Soms lijkt het in de straten van de Russische hoofdstad alsof de winter plots is teruggekeerd. Enorme hoeveelheden wit pluis dwarrelen tussen de bomen en kinderen spelen ermee alsof het sneeuw is. Iedere zomer laat de overwoekerende populierenpopulatie in Moskou van zich horen.

De honderdduizenden gastarbeiders uit Centraal-Azië moeten in de herfst bladeren rapen, houden in de winter de straten sneeuwvrij en geven in de lente de stad een likje verf. Maar iedere zomer komt de moeilijkste taak: het verzamelen van de ‘poech’, het Russische woord voor het zaadpluis van de vrouwelijke populierenboom. ,,Het is niet te doen”, lacht Ibrahim, een 30-jarige migrant uit Oezbekistan. ,,Zelf wanneer je er midden in staat krijg je het nog niet in een zak”. Met een vuilniszak en veger en blik probeert hij een paar straten in het zuiden van de stad vrij te houden van pluis. Bij het kleinste zuchtje wind waait het op en daalt het pas kilometers verder neer.

Tijdens de industrialisatie onder leiding van Sovjet-leider Stalin veranderde het groene centrum van Moskou in een betonnen jungle. Om de stad toch wat op te leuken liet Stalin per oekaze overal populieren planten, en hield de toenmalige plantsoendienst er geen rekening mee dat het zaad van de bomen zomers voor overlast kon zorgen. Maar volgens biologen hebben ook de gewone Moskovieten schuld. Toen in de jaren ‘60 de grote flats in de buitenwijken werden gebouwd waren het de bewoners zelf die de populieren in de grond stopten. De bomen groeien razendsnel, kunnen tot 25 meter hoog worden en geven verkoeling in de hete zomers. De schattingen lopen uiteen, maar volgens sommige experts zijn er in Moskou bijna een half miljoen populieren te vinden.

Dit jaar komt de overlast eerder dan verwacht. Door de ongewoon warme lenteperiode waait het pluis al begin juni door de straten. Moskovieten met contactlenzen knipperen hun ogen, regelmatig waait er een flinke hap pluis de mond in en zelfs de beste Moskouse restaurants kunnen niets doen wanneer er wat pluis in de soep blijkt te zitten. Duizenden inwoners met allergiën vluchten de stad uit, en de brandweer moet regelmatig uitrukken omdat het pluis ook nog eens lichtontvlambaar is. Moeders binden hun kinderen mondkapjes voor. ,,Mijn baby is geboren tijdens de verschrikkelijke smog van vorig jaar”, verzucht de 23-jarige moeder Ksenia die met de kinderwagen een wandelingetje maakt. ,,Toen we eindelijk naar buiten konden was het al snel weer winter, en nu moet ik haar alsnog goed inpakken om te voorkomen dat ze niet stikt in het pluis”.

Tijdens een persconferentie liet Anton Koelbatsjevski, het hoofd van de ecologische afdeling van Moskou, vorige week weten dat de overheid er iets gaat doen. Anders dan zijn voorganger is de nieuwe burgemeester van Moskou, Sergej Sobjanin, geen liefhebber van populieren. In de West-Siberische stad Tjoemen, in de regio waar hij lange tijd gouverneur was, liet hij alle populieren vellen. ‘Dat kunnen we in Moskou natuurlijk niet doen’, legt Koelbatsjevski uit. ‘Er zijn weinig bomen die de lucht zo goed zuiveren als populieren. Toch gaan we de komende tien jaar andere bomen planten en hoop ik dat er in 2020 geen pluis meer te vinden is’.

De ongewone strandvakantie, deel [...]: De inwoners van Moskou noemen hun stad trots ‘de haven van vijf zeeën’, maar in werkelijkheid is de kust meer dan duizend kilometer verderop. Daarom zoeken veel Russen verkoeling bij de Moskva-rivier op plekken waar de vervuiling meevalt. Ondertussen laten Russische miljonairs zand uit de Maladieven overvliegen.

Sinds een enorme hittegolf Moskou in haar greep heeft komen Andrej en Svetlana iedere dag bij Serebrjani Bor, een zandstrand bij een flauwe bocht van de Moskva-rivier die hier de stad binnenstroomt. ,,Het is zo heet, wat moet je thuis? We staan op, poetsen onze tanden en gaan met de bus hier naartoe. Gewoon, een kleurtje krijgen, wat ontspannen, af en toe wat drinken. We zijn vandaag wat vroeger gekomen, dan kun je nog een baantje trekken”, legt Andrej uit. Met een literfles vodka, een pot augurken op zout water en drie pakjes goedkope sigaretten komen ze de dag door. Links en rechts zoeven de jetski’s voorbij, rondvaartboten navigeren moeizaam tussen de zwemmende badgasten en af en toe glijdt een straalwitte jacht voorbij. Duizenden Moskovieten trekken iedere zomer naar Serebrjani Bor, bussen rijden af en aan tussen het metrostration en de verschillende strandtentjes en deels opgespoten zandstranden. Tussen de naaldbomen zijn hangmatten te vinden en wie wil kan er volleyballen, salsa-dansen of tennissen. Serebrjani Bor is het enige punt in de stad waar het volgens de autoriteiten nog veilig is te zwemmen. De rest van de Moskva-river is ernstig vervuild en alle andere strandjes in de stad zijn opgekocht en zitten verscholen achter grote hekken.

De meeste Moskovieten maken in de zomer dat ze wegkomen. De inwoners noemen hun stad graag ‘de haven van vijf zeeën’, maarin werkelijkheid is de kust meer dan duizend kilometer verderop. Veel mensen trekken naar hun datsja’s, vieren vakantie aan de Zwarte Zee of vliegen met goedkope chartervluchten naar Egypte, Turkije of Thailand. Wie geen datsja heeft en een buitenlandse vakantie niet kan betalen is aangewezen op Serebrjani Bor. ,,We hebben tegenwoordig onze kleren aan”, lacht Svetlana. ,,Ik ging met Andrej vroeger het liefst naar het naakstrand hier verderop, dat was altijd lekker vrij. Maar er is een slechte sfeer ontstaan. Er zijn te veel patsers”. De verschillende groepen nudisten op Serebrjani Bor hebben al jaren ruzie met elkaar, de ‘ideologische’ nudisten hebben een hekel aan de mensen die naakt rondlopen om met hun lichamen te pronken, en andersom. De politie is in zomeruniform aanwezig om een oogje in het zeil te houden. Jaarlijks verdrinken er tientallen mensen, vooral omdat ze dronken zijn en niet kunnen zwemmen. Volgens het Ministerie van Urgente Zaken zijn in heel Rusland vorige maand 1244 mensen verdronken.

De hittegolf blijft al weken aanhouden, het kwik komt overdag amper onder de 35 graden. Ventlitatoren en airco-systemen zijn uitverkocht en de ijsjes zijn niet aan te slepen. Het Kremlin annuleerde zelfs de wekelijkse parade van het bereden regiment op het Rode Plein. Op een jachtclub buiten de stad organiseerde de Millionair Fair een zomers evenement waarbij de elite van de stad kon genieten van fijn zeezand dat voor de gelegenheid speciaal uit de Maladieven werd overgevlogen. ,,Geef mij de winter maar”, lacht Roman, een 22-jarige student die met een paar vrienden in de schaduw van de naaldbomen bij Serebrjani Bor gitaar speelt. ,,Dit is een stad van extremen”, legt hij uit. ,,Je bent extreem rijk of straatarm, het is ijskoud of kokend warm. Maar saai is het in ieder geval niet”.