Bij de steeds terugkeerende aanslagen is de politie altijd weer het doelwit in de gewelddadige Noordelijke Kaukasus. Volgens sommige agenten is dat te wijten aan het geweld en vooral de enorme corruptie binnen de dienst. Toch blijven jongeren zich aanmelden als politieagent, je kunt er flink verdienen.

,,Vroeger circuleerden er dodenlijsten, toen wist je tenminste waar je aan toe was. Nu plegen ze aanslagen op alle agenten, hoe hoger in rang hoe beter. De politie kan haar eigen veiligheid niet eens garanderen, laat staan die van anderen”, legt Isalmagomed Sjanilov (62) uit. Hij is de voorzitter van de Dagestaanse politiebond en neemt geen blad voor de mond ,,Ze halen hier smerige trucjes uit. Vorige maand nog werden een groep demonstrerende vrouwen in de val gelokt, de politie knuppelde de demonstratie hard neer. Overal was bloed, een aantal vrouwen braken hun neus. Iedereen denkt dat de aanslag op een politiepost hier in Kizljar, twee dagen na de zelfmoordaanslagen in de Moskouse metro, met elkaar te maken hebben. Onzin, dat was gewoon wraak voor de gebroken neuzen”, legt hij uit. Ook dinsdagnacht werden er een aanslagen gepleegd in de Dagestaanse hoofdstad Machatsjkala, daarbij kwamen twee mensen om het leven, familieleden van een kolonel van de geheime dienst die zelf een paar jaar geleden om het leven kwam. De Russische Noordelijke Kaukasus heeft me maken met een vicieuze cirkel van geweld.

Sjanilov werkt al twintig jaar bij de politie. Hij kijkt wantrouwig om zich heen en kauwt op suikerklontjes die hij met hete thee wegspoelt. ,,Ik was kapitein van een korps en heb een tijd lang de beveiliging van de Nationale Bank onder mijn hoede gehad. Maar ik ben nooit oneerlijk geweest, en nu heb ik niets meer. Ik heb een armetierig flatje en schone handen, meer niet.” Volgens Sjanilov worden de oudere politieagenten de dienst uitgewerkt en ingeruild voor jongere agenten die hun plaats gekocht hebben. ,,Nog hooguit 10 procent is eerlijk, de rest is zo corrupt als het maar kan”.

Wanneer Sjanilov is vertrokken stapt er een tengere man van middelbare leeftijd op me af. ,,Ik zeg het je duidelijk. Als je dat allemaal opschrijft maak ik je af.” Volgens hem werken er bij de politie in Dagestaan ‘alleen eerlijke mensen’. ,,Niemand doet het voor het geld, wie interesseert zich voor geld als je elk moment om het leven kunt komen?” Corruptie is volgens hem broodnodig. ,,Hoe moet ik anders die BMW betalen? Van die paar honderd euro die ik als salaris krijgt? En ik heb een snelle auto nodig om op tijd de terroristen te pakken te krijgen”. Hij is naar eigen zeggen kolonel en is eerder die dag teruggekomen van een speciale anti-terreuroperatie. ,,Alles is hier duidelijk”, legt hij uit. ,,Als de sterren stralen heeft iemand dat nodig. Je kunt hier alleen werken als je echt van Dagestan houdt. Schrijf dat maar op”, zegt hij.

Vanaf de achterbank van een geblindeerde auto vertelt Daoer, een 52-jarige hooggeplaatse politiefunctionaris, wat er allemaal mis is bij zijn dienst. Zijn achternaam wil hij niet prijsgeven. ,,Vroeger ging ik met trots in mijn uniform naar het werk, nu schaam ik me voor mijn beroep. Er zijn ruim 17.000 politieagenten in Dagestan, ze doen niks. Vorig jaar waren er zeker 65 moorden, geeneen is opgelots. En dan hebben we het nog niet eens over autodiefstal!” Ondanks het feit dat iedereen in Dagestan een hekel heeft aan de politie komen er steeds meer jongeren bij de dienst. ,,Er is geen werk, en bij de politie kun je goud geld verdienen. Maar het werkt op je zenuwen. Vroeger was ik een sportman, kerngezond. Nu ben ik mager en kwakkelt met mijn gezondheid. Ik heb een hekel aan corruptie, daarom noemen me ze in de wandelgangen van het bureau al jaren de vijand”, legt hij uit. ,,Iedereen naait elkaar. Want je denkt toch niet dat de politie actief op zoek is naar de terroristen? Die anti-terreureenheden blazen gewoon af en toe een flatgebouw op, en dan komt er weer geld uit Moskou. Niemand is hier eerlijk. Ik moet nog een paar jaar uitzingen en dan mag ik met pensioen. Ik hoop dat ik dat nog haal.”

In het licht van de recente klachten over de corrupte Russische politiediensten wil president Dimitri Medvedev vergaande hervormingen doorvoeren. Binnen twee jaar krijgt 20 procent van het korps ontslag, voor de rest gaan de salarissen omhoog. Volgens critici stellen de maatregelen weinig voor.

Het was de verrassing van het ‘eindejaarsinterview’ van de Russische president met de drie grote publieke omroepen. ,,Burgers hebben een hoop klachten over het werk van de politiediensten”, zei Medvedev. ,,Vandaag zal ik een decreet uitvaardigen dat het werk van het ministerie van Binnenlandse Zaken grondig zal verbeteren”. Een paar uur later verscheen de nieuwe maatregel op de website van het Kremin. De komende jaren moet 20 procent van het politiepersoneel de laan uit en krijgen de overgebleven agenten een beter honorarium in een poging de diepgewortelde corruptie binnen de politiediensten aan te pakken.

,,Het volk wil een betrouwbare politiedienst. Ik ben er zeker van dat we zo’n structuur kunnen creà«ren”, zei Medvedev. Hij kondigde aan vooral het aantal hogere officieren in de regio’s te willen verminderen en het politiewerk aantrekkelijker te willen maken voor jonge rekruten. Ook moeten er twee politiedepartementen gesloten worden en moet het ministie van Binnenlandse Zaken, waar de politie onder valt, vanaf volgend jaar volledig worden betaalt uit de zak van de Russiche overheid. Nu zijn het nog de verschillende regio’s, waaronder de stad Moskou, die een groot deel van politiebudget voor hun rekening nemen. De overheid krijgt twee jaar de tijd om de hervormingen door te voeren. Bovendien moet de minister van Binnenlandse Zaken, Rasjid Noergalijev, binnen drie maanden met een evaluatie en een concreet pakket aan anti-corruptiemaatregelen komen.

De kritiek op de voorgestelde wetgeving laait nu al op. ,,Het hoofd van de meest corruptie organisatie in het land vragen om een pakket aan anti-corruptiemaatreglelen samen te stellen, dat is natuurlijk een slecht idee”, laat de bekende mensenrechtenadvocaat Igor Troenov weten tegenover de Moscow Times. ,,De president zou een publiek orgaan moeten instellen dat de werkwijze van het ministerie van binnenlandse zaken onderzoekt. Dit is niet meer dan een herschudding van de kaarten”, denkt Troenov. Andere analisten wijzen erop dat de maatregelen ondoorzichtig zijn. Zo kunnen de politiediensten het personeelsbestand op peil houden door de komende jaren veel nieuw personeel in dienst te nemen en over twee jaar de pensioengerechtigde leeftijd te verlagen. Er werken op momenteel ruim 1,4 miljoen mensen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Medvedev reageert met de maatregelen op aanhoudende kritiek. Begin November werd een videoboodschap van politiefunctionaris Aleksej Dimovski een ware internetsensatie. Hij beklaagde zich over de corruptie en legt uit hoe hij op last van zijn superieuren onschuldigde mensen gevangen moest zetten. Ook de dood van advocaat Sergej Magnitski, die vorige maand in een Moskouse gevangenis onder myserieuse omstandigheden de dood vond, kwam het Kremlin op een hoop kritiek te staan. President Medvedev, zelf een jurist, portreteert zichzelf als een hervormer en heeft meerdere malen aangegeven het ‘juridische nihilisme’ in Rusland aan te zullen pakken. Maar volgens veel Russen is er sinds zijn aantreden in de lente van 2008 weinig veranderd.

Majoor Aleksej Dimoski blijft recht in de camera kijken. Ruim zes minuten lang vertelt hij in politieuniform een emotioneel verhaal. ,,Ik hou van mijn werk, maar ik kan er niet meer tegen. Ik wil niet langer misdaad oplossen die niet bestaat, ik wil niet langer onschulidge mensen de bak inslingeren. Ik werk alle zaterdagen en alle feestdagen zonder betaald te krijgen. Ik krijg geen behandeling in het ziekenhuis. Van links tot rechts heeft iedereen het over de aanpak van corruptie. Maar hoe kunnen wij daar iets aan doen als onze bazen ons daar toe dwingen? Vladimir Poetin, ik richt me ook tot u. We moeten ons schamen voor corruptie. Ik ben niet bang mijn naam te noemen. Ik ben Aleksej Aleksandrovitsj Dimovski en ik zal mijn baan verliezen. Laten we allemaal opstaan en zeggen dat we hier niet langer aan meewerken.”

Dimovski (32) is in dienst bij het anti-drugsafdeling van de Zuid-Russische havenstad Novorossisk. Donderdagnacht plaatste hij de video’s op zijn persoonlijke website, dymovskiy.ru. Hij refereert meerdere malen aan het eervolle karakter van zijn werk en legt uit dat hij al ruim 10 jaar in dienst is. De video’s werden afgelopen weekend een internetsensatie en zijn op verschillende sites onderhand al meer dan een half miljoen keer bekeken. Volgens het Russische persbureau Interfax werd Dimovski afgelopen zondag wegens smaad ontslagen. De minister van Binnenlandse Zaken, Rashid Noergalijev kondigde een onderzoek aan. In een telefoongesprek met een radiostation liet Dimovski zondag weten dat hij voor zijn leven vreest en zijn familie ter bescherming naar Moskou heeft laten vertrekken.

,,Ik werk dertig dagen per maand en krijg een salaris van 14.000 roebel [325 euro]. Ik werk al tien jaar voor het vaderland. Niet lang geleden kreeg ik pijn in mijn linkerarm, die kon ik niet meer bewegen. Ik ging naar het ziekenhuis en kreeg daar te horen dat ik niet behandeld kon worden”, vertelt Dimovski in zijn videobericht. Het ziekenhuis had instructies gekregen dat agenten die ‘niet genoeg misdaden oplossen’ geen behandeling krijgen en niet op verlof mogen. Ook vertelt Dimovski dat hij vanwege zijn werktijden al twee keer is gescheiden. De Russische politiediensten zijn al langer in opspraak. In april van dit jaar bracht de Moskouse agent Denis Jevsjoekov drie mensen om het leven een supermarkt. Volgens het onderzoek had de agent eerder op de dag een gesprek met zijn vrouw en schoonvader in een cafe nadat zijn vrouw klaagde dat hij te weinig thuis was. Jevsjoekov ging naar huis, trok zijn uniform aan en schoot met zijn dienspistool twee cassieres en een taxichauffeur dood. Zes anderen raakten zwaargewond.

Corruptie is een groot probleem binnen de Russische politiediensten. Agenten klagen dat er quota bestaan voor het uitschrijven van boetes en bekeuringen. Afhankelijk van het vergrijp worden bekeuringen vaak ontweken door het betalen van steekpenningen. Lagergeplaatste agenten moeten die geldsommen afstaan aan hogergeplaatste officeren, een systeem dat volgens verschillende Moskouse politieagenten ‘tot in de hoogste regionen van de macht’ zo werkt. Zowel premier Poetin als president Medvedev hebben de afgelopen jaren allerlei maatregelen aangekondigd om corruptie tegen te gaan. Volgens openbaar aanklager Joeri Tsjaika zijn er in 2009 zeker 764 agenten veroordeeld. In zijn oproep laat Dimovski aan premier Poetin weten dat hij graag een onderzoeksteam wil leiden dat corruptie met wortel en tak uit zal roeien. ,,Ik ben niet bang, ik moet hier iets aan doen. Laten we uw woorden over de strijd tegen corruptie serieus nemen en hier iets aan doen.”