Zondag gaat het kleine Centraal-Aziatische Kirgizië naar de stembus. Nu interim-president Roza Otoenbajeva op moet stappen moeten de 2,8 miljoen kiesgerechtigden een keuze maken tussen de politieke rivaliteit van de bergen en de steppe.

Voor het eerst in de geschiedenis van Kirgizië staat de uitslag van de presidentsverkiezingen niet van te voren vast. Het land is de uitzondering tussen de dictatoriale regimes in de voormalige Sovjetstaten in Centraal-Azië, ingesloten tussen grootmachten Rusland en China. Maar liefst 86 kandidaten schreven zich in, 19 staan er aanstaande zondag op de kieslijsten. En de spanning is om te snijden, de Kirgizische mensenrechtenraad liet deze week een verklaring uitgaan waarin het waarschuwt voor ‘groepen breedgeschouderde mannen’ die in verschillende zuidelijke steden van deur tot deur gaan om stemmers te intimideren. In de zomer van 2010 kwam het plots tot conflict in de zuidelijke regio’s. Na een aantal incidenten greep het Kirgizische leger in en ontstond er een bloederige strijd waarbij naar schatting 500 mensen om het leven kwamen en vele duizenden op de vlucht sloegen. Interim-president Roza Otoenbajeva, een stille diplomate die laveert tussen Moskou en Washington, heeft het afgelopen jaar alles gedaan om de precaire vrede in het verscheurde land te bewaren, maar moet nu de macht uit handen geven.

Geïnspireerd door de revoluties in Georgië en Oekraïne waarin de jongere generaties afrekenden met de Sovjetmachthebbers greep voormalig premier Koermanbek Bakijev tijdens de ‘Tulpenrevolutie’ van 2005 de macht. Vorig jaar moest hij vluchtten nadat een woedende menigte hem uit zijn kantoor joeg. Er loopt een breuklijn door de kleine voormalige Sovjetstaat ingesloten tussen China en Kazachstan. In het seculiere, pro-Russische en bergachtige noorden wonen vooral etnische Kirgiezen, in het islamitische zuiden van het land, ingesloten tussen woestijn en steppe, zijn vooral etnische Oezbeken. De noordelijke hoofdstad Bisjkek heeft de administratieve macht, maar in het zuiden controleren de Oezbeken de handel. De spanningen kwamen afgelopen zomer tot een dieptepunt. De reputatie van de veiligheidsdiensten en het leger is besmet, duizenden familie’s kunnen nog altijd nergens wonen en er heerst vooral in het zuiden nog altijd een diep wantrouwen tussen de twee bevolkingsgroepen. Alle kandidaten beloven de nationale eenheid te zullen herstellen, en een van de kandidaten wil zelfs het noemen van ‘noorden’ of ‘zuiden’ als verraad strafbaar stellen.

Kirgizië is het enige land ter wereld dat zowel een Amerikaanse als een Russische luchtmachtbasis heeft. Voor de Amerikanen is de basis van cruciaal belang bij voor de bevoorrading in Afghanistan. De verwachting is dat de verkiezingen zondag, waarbij 19 kandidaten meedoen, geen duidelijke winnaar met meer dan de helft van de stemmen naar voren zal brengen, waardoor er een aantal weken later nog een tweede ronde zal plaatsvinden. De belangrijkste kanshebbers zijn allemaal medestanders van oud-president Bakijev. De 55 jarige ex-premier Almazbek Atambajev, een pro-Russische sociaal-democraat, gooit de hoogste ogen. Hij zorgde het afgelopen jaar voor een economische groei van 7 procent en liet hogere salarissen betalen. Atambajev moet het opnemen tegen twee politici uit het zuiden, de 44-jarige nationalist Kamtsjibek Tasjijev, en voormalig parlementsvoorzitter Adachan Madoemarov.

Nederland en andere NAVO-landen onderscheppen met regelmaat Russische bommenwerpers. President Vladimir Poetin liet de intercontinentale vluchten in 2007 hervatten en de oude symbolen uit de Koude Oorlog laten zien dat het menens is.

De Toepolev Tu-95 is ’s werelds snelste propellervliegtuig. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog liet Sovjetleider Jozef Stalin atoombommenwerpers bouwen die naar de Verenigde Staten konden vliegen, en weer terug. Met vier contraroterende turboprop-propellers zijn de vliegtuigen, die al sinds 1952 in verschillende versies in dienst zijn van de Russische luchtmacht, ook de luidste vliegtuigen ter wereld. De toestellen maken zoveel herrie dat de NAVO ze als ‘bears’, brullende beren, liet coderen. De Sovjet-Unie liet er honderden bouwen en het vliegtuig was tijdens de Koude Oorlog een van de belangrijkste symbolen van de Sovjetmacht.

Nadat de toestellen al vijftien jaar niet buiten de landsgrenzen waren gesignaleerd kondigde toenmalig president Vladimir Poetin in 2007 aan dat de Bears hun patrouilles zouden hervatten, iets wat op de Russische televisie breed werd uitgemeten. De boodschap is duidelijk, in 1992 werden de vluchten gestaakt omdat de brandstof te duur was, nu moeten ze de militaire slagkracht en machtsvertoon van het Rusland onder Poetin laten zien. De toestellen worden regelmatig onderschept, niet alleen door Nederland, maar ook door de Deense, Britse, Amerikaanse en Canadese straaljagers. Het Russische ministerie van Defensie laat in een verklaring weten dat de vluchten in ’strikte overeenstemming met internationale regelgeving’ plaatshebben, en leggen keer op keer uit verbaasd te zijn over de commotie bij het ‘gebruik van het internationale luchtruim’.

Tijd om te vertrekken. Het is de naam van een populaire groep op het blognetwerk LiveJournal. Een teken aan de wand, zoals ook de Economist noteerde. De afgelopen jaren heb ik tientallen Russische vrienden zien vertrekken. En nu duidelijk is dat Poetin aan de macht blijft gaat er de komende jaren niet veel veranderen.

De cijfers zijn onduidelijk en spreken elkaar tegen, maar de tendens is duidelijk. Migranten zijn in de 21e eeuw niet langer mensen die hun koffers pakken en nooit meer terugkeren, ze vliegen heen en weer en wonen niet op een plaats, of in een land. Dit aardig en bijzonder grof liedje over een varkentje haalde de montage helaas niet. Het varkentje staat voor de ‘oude golf’, hij verkoopt zijn oude traktor voor een vermogen en trekt een mooi wit overhemd aan. ‘Hier ben ik een zwijn, daar een varkentje’.

Het Russische leger sluit geen contracten meer met Izjmasj, het bedrijf dat al ruim 200 jaar wapens levert en over de hele wereld bekend is vanwege de productie van de kalasjnikov. Het Russische leger wil moderniseren, maar de industrie blijft achter.

,,Michail Kalasjnikov wordt binnenkort 92 jaar. We willen hem niet het slechte nieuws overbrengen, dat zou hem wel eens fataal kunnen worden”, laat een familielid weten. Het nieuws dat het Russische leger niet langer kalasjnikovs wil kopen komt vooral hard aan in Izjevsk, de stad op ruim 900 kilometer ten oosten van Moskou waar al ruim 200 jaar wapens worden gemaakt. Het Russische leger liet deze week weten dat het geen contracten sluit met kalasjnikov-producent Izjmasj tot het bedrijf met een nieuw ontwerp van het aanvalsgeweer komt. Het Russische leger gebruikt nu de AK-74 als standaardwapen. ‘De wapendepots liggen er vol me, en wanneer je er goed voor zorgt kunnen ze zeker zo’n 15 tot 20 jaar mee’, legt legerexpert Igor Korotsjenko uit. ‘In Izjevsk moeten ze hard op zoek naar nieuwe markten’.

Luitenant-Generaal Michail Kalasjnikov hoorde in een ziekenhuis waar hij tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verpleegd soldaten klagen over hun wapens. Nadat hij een aantal ontwerpen instuurde werd hij in 1942 te werk gesteld bij een machinegeweerfabrikant, en vijf jaar later ontwierp hij de AK-47, een simpel machinegeweer met slechts acht bewegende onderdelen. Het Sovjetwapen werd in korte tijd razend-populair onder revolutionairen en legerleiders over de hele aarde. Mozambique nam de kalasjnikov op in de officiële vlag, de Sovjet-Unie maakte fortuin met de export en het wapen werd een symbool van verzet tegen het westen. Naar schatting zijn er tot op de dag van vandaag zo’n 100 miljoen kalasjnikovs en kopieën in omloop. Ieder jaar komen naar schatting nog zo’n 250.000 mensen om het leven door de wapens. Kalasjnikov zelf slaapt er niet minder om. ,,Ik wilde een geweer maken dat ons vaderland zou beschermen”, liet hij bij zijn 90-jarige jubileum weten. President Dimitri Medvedev speldde hem de hoogste Russische onderscheiding op. ,,Het is jammer dat mijn vinding ook door terroristen gebruikt wordt, maar het is geen verrassing dat iedereen het simpelste geweer zoekt”. Behalve aan wapenlicencies verdient de familie van de ontwerper ook aan de verkoop van t-shirts, speelgoedmodellen en wodkaflessen in de vorm van een kalasjnikov.

Het Russische leger wil moderniseren, maar de industrie loopt achter. Eerder dit jaar liet de Minister van Defensie, Anatoli Serdjoekov, al weten dat de Russische T-90 tanks niet voldoen aan moderne standaarden. Voor de prijs van een T-90 zouden er drie Duitse Leopardtanks gekocht kunnen worden. Nationalisten willen dat het Russische leger alleen materiaal van Russische bodem koopt, maar deze zomer sloot Rusland een miljardendeal met Frankrijk voor de aankoop van een aantal luchtdekschepen. De financiën van het leger is een heet hangijzer in Rusland. De alom geprezen minister van Financiën Aleksej Koedrin diende deze week zijn ontslag in na een conflict met president Dimitri Medvedev over de enorme uitgaven voor defensie komend jaar. In Izjevsk probeert fabrikant Izjmasj hoopt volgend jaar met een nieuw model kalasjnikov te komen. ,,We hebben de prototypes al, we hopen dat het Russische leger ze mooi zal vinden. Tot die tijd blijven we jachtgeweren maken”, zegt een bron.

Treurig maar waar, het fietspad uit de reportage is deels alweer verdwenen.

De invloedrijke minister voor Noodsituaties, Sergej Sjojgoe, legt voor het eerst de vinger op de zere plek. De catastrofale staat van de Russische luchtvaart is volgens hem vooral een mentaliteitsprobleem. Alleen strenge standaarden en een ijzeren discipline kunnen het land vooruit helpen.

,,Waarom zegt niemand: ‘Kerel, je bent zo dronken als een varken?’ Waarom mept in Rusland de gezagvoerder, de tweede piloot of zelfs een stewardess zo’n piloot niet met een koekepan op z’n harses? Dat is het probleem, niet de achterstallige techniek, de politieke partijen of de overheid”. De minister voor Noodsituaties, Sergej Sjojgoe (56), spreekt duidelijke taal. In de wandelgangen van het congres van Verenigd Rusland, de partij waarvan hij mede-oprichter is en het platform waar Vladimir Poetin afgelopen weekend aankondigde dat hij volgend jaar terug zal keren als president liet Sjojgoe tegenover de Russische pers weten wat de stand van zaken is in de burgerluchtvaart. ,,Ik heb wel eens gezien hoe ergens in het hoge noorden een vliegtuig probeerde te landen en een helikopter op hetzelfde moment opsteeg. En wat doen ze in de controletoren? Ze zitten maar wat, drinken thee en kijken voor zich uit. Wat denk je dat het resultaat is? Die jongens in de helikopter zijn hun benen verloren”. Hij is de eerste minister die openlijk zegt dat regelmatige vliegtuigcrashes eerder een mentaliteitsprobleem zijn. ,,We moeten zorgen voor een andere moraal, anders komen we steeds verder in een situatie waarin iedereen denkt: ‘Ach, het is niet mijn probleem en ze zoeken het maar uit”.

Uit een vorige week vrijgegeven rapport blijkt dat de crash met de Toepolev-134 in Petrozavodsk afgelopen juni te wijten is aan de navigator die ‘licht onder invloed’ was. Begin deze maand kwam bij het Russische Jaroslavl een heel ijshockeyteam om het leven nadat een Yak-42 een antenne raakte en neerstortte. President Dimitri Medvedev kondigde een grondige herziening van alle luchtvaartmaatschappijen aan en overweegt de vergunningen van oude Sovjettoestellen in te trekken en overheidskredieten te verstrekken voor de aankoop van westerse vliegtuigen. ,,De waarde van een mensenleven is belangrijker dan het ondersteunen van een industrie”, liet de president weten. Rusland maakt in samenwerking met een aantal Europese partners korte- en
middellange afstandstoestellen, maar de vraag is vele malen groter dan het aanbod. De meeste Yaks en Toepolevs vliegen nog gewoon, al trok de overheid maandagmorgen de licenties van drie kleine maatschappijen in en zette het drie andere bedrijven op non-actief.

,,Ik werk al meer dan twintig jaar bij de reddingsdiensten, de crash bij Jaroslavl was voor mij het 67e ongeluk. Later zegt iedereen altijd dat de crew geen blaam treft, of dat de piloot zo’n goeie kerel was. Wie heeft er dan de schuld?” vroeg Sjojgoe. ,,Neem maar van mij aan, het komt er vooral door dat het bij de luchtvaartmaatschappijen een ontzettende puinhoop is”. De lakse houding ten opzichte van veiligheid, corruptie, oude toestellen en een gebrekkige infrastructuur maken Rusland qua vliegveiligheid een van de meest gevaarlijke landen ter wereld. Experts waarschuwen dat er geen simpele remedie is om de situatie in de luchtvaart op te lossen. Grote, betrouwbare maatschappijen als Aeroflot of Transaero vliegen niet naar de afgelegen gebieden in het enorme land, en het intrekken van vergunningen voor kleine maatschappijen betekent in sommige regio’s van de buitenwereld worden afgesloten. Volgens Sjojgoe is er echter maar één oplossing. ,,We hebben nieuwe, strenge standaarden nodig en een ijzeren discipline. Anders lossen we dit nooit op”.

Na muiterij binnen de partij breekt miljardair Michail Prochorov met Pravoje Delo, de enige Russische oppositiegroepering die het op kan nemen tegen de regeringspartij Verenigd Rusland van Vladimir Poetin. De verkiezingskoorts loopt op en het Kremlin haalt de trukendoos open.

Michail Prochorov mag saai voorkomen, in zijn vrije tijd spring hij over, langs en dwars door golven

,,Breek met deze partij, ze zijn gekocht door het Kremlin”, zei oppositieleider Michail Prochorov donderdagmorgen tegen zijn medestanders. Terwijl de afgevaardigden van zijn partij hem tijdens een vergadering wegstemden, riep Prochorov op tot het het ontslag van Vladislav Soerkov, de belangrijkse ideoloog in het Kremlin die vaak gezien wordt als politiek sleutelfiguur. ,,Ik wil niets met de partij te maken hebben zolang die onder controle van poppenspeler Soerkov staat”, liet Prochorov even later weten op Twitter. ,,Er is in ons land één persoon die het hele politieke systeem in handen heeft, en dat is Soerkov. Pas als hij verdwijnt kan er in dit land echte politiek bedreven worden”. Hij beloofde niet uit de politiek te verdwijnen en suggereerde een nieuwe partij op te zetten. Daarmee komt er een einde aan dagen van speculatie over de enige Russische oppositiepartij met slagkracht. Woensdag kandideerde zich verschillende partijfiguren als voorzitter na geruchten dat Prochorov niet langer de steun van het Kremlin zou hebben. Tijdens een haastig ingelaste persconferentie liet Prochorov woensdagavond het partijbestuur ontslaan, een halve dag later stapt hij zelf op.

De boomlange en omstreden multimiljardair Prochorov nam drie maanden geleden het bestuur van de oppositiepartij over, volgens de meeste analisten met instemming van het Kremlin. In een cynisch politiek steekspel laat de macht een aantal oppositiepartijen bestaan maar trekt het Kremlin achter de schermen ook daar aan de touwtjes. Prochorov trok in zijn campagne hard van leer tegen de corruptie, stelde voor het aantal ambtenaren in Rusland te halveren en noemde het huidige politieke systeem een ‘parodie op de Sovjet-Unie’. Vorige week bestormde gemaskerde politieagenten een bank die onder controle van Prochorov staat. De autoriteiten ontkennen dat het het een politieke aanleiding heeft, maar de meeste analisten denken dat het Kremlin hiermee een signaal wilde afgeven. Michail Prochorov is de op twee na rijkste man in Rusland. Hij bezit een waslijst aan investeringsfondsen en bedrijven, is samen met rapper Jay-Z eigenaar van de Amerikaanse basketbalploeg de New-Jersey Nets en probeert in Rusland elektrische auto’s te verkopen.

Het politieke debat in Rusland zit in een impasse zolang noch premier Vladimir Poetin noch zijn protégé Dimitri Medvedev openlijk een keuze maken over wie er zich bij de presidentsverkiezingen begin volgend jaar kandidaat zal stellen. Terwijl de invloed van regeringspartij Verenigd Rusland langzaam afbrokkelt laat het Kremlin geen centimeter speling toe. Oppositiepartijen worden niet geregistreerd en in andere bewegingen orkestreert de macht conflicten en muiterij. Spindoktoren werken in de aanloop naar de parlementsverkiezingen in december overuren.

De oligarch Prochorov krijgt steun uit onverwachte hoek. Alla Poegatsjova, Ruslands bekendste zangeres, liet vorige week in een opwelling weten Prochorov te steunen. Donderdagmorgen zei ze tegenover de toegestroomde pers dat ‘iemand, en niet zomaar iemand, maar Vladislav Soerkov, helemaal gek is geworden’. Hij zei niet te verwachten nog aan de parlementsverkiezingen mee te kunnen doen, maar beloofde door te zetten. ,,Ik doe een oproep aan iedereen die verschillig is in dit land, iedereen die hier wil wonen en iedereen die dit land wil laten ontwikkelen. Ik denk dat we een nieuwe politiek beweging moeten beginnen en dan zullen we winnen in eerlijke en vrije verkiezingen”.

Het zijn plannen die nu al ‘historisch’ worden genoemd. Tijdens de viering van de 864e verjaardag van de stad Moskou liet de Russische president Dimitri Medvedev weten dat er ongekende veranderingen voor de hoofdstad op stapel staan. De macht gaat verhuizen en Moskou moet twee keer groter worden.

,,We zijn al begonnen de nieuwe initiatieven te implementeren. Moskou moet een comfortabele en competitieve metropolis worden”, zei Medvedev afgelopen zondag. Een aantal regio’s ten zuidwesten van de stad worden bij het federale stadsdeel Moskou gevoegd, een pennenstreek waarmee Moskou 2,4 keer meer oppervlakte krijgt en in een klap op de 7e plaats van de ranglijst van grootste wereldsteden komt te staan. De timing van de speech was bijzonder, onder burgemeester Loezjkov was de jaarlijkse stadsdag vol concerten en vuurwerk vooral een Moskouse aangelegenheid, dit jaar verplaatste het feest zich naar het Rode Plein en lieten vooral landelijke politici van zich horen. Medvedev liet Loezjkov vorig jaar vervangen voor Sergej Sobjanin, een Siberische ex-gouverneur die in juni al instemde met de uitbreiding van de stad en het voorstel zonder enige vorm van inspraak door de gemeenteraad loodste.

Moskou mag ruim twee keer groter worden, er komen volgens de officiële cijfers slechts een kwart miljoen inwoners bij. Het zuidwesten van Moskou is onderontwikkeld, en er wonen in vergelijking met andere delen van de regio maar weinig mensen. Sommige dorpen zijn verlaten, in anderen is geen gas of heet water. Volgens vice-burgemeester Marat Choesnoellin is dat juist de reden voor de ontwikkeling van het gebied. ,,Om een moderne stad te bouwen vol met ministeries en een groot zakencentrum heb je vrijstaand land nodig”. Een groot deel van de bouwwerkzaamheden moet betaald worden door de verkoop van de centraal gelegen kantoorgebouwen en overheidsinstanties, een regeling waarbij het Kremlin volgens analisten overschotten in het budget krijgt. Protest tegen de plannen is er nauwelijks, sommige bewoners zijn bang voor een lage prijs uitgekocht te zullen worden, maar de meeste mensen buiten de Moskouse stadsgrenzen willen maar wat graag deel uit maken van de hoofdstad, waar het pensioen drie maal hoger is dan in de regio’s. Het plan moet ook het fileprobleem in de stad oplossen. Wanneer de tienduizenden ambtenaren, overheidsfunctionarissen en hoogwaardigheidsbekleders buiten de stadsgrenzen rijden krijgt het chaotische verkeer in de stad meer bewegingsvrijheid.

De hervorming zal waarschijnlijk niet zonder slag of stoot verlopen. Het Kremlin kreeg twee jaar geleden aan de stok met milieuactivisten die de aanslag van een snelweg door een bos bij een voorstad van Moskou aanvochten. De tientallen protestbijeenkomsten hebben de bouw een tijd stilgelegd, en de activisten beloven ook voor het zuidwesten van de stad in actie te komen. De plannen zijn volgens de meest optimistische scenario’s over twintig jaar pas realiteit. In een verhit debat op de Russische radio liet Denis Sokolov van een groot makelaarsagentschap weten dat het ‘oude’ Moskou ademruimte nodig heeft. ,,De verdubbeling is eigenlijk alleen maar natuurlijk, er is nu geen ruimte voor nieuwe stadsdelen of zakencentra, en Moskou heeft snel meer ruimte nodig”. Bovendien is dat proces al jaren aan de gang. ,,Moskou kent de laatste jaren steeds meer forenzen die iedere dag vanuit de regio’s naar het centrum gaan en weer terug, eigenlijk zijn op die manier de stadsgrenzen al langer geleden verschoven”.

President Dimitri Medvedev probeert op allerlei manieren zijn landgenoten minder te laten drinken. Zo is de wodka duurder geworden en mag het in de late uurtjes niet meer niet meer over de toonbank. Waar zijn voorgangers sneuvelden lijkt de stategie van Medvedev te werken.

,,Het mag hoor, jullie hoeven niet langer te wachten”, roept de beveiliger. Klokslag acht uur ’s ochtends gaat in de kleine supermarkt ‘Sedmoj Kontinent’ het lint voor de flessen wodka weg en mag de sterke drank weer verkocht worden. Twee gehavende alcoholisten kopen tevreden een fles, maar verder is het rustig in de winkel. Buurtbewoners kopen yoghurt, versgebakken croissantjes of een krant. Dat is ’s avonds wel anders, de kleine winkel in het centrum van Moskou ligt in een populair uitgaansgebied en vanaf een uur of tien ’s avonds stromen groepen jongeren naar binnen, het is niet ongewoon dat de drankvoorraad van de winkel in de loop van de nacht al is uitgeput. Maar sinds een paar weken mag er op last van de autoriteiten na 11 uur ’s avonds geen drank met meer dan vijf procent alcohol worden verkocht. Wodka, whisky, wijn en zelfs champagne gaat achter het lint en de beveiligers kijken streng op de alcoholpercentages van de verschillende bieren. Flesjes Heineken mogen wel, mixdrankjes of geïmporteerde Belgische bieren gaan niet langs de kassa.

Het zijn de maatregelen van president Dimitri Medvedev, die bij zijn aantreden in 2008 al aankondigde iets aan de alcoholverslaving van de Russen te willen doen. Ruim drie jaar later is er een minimumprijs voor wodka (tenminste 89 roebel, zo’n twee euro, per halve liter), staat bier niet langer als frisdrank maar als alcohol in de boeken en mag er in de meeste delen van Rusland in de kleine uurtjes geen sterke drank meer verkocht worden. In een serie wetsvoorstellen die deze maand door de Doema zijn goedgekeurt gaat ook de reclame voor alcohol aan banden, zal er strenger worden gecontroleerd op openbaar dronkenschap en mag er vanaf 2013 ’s avonds zelfs geen bier meer worden verkocht. En de maatregelen lijken te werken. Het Ministerie van Volksgezondheid liet vorige week weten dat de jaarlijkse gemiddelde alcoholconsumptie in Rusland van 18 naar 15 liter is gezakt. De daling komt vooral uit de grote steden, op het platteland drinken de Russen nog evenveel als voorheen. De cijfers zijn volgens de Wereldgezondheidsorganisatie nog altijd het dubbele van de limiet. Al eeuwen proberen Russische leiders de bevolking zonder succes van de drank te krijgen. Tsaren die de wodka lieten rantsoeneren konden opstanden verwachten, en zelfs onder Gorbatsjov zijn de droogleggingsmaatregelen teruggedraaid nadat duizenden Russen om het leven kwamen door slechte zelfgestookte alcohol.

De maatregelen van Medvedev lijken te werken, al zijn er altijd slimme Russen te vinden. De kleine witte auto’tjes van ‘Agent 0.5′ rijden ’s nachts steeds vaker over de Moskouse straten. Op internet, per telefoon of zelfs per sms kan er bij het bedrijf 24 uur per dag een selectie aan sterke drank worden bestelt, die binnen een half uur bezorgd wordt. Volgens de telefoniste van het bedrijf houden ze zich precies aan de regels. ,,Sterke drank mag ’s avonds laat niet langer in supermarkten verkocht worden, en wij zijn dan ook geen supermarkt. We bezorgen alleen maar”. Op de bon blijkt hoe het werkt, de Ierse fles whisky is aangeslagen in en restaurant als ‘14 glazen whisky’ voor tafel 3, met een flinke fooi voor de bezorging.

De Moskouse burgemeester Sergej Sobjanin laat alle asfalttrottoirs in het centrum van de stad vervangen door stoeptegels van baksteen. Het project is een groot schandaal geworden, vooral omdat de vrouw van de burgemeester een steenfabriek zou bezitten. De stad is een puinhoop, meisjes op pumps klagen en de bakstenen zijn nu al op.

,,En denk eens aan al onze mooie meisjes, die breken hun enkels nog op die mooie hakken! Nee, van die tegeltjes moet ik niets hebben. En ze leggen ze ook nog eens slecht neer”. Aleksej Roedakov van een regionale tak van oppositiepartij LDPR loopt met een een groep partijgenoten moeizaam over de stoep van Strasnoj boulevard in het centrum van Moskou. Overal in de stad liggen de stoepen overhoop, ouderen lopen moeizaam over de weg, moeders tillen hun kinderwagens over de werkzaamheden heen en de miljoenen vrouwen in de stad die hoge hakken dragen lopen onwennig over de hobbelige bestrating. Afgelopen mei werden plots de stoepen in het centrum van de stad opgebroken. De asfalttrottoirs moeten vervangen worden door stoeptegels van baksteen. Sergej Sobjanin, de burgemeester die vorig jaar door president Dimitri Medvedev werd aangewezen, wilde de enorme klus in de zomermaanden klaren. De stoeptegels zijn niet alleen mooier, het materiaal is ook nog eens veel duurzamer, weet het gemeentehuis. Volgens rapporten gaat asfalt in de hoofdstad gemiddeld maar zeven jaar mee, terwijl bakstenen beter bestand zijn tegen extreme temperaturen en de komende twintig jaar niet vervangen hoeven worden.

Eerder liet Sobjanin in het Siberische Tjoemen, waar hij gouverneur was, ook het asfalt vervangen. Volgens sommigen omdat Irina Sobjanina, de vrouw van de burgemeester, destijds de fabriek in handen zou hebben gehad die de stoeptegels aanleverde. De aanbesteding in Moskou werd achter gesloten deuren doorgevoerd, en het stadhuis moet alle zeilen bijzetten om de reputatie van de burgemeester te redden. Zo liet Sobjanin in april al weten dat hij ‘beter is in ballet dan zijn vrouw in het zakenleven’ en herhaalde hij tegenover zakenkrant Vedomosti afgelopen week nog eens dat zijn echtgenote geen bakstenenfabriek zou kunnen bezitten omdat ze kleuterjuf is.

Volgens een peiling van een grote Russische carrièresite is slechts eenderde van de Moskovieten positief over de bakstenen. De werken lopen enorme vertraging op door een tekort aan materiaal, bakstenenfabrieken in heel Rusland draaien overuren. In sommige wijken hebben de stratenmakers uit wanhoop maar bakstenenmotiefjes in beton gegoten. In andere delen van de stad is de aanleg zo slecht gedaan dat ze de afgelopen weken alweer herstraat moesten worden. De eerste fase van het project omhelst 1,1 miljoen vierkante meter aan trottoirs en kost ruim 66 miljoen euro. Omdat binnenkort de scholen weer beginnen wordt het werk na 25 augustus stilgelegd. Over drie jaar moet er ruim 4 miljoen vierkante meter asfalttrottoir in Moskou vervangen zijn. De Armeense gastarbeiders die de tegels aan de Strasnoj-boulevard leggen halen hun schouders op. ,,We doen ons best”, zegt een van hen. ,,Als je er een paar keer flink op klopt met een rubberen hamer ligen die tegels de komende jaren wel goed”.