideously cheap and high-quality variant of the hallucinogen has been enjoying quite a renaissance amongst youngsters lately. Drip the fluid over bits of sugar and you’ll enjoy a deep trip around the outskirts of your brain for half a day.

Illustration – as always – by the magnificent Zhenia Vasiliev

“Oh, and it was my mother’s birthday,” Julia said as I lit the cigarette for her. She took a deep draw and continued: “Can you imagine? He threw the sugar cubes on the table and said: ‘Look what a daughter you have – she’s doing amphetamines!’

Now my grandmother always liked me and protected me. ‘They aren’t drugs,’ she said angrily. ‘And I’ll prove it to you, you bastard!’”

With that, she ate one. Which was obviously not amphetamine, but LSD.

“I had to discharge myself from the hospital,” Julia explained. “I signed a paper that I was responsible for what I was doing, and we quickly read up on Wikipedia to find anything that would ease that horrible trip. The poor woman – we bought her a big bouquet of flowers and tried to comfort her.”

“When granny opened the door, she was crying and laughing all the time. It was very strange to see,” Julia said. “She would sob and whimper, and then suddenly break out into a huge smile and be very happy. A few seconds later she’d be crying again, then smiling – and so on.”

I tried talking to her, but she was away with the pixies. ‘I have amazing dreams – amazingly beautiful dreams.’”

No matter what Yulia said, her grandmother didn’t believe her. The vivid trip continued: “‘And you, Julia – you are very beautiful,’ she told me, spaced-out, stroking my hair. ‘Very beautiful. So beautiful, it’s amazing. Stunningly beautiful. Who made you so beautiful?’

“And what happened afterwards?” I asked.

“Nothing much,” Julia said. “It’s not something we talk about a lot anymore. Just another strange family story. Do you want me to tell you another one? Just roll me another of those cigarettes…”

Een bekende Moskouse nachtclub organiseert ter gelegenheid van internationale vrouwendag een ‘Poetin-party’. De Russische premier probeert zich al jaren als sekssymbool in de kijker de spelen, maar het Kremlin legt uit dat hij met dit feest niets te maken heeft.

De uitnodiging heeft iets weg van een stembiljet. De keuze voor het lustobject gaat tussen Bruce Willis, de Russische rapper Timati, David Beckham, Che Guevara en premier Vladimir Poetin. Zoals vaker in de voormalige Sovjet-Unie is de keuze alvast gemaakt, het vakje achter de naam van de Russische premier is al aangevinkt en opgesierd met een klapzoen in lippenstift. De bekende Moskouse nachtclub ‘Rai’ (Paradijs, red) organiseert in de aanloop naar internationale vrouwendag op 6 maart een ‘Poetin-party’. Eerder doken in de Russische hoofdstad al reclameborden op met de cryptische tekst ‘Ik wil de premier’, aankondigingen voor het exclusieve feest. De woordvoerder van premier Poetin, Dimitri Peskov, liet tegenover een Russisch persbureau weten dat Poetin niets met het feest te maken heeft.

De 58-jarige ex-president duikt steeds vaker op als sekssymbool. Een groep studentes van een Moskouse journalistenschool zorgden vorig jaar voor ophef toen ze in een verjaardagkalender voor de premier in lingerie poseerden. De kalender was een groot succes en ligt nog altijd in de Moskouse supermarkten. Poetin laat geen gelegenheid ongebruikt om zijn mannelijkheid te benadrukken en duikt jaarlijks met ontbloot bovenlijf op wanneer hij vakantie viert of met collega’s aan het paardrijden is. Hij laat geen kans ongelegen om zich als jager, Formule-1 racer of straaljagerpiloot in beeld laat brengen.

Op het feest zal de bekende Russische DJ Smash zijn nieuwe single ‘Blueberry Hill’ laten horen, een remix van een deuntje dat Poetin een paar maanden geleden tijdens een benefietconcert op een piano speelde. Volgens de uitnodiging is er een strenge controle aan de deur en geldt er een strikte dress-code. De entrée is gratis.

Peredelkino. Is there a better location for a good party?

Amie. A photo-biography.

Hayk was the here of the night. Tamada, master of ceremonies and stand-up comedian

Simon is out. Shuttlecock.

9 am, Sunday morning (brings the dawning) More pictures here.

Begin deze maand zette Rusland een streep door het exportverbod op kaviaar. Voor het eerst in negen jaar mag het ‘zwarte goud’ weer over de grens verkocht worden. De delicatesse is zo duur geworden dan de meeste Russen al zijn overgestapt op zalmeieren, die in Moskou zelfs uit kaviaarautomaten verkocht worden.

In de hal van een kantoorgebouw aan het Poesjkinplein staat tussen de frisdrankautomaten, terminals voor beltegoed en geldautomaten een echte kaviaarautomaat. De grote oranje machine koelt de conservenblikken kaviaar tot twee graden onder het vriespunt, en voor 250 roebel (iets meer dan zes euro, red) komt er een blikje van 140 gram kaviaar uit de machine rollen. Wie de zilver-zwarte onbevruchte eitjes van de steur verwacht komt bedrogen uit, op de Russische markt gaat vooral de knaloranje kuit van de zalm over de toonbank. De echte kaviaar is voor de meeste Russen onbetaalbaar geworden.

Vorige week kwam er na negen jaar een einde aan het exportverbod op Russische kaviaar. Alexander Saveljov van de Federale Visdienst liet tegenover een Russisch persbureau weten deze week de eerste 150 kilo kaviaar naar Europa te verschepen. ‘Dat is een symbolische zending, in de komende vijf jaar verwacht ik dat de interne markt en de export weer overspoeld zal worden’. Omdat het slecht gaat met de wilde kaviaar uit de Kaspische Zee zijn vissers in het zuiden van Rusland tijdens het exportverbod overgestapt op de gekweekte steur. ‘Het duurt vijf tot zeven jaar voor een steur volwassen is, wij denken dat de aquacultuur in Rostov, Kaloega, Astrachan en Novosibirsk binnenkort in staat zijn jaarlijks tussen de tien en vijftien ton kaviaar te produceren’, zei Saveljov. Volgens kenners is de gekweekte kaviaar bijna niet van de wilde te onderscheiden.

Op markten in Moskou, Astrachan en Kaloega fluisteren verkopers dat er wel zwarte kaviaar te krijgen is. Voor prijzen tussen de 100 en 150 euro per 100 gram gaat het gestroopte zwarte goud over de toonbank. De aanwas van gekweekte steur moet de gestroopte markt marginaliseren. Toch verwacht niemand dat de prijs zal dalen. ‘Je moet je geen illusies maken’, verklaarde Saveljov. ‘Zwarte kaviaar zal nooit goedkoop worden’. Elena Sozonova van Ikramat denkt er niet aan de zalmeitjes in haar automaten te vervangen met die van de kuit van de steur. ,,Wat er ook gaat gebeuren op de markt, echte kaviaar kost een vermogen. Als mensen dat geld al hebben, dan stoppen ze dat natuurlijk nooit in een automaat”.

Na de bloedige aanslag van gisteren ging in Moskou het leven vandaag gewoon weer verder. De aanslag is nog door niemand opgeëist maar er wordt al gewezen naar de Kaukasus. Tsjetjenen, Dagestanen en andere Kaukasiers krijgen het als gevolg van de aanslag waarschijnlijk moeilijk, want Rusland treedt keihard op tegen alle minderheden die ze verdenken van terreur. EenVandaag spreek hierover met correspondent Olaf Koens (link)

Russische leiders slaan harde taal uit en beloven keer op keer de daders streng te zullen straffen en roepen om keiharde maatregelen. Toch is veiligheid ver te zoeken en blijft het echte probleem genegeerd.

Een nachtopname van een berg in de Kaukasus. De hele serie staat hier.

‘De criminelen moeten achter de tralies, en hun organisaties zullen vernietigd worden’, liet president Dimitri Medvedev een paar uur na de aanslag op de Moskouse luchthaven weten. Bij aanslagen vorig jaar riep hij dat de anti-terroristische operateis in Rusland ‘zonder aarzeling en tot het bittere eind’ door moeten gaan. Harde taal, die Medvedev overneemt van zijn voorganger en leermeester Vladimir Poetin. Die beloofde na aanslagen in 1999 de terroristen ‘tot op de toiletpot’ uit te zullen roeien. Harde taal, maar weinig resultaat. Rusland belooft na iedere aanslag met harde hand het extremistisch geweld de kop in de drukken, maar slaagt daar maar niet in.

Dat is grotendeels te wijten symptoombestrijding. De Moskouse politie kondigde deze week extra maatregelen af. In de praktijk staan op sommige metrostations een paar jonge politieagenten. Ze verveeld, spelen spelletjes op hun telefoons en houden af en toe mensen uit de Kaukasus staande. Niemand controleert bagage. Zelfs luttele uren na de aanslag op vliegveld Domodedovo schoven er onder toeziend oog van de top van de veiligheidsdienst nog tientallen koffers langs de geïmproviseerde controlepoortjes. Aanslagen zorgen in Rusland bovendien voor een opleving van racistisch geweld. Dat werd vorige maand pijnlijk zichtbaar toen voetbalhooligans en skinheads tijdens protestacties een ware heksenjacht organiseerden op migranten uit de Kaukasus of Centraal-Azië. En hoewel iedereen die zich in Moskou wil vestigen zich aan strikte bureaucratische regels moet voldoen worden de politiediensten simpelweg omgekocht.

De bevolking van de Kaukasus in problematische islamitische regio’s als Dagestan, Ingoesjetië en Tsjetsjenië weet goed hoe die harde Russische aanpak er uit ziet. Corruptie, angst en willekeur regeren. Terwijl de echte terroristen vrijuit gaan betaalt de lokale bevolking een enorme prijs. In een ingewikkeld systeem van corruptie sluist Moskou miljarden naar de regionale overheden en veiligheidsdiensten, waar het vervolgens in diepe zakken verdwijnt. Alleen mensen met goede connecties hebben geld, in de meeste bergdorpjes is de bevolking afhankelijk van de opbrengst van het land. Terwijl de meeste mensen geen auto kunnen betalen rijden politiediensten in Porsches. Wie een baan wil moet betalen en kan bovendien ieder moment weer ontslagen worden. De megalomane corruptie keert de lokale bevolking tegen Moskou. Jongeren zien geen kansen en worden gemakkelijk geronseld door het islamitisch verzet.

In de allerarmste gebieden van de Kaukasus is veel steun voor de terroristen. Op verschillende Russische extremistische websites waren binnen enkele uren na de aanslag op het vliegveld tientallen steunbetuigingen te lezen. Politieagenten en specialisten getuigen dat de veiligheidsdiensten geen jacht maken op de echte terroristen en af en toe huizen opblazen en willekeurige burgers oppakken om de schijn van daadkracht hoog te houden. Wanneer de echte terroristen achter tralies zitten en het probleem is opgelost droogt draait Moskou de geldkraan dicht.

Een jaar geleden benoemde president Medvedev de econoom Alexander Chloponin tot zijn nieuwe gazant in de Noordelijke Kaukasus. Hij liet bij zijn aantreden duidelijk weten dat het probleem van terrorisme economische oorzaken heeft, maar is tussen alleenheersers, veiligheidsdiensten en legerchefs in de regio amper hoorbaar. Op advies van Chloponin wilde Medvedev deze week op het Wereld Economisch Forum in het Zwitserse Davos een miljardenproject onthullen voor luxe-skiresorts in de Kaukasus. Met complexen in Dagestan, Noord-Ossetië en Karbardie-Balkarië moet de regio uit het slop getrokken worden, Russische leiders dromen van de Kaukasus als een groot Zwitserland vol toeristen uit de hele wereld. Bij iedere aanslag blijkt dat die droom verder weg is dan ooit.

De Nederlander Frank Oosterdijk stond in de aankomsthal van de Moskouse luchthaven Domodedovo toen de de bom afging. ,,De dingen die ik in die twee minuten heb gezien zijn verschrikkelijk.”

,,Het gebeurde allemaal erg snel, legt Frank Oosterdijk (42) per telefoon uit. Hij werkt als service-monteur voor een bedrijf uit Eefde bij Deventer. Hij komt vaker in Rusland en vloog met Air Berlin vanaf Düsseldorf naar de Russische hoofdstad. ,,Ik stond op mijn gereedschap te wachten, dat zat in een aparte koffer en moest langs een extra controle”, legt hij uit. ,,Toen volgde de explosie. Ik heb niemand gezien, maar hoorde een klap en voelde de enorme druk. Delen van het plafond kwamen naar beneden.”

Daarna liep Oosterdijk door wat hij beschrijft als ‘de hel op aarde’. ,,De dingen die ik daar in die twee minuten heb gezien zijn verschrikkelijk. Het was echt de hel op aarde. Overal lagen armen, benen. Op bagagekarretjes werden halve lichamen afgereden. Het is eigenlijk niet te beschrijven.”

De Russische chauffeur die op de luchthaven Oosterdijk kwam afhalen is bij de aanslag om het leven gekomen. Toen Oosterdijk de hal uitliep dook de internationale pers op hem. ,,Je wit even tot rust komen, maar iedereen wil met je praten. En daarna sta je alleen in de kou. Niemand kwam me helpen. Ik had alleen maar euro’s bij me en kon nergens betalen. Ze hebben me aan mijn lot overgelaten, ik heb uiteindelijk maar een trein naar Moskou genomen. Ik neem het niemand kwalijk, maar het is wel vervelend”. Oosterdijk’s oren suizen nog altijd na. Hij heeft de nacht na de aanslag niet kunnen slapen en is dinsdag toch bij een klant aan het werk gegaan. ,,Ik wil het liefst zo snel mogelijk naar huis, waarschijnlijk vlieg ik donderdag terug. Ik zou eigenlijk snel alweer naar Marokko voor mijn werk, maar dat laat ik voorlopig maar even varen”.

Bij een zelfmoordaanslag op de Moskouse luchthaven Domodedovo kwamen zeker 35 mensen om het leven. Terwijl ooggetuigen op het vliegveld op adem komen gaat het vliegverkeer door en checken de Russen toch maar in op vakantievluchten.

,,Het was verschrikkelijk. Het gebeurde in een kleine ruimte en iedereen om me heen was eigenlijk op slag dood”, vertelt Artjom Zjichanov, een stevige dertiger die op het moment van de aanslag van een vlucht van Duesseldorf kwam afhalen. ,,Ik ben op mijn hoofd gevallen en even bewusteloos geweest, maar uiteindelijk valt het voor mij mee. Mijn been doet pijn, en zie dit soort beelden maar eens te vergeten”. Zijn jas zit onder het bloed, op zijn schoenen kleven kleine stukjes opgeblazen mensen. ,,Er waren ook buitenlandse slachtoffers”, vertelde Zjichanov tegen de verzamelde Russische pers. ,,Ik heb nog een Chinese vrouw zien liggen. Overal was rook, er ontstond enorme paniek. Ik kon nog lopen en ben maar naar buiten gegaan”. Volgens de laatste gegevens van het Russische Ministerie van Urgente Zaken zijn er 35 doden gevallen, ruim honderd mensen zijn gewond, waarvan 20 in ernstig. Een politeagent die buiten een sigaretje rookt weet zeker dat er buitenlanders achter de aanslagen zitten. ,,We hebben ze nog niet in het vizier, maar van wat ik gezien heb was het extremistische moslims uit Centraal-Azie”. Een andere politieagent liet tegen het Russische persbureau Interfax weten dat het hoofd van de dader is gevonden. ‘Het is een man met een Arabisch voorkomen, ergens tussen de 30 en 35 jaar oud’.

Volgens overheidsfunctionarissen is er een bom met zeker 5 kilo explosief materiaal ontploft. De bom was verpakt in een koffier die bovendien gevuld was met metalen deeltjes om extra schade te berokkenen. In Moskou is de controle opgevoerd. Bij metrostations en op strategische plekken in de stad worden mensen moeten mensen door detectiepoorten. Domodedovo is de grootste luchthaven in Rusland, er vertrekken behalve vluchten naar Russische en Europese bestemmingen ook een hoop lange-afstandsreizen. In 2004 werden twee vliegentuigen die vanaf Domodedovo vertrokken door terroristen opgeblazen. De controle op de luchthaven is niet waterdicht. Wie voor een vertrekkende vlucht gaat of iemand op wil halen mag meestal gewoon langs de controle lopen. Voor Russische begrippen kwam de reddingsoperatie snel op gang. Er was geen paniek onder de hulpverleners en wegen werden vrijgehouden om ambulances vrij baan te geven. De Russische president Dimitri Medvedev liet weten dat de families van de slachtoffers financiele steun krijgen. Hij stelde zijn reis naar het Economisch Forum in Davos uit en schreef op Twitter dat de daders ‘gevonden en gestraft’ zullen worden.

Ondanks alles is het vliegverkeer maar heel kort onderbroken geweest. Amper een half uur na de aanslag vertrokken de eerste vliegtuigen alweer. Net als bij de aanslagen in de metro van vorig jaar maart blijven de Russen koel onder de gebeurtenis. ,,Ze droegen hier de gewonden voorbij, het ging heel snel”, vertelt Joelia, de koffiedame van een klein cafe’tje in de vertrekhal. ,,Ik moest overgeven, maar ben daarna gewoon weer aan het werk gegaan. Wat moet je anders. Sommige mensen moeten even bijkomen en krijgen een kop koffie”. Valerija (24) checkte toch maar in op haar vakantievlucht naar Thailand. ,,Ik ben wel bang, maar als je niet vliegt winnen de terroristen. Ik hoop maar dat onze veiligheidsdiensten nu goed werken en dat alles goed komt”.

UPDATE: Volgens politiewoordvoerder Vladimir Markin zijn er twee Britten bij de aanslag om het leven gekomen zijn. De Nederlandse ambassade in Moskou laat weten dat er vooralsnog geen sprake is van Nederlandse slachtoffers.