‘Een dapper besluit’, liet de Russische premier Poetin weten. De stoicijnse Russische leider glunderde zowaar toen hij het aankondigde. De Amerikaanse president Barack Obama blies vorige week de plannen voor een raketschild in Oost-Europa af. Hoewel het raketschid eigenlijk tegen Iraanse raketten moest beschermen zag Rusland het altijd als een enorme bedreiging voor haar eigen veiligheid. In Moskou kopten de kranten dat de Russische diplomatie had ‘gewonnen’. De meeste Russen zien het als hun goed recht. Rusland wil voor vol worden aangezien op het wereldtoneel.

Na jaren van moeizame relaties zit er sinds een paar weken schot in de bilaterale betrekkingen tussen Rusland en de Verenigde Staten. Het raketschild is van de baan, op het gebied van de nucleaire non-profileratie worden spijkers met koppen geslagen en ook Rusland voert de diplomatieke druk op tegen Iran. Rusland, de NAVO en de Verenigde Staten werken samen in strijd tegen het terrorisme en de Russische marine werkt andere landen om piraterij tegen te gaan. Zelfs in Afghanistan, het land waar Rusland twintig jaar geleden zelf een oorlog vocht, willen beide landen aan de slag om illegale heroine-export tegen te gaan.

,,Dat is snel gegaan”, legt Maxim Braterski uit. Hij is als hoogleraar verbonden aan het Centrum voor Russische Studies aan de Moskouse School voor de Economie. ,,Nog maar een half jaar geleden waren de relaties op een dieptepunt. De NAVO bevroor de banden met Rusland vanwege het conflict in de Kaukasus en in Rusland had het raketschild in Polen en Tsjechie kwaad bloed gezet. Dat zijn in het Kremlin niet vergeten, maar de irritatie is voorbij”, weet Braterski. ,,Rusland zat de afgelopen jaren klem en wilde met niemand samenwerken. Dit is een positief signaal. De nieuwe NAVO-baas ziet men hier als een bruggenbouwer, De Hoop Scheffer polariseerde alleen maar en durfde niet vooruit te kijken”.

Toch ziet men in Rusland de NAVO nog altijd als een bedreiging. Met Amerikaane basis in Centraal-Azie, militaire oefeningen in de Baltische Staten en vooral de militaire samenwerking met en het potentiele lidmaatschap van Oekraine en Georgie baart Rusland zorgen. ,,Mensen zijn argwanend. Ze niet de NAVO niet geheel ten onrechte als een militair blok, niet zozeer als een politieke entiteit”, legt Braterski uit. Veel analisten denken dan ook dat de ware test voor de Amerikaans-Russische relaties zich niet zozeer in Rusland zelf, maar in de voormalige Sovjet-ruimte af zal spelen. Rusland ziet het gebied als haar achtertuin en Amerika probeert er voet aan de grond te krijgen.

De relatie tussen beide landen is dan ook nog verre van optimaal. Zo doken er afgelopen week beelden op van een Amerikaanse diplomaat die in een hotel in een Russische provinciestad was ‘betrapt’ met prostituees. Volgens de Amerikaanse ambassade in Moskou gaat het om een smaadvolle poging de diplomaat in diskrediet te brengen. Het Witte Huis noemde de beelden ‘montages’.

De betere betrekkingen zijn vooral te danken aan Barack Obama. ,,Hij is niet zo hardlijnig als Bush”, legt Braterski uit. ,,Hij luistert naar Moskou. Dat zag je tijdens het staatsbezoek in Juli, en nu weer tijdens de VN-conferentie en de G20 bijeenkomst in Pittsburg. Ze willen samenwerken.” Toch mag de rol van Medvedev volgens Braterski niet worden uitgevlakt. ,,Hij heeft een eigen agenda. Hij is vastbesloten Rusland als een belangrijke speler op het wereldtoneel neer te zetten. Nu de relaties met de Verenigde Staten verbeteren zou het me niets verbazen wanneer hij binnenkort de druk op Europa opvoert.”

De 23-jarige Emanuel Animoke uit Nigeria is pas een maand in Moskou, maar wil nu al zo snel mogelijk weer naar huis. ,,Het is hier verschrikkelijk. Er zijn te veel problemen, al mijn vrienden beamen het. Zodra we de kans krijgen zijn we vertrokken.” Animoke heeft genoeg van de denigrerende blikken van de Moskovieten en het altijd aanwezige risico op straat in elkaar geslagen te worden. ,,Ik heb de kans gekregen om hier te gaan studeren, maar moet ook werk vinden om rond te komen. Dat lukt me niet. Niemand is aardig hier.”

Racisme is een enorm probleem in Rusland. Hoewel het land bestaat uit een lappendeken aan verschillende etnische volkeren zijn de ‘blanke Russen’ in de ruime meerderheid. De afgelopen jaren is de immigratie naar Rusland, en vooral naar de hoofdstad Moskou explosief toegenomen. De wrok van een klein deel van de bevolking keert zich vooral tegen migranten uit de Kaukasus en Centraal-Azià«. Volgens onofficiele gegevens zijn er zeker 9 tot 10 miljoen gastarbeiders in Rusland.

Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de zoektocht naar de Russische identiteit en de toenemende werkloosheid onder jongeren de ideale voedingsbodem voor racistisch geweld. Verschillende groepen skinheads en neo-nazi’s hadden tot voorkort vrij spel in Rusland, pas sinds vorig jaar heeft de regering de eerste stappen genomen het probleem serieus aan te pakken. Behalve gastarbeiders uit de voormalige Sovjet-staten moeten ook Afrikanen het ontgelden. De Cameroense voetballer Andre Bikej, die enkele jaren voor Lokomotiv Moskou speelde, ging niet zonder pistool over straat. Volgens het COVA, een organisatie die racisme in Rusland in kaart brengt, waren er vorige maand zeker 23 mensen het slachtoffer van racistisch geweld. Vier mensen kwamen om het leven.

De xenofobische uitspattingen staan in schril contrast met de ‘vriendschap der volkeren’-ideologie die gemeengoed was tijdens de Sovjet-Unie. Gasten uit bevriende Afrikaanse landen waren altijd welkom in Rusland. Naar Patrice Lumumba, de eerste democratisch gekozen premier van Congo, werd in Moskou zelfs een universiteit vernoemd. Hoewel de universiteit inmiddels van naam veranderd is komt nog altijd een groot deel van de studenten uit Afrika. Ze hebben een moeilijk bestaan in de Russische hoofdstad. Afrikaanse studenten gaan zelden alleen de straat op en vermijden ’s avonds buitenwijken, ondergrondse passages en lege metrowagons.

Sommige Afrikanen hebben echter geen problemen met de xenofobische uitwassen. Sinds een paar jaar zijn er in het centrum van Moskou een aantal te vinden met grote reclameborden. ‘Bezoek het solarium en krijg een kleurtje!’, staat er op. Ook Platinee, een 24-jarige Congolees die al twee jaar in Moskou woont, deelt zulke foldertjes uit. Volgens hem valt het allemaal wel mee in Rusland. ,,Ik heb het hier goed naar mijn zin. Ik hoef maar drie uur te werken om rond te komen. Natuurlijk is het niet altijd even gemakkelijk, maar toen ik een jaar in Frankrijk woonde was dat het ook niet.” Zelfs de uitbaters van de zonnebank-centra spelen in op de komst van Obama. Ze hebben hun borden aangepast: ‘Krijg een kleurtje en word President van Amerika!’

La nuit tombait sur Téhéran quand les bureaux du vote ont ouvert aux Etats-Unis. Les Iraniens ont attendu le lendemain matin pour avoir les résultats et très peu ont fait une nuit blanche. Mis à  part le renvoi du ministre de l’Intérieur, Ali Kordan, c’est pourtant l’élection américaine qui dominait toutes les conversations, que ce soient dans les journaux ou dans la rue.

Le chef religieux du pays, Ali Khamenei, a déclaré la semaine dernière, devant un groupe d’étudiants, que la haine des Etats-Unis était bien ancrée dans le pays. ‘Nous avons des problèmes plus graves que quelques soucis politiques’, a-t-il ajouté, selon une agence de presse nationale. Les analystes ont interprété ce message sibyllin comme le signe que l’Iran ne cherchera pas à  resserrer ses liens avec le Grand Satan et que les politiques ne devaient pas trop attendre d’Obama.

Le président Ahmadinejad a pourtant déjà  félicité Obama pour sa victoire. ‘J’espère que vous privilégierez l’intéràªt public et la justice et que vous saisiriez la chance de servir votre peuple pour que, plus tard, on se rappelle de vous comme quelqu’un digne de respect’, a-t-il clamé. Il a ajouté que la ‘grande nation d’Iran attend des changements profonds et justes dans la politique étrangère américaine, notamment dans notre région’. Ahmadinejad espère par ailleurs que les Etats-Unis et ses dirigeants ‘belliqueux’ seront remplacés par des défenseurs de la justice, des droits de l’homme, de l’amitié et de la non-ingérence dans les affaires internes des autres Etats.

Avec cette victoire historique, il existe un faible espoir pour qu’un dialogue direct reprenne entre l’Iran et les Etats-Unis. Depuis la révolution de 1979 et l’occupation de l’ambassade américaine, les relations diplomatiques ont été rompues, màªme si la secrétaire d’Etat, Condoleezza Rice, a suggéré récemment que les deux pays renforcent leurs liens.

Les diplomates européens à  Téhéran sont plutôt optimistes. La nouvelle administration pourrait réaliser que les crises en Irak et en Afghanistan ne seront pas résolues sans l’Iran. Barack ‘Hussein’ Obama impressionne le Moyen-Orient, ne serait-ce que par son nom. Non seulement parce que Hussein est une figure importante de la religion musulmane, mais aussi parce qu’en arabe et en farsi, il signifie ‘celui qui est avec nous’.

L’Iran a été un sujet important pendant la campagne américaine. John McCain n’a cessé de critiquer Obama pour ses velléités de reprendre le dialogue avec Ahmadinejad. Obama avait en effet annoncé lors d’un débat qu’il croyait en une politique étrangère qui ouvrirait des négociations, tout en précisant que ce serait des négociations avec un ‘ennemi’.
La République islamique d’Iran est en ce moment très perturbée. Avec la chute du prix du pétrole, le pays a du mal à  boucler son budget. L’inflation est de plus en plus forte. La banque nationale l’a récemment estimée à  29 % par an.” (continuer en Francais / in English)

(…)

Rond tien uur “˜s avonds wordt het eindelijk wat rustiger in de fruitbar. Mohammeds vader Ali gaat naar huis. Hij is al aan het werk sinds zeven uur “™s ochtends. Hij is trots op zijn 22-jarige zoon. “˜Hij is een ingenieur met een specialisatie in pijpleidingen, net als zijn oom aan de Amerikaanse universiteit Stanford.”™ Mohammed zet een paar plastic stoelen buiten en draait zijn favoriete nummer, Hotel California van The Eagles.

(…)

Net als veel leeftijdsgenoten is Mohammed niet tevreden met de regering. “˜Iran is een ontzettend rijk land, we zien er niets van terug. Ze beloven gratis water en gratis gas. Toch moet ik overal voor betalen. Het kabinet van Ahmadinejad is het slechtste kabinet sinds de revolutie.”™ Dat komt vooral door de enorme inflatie in het land, die volgens schattingen tussen de 22 en 30 procent ligt. “˜Het leven is duur. Wanneer je voor een groot gezin moet zorgen en een appartement moet huren heb je zeker 900 euro per maand nodig. Zelfs de beste ingenieurs verdienen maar 400 euro per maand.”™

(lees verder bij De Pers)