Michail Beketov schreef kritisch over de aanleg van een snelweg en werd twee jaar geleden ernstig toegetakeld. Hoewel hij niet meer kan praten en langzaam met een looprek probeert te revalideren denkt hij toch dat het kilmaat voor journalisten aan de beterende hand is. De publieke opinie roert zich en er is steeds meer druk op de autoriteiten.

Shot uit een RTL-reportage over Beketov

,,Natuurlijk heeft het met mijn werk te maken. Ze hebben mijn handen kapotgeslagen en benen verbrijzeld, precies zo dat ik niet meer kan lopen en niet meer kan schrijven”, wil Michail Beketov zeggen. Hij wil het zeggen, maar kan het niet. Twee jaar geleden werd hij door onbekenden met honkbalknuppels in elkaar geslagen en lag hij twee dagen voor zijn huis in de sneeuw. Zijn rechterbeen is hij kwijt, net als de meeste van zijn vingerkootjes. Hij heeft blijvend hersenletsel opgelopen, maar is volgens vrienden nog altijd scherp van geest. Zijn vrienden verplegen hem en interpreteren wat hij probeert te vertellen. ,,Ik voel me beter nu”, legt Beketov uit. ,,Met de steun van familie, vrienden en collega’s kom ik er wel bovenop. De revalidatie is pijnlijk en duurt lang. Maar met protheses en een looprek kan ik voorzichtig schuifelen. Iedere dag probeer ik een stap verder te zetten”.

Michail Beketov was de breedgeschouderde hoofdredacteur van de Chimkinskaya Pravda, een kleine krant in de Moskouse voorstad Chimki waar de overheid een nieuwe snelweg wil aanleggen. Zijn krant schreef eerlijk en open over corruptie en voerde actie tegen de aanleg waarvoor een eeuwenoud eikenbos tegen de vlakte moest. Zijn kritiek kwam hem duur te staan. De aanleg van de weg is sinds afgelopen zomer een heet politiek hangijzer, President Dimitri Medvedev riep de bouw een tijdelijke halt toe, maar nog altijd deinst de lokale overheid niet terug voor intimidatie. ,,Ik was dan ook gewaarschuwt”, zegt Beketov. ,,Mijn auto is opgeblazen, mijn hond was plots dood. Niet veel later kreeg ik telefoon dat ik ‘op de lijst’ stond. Ik wist dat er iets ging gebeuren”. De burgemeester van Chimki, Vladimir Streltsjenko, sleepte Beketov nog eens voor de rechter wegens smaad, een zaak die de overheid vorige maand won. Beketov ging in hoger beroep en blijft doorvechten. Hij denkt dat het langzaam beter gaat. ,,Niet alleen met mij, maar ook met Rusland. Twee jaar geleden kraaide er geen haan om mij, nu krijg ik zelfs medailles. Het is genoeg geweest, en ik hoop alleen maar dat ik binnenkort weer kan schrijven”. Volgens een vriendin die helpt in het huishouden doet Beketov iedere dag oefeningen om een pen vast te kunnen houden. Met ingezameld geld moet binnenkort een Duitse logopedist hem om opnieuw te kunnen praten.

In het Russische parlement is afgelopen week een wetsvoorstel besproken dat journalisten verder moet beschermen. Het lastigvallen, bedreigen en verhinderen van journalisten is voorstaan strafbaar. Er is sprake van een kentening. Tijdens een ceremoniele gala-avond haalde de bekende televisiepersoonlijkheid Leonid Parfjonov afgelopen weekend hard uit naar zijn collega’s. Met trillende handen las hij een onverwachte speech voor waarin hij uitlegt dat de Russische televisie niet meer dan een spreekbuis van het Kremlin is. ,,Voor de nationale kanalen zijn de autoriteiten geen bron, maar broodheer”, vertelde hij. ,,Ik ben zelf geen held en verwacht dat ook niet van anderen, maar we moeten op z’n minst erkennen hoe het is”. Ondertussen is de Kommersant-verslaggever Oleg Kasjin weer begonnen met schrijven. Ook hij werd drie weken geleden in elkaar geslagen, een gebeurtenis die de publieke opinie roerde en waarna honderden mensen de straat opgingen. ‘Na de kerstvakantie ga ik weer aan het werk. Niemand zal het herinneren, niemand merkt het op’, schreef Kasjin afgelopen maandag in een column. ‘Ze krijgen mij niet stil‘.

Vlak buiten Minsk is zaterdagmiddag lijk van oppositie-activist Oleg Bebenin (36) gevonden. Volgens de politie gaat het om zelfmoord, maar zijn familie en vrienden vrezen erger. Het is onrustig in Wit-Rusland, het land moet binnenkort naar de stembus en sinds het conflict met Rusland is voor het eerst in lange tijd de uitkomst onzeker.

Volgens zijn vrienden, collega’s en familie van de oppositie-activist Oleg Bebenin is zelfmoord uitgesloten. De politie beschrijft hoe hij zichzelf op zijn datsja buiten de stad heeft opgehangen met het touw van een hangmat. ‘Er is niet eens een afschreidsbrief gevonden’, legt zijn collega Zmitser Bandarenka een Russisch persbureau uit. ‘Er waren geen problemen op zijn werk, hij heeft een geweldige vrouw, twee zoontjes, zijn beide ouders en een broer. Het kan gewoon niet’. Bebenin stond al ruim tien jaar aan het hoofd van Charter ‘97, een onafhankelijke nieuwssite en een van de belangrijkste communicatiekanalen van de Wit-Russische oppositie. Andere vrienden bevestigen dat ze eerder eerder die dag nog een SMS’je van hem hebben ontvangen met een uitnodiging om naar de bioscoop te gaan. De politie spreekt andere doodsoorzaken tegen. Volgens woordvoerder Alexander Daniltsjenko werd er naast de strop een omgetrapte stoel gevonden en lagen er lege flessen sterke drank in de buurt.

Veel analisten, politici en mensenrechtenorganisaties noemen Wit-Rusland de ‘laaste dictatuur in Europa’. Het land staat sinds 1994 al onder leiding van president Aleksandr Loekasjenko. Verkiezingen worden gefraudeerd, de oppositie de kop ingedrukt en vrije media aan banden gelegd. De afgelopen jaren zijn meerdere politici, zakenlieden en journalisten onder verdachte omstandigheden om het leven gekomen. Bebenin is in 1997 een tijd ontvoerd geweest doro de geheime dienst en werd twee jaar later door gemaskerde mannen met honkbalknuppels bewerkt. Een exacte datum is er nog niet, maar voor februari volgend jaar moeten er in Wit-Rusland presidentsverkiezingen gehouden worden. De autoriteiten voerden de druk op. Vorige winter werden verschillende oppositieleiders opgepakt en geblinddoekt afgevoerd naar een excecutieplaats, waar ze als ‘laaste waarschuwing’ genade kregen. Alle media in het land moesten zich de afgelopen maanden registreren.

Volgens de meeste analisten kunnen de Wit-Russische autoriteiten zich zoveel repressie veroorloven omdat president Loekasjenko altijd de steun van Rusland heeft. Maar de afgelopen maanden botert het niet tussen de twee buurlanden. Wit-Rusland dreigde de Russische gastoevoer naar Europa te onderbreken en er zijn allerlei problemen op douane-gebied. In beide landen doen de staatszenders hun best de ander zwart te maken. De belangrijkste oppositiekandidaat voor de komende verkiezingen, Andrej Sannikov, laat weten geschokt te zijn. ‘Oleg is mijn vriend, we werkten nauw samen en hij is een betrouwbaar persoon. We hadden veel plannen en we zagen elkaar bijna iedere dag’. De redactie van Charter97.org wijst tegenstrijdige feiten. ‘Volgens de politie is hij op 3 augustus in de middag om het leven gekomen, de akte die de nabestaanden in handen kregen heeft een andere datum’. Op de website stromen honderden reacties binnen. ‘We zullen je nooit vergeten’, schrijven lezers. En nog vaker: ‘We zullen je werk doorzetten’.