Rusland bakt er in Vancouver maar weinig van. Kunstrijder Ploesjenko miste het goud, de ijshockeyers verliezen en zelfs het paarrijden werd voor het eerst in jaren niet door Rusland gewonnen. De medaillespiegel staat voor de Russen pas op vier plakken. Dat terwijl over vier jaar het land de spelen moet herbergen in Sotsji. Volgens verschillende Russische politici moeten er koppen rollen.

De Russische krantenkoppen vrijdagmorgen spreken boekdelen. ‘Zonder perspectief’, schrijft de Komsomolskaja Pravda. ‘Russische athleten verliezen historische suprioriteit’, schrijft Kommersant en de populaire website gazeta.ru kopt ‘We worden op onze plaats gezet’. Terwijl de Olypmische Spelen in het Canadese Vancouver nog niet eens over de helft zijn maakt Rusland zich enorme zorgen. De traditionele Russische dominantie in de ranglijsten heeft een flinke deuk opgelopen nu Rusland op de 11e plaats staat, vlak boven Nederland maar onder Oostenrijk, Zweden en Zuid-Korea.

De Russische publiekslieveling, Jevgeni Ploesjenko, haalde donderdagavond zilver bij het kunstrijden op de schaats. Hij verloor op een paar punten van de Amerikaan Evan Lysacek, terwijl Ploesjenko in zijn presentatie wel de technisch ingewikkelde viervoudige sprong maakte. De Rus kon zijn verlies slecht verwerken en zei na afloop dat zijn bronzen medaille ‘moeilijk kan geloven’. Hij voelt een anti-Russisch sentiment op de spelen. ‘Je moet erkennen dat de spelen plaats hebben in Noord-Amerika. Het is natuurlijk duidelijk wie men hier op het podium wil zien’. Ook het Rusissche hockeyteam verloor met 2 – 1 van Slowakije. Bovendien was het voor het eerst in de geschiedenis van de laatste 12 Olympische Spelen dat Rusland niet met een plak voor paarrijden naar huis ging. De Russische media speculeert dan ook dag en nacht over de mogelijke oorzaken. Zo zijn volgens sommige experts de sneeuw-, ijs- en klimaatcondidities in Vancouver anders dan in Rusland. Er mag dan wel sneeuw liggen, de lucht is er veel vochtiger dan in Moskou. Ook klagen de Russische sporters dat de anti-dopingcontroles uit de hand lopen. De langlaufster Natalia Korosteleva moest tussen twee competities door tests moest laten doen. ‘Dat is volgens mij tegen alle regels in. Voor en na de wedstrijd, geen probleem. Maar tijdens? Dat gaat te ver’.

In de Russische politiek gaan er stemmen op dat er koppen moeten rollen. ‘Je kunt alleen maar bitter zijn over de huidige stand van zaken in de sport. Dit is een belediging voor het Russische volk’, laat Igor Lebedev, de voorzitter van de Liberaal-Democratische fractie LDPR op zijn website weten. Er staat voor Rusland een hoop op het spel. Niet alleen won het de afgelopen jaren, en vooral in de Sovjet-Unie bijzonder veel medailles, het land moet de winterspelen over vier jaar in Sotsji organiseren. ‘De tijd voor slogans en vriendelijke verzoeken is voorbij’, schrijft Lebedev. Zijn partij wil dat de regering het Olympisch Committee ontslaat. Ook Boris Gryzlov, de voorzitter van het Russische parlement, liet weten dat voor Rusland de Olympische Spelen een afgang zouden zijn als Rusland lager komt te staan dan de vierde plaats in de medaillespiegel. In een interview met Radio Mayak reageerde de Rusissche minister van Sport, Vitaly Moetko, op de beschuldigingen. Hij zei dat Rusland ‘altijd langzaam op gang komt’ en dat het publiek zich geen zorgen hoefde te maken. Gryzlov kondigde alvast aan dat Moetko en de voorzitter van het Russisch Olympisch Committee Leonid Tjagatsjev zich begin maart voor het parlement moeten verantwoorden.

Na maanden van speculatie kondigde de Russische bondscoach Guus Hiddink dit weekend aan dat hij Rusland verlaat wanneer zijn contract deze zomer afloopt. De Russische voetbalfans zien hetzonder ‘Tsaar Guus’ somber in.

,,Jullie noemen hem toch ‘Guus Geluk?”, vraagt de 30-jarige Roman, die met een half oog naar de herhaling van de Olypische openingsceremonie kijkt in een sportcafe in een Moskouse buitenwijk. ,,Nu hij vertrekt zal het met ons geluk dan ook wel afgelopen zijn.” In zijn wekelijkse column bij De Telegraaf kondigde de Nederlandse trainer afgelopen weekend zelf zijn vertrek aan. ‘Na een zeer prettig gesprek met de nieuwe bondsvoorzitter is besloten dat we na het aflopen van mijn contract op 30 juni uit elkaar gaan. We hebben de knoop nu al doorgehakt om de bond zo voldoende tijd te geven een opvolger te zoeken.’

Het duurde zaterdag even voor het bericht aankwam in de Russische media. Pas in de loop van de middag verscheen er een bericht op de website van de Russische voetbalbond. ‘Hiddink heeft deze moeilijke keuze zelf gemaakt, en wij hebben dat te respecteren. De Russische voetbalindustrie heeft een enorme impuls gekregen door zijn werk, Hiddink laat een sterk fundament achter waarop de toekomst van het Russische voetbal kan bouwen.’ De populariteit van de Nederlandse trainer liep afgelopen november een deuk op nadat het Russische elftal zich niet wist te kwalificeren voor de wereldkampioenschappen in Zuid-Afrika. Rusland verloor van Slovenië, en daags na de nederlaag doken er in de Russische pers allerlei berichten op over het slechte moraal en losbandige gedrag van het elftal. De voormalige voorzitter
van de Russische voetbalbond Vjatsjeslav Koloskov liet tegenover het toonaangevende Sovjetski Sport weten dat Guus Hiddink volgens hem ‘niet de messias was waar iedereen op gehoopt had’

Guus Hiddink werd in 2006 aangesteld als bondcoach van het Russische elftal, met bemiddeling van Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj. Volgens de Russische pers ging er met zijn laatste contract een bedrag van 7 miljoen euro gemoeid. Hiddink woonde niet in Rusland, maar kreeg van Abramovitsj alle middelen beschikbaar om op en neer te pendelen. Onder zijn leiding versloeg het Russische elftal onder andere Nederland tijdens de Europacup in 2008. Die avond gingen in het anders kalme Moskou naar schatting zo’n 700.000 mensen de straat op. Die zomer hebben tientallen kinderen in heel Rusland de voor Russen totaal onuitspreekbare naam ‘Guus’ meegekregen. Op de Krim, het overwegend Russisch sprekende schiereiland in Oekraine, is een standbeeld voor de Nederlandse trainer opgetrokken en in de aanloop naar de wedstrijd met Nederland liet de Russische president Dimitri Medvedev weten dat hij bereid was Hiddink van een Russisch paspoort te voorzien.

Volgens Vitali Moetko, de Russische minister van Sport, zal de nieuwe bondscoach waarschijnlijk een Rus worden. ,,Ik ben daar een voorstander van, een Russische trainer kan de psychologie van onze spelers doorgronden”, liet hij weten. Volgens verschillende analisten zal het besluit voor een nieuwe trainer worden niet worden genomen bij de voetbalbond, maar in het Kremlin. Bij het Russische parlement ligt een wetsvoorstel dat dat juridisch moet regelen. Op tientallen voetbalsites laten Russen dankwoorden voor Hiddink achter. ‘We zijn je voor eeuwig dankbaar, vliegende Hollander’, is er vaak te lezen. Ook Roman en zijn vrienden in het cafe hebben niets dan lof voor de Nederlandse trainer. ,,Die dag dat we van Nederland wonnen, dat zullen we nooit vergeten.”

Terwijl het stadion in Donetsk er al staat en de burgemeester van Kiev hotels laat bouwen en bezig is de straatnamen naar het Engels te vertalen is er in de West-Oekrainse speelstad Lviv nog weinig van de voorbereidingen te merken. Het stadion is een bouwput. Dee aanhoudelijke politieke tumult zit de voorbereidingen voor het EK 2012 in de weg.

Foto: Natalia Sergejeva, hier de complete reportage

,,Jullie zijn op de hoogte, toch? Vandaag komt de hoge pief uit Kiev”, laat een opzichter een ploegje vlechtwerkers uit Azerbeidzjaan weten. ,,Dus ruim je rommel hier wat op, gooi je sigarettenpeuken niet zomaar in het wilde weg en doe gewoon alsof je aan het werk bent!” De gazant uit Kiev blijkt de Oekrainse vice-premier Ivan Vasjoenik die afgelopen maandag een inspectiebezoek bracht aan de locatie waar volgens de orginele planning tegen het eind van het jaar een enorm voetbalstadion moet komen te staan. ,,Ik wil jullie gerust stelen”, laat hij de toegestroomde pers weten. ,,De situatie is slecht en er zijn veel fouten gemaakt. Maar we hebben er van kunnen leren en dat stadion gaat er komen.” Volgens de vice-premier gaat men de bouw deze maand nog hervatten en is met de UEFA afgesproken dat het stadion in de zomer van 2011 opgeleverd kan worden. De opzichter legt uit dat de bouw op dit moment stil ligt omdat het te koud is. ,,Je kunt niks met beton als het vriest. Wanneer het boven nul is gaan we weer aan de slag”.

Waardoor de vertraging precies is ontstaan is onduidelijk. Allerlei grote projecten in Oekraine liggen de laatste maanden stil, voornamelijk vanwege de aanhoudende politieke crisis. De verkiezingen aanstaande zondag moeten uitkomst bieden welke president de voorbereidingen voor het voetbalevenement in goede banen moet leiden. Andrej, een jonge bouwvakker die boven een vuurtje een paar worstjes kookt weet het allemaal nog niet zo zeker. ,,Als de presidentiele ploeg komt te veranderen zullen die opnieuw proberen het geld achterover te drukken. President Joesjtsjenko heeft alles al gestolen, en nu is de vraag die de rest mag meenemen, Joelia Timosjenko of Viktor Janoekovitsj.” Naar eigen zeggen verdient de bouwvakker zelf zo’n twee euro per uur. Azovinteks, het bouwbedrijf dat het project moet realiseren, was volgens vice-premier Vasjoenik niet goed genoeg voorbereid. ,,Maar we hebben nu Europese experts aan boord en ook de financiering is in orde, dat stadion komt er”.

Terwijl de overheid in de Oekrainse hoofdstad Kiev hard bezig de Oekrainse straatnaambordjes naar het Engels te vertalen, allerlei hotels laat bouwen en de infrastructuur onder handen neemt ontbreekt het aan vanalles in Lviv. Het vliegveld is niet meer dan een landingsbaan met een kleine vertrekhal. Openbaar vervoer richting het stadion ontbreekt, de dichtsbijzijndste bushalte ligt op zo’n drie kilometer lopen. Plannen voor de bouw van een trambaan en een snelweg zijn nog onduidelijk. UEFA-president Michel Platini liet vorige week weten dat de keuze voor Oekraine en Polen ‘riskant’ was. ,,Beide landen hebben geen ervaring in het organiseren van zulke grote evenementen. Het is een groot avontuur voor ons, en een beetje riskant”, zei hij in een interview met het Poolse sportblad Przeglad Sportowy. Zondag zullen in Warschau resultaten de loting voor de kwalificatieronden van het EK2012 bekend gemaakt worden.

UPDATE: Nu met video van (lingoheld) Lars van der Werf. Ook afgelopen zomer gebeurde er nog niet zoveel, en toen stond de bouw-deadline nog op 30 november 2009.

De Sint-Petersburgse club Zenit heeft vanwege tegenvallende resultaten trainer Dick Advocaat ontslagen. In Rusland reageert men gelaten op zijn vertrek. De Hagenees heeft het Russische voetbal op de kaart gezet.

‘De club dankt Advocaat en gaat verder’, staat er op de website van de Peterburgse voetbalcub Zenit te lezen. Afgelopen zondag zegde de club Dick Advocaat (61) de wacht aan. ‘Na zijn besluit het Belgische nationale team te coachen zijn de resultaten bij Zenit zienderogen naar beneden gegaan. Zowel de fans als het management van de club zijn teleurgesteld’, aldus het bericht.

Na de zomerstop speelde Zenit zes wedstrijden waarvan het er slechts eentje won. Eerder in de competitie verloor de club al van zowel Dinamo als CSKA uit Moskou. Zenit staat momenteel op de zevende plaats in de Russische competitie. Tot overmaat van ramp lag Advocaat overhoop met enkele spelers. De trainer van het jeugdteam, Anatoli Davydov, zal als invaller optreden.

Zenit Directeur Mitrofanov liet tijdens een persconferentie weten dat het erg moeilijk is afscheid te moeten nemen van Advocaat. ,,Dick begreep dit en accepteerde de redeen van zijn ontslag, een teken van zijn professionalisme”, liet hij weten. Advocaat kondigde in mei al aan zijn contract bij de Peterburgse club niet te laten verlengen. Vanaf 1 januari 2010 gaat als bondscoach in Belgie aan de slag. Tegenover de GPD liet hij destijds weten dat zijn leeftijd hier een rol bij speelde. ,,Ik heb al eerder gezegd dat Zenit mijn laatste club is. Voor een club moet je zeven dagen per week in de weer zijn. Tegen het eind van het jaar ben ik 62. Het is tijd voor een ander leven.”

De afgelopen jaren zat het Russische voetbal in de lift. Vooral na de overwinning van het Russische elftal op het Nederlandse team tijdens het Europees Kampioenschap vorig jaar was een opsteker van de Russische fans. Voetbal is niet langer het ondergeschoven kindje van de sporten waarin Rusland uitblinkt. Ook de salarissen van de topselers in de Russische competitie doen niet onder aan die van West-Europese clubs. ,,Zenit was daar een goed voorbeeld van”, laat voetbalanaliste Veronika Gibadiejeva weten. ,,Ze wisten een fantastische trainer aan te kopen, verdienden geld met transfers en hebben met Gazprom een steenrijke sponsor gevonden.”

Veel Russische fans verloren het vertrouwen in Advocaat al toen hij zijn vertrek naar Belgie aankondigde. ,,Eerst ging Arsjavin, nu gaat ook onze trainer. We zijn populair geworden en nu vertrekken al onze helden”, zei Igor Lebedev (29). Net als de meeste fans koestert hij geen wrok tegen de Hagenees. ,Hij heeft Zenit, Sint-Petersburg en Rusland op de kaart gezet. Hij zal hier altijd welkom zijn.”

Voor de meeste voetbalanalisten kwam het vertrek van de Nederlande coach niet onverwacht. Evgeni Boesjmanov, die in 1996 voor het nationale elftal uitkwam, noemt bij de website gazeta.ru het ontslag ‘logisch’. ,,Zenit had op papier veel beter moeten presteren de afgelopen tijd, maar voetbal bewijst zich enkel op het veld. Advocaat liet op alle fronten steken vallen. Zenit moet zichzelf opnieuw uitvinden.” Op de website van Sovjetski Sport, een populaire sportkrant, varieren de reacties op het vertrek van Advocaat. Maar de meeste fans zien het vertrek als ‘hoognodig’. Tussen de honderden reacties komt ‘Bedank voor alles, Dick!’ vaak terug.