Goud voor corruptie en uitbuiting

De cijfers duizelen. Ruim 37 miljard euro geven de Russen uit aan de Olympische Winterspelen in Sotsji. Een bedrag dat de kostenpost van de vorige Winterspelen in Vancouver, geschat op een maximaal bedrag van 1,85 miljard euro, doet verbleken. Zelfs de zomerspelen in Peking, tot nu toe de allerduurste Olympische Spelen met een geschatte kostenpost van bijna 30 miljard euro, vallen een stuk lager uit dan het totale plaatje in Sotsji. Dat blijkt uit gegevens van de overheidscommissie die daar op de uitgaven moet letten.

P1040808

Maar dan heb je ook wat. Sinds de toekenning van de Winterspelen aan Sotsji in 2007 zijn de vervallen boulevards en de roestige skiliften omgetoverd tot een wintersportlocatie van wereldklasse. Behalve de spectaculaire ijshallen en de gloednieuwe pistes moesten ook de wegen, hotels en een luchthaven vanuit het niets uit de grond gestampt worden. Een jaar voor aanvang is alles voor 85 procent klaar. In een deel van de gebouwen worden op dit moment testevenementen gehouden, kaarten worden vanaf maandag verkocht. De organisatie laat trots weten dat, wanneer het nodig zou zijn, de spelen morgen gehouden kunnen worden.

Het is een kwestie van prestige en president Vladimir Poetin was vanaf dag één persoonlijk betrokken. „Dit project staat onder permanente controle van de overheid”, liet Dimitri Tsjernisjenko, voorzitter van het Olympisch Committee deze week tegenover de Russische pers weten. „Het zijn echt de spelen van Vladimir Poetin, hij herkent de kracht er van. De winterspelen moeten de grootste katalysator worden voor positieve verandering in Rusland.”

Dat corruptie bij de enorme kosten een rol speelt, is geen geheim. Rusland staat op de 133ste plaats in de jaarlijkse ranglijst van Transparency International, in de allerlaagste regionen. „Ik denk dat zo’n 50, misschien wel 80 procent van de totale kosten vals zijn. Zo veel geld is er gestolen”, legt oppositieleider Boris Nemtsov, zelf geboren in Sotsji, deze week uit in de studio van het televisiestation RBK. „De Spelen in Sotsji zijn duurder dan alle voorgaande winterspelen bij elkaar opgeteld. Het is een grote roversbende daar, ik weet zeker dat er de komende tijd stapels aanklachten komen.”

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) kwam gisteren met een rapport waaruit blijkt dat de hoge kosten in ieder geval niet te maken hebben met het loon van de tienduizenden gastarbeiders in Sotsji. Uit het onderzoek blijkt dat de laagstbetaalde bouwvakkers – veelal afkomstig uit de voormalige Sovjetrepublieken Armenië, Kirgizië, Tadzjikistan, Oezbekistan en Oekraïne gemiddeld amper twee euro per uur ontvangen.

Eerder zorgde de aanleg van een gloednieuwe weg voor veel commotie. De 45 kilometer lange weg van Adler, waar de schaatsbanen zijn, naar de pistes van Krasnaja Poljana kost 6,7 miljard euro. De Russische editie van Esquire liet eerder berekenen dat voor hetzelfde geld de weg geasfalteerd zou kunnen worden met dikke lagen foie gras, dure cognac of versnipperde 100 dollar-biljetten.

Volgens Vitaly Moetko, de Russische minister van Sport, laat dat geld zich terugverdienen. „In de eerste plaats is het leven van de inwoners van Sotsji er stukken be­ter op geworden”, vertelt hij aan persbureau Ria Novosti uit. „Bovendien verwachten we de komende jaren een enorme toestroom van toeristen naar de regio. Wat alle infrastructuur en de stations betreft, daar blijven mensen plezier van hebben. Er zal vakantie worden gevierd in Sotsji, er zullen veel mensen gaan skiën.

Toch zijn er zorgen. Sotsji ligt op steenworp afstand van conflictgebieden als het separatistische Abchazië en niet ver van de onrustige Noord-Kaukasus, waar terroristische aanslagen aan de orde van de dag zijn. Het organisatiecomité neemt geen halve maatregelen. Tienduizenden politieagenten krijgen speciale trainingen, en zelfs de schaapherders in de bergen worden door de Russische geheime dienst FSB ingezet om de veiligheid te garanderen. Een ander punt van zorg; de sneeuw. Het kan in Sotsji te warm zijn. Om het zekere voor het onzekere te nemen heeft Sotsji 400 sneeuwkanonnen paraat staan en beschikt het over een ondergrondse sneeuwopslag.

Olympische Spelen in Sotsji ‘bijna klaar’

De Russen noemen Sotsji het grootste bouwproject in Europa en als het aan de organisatie ligt is het binnen afzienbare tijd al klaar. Met nog ruim twee en een half jaar te gaan transformeert Sotsji langzaam maar zeker tot een stad van Olympische proporties.

P1040812

De Nederlandse delegatie is onder de indruk. Vanaf de balustrade van het ijspaleis is het uitzicht fenomenaal. Het Olympisch Stadion, de curlingbaan, de ijshockeyzalen en de schaatsbanen hoeven alleen nog maar afgewerkt te worden. In de verte slaat de Zwarte Zee tegen de kade, de Russen bouwen op de plaats van het Olympisch Dorp alvast een jachthaven. Aan de horizon de besneeuwde toppen van de Kaukasus, daar moeten de skiërs en bobsleers in 2014 afdalen. Een ding is volgens de Nederlanders wel duidelijk. Geld speelt in Sotsji geen rol. In het voormalige kuuroord aan de Zwarte Zee werken volgens de officiële gegevens op dit moment zo’n 45.000 mensen aan 87 verschillende bouwprojecten. Wanneer alles op schema blijft moet het meeste werk tegen het eind van 2012 al klaar zijn. Volgend jaar moeten de eerste kampioenschappen en competitiewedstrijden al gestreden worden.

Gerard Dielessen, algemeen directeur NOC*NSF, legt uit dat hij de Olympische Spelen nog nooit zo compact heeft gezien. ,,Je loopt zomaar van het Olympisch Dorp naar de ijsbaan, alles is dichtbij. De Russen bouwen alles opnieuw en dat is eigenlijk uniek”. Terwijl op andere locaties bestaande gebouwen gebruikt worden bouwen de Russen alles nieuw. Na de Spelen worden sommige stadions afgebroken en naar naburige regio’s gebracht. Het Olympisch Stadion zal dienst doen als een van de locaties voor het WK voetbal in 2018. Ondanks de snelheid zijn er ook knooppunten. ,,Het verkeer baart zorgen”, zegt Dielessen. ,,Overal staan files, daar moet wat aan gedaan worden. Ook veiligheid is een punt, al valt daar in dit stadium nog weinig over te zeggen”. Op de officiële bouwkaarten staan de veiligheidszones met dikke zwarte lijnen uitgezet. Sotsji grenst aan Abchazië, de seperatistische Georgische deelrepubliek, en ligt maar een paar honderd kilometer van
instabiele regio’s als Ingoesjetië, Tsjetsjenië en Dagestan.

Over het totale budget van de Spelen is onduidelijkheid. Volgens de is het budget van 6,5 miljard euro niet bijzonder hoog. Maar sommige bouwprojecten zijn daarbij niet meegerekend. De weg van het Olympisch Stadion naar het bergcluster heeft volgens Russische media maar liefsts 5,6 miljard euro gekost, vooral omdat corrupte bouwbedrijven lucratief met de overheid samenwerken. De Russische versie van Esquire rekende uit dat de 48-kilometer lange weg voor het zelfde geld geasfalteerd kon worden met zes centimeter zwarte truffels, negen centimeter Louis Vuitton-tassen of een dikke laag van bijna 22 centimeter foie-gras. Gennady Beljakov, de eigenaar van een klein hotel in een voorstadje van Sotsji, heeft genoeg van de bouw en de corruptie. ‘De helft van mijn hotel staat leeg, sommige gasten lopen boos weg zonder te betalen. Veel mensen kunnen het hotel niet vinden omdat de wegen overbelast of opgebroken zijn. En als je wilt dat de gemeente je komt helpen moet je betalen”. Toch is hij nog altijd trots dat zijn stad over een paar jaar het middelpunt van de aandacht is. ,,We moeten nu door de zure appel heen, maar uiteindelijk heeft iedereen hier baat bij”.

P1040827

Conflict in de Kaukasus loopt uit de hand

Zelfs in de Russische deelrepublieken waar het voorheen rustig was zijn nu dagelijks incidenten. Het conflict escaleert, en terwijl het Russische leger bommen loslaat op skipistes ziet het Kremlin een verband met de onrust in het Midden-Oosten.

‘Je hoeft geen groot geograaf te zijn om te zien dat de incidenten in Kabardië-Balkarië en de toekomstige Olympische wintersportplaats Sotsji niet ver van elkaar verwijderd zijn’, las het hoofdredactioneel commentaar van een Russische publicatie deze week. Terwijl president Dimitri Medvedev en premier Vladimir Poetin in Sotsji aan het skiën waren werd amper 200 kilometer verderop een gloednieuwe skilift opgeblazen. Niet veel eerder kwamen in dezelfde regio drie toeristen uit Moskou om het leven nadat extremistische moslims hun personenbus onder vuur namen. Ooit was Kabardië-Balkarië het schoolvoorbeeld van de Kaukasus, duizenden toeristen komen er jaarlijks op wintersport en bezoeken de Elbroes, de hoogste piek van Europa. In de onrustige Noordelijke Kaukasus was de toeristische trekpleister relatief veilig. Nu is het toerisme op last van de autoriteiten stilgelegd. Vanaf de plek van de aanslag liet Alexander Chloponin, de presidentiële gezant voor de regio, tegen een Russisch persbureau weten dat er geen toeristen meer kunnen komen. ,,Terwijl er hier contra-terroristische operaties bezig zijn kunnen de toeristen maar beter naar huis. We kunnen niemand meer ontvangen. Reisbureau’s moeten hun klanten maar uitleggen dat het in de eerste plaats om veiligheid gaat”.

Het Kremlin liet deze week de luchtmacht uitrukken om enkele pistes aan de Elbroes te bombarderen en nam met mortiergeschut de schuilplaatsen van de terroristen onder vuur. Volgens de overheid zijn de daders van de twee aanslagen in Kabardië-Balkarië gedood maar is het werk van de veiligheidsdiensten ernstig bemoeilijkt door de zware sneeuwval in de regio. President Dimitri Medvedev gelastte eerder deze week een speciale vergadering van de anti-terrorisme commissie. Volgens hem heeft de onrust in het Midden-Oosten zijn weerslag in Rusland. ,,Het gaat bijzonder complex worden. Er komen misschien fanatiekelingen aan de macht, en dat betekent decennia van onrust en een verdere verspreiding van extremisme”. Volgens de president zitten buitenlandse mogendheden achter de onrust in het Midden-Oosten en zinspelen de terroristen op een zelfde scenario voor Rusland. ,,Hoe dan ook, zo’n scenario werkt niet”, verzekerde Medvedev.

De Russische autoriteiten maken zich ernstige zorgen om de veiligheid in de aanloop naar de Olympische Spelen. Afgelopen dinsdag werd in paniek de luchthaven van Sotsji ontruimd nadat de chauffeur van een geparkeerde vrachtwagen een tijd lang spoorloos was. De spanning is groot. Uit vrijdag vrijgegeven documenten blijkt sinds het begin van het jaar de politie in de buurt van Sotsji jacht maakt op een groep van zo’n twintig terroristen die zich voordoen als medewerkers van de veiligheidsdienst. In een nieuwe strategie wil de politie jagers, boeren en artsen inzetten om de verdachten op het spoor te komen. ,,Al-Qaida en andere Arabische terroristen bereiden allerlei aanslagen voor”, liet vice-premier Dimitri Kozak deze week tegenover de BBC weten. ,,Onze veiligheidsdiensten hebben plannen voor meer aanslagen ontdekt. Omdat de terroristen zoveel mogelijk internationale attentie willen hebben verwachten we in de aanloop naar de Spelen nog veel meer terroristische activiteiten”.

‘Een beetje begrip, meer vragen we niet’

Ooit werd een groot deel van de Noordelijke-Kaukasus bewoond door de Circassiërs, een overkoepelende naam voor verschillende etnische volkeren in de onrustige bergregio. Anderhalve eeuw geleden werden ze door het leger van de Tsaar gedeporteerd en in grote getalen de dood ingejaagd. Met de Olympische Spelen in aantocht zoeken hun nazaten erkenning.

WoonsiloEen woonsilo in Karatsjaj-Tsjerkessie. Hier de hele fotoserie

In zijn bescheiden keuken zet Muhammed Psjeoenov een schaal met gefrituurde vis op tafel. ,,Uit de river natuurlijk”, zegt hij. ,,Tsjerkessen eten uit respect voor hun voorvaderen geen zeevis. De helft van ons volk is op zee om het leven gekomen”. In Karatsjaj-Tsjerkessie wonen de laatste Tsjerkessen, de nazaten van het Circassische volk dat tijdens de Russische strafexpeditie op de Kaukasus in grote getalen werd gedeporteerd naar het Ottomaanse rijk. Veel van de volgepakte boten haalden de oversteek niet. Volgens verschillende historici zijn er zeker een miljoen mensen om het leven gekomen. De Circassische diaspora wil de gebeurtenissen van 1864 graag als genocide erkent zien. ,,Maar dat woord mag je hier niet gebruiken”, legt Psjeoenov uit. Hij luistert graag naar Circassische volksmuziek en probeert op internet in contact te blijven met Circassiërs in Turkije, Jordanië, Israël en andere delen van de wereld. Er zijn volgens hem allerlei politieke problemen. ,,Wij hebben niets te zeggen, jongeren van verschillende etnische achtergronden gaan elk weekend met elkaar op de vuist”. Rusland past al jaren de tactiek van verdeel en heers toe op de Kaukasus. De Tsjerkessen zijn in een autonome republiek samengevoegd met de Karatsjaïers en in de regio vormen de Russen de grootste minderheid.

,,Wij voelen ons hier niet langer op ons gemak”, legt Mugammed Tsjerkesov uit. Hij staat aan het hoofd van de Adyge Chase-beweging, een invloedrijke politieke organisatie. Op het kleine hoofdkantoor hangt een enorme landkaart van wat vroeger het Circassische rijk was. Er worden kranten uitgegeven, vergaderingen uitgeschreven en diegroene Circassische vlaggen gedrukt. ,,Met al die verschillende etniciteiten is het belangrijk dat er hier een Rus aan het hoofd komt te staan”, legt Tsjerkesov uit. Makkelijk is dat niet, kandidaat-premier Fral Sjebzjoechov werd afgelopen mei vermoord. Twee maanden eerder werd Aslan Zjoekov, de jeugdleider van Adyge Chase, bij een autowasserij doodgeschoten. Volgens Tsjerkesov doen de Russen aan geschiedvervalsing. ,,De oorlog is pas voorbij als de laatste soldaat begraven is, zegt men wel eens. Wij hebben nog altijd geen monumenten, gedenkstenen. Het is nog altijd bijna onmogelijk voor de Circassische diaspora om terug naar hun geboortegrond te keren. Duizende Chinezen vestigen zich in Rusland, de afgelopen jaren zijn er nog geen handvol Circassiers het land binnengelaten. Wij zijn een trouw volk, maar Rusland weigert ons de hand te reiken”.

Karatsjaj-Tsjerkessie grenst aan het gebied waar Rusland in 2014 de Olympische winterspelen organiseert. Dwars door de republiek leggen ingenieurs een grote weg naar Krasnaja Poljana aan, de ski-pistes waar nu hotels en faciliteiten uit de grond worden gestampt. ,,Poetin heeft gezegd dat de spelen op Griekse grond zullen plaatsvinden, dat doet pijn”, zegt Tsjerkesov. ,,Natuurlijk woonde daar destijds ook Grieken, maar het het is natuurlijk Circassisch land. Krasnaja Poljana was de plaats waar in 1864 de heftigste gevechten plaatsvonden. Dat Rusland dat op de vooravond van de 150-jarige viering doodzwijgt valt moelijk te accepteren”. In Canada, de Verenigde Staten en Turkije en vooral op internet protesteren allerlei groepen Circassiërs tegen de komst van de Spelen. ,,Dat kun je toch niet tegenhouden”, verzucht Tsjerkesov. ,,Maar het minste wat ze kunnen doen is ons een rol geven in het geheel, zoals de inuit-eskimo’s een rol kregen bij de winterspelen in Vancouver. Het enige wat wij willen is een beetje begrip”.

‘Het gaat hier geweldig worden, dat mag best wat kosten’

Met nog minder dan vier jaar te gaan is in Sotsji het echte bouwwerk begonnen. Volgens critici gaat dat samen met enorme corruptie en allerlei politieke problemen. Terwijl de bulldozers de datsja’s van de kwade inwoners met de grond gelijk maken vliegen de prijzen in de regio omhoog. Het kleine kuuroord moet ‘s werelds beste wintersportbestemming worden.

Rokend meisje

Iedere avond tegen een uur of tien gaat op de hotelkamer de telefoon. ‘Goedenavond, hoe voelt u zich?’ Voor ik een antwoord kan verzinnen krijg ik alweer een vraag. ‘U zit daar maar alleen in uw kamer, heeft u geen behoefte aan wat gezelschap? Bij ons heeft u het voor het uitzoeken, van blonde meisjes tot donkerharige meisjes uit de Kaukasus. U moet er wel een beetje van genieten meneer, u bent immers in Sotsji!’ Wie rondloopt in het kitsjerige kuuroord aan de Zwarte Zee kan zich moeilijk voorstellen dat er winterspelen georganiseerd kunnen worden, het doet er bijna tropisch aan. Overal staan palmbomen, het water van de Zwarte Zee is bijkans azuurgroen en in botanische tuinen groeien bananen. ,,Ik ben overal geweest, maar kom toch het liefst in Sotsji”, legt Vitali Genardenko (46) uit, een zakenman uit Rostov. ,,Natuurlijk is het in Turkije een stuk goedkoper en is het het strand in Egypte veel mooier, toch voelt het anders om in Sotsji op vakantie te gaan. Het voelt goed hier geld uit te geven.” Samen met zijn vrouw Natalia staat hij zonnend op het kiezelstrand. ,,Ik heb altijd al gehoopt dat Sotsji de rommelige Sovjet infrastructuur eens op zou kunnen ruimen, daar zullen ze nu vaart achter zetten, het gaat hier geweldig worden. En dat mag best wat kosten!”

Bij helder weer zijn vanaf het strand de besneeuwde bergtoppen van de Kaukasus zichtbaar. Op een uurtje rijden van Sotsji ligt Krasnaja Poljana, het bergresort waar over minder dan vier jaar de Olympische schansspringers, snowboarders en bobsleeërs zullen afdalen. Veel meer dan een oude open skilift is er nog niet, maar net als de rest van de regio is alles in aanbouw. Dwars door de bergketens graven bouwbedrijven nieuwe wegen en spoorlijnen. Overal langs de route schieten vijfsterrenhotels uit de grond. Volgens de laatste cijfers van de overheid zijn er op dit moment ruim 19.000 mensen aan het werk op 72 verschillende bouwplaatsen. Tegen het einde van het jaar zal dat aantal bijna verdubbelen. Veel van die arbeiders worden ondergebracht in Abchazië, de seperatische Georgische deelrepubliek die aansluiting met Rusland zoekt. Daar is de huisvesting goedkoper en kijkt niemand op de leefomstandigheden. Niet alleen Abchazië, maar ook de instabiele Russische regio’s Dagestan en Tsjetsjenië liggen om de hoek, sommige veiligheidsexperts spraken de vrees uit dat moslim-extremistische terroristen bij de Spelen simpelweg van de bergen komen skieen. Deze maand liet het hoofd van de Russische veiligheidsdienst FSB weten dat terroristen uit verschillende delen van de Noord-Kaukasus inderdaad hun zinnen hebben gezet op de regio en alles in het werk zullen stellen om de Olympische Spelen te frustreren. ‘De dreiging van Al-Qaida was de reden voor de annulering van de Dakar-race in 2008. De terroristen hebben een soortgelijk scenario voor Sotsji klaarliggen’, liet FSB-hoofd Alexander Bortnikov tegenover het Russische persbureau RIA Novosti weten. Sinds het begin van het jaar zijn er volgens hem ‘meer dan 20′ aanslagen voorkomen. Deze week nog werden in Dagestan zes vrouwen opgepakt die ervan verdacht worden aanslagen te willen plegen. De jonge vrouwen zijn weduwes van recentelijk omgekomen terroristen en hadden volgens het Nationale Antiterroristische Comite wapens, bomgordels en afscheidsbrieven bij zich.

Skilift

Ook de corruptie in de aanloop naar de Spelen neemt Olympische proporties aan. Rusland trekt bijna 12 miljard euro uit voor het project, ruim zes keer meer dan de totale kosten van de winterspelen in Vancouver eerder dit jaar. Valeri Morozov, de eigenaar van bouwbedrijf Moskonversprom, bracht begin juni naar buiten dat dat hij twaalf procent smeergeld moest betalen over een contract ten waarde van bijna 40 miljoen euro. Hij stapte naar de politie en wist met behulp van agenten in burger en verborgen camera’s vast te leggen dat behalve hooggeplaatste functionarissen ook gewone ambtenaren enorme bedragen incasseren. Het onderzoek werd echter afgeblazen. Het Openbaar Ministerie liet beslag leggen op het materiaal van Moskonversprom en het staatsbouwbedrijf Olympstroi annuleerde alle contracten met het bedrijf. Morozov week uit naar het Verenigd Koninkrijk.

Ondertussen rijden in Sotsji en de omliggende gebieden de bulldozers af en aan. Hoewel de meeste huiseigenaren zijn uitgekocht blijft een kleine straat tussen het vliegveld en de Zwarte Zeekust zich verzetten tegen Olympstroi. Afgelopen mei gingen de bewoners ruim drie weken in hongerstaking, ze willen dat het bedrijf hogere bedragen uitkeert voor hun grond. ,,Dit is een prachtig stuk land”, legt Ljoebov Firsa uit. ,,Bij ons groeien banananen, nergens in heel Rusland zijn de tomaten, komkommers en radijsjes eerder rijp dan hier. Ik snap wel dat we moeten wijken voor dat ijsstadion, en ik heb ook niets tegen de Spelen, maar de overheid moet haar beloftes nakomen. Eerst zouden we zo’n 700 euro per vierkante meter krijgen, maar nu is het crisis en krijgen we amper de helft. Iedere dag sturen ze een telegram naar President Dimitri Medvedev, maar reactie blijft uit. ,,Ze lachen ons gewoon uit”, zegt Firsa. Om de dag komt een doktor langs om bloed af te nemen. Haar buurman, Pavel Zjoekovski, legt uit dat in de eerste dagen van de hongerstaking het wemelde van de pers. ,,Iedereen was er bij, de lokale televisiekanalen, de kranten en zelfs de grote nationale televisiestations. Maar denk je dat er ook maar iemand over durft te schrijven of dat het ook maar ergens is uitgezonden? Nergens!” De buurtbewoners hebben een wirwar aan documenten, beschikkingen, formulieren en gegevens bij elkaar geraapt om hun gelijk aan te tonen. Het probleem is volgens Olympstroi dat hun grond nooit officieel geregistreerd is geweest. ,,We hebben zeven jaar lang pogingen gedaan, het is nooit gelukt zo’n simpel stempeltje te krijgen. Maar de familieleden van plaatselijke machthebbers lopen dezelfde dag nog met die stempel naar buiten”, legt Zjoekovski uit. Zijn tuin ligt op steenworpafstand van het ijsstadion waar korte afstandsschaatsers om de eer moeten strijden. ,,Mijn vader heeft dit stuk land gekregen na trouwe dienst in het leger. Ik ben hier opgegroeid. Het liefst zou ik willen dat alles blijft zoals het vroeger was. Toen was hier niets, alleen harde wind”.

Sotsji en de skigebieden zijn de afgelopen jaren peperduur geworden. In Krasnaja Poljana kosten twee pannekoekjes met vanillesaus zo’n 20 euro. Het is moeilijk een hotelkamer onder de honderd euro te vinden, de vijfsterrenhotels met uitzicht op het water vragen voor een nacht in een kleine suite bijna zonder uitzondering meer dan 1000 euro. ,,De prijzen zijn hoger dan die in Europa, we zijn hard aan het werk om daar wat aan te doen. We proberen de toeristenbelasting aan te passen en stimuleren de bouw van goedkopere hotels”, legt Michail Makoerin van het stadhuis uit. Hij werkt op het departement voor jeugdzaken. ,,Er heerst een goede, optimistische sfeer in de stad. Natuurlijk zijn er ook jongeren die niets met de Spelen hebben, maar er zit vooruitgang in de stad”. Vorige maand introduceerde Sotsji een aantal rookvrije zones, een primeur in Rusland. ,,De sneeuw, zon en bergen zijn er altijd geweest, nu krijgen we er geweldige infrastructuur bij. Sotsji gaat het beste resort ter wereld worden, daar werken we dag en nacht aan”.

Pannekoekjes bij Krasnaja Poljana

Aan het werk!

Rusland schaamt zich voor ‘olympische afgang’

Rusland bakt er in Vancouver maar weinig van. Kunstrijder Ploesjenko miste het goud, de ijshockeyers verliezen en zelfs het paarrijden werd voor het eerst in jaren niet door Rusland gewonnen. De medaillespiegel staat voor de Russen pas op vier plakken. Dat terwijl over vier jaar het land de spelen moet herbergen in Sotsji. Volgens verschillende Russische politici moeten er koppen rollen.

Evgeni Ploesjenko

De Russische krantenkoppen vrijdagmorgen spreken boekdelen. ‘Zonder perspectief’, schrijft de Komsomolskaja Pravda. ‘Russische athleten verliezen historische suprioriteit’, schrijft Kommersant en de populaire website gazeta.ru kopt ‘We worden op onze plaats gezet’. Terwijl de Olypmische Spelen in het Canadese Vancouver nog niet eens over de helft zijn maakt Rusland zich enorme zorgen. De traditionele Russische dominantie in de ranglijsten heeft een flinke deuk opgelopen nu Rusland op de 11e plaats staat, vlak boven Nederland maar onder Oostenrijk, Zweden en Zuid-Korea.

De Russische publiekslieveling, Jevgeni Ploesjenko, haalde donderdagavond zilver bij het kunstrijden op de schaats. Hij verloor op een paar punten van de Amerikaan Evan Lysacek, terwijl Ploesjenko in zijn presentatie wel de technisch ingewikkelde viervoudige sprong maakte. De Rus kon zijn verlies slecht verwerken en zei na afloop dat zijn bronzen medaille ‘moeilijk kan geloven’. Hij voelt een anti-Russisch sentiment op de spelen. ‘Je moet erkennen dat de spelen plaats hebben in Noord-Amerika. Het is natuurlijk duidelijk wie men hier op het podium wil zien’. Ook het Rusissche hockeyteam verloor met 2 ““ 1 van Slowakije. Bovendien was het voor het eerst in de geschiedenis van de laatste 12 Olympische Spelen dat Rusland niet met een plak voor paarrijden naar huis ging. De Russische media speculeert dan ook dag en nacht over de mogelijke oorzaken. Zo zijn volgens sommige experts de sneeuw-, ijs- en klimaatcondidities in Vancouver anders dan in Rusland. Er mag dan wel sneeuw liggen, de lucht is er veel vochtiger dan in Moskou. Ook klagen de Russische sporters dat de anti-dopingcontroles uit de hand lopen. De langlaufster Natalia Korosteleva moest tussen twee competities door tests moest laten doen. ‘Dat is volgens mij tegen alle regels in. Voor en na de wedstrijd, geen probleem. Maar tijdens? Dat gaat te ver’.

In de Russische politiek gaan er stemmen op dat er koppen moeten rollen. ‘Je kunt alleen maar bitter zijn over de huidige stand van zaken in de sport. Dit is een belediging voor het Russische volk’, laat Igor Lebedev, de voorzitter van de Liberaal-Democratische fractie LDPR op zijn website weten. Er staat voor Rusland een hoop op het spel. Niet alleen won het de afgelopen jaren, en vooral in de Sovjet-Unie bijzonder veel medailles, het land moet de winterspelen over vier jaar in Sotsji organiseren. ‘De tijd voor slogans en vriendelijke verzoeken is voorbij’, schrijft Lebedev. Zijn partij wil dat de regering het Olympisch Committee ontslaat. Ook Boris Gryzlov, de voorzitter van het Russische parlement, liet weten dat voor Rusland de Olympische Spelen een afgang zouden zijn als Rusland lager komt te staan dan de vierde plaats in de medaillespiegel. In een interview met Radio Mayak reageerde de Rusissche minister van Sport, Vitaly Moetko, op de beschuldigingen. Hij zei dat Rusland ‘altijd langzaam op gang komt’ en dat het publiek zich geen zorgen hoefde te maken. Gryzlov kondigde alvast aan dat Moetko en de voorzitter van het Russisch Olympisch Committee Leonid Tjagatsjev zich begin maart voor het parlement moeten verantwoorden.

In Sotsji moet de Olympische illusie worden waargemaakt

Ondanks de crisis is het grote bouwen begonnen in Sotsji, de zuid-Russische badplaats die in 2014 gastheer is voor de Olympische Winterspelen. Rusland heeft nog vijf jaar de tijd om het Sovjet-kuuroord om te toveren tot een locatie van Olympische proporties. En dat gaat niet zomaar.

,,Chauffeur! Doe in hemelsnaam een raampje open!”, schreeuwt een passagier achter in de bus. De buschauffeur zucht. ,,Ik zou wel willen, maar het kan echt niet. Anders zijn we met een paar minuten allemaal wit. Of nog erger, pikzwart!” Hij manouvreert de stadsbus door de stofwolken en het drukke verkeer. Zand, bouwmateriaal, zaagsel en stof hangen als een nevel over de Olympische bouwput heen. ,,Erger nog zijn de tunnels”, legt de chauffeur uit. ,,Er staan altijd files en onze bouwmeesters hadden geen tijd de ventilatie te installeren.”

Terwijl vanwege de crisis in andere delen van Rusland de bouwsector grotendeels stil ligt, groeit Sotsji als kool. Overal schieten kantoorgebouwen, havens, wegen, tunnels en vooral luxe-hotels uit de grond. In 2014 moet hier de internationale gemeenschap worden ontvangen voor de Olympische Winterspelen, een persoonlijk prestigeproject van premier Poetin.

Rusland haalde de trukendoos open voor het Internationaal Olympisch Committee (IOC). In een gloednieuwe terminal moesten Russische studenten in pak voor internationale zakenreiziger spelen. De terminal is nog altijd niet in werking. De files in de stad werden opgelost door drie dagen geen benzine te verkopen. Niets nieuws onder de Russische zon, meer dan twee eeuwen geleden liet de Russische minister Potjomkin voor een bezoek van tsarina Caterina de Grote dorpen op doek schilderen om de schijn van vooruitgang te wekken.

Maar nu moet Rusland die illusie waarmaken. Volgens betonstorter Andrej Siderov komt dat allemaal in orde. Hij heeft na twee weken werk een dagje vrij en licht met zijn vrouw en twee kleine kinderen aan het strand. ,,Ik ben uit Sint-Petersburg gekomen om hier te gaan werken. Er is volop werk en zelfs de kwaliteit van wat we hier afleveren is voor Russische begrippen hoog. Niemand twijfelt er aan of het wel gaat lukken.” Toch zit het de Spelen niet mee. Het Kremlin kampt sinds de crisis met gaten in de begroting. Vorige week nog liet vice-premier Dimitri Kozak weten dat er nog eens vijf procent van het Olympisch budget moet worden wegebezuinigd. Ook doemt de vraag op wat er moet gebeuren met alle stadions wanneer de spelen voorbij zijn. Premier Poetin gaf onlangs toe dat die niet allemaal noodzakelijk zijn en beloofde de stadions ‘verplaatsbaar’ te maken. ,,Te laat”, weet betonstorter Siderov. ,,De funderingen die ze nu leggen krijgen ze nooit meer verplaatst.”

Anri (49) woont in Adler, het stadje naast Sotsji waar een schaatsbaan, een hockeybaan, het perscentrum en het Olympisch dorp moet verschijnen. Hij heeft lakens voor deuren en ramen hangen. ,,Mijn groententuin is naar de maan, maar ik mag in ieder geval mijn huis houden”, legt hij uit. ,,Het was een vreemde procedure. We moeten op internet kijken of onze huizen met de grond gelijk werd gemaakt of niet. Mijn zoon heeft gelukkig verstand van computers”, legt Anri uit. Hij wil uit voorzorg niet met zijn achternaam in de krant.

De afgelopen maanden zijn veel bewoners met harde hand uit hun huizen gezet. Begraafplaatsen en kerken worden zonder genade met de grond gelijk gemaakt. De overheid keert een eenmalige uitkoopsom uit, maar van dat geld kunnen de meeste mensen weinig anders vinden in Sotsji. ,,Veel van mijn buren kiezen eieren voor hun geld en verhuizen de provincie in”, legt Anri uit. Toch is hij niet ongelukkig met de komst van de spelen. Hij herinnert zich nog goed de Olympische Zomerspelen in Moskou in 1980 ,,Ik werkte er als vrijwilliger, het was echt een prachtige tijd. Ik had een Amerikaans vriendinnetje. Misschien komt ze over vijf jaar wel weer terug!”

De Russische zomerhit van 2009 (en 2008)

Iedereen wil het weten: wat is de zomerhit van dit jaar in Rusland? En dus trok uw correspondent naar Sotsji, de Olympische badplaats met een fijnafgesteld raderwerk voor wansmaak en slechte muziek. En wat blijkt? De zomerhit van dit jaar is dezelfde als die van vorig jaar! Wie maakt het wat uit. DJ Smash, kom er maar in!

Een nummer dat al ruim een jaar in clubs, discotheken en door de rottige speakertjes van mobiele telefoons klinkt. U wilt meer van DJ Smash? Wij raden u van harte ‘Mijn Moskou‘ aan….