Wanneer de steward met z’n voet de deurvergrendeling van de Toepolev-154 dicht trapt is er geen weg meer terug. Alcohol aan boord serveren ze niet. Gelukkig maar, vliegen in Rusland is toch al niks en van drie glazen Dagestaanse cognac krijg je de zenuwen, zeker wanneer de motoren haperen of plot seen paar octaven van toon veranderen. Het bloemetjesbehang komt op me af. De hele reis klinkt er popmuziek, alsof er naast de cockpit een collectief verveeld op synthesizers speelt. Een prachtig meisje valt tegen mijn linkerschouder in slaap. Na een tijdje schrikt ze wakker, verontschuldigt zich en valt later weer in slaap.
Op de eerste rij achter de business-class, die helemaal leeg is, speelt een dikke kerel fanatiek een soort Flight Simulator op z’n laptop. Na tien minuten heeft hij er genoeg van en knalt hij tevreden zijn vliegtuig tegen een berg. Zelfs zeven rijen vererop kijken mensen op, hij schakelt over op autoracen, maar na een halve ronde is de batterij op. Met meisje links van mij krijgt een droom waarin ze met iemand naar bed gaat. Ze zet naar nagels in mijn arm, mompelt iets en slaapt weer verder. Het is het type Dagestaanse vrouw waar iedereen je voor waarschuwt. Om het kwartier schrikt ze wakker en kijkt ze me lang aan.
Plots trilt er iets. De landing is ingezet en haar telefoon heeft weer bereik. Het vliegtuig komt maar met moeite langs de Kaukasus. Wanneer de laatste heuvels voorbijscheren maken we een flinke draai en landen we naast de Kaspische Zee.
‘Geef me je telefoonnumer’, zegt ze. ‘Ik leg het later wel uit’. Ik schrijf negen nummers op een papiertje en ze slaat me op als ‘Leuke jongen, Moskou’. Wanneer ik in hotel Leningrad in slaap val krijg ik een sms’je. ‘Leuk je te ontmoeten. Ik bel je morgen’.
Ze belde niet. En toen ik het later die avond zelf probeerde bestond ze niet meer. ’The number you have dialed is currently unavailable’, zei een stem met een zwaar Russisch accent. ‘Please try again later’.
De Russische vliegtuigindustrie heeft het zwaar te voorduren. Toch doet men ook dit jaar op de internationale luchtvaartbeurs MAKS goede zaken. Internationale samenwerking heeft de toekomst.
Trotse piloten en gewezen officieren pinken een traantje weg bij het weerzien met de Toepolev-144. Het supersonische vliegtuig dat sprekend lijkt op de Frans-Britse ‘Concorde’ is sinds het einde van de Sovjet-Unie al niet meer in gebruik. Het antieke vliegtuig staat geparkeerd tussen de glimmende straaljagers, helicopers en passagiersjets die het de toekomst van de Russische luchtvaartindustrie moeten zijn. Het is een komen en gaan van generaals, diplomaten en internationale militaire delegaties. Bij de ingang wapperen de Israelische en de Iraanse vlag broederlijk naast elkaar.
De tweejaarlijkse civiele en militaire luchtvaartbeurs MAKS op het Zjoekovski-vliegveld net buiten Moskou heeft het dit jaar niet gemakkelijk. Zondag raakten twee straaljagers tijdens een oefening met elkaar in botsing. Een piloot kwam om het leven, twee anderen raakten gewond en de twee vliegtuigen kwamen op een dorpje terecht. Eerder al liet de Amerikaanse militaire delegatie het afweten, er moet van president Obama bezuinigd worden.
Premier Vladimir Poetin opende dinsdag de beurs en gaf de Russische luchtvaartindustrie er flink van langs. Er heerste volgens hem een chronisch ‘gebrek aan discipline’ en hekelde de ‘verliesmakende contracten’ die volgens hem werden getekend. Toch kondigde hij de koop van 64 Sukhoi-straaljagers en een flinke kapitaalinjectie aan. Hoewel er continue militaire delegaties uit alle delen van de wereld te vinden waren is de beurs vooral een Russische aangelegenheid. De grootste slag wordt geslagen op de interne markt. Van de negen expositiehallen is er slechts eentje met internationale deelnemers. Rusland mag dan gevechtsvliegtuigen leveren aan Aziatische, Latijns-Amerikaanse en Afrikaanse staten, de markt van de voormalige Sovjet-Unie lijkt belangrijker.
Volgens Henk Elkenkamp van het Amerikaanse Rockwell & Collins heerst er een dubbel beleid in Rusland. ,,Aan de ene kant wil men de oude industrie nieuw leven inblazen, aan de andere kant zoekt men westerse technologie. Er ligt wat betreft vliegtuigbouw een enorme infrastructuur in Rusland, maar ze hebben een flinke achterstand.” Volgens Elkenkamp liggen de Russische modellen niet goed in de markt. ,,Daarom maken ze van veel vliegtuigen en straaljagers verschillende versies. Eentje voor de landen van de voormalige Sovjet-Unie en eentje voor de rest van de wereld.”
De beurs mag dan vooral Russisch zijn, de toekomst ligt in internationale samenwerking. Met India ontwikkelt Rusland het Brahmos-raketsysteem, kruisraketten die vanaf vliegtuigen, voertuigen en onderzeeers gelanceerd kunnen worden. Generaals geven schoorvoetend toe dat Rusland qua geavanceerde technologie in de toekomst niet alleen kan optrekken. Volgens Toon Akkermans van de Nederlandse NCIM-groep ziet de hedendaagse situatie er anders uit. ,,De militaire grootmachten staan voor een nieuwe uitdaging. Je moet niet meer denken in termen van militaire bondgenoootschappen maar eerder aan een a-symmetrische vijand als Al-Qaida. Ons werk veranderd. In Afghanistan laat de Taliban bermbommen ontploffen met mobiele telefoons. Wij makken ‘jammers’ die het signaal verstoren. Ook hier zijn daar partners voor te vinden.”
Het is echter de Sukhoi Superjet 100 die de show steelt op Zjoekovski. Een glimmend nieuw passagiersvliegtuig van Russische makelij voor korte en middellange afstanden. Het is voor het eerst sinds het einde van de Sovjet-Unie dat Rusland met een nieuw passagiersvliegtuig komt. De meeste Russische vliegtuigmaatschappijen vliegen met oude Toepolevs of tweedehands vliegtuigen van Boeing of Airbus. Het mag dan een Russisch vliegtuig zijn, de motoren en een groot deel van de apparatuur komen uit West-Europa. Tofh is het nog onduidelijk of de Sukhoi Superjet wel in Europa mag vliegen, er zijn allerlei problemen met de certificatie van het toestel. ,,Geen probleem”, weet een woordvoerder van Sukhoi. ,,Er is voorlopig genoeg vraag naar het vliegtuig in dit deel van de wereld.”
In Rusland zijn ze gesloten, de rokerige pokerclubs waar louche figuren hun roebels op het spel zetten. Daarom kunt u voor poker maar beter online terecht, bij PacificPoker bijvoorbeeld.
