Een door president Medvedev in het leven geroepen denktank stelt dat Rusland op lange termijn lid van de NAVO en de Europese Unie zou moeten worden en dat alleen pijnlijke democratische hervormingen het land er weer bovenop kunnen helpen. Hoewel veel analisten het rapport als een PR-stunt afdoen weten anderen dat hervormingen in Rusland onontkoombaar zijn.

Nikolaj Petrov op de 7e verdieping van het Carnegie-centrum. Hij glimlacht.

Rusland moet het leger halveren, eerlijke verkiezienhouden, de geheime dienst afschaffen en zou op termijn zelfs moesten streven naar lidmaatschap van de Europese Unie èn de NAVO. Het zijn de aanbevelingen van INSOR, een Russsiche denktank waar niemand minder dan president Dimitri Medvedev zelf de voorzitter van de Raad van Advies is. In het rapport wordt aangegeven dat de Russische overheid langzaam terug moet naar de politieke vrijheden onder president Boris Jeltsin. De aanbevelingen staan haaks op de autoritaire ontwikkelingen in Rusland die zijn ingezet onder president Vladimir Poetin. Het rapport werd deze week dan ook met veel kritiek ontvangen. Volgens parlementslid Sergej Markov van de almachtige ‘Verenigd Rusland’-partij ‘verheerlijkt het rapport de chaos van de jaren ‘90′. In de Moscow Times liet de onafhankelijke politiek analist Stanislav Belkovski weten dat hele onderzoeksinstituut volgens hem niet veel meer was dan een ‘op het Westen gemunte PR-stunt’.

Maar volgens Nikolaj Petrov, een onderzoeker van het Carnegie Centrum in Moskou, zit er een kern van waarheid in de aanbevelingen. Volgens hem ontsnapt het Kremlin vanwege de crisis niet aan democratische hervormingen. ,,Rusland heeft niet alleen last van de mondiale crisis, het is vooral de lange termijnplanning van de overheid die niet werkt. Onder Poetin werden er een bijna Stalin-achtige jarenplannen opgezet voor bepaalde economische sectoren. Maar vanwege de crisis en de val van de prijzen voor olie- en gas werkt die aanpak niet meer. Daarmee is het ‘contract’ met de bevolking verbroken. Wanneer de welvaart stilletjes aan zou blijven groeien kwamen er geen protesten over de stevige grip van de overheid. Dat is voorbij. Vorige week nog gingen er in Kaliningrad 12.000 mensen de straat op.” Volgens Petrov voelen Russen zich sinds kort weer verantwoordelijk voor hun overheid, iets wat hij een ‘gunstig neveneffect’ van de crisis noemt. ,,Je moet je realiseren dat slecht een klein deel van de bevolking hier belasting betaalt. De staat voedt zichzelf met de inkomsten uit de olie- en gassector en verdeelt dat mondjesmaat onder de bevolking, als een soort suikeroom. Maar Moskou kan zich die paternalistische houding niet langer veroorloven. Ik denk dus inderdaad dat er een langzame restauratie van de mechanismen uit het verleden komt, die van voor de tijd van Poetin.

Volgens Petrov is het huidige politeke systeem te symplistisch. ,,Dat zien we vooral in de regio’s, daar hebben ze geen flauw idee wie ze moeten aanschrijven, president Medvedev of toch premier Vladimir Poetin. Dit land is zo groot, het Kremlin kan niet voor eeuwig iedere beslissing zelf nemen. Dus zullen de regio’s meer vrijheid krijgen, keren de directe verkiezingen voor gouveneurs weer terug en krijgen we misschien wel weer vrije en eerlijke verkiezingen”. Volgens Petrov zijn de hervormingen ‘onontkoombaar’. ,,Alleen komen ze niet als een groot plan of met een mooie namen. Ze komen van onderop, burgers nemen hun eigen vrijheid en de overheid zal daar op inspelen.” Arkadi Dvorkovitsj, de economisch adviseur van de president, liet tegenover de zakenkrant Vedemosti weten dat Medvedev het rapport enkele weken geleden gelezen had en ‘binnenkort’ zou reageren.