De chroniqueur van het moderne Rusland

Pieter Waterdrinker

,,Ik wilde mijn zevende boek over een vrouw schrijven”, legt Pieter Waterdrinker (1961) uit in een rumoerig theatercafé in de Russische hoofdstad. Aan een grote tafel verderop geeft een bekende hoofdredacteur een receptie, kelners lopen af en aan met exclusieve hapjes en dure flessen wijn. ,,Zo typisch. Terwijl in Nederland de kranten ten onder gaan viert men hier nog feest”, lacht hij. ,,Maar over een vrouw dus, het is een klassiek liefdesverhaal over een ongelukkig huwelijk, maar er zit een tegenovergestelde beweging in mijn boek. Het gaat niet over een Russische vrouw die naar Nederland komt, het gaat over een Russische vrouw die Nederland weer verlaat”. Mila Burger blijft in het boek niet bij de krenterige lafaard met wie ze getrouwd is en wordt gecatapulteerd naar het moderne Moskou waar Waterdrinker behalve privé-vliegtuigen, exorbitante feesten en een luxe decadentie ook allerlei 19e eeuwse elementen als arresleeà«n, gemaskerde feesten en zelfs een duel opvoert. Het boek drijft op de contrasten tussen het provinciale dorpje waar de hoofdpersoon opgroeit, het fletse bestaan in de Nederlandse kustplaats en het waanzinnige leven in het moderne Moskou.

,,Ik zeg het wel vaker, maar ik heb het idee dat na het einde van de Sovjet-Unie de 19e eeuw als een ‘duveltje in een doosje’ tevoorschijn is gekomen. Dat gaat niet alleen op voor de sociale verhoudingen en het enorme contrast tussen arm en rijk, maar ook de positie van man en vrouw is weer als toen.” Waterdrinker kwam naar eigen zeggen op het verhaal toen de actrice Viktoria Koblenko op bezoek was. ,,Ze was in de Sovjet-Unie geboren en 13 jaar niet teruggeweest. Victoria is een stuk jonger dan mijn hoofdpersoon, maar dat enorme gat tussen de lege Sovjet-winkels van toen en de hyperkapitalistische sprookjeswereld van nu, daar gaat het om. In Amsterdam snapt men dat niet altijd, maar in Rusland gebeurt het. Je hoort in Moskou soms vrouwen klagen over hun privé-piloot. Het is de grootste metamorphose uit de geschiedenis die hier heeft plaatsgevonden.” Waterdrinker komt uit een horeca-gezin in Zandvoort, de kustplaats die als een rode draad door zijn werk loopt. ,,Mijn vader stond in de keuken, mijn moeder bediende en wij schilde aardappelen. Het enige boek dat wij huis hadden lag onder de bank, zodat ‘ie niet scheef stond”, legt Waterdrinker uit. Pas op 15-jarige leeftijd las hij zijn eerste boek. ,,Al mijn klasgenoten lazen boeken, ik begreep het niet. Ik ben maar naar een bibliotheek gegaan en trok van al die duizenden boeken bij toeval ‘Eerste liefde’ van Toergenjev uit de kast. Ik was meteen thuis in een wereld waar alles groter was. Er was liefde, er waren duels, er waren mooie meisjesogen, veel mooier dan die van de meisjes bij mij op school. En eigenlijk heb ik dat gevoel nog altijd, tot op de dag van vandaag”.

Waterdrinker is een van die Nederlanse schrijvers die het beter doet in het buitenland dan in eigen land. ,,Van mijn boek ‘Duitse bruiloft‘ zijn er misschien 800 of 1200 exemplaren verkocht. In Duitsland al ruim 7000, en bovendien wordt het boek deze zomer verfilmd. Omdat ik een andere wereld schets zegt dat ook altijd iets over Nederland, dat wordt je niet in dank afgenomen.” Voor zijn debuutroman Danslessen werd Waterdrinker, naar aanleiding van een uitlating van een romanfiguur in het boek, wegens antisemitisme voor de Hoge Raad gedaagd. Pas twee jaar later werd hij vrijgesproken. ,,Ik heb dat boek toen met de allerbeste intenties geschreven, het was een ‘coming-of-age’, een liefdesverhaal, een gevoelig en teer boek. Dat proces heeft me twee jaar van mijn leven gekost, en daarom moet ik er nu nog altijd om lachen wanneer er in Nederland acties voor het behoud van de dolfijn worden gehouden, terwijl we gewoon schrijvers.” Met Willem-Frederik Hermans voelt Waterdrinker dan ook wel een zeker verwantschap. ,,Ik heb soms het idee dat ik tien keer harder mijn best moet doen om iets te bereiken. Een lange tijd heeft mijn werk in Nederland niet de kans gehad, maar ik heb het idee dat dit boek aanslaat. Ik krijg goede recensies en leuke reacties van lezers. Na amper een week is de uitgever al bijna door de eerste druk heen.”

Pieter Waterdrinker: De dood van Mila Burger. De Arbeiderspers, 398 bladzijden. ¥19,95