Minister: ‘Russische luchtvaart is een puinhoop’

De invloedrijke minister voor Noodsituaties, Sergej Sjojgoe, legt voor het eerst de vinger op de zere plek. De catastrofale staat van de Russische luchtvaart is volgens hem vooral een mentaliteitsprobleem. Alleen strenge standaarden en een ijzeren discipline kunnen het land vooruit helpen.

,,Waarom zegt niemand: ‘Kerel, je bent zo dronken als een varken?’ Waarom mept in Rusland de gezagvoerder, de tweede piloot of zelfs een stewardess zo’n piloot niet met een koekepan op z’n harses? Dat is het probleem, niet de achterstallige techniek, de politieke partijen of de overheid”. De minister voor Noodsituaties, Sergej Sjojgoe (56), spreekt duidelijke taal. In de wandelgangen van het congres van Verenigd Rusland, de partij waarvan hij mede-oprichter is en het platform waar Vladimir Poetin afgelopen weekend aankondigde dat hij volgend jaar terug zal keren als president liet Sjojgoe tegenover de Russische pers weten wat de stand van zaken is in de burgerluchtvaart. ,,Ik heb wel eens gezien hoe ergens in het hoge noorden een vliegtuig probeerde te landen en een helikopter op hetzelfde moment opsteeg. En wat doen ze in de controletoren? Ze zitten maar wat, drinken thee en kijken voor zich uit. Wat denk je dat het resultaat is? Die jongens in de helikopter zijn hun benen verloren”. Hij is de eerste minister die openlijk zegt dat regelmatige vliegtuigcrashes eerder een mentaliteitsprobleem zijn. ,,We moeten zorgen voor een andere moraal, anders komen we steeds verder in een situatie waarin iedereen denkt: ‘Ach, het is niet mijn probleem en ze zoeken het maar uit”.

Uit een vorige week vrijgegeven rapport blijkt dat de crash met de Toepolev-134 in Petrozavodsk afgelopen juni te wijten is aan de navigator die ‘licht onder invloed’ was. Begin deze maand kwam bij het Russische Jaroslavl een heel ijshockeyteam om het leven nadat een Yak-42 een antenne raakte en neerstortte. President Dimitri Medvedev kondigde een grondige herziening van alle luchtvaartmaatschappijen aan en overweegt de vergunningen van oude Sovjettoestellen in te trekken en overheidskredieten te verstrekken voor de aankoop van westerse vliegtuigen. ,,De waarde van een mensenleven is belangrijker dan het ondersteunen van een industrie”, liet de president weten. Rusland maakt in samenwerking met een aantal Europese partners korte- en
middellange afstandstoestellen, maar de vraag is vele malen groter dan het aanbod. De meeste Yaks en Toepolevs vliegen nog gewoon, al trok de overheid maandagmorgen de licenties van drie kleine maatschappijen in en zette het drie andere bedrijven op non-actief.

,,Ik werk al meer dan twintig jaar bij de reddingsdiensten, de crash bij Jaroslavl was voor mij het 67e ongeluk. Later zegt iedereen altijd dat de crew geen blaam treft, of dat de piloot zo’n goeie kerel was. Wie heeft er dan de schuld?” vroeg Sjojgoe. ,,Neem maar van mij aan, het komt er vooral door dat het bij de luchtvaartmaatschappijen een ontzettende puinhoop is”. De lakse houding ten opzichte van veiligheid, corruptie, oude toestellen en een gebrekkige infrastructuur maken Rusland qua vliegveiligheid een van de meest gevaarlijke landen ter wereld. Experts waarschuwen dat er geen simpele remedie is om de situatie in de luchtvaart op te lossen. Grote, betrouwbare maatschappijen als Aeroflot of Transaero vliegen niet naar de afgelegen gebieden in het enorme land, en het intrekken van vergunningen voor kleine maatschappijen betekent in sommige regio’s van de buitenwereld worden afgesloten. Volgens Sjojgoe is er echter maar één oplossing. ,,We hebben nieuwe, strenge standaarden nodig en een ijzeren discipline. Anders lossen we dit nooit op”.

Populair IJshockeyteam komt om bij vliegtuigcrash

In Rusland is bij een vliegtuigongeluk het volledige ijshockeyteam Lokomotiv Jaroslavl omgekomen. Het toestel raakte na de start een antenne en stortte niet ver van de luchthaven neer. Twee inzittenden overleefden de crash, maar zijn in ernstige toestand. In Rusland gebeuren veel ongelukken met oude vliegtuigen en sportclubs in Russische competities hebben vaak geen andere keus.

Lokomotiv was de trots van Jaroslavl, een middelgrote stad zo’n 250 kilometer ten noordoosten van Moskou. De club had een nieuw ijsstadion, won in 1997, 2002 en 2003 de Russische competitie stond vorig seizoen op de derde plaats in de Continentale Hockeyleague, de internationale competitie tussen Rusland, Wit-Rusland, Kazachstan, Letland en Slowakije. Het team was van Yaroslavl op weg naar de Wit-Russische hoofdstad Minsk voor de openingswedstrijd van de competitie. Volgens ooggetuigen had het vliegtuig na de start moeite op met klimmen en stortte het niet ver van het vliegveld neer. Er zaten waarschijnlijk 45 mensen aan boord van het toestel, een Yak-42 uit 1993. Twee personen, waaronder aanvaller Aleksander Galimov, hebben de crash overleefd maar bevinden zich in kritieke toestand. Behalve de Russische spelers van het team kwamen ook drie Tsjechische spelers, een Wit-Russische en een Letse verdediger, de Zweedse keeper en de Canadese coach Brad McCrimmon om het leven.

In het centrum van Jaroslav verzamelden zich in de loop van de avond duizenden fans om bloemen te leggen. Ze zongen clubliederen en zwaaiden met vlaggen en shawls. Sergej Vachroekov, de gouverneur van de regio, werd uitgefloten. Hij beloofde dat het Lokomotiv-team opnieuw zou worden opgebouwd, iets wat de fans niet vonden getuigen van respect. Jaroslavl zou de komende dagen in het middelpunt van de belangstelling staan vanwege een jaarlijkse internationale overheidsconferentie. Een woordvoerder van president Dimitri Medvedev liet weten dat het programma zal worden aangepast.

Vanwege de enorme afstanden in het land hebben veel Russische clubs geen andere keus dan het charteren van oudere types vliegtuigen. Westerse toestellen zijn net als lijnvluchten weinig beschikbaar, en vele malen duurder. In competitietijd vliegen voetbalclubs, ijshockeyteams en allerlei andere professionele sportverenigingen enorme afstanden. Volgens experts is de Yak-42 een van de veiligste toestellen uit de Sovjet-tijd, al heeft Rusland een van ‘s werelds slechte beoordelingen op het gebied van luchtvaartveiligheid. Vladislav Tretjak, de voorzitter van de Russische IJshockeyfederatie, liet weten dat het nationale team niet langer in een Yak-42 zal vliegen. ‘We zoeken een ander type vliegtuig’, zei hij. In Russische media liet hij weten dat hij zijn best zal doen om het ijshockey in Jaroslavl populair te houden. ‘Dat zijn we verschuldigd aan de mensen in dat vliegtuig’.