In het afgelegen noorden van Rusland, vlak onder de poolcirkel, hopen Nederlandse bedrijven contracten binnen te slepen bij energiegigant Gazprom. Met Nederlandse technologie kunnen de gasvelden op het schiereiland Yamal nog jaren ontgonnen worden. Minister Maria van der Hoeven leidt het bezoek in goede banen.

Een medewerker van het Nederlandse ministerie van Economische Zaken doet op de heenweg nog een laatste ronde door het Gazprom-vliegtuig. ,,Ik weet niet of je het hebt meegekregen, maar wij geloven heel erg in het idee van landuitbreiding”, fluistert hij. De baas van een grote Nederlandse multinational knikt. Afgelopen dagen was de BV Nederland hard aan het werk om mooie contracten binnen te slepen in het afgelegen Russische noorden. Minister Maria van der Hoeven nam bedrijven als GasTerra, Shell, Haskoning, ING, maar ook vertegenwoordigers van onderzoeksinstituut TNO en de Universiteit Delft mee op werkbezoek naar Novy-Oerengoj, bijna 3000 kilometer van Moskou. De gasvelden in de buurt van de poolcirkel leveren in totaal meer dan 80 procent van het Russische gas.

,,De Russen denken altijd in termen van land, ze laten de gasreserves die in zee liggen vaak links liggen”, legt Ben Mooibroek van Westminster Boskalis uit. ,,Wij zijn als Nederlanders niet bang voor natte voeten. Zo gaan we al eeuwen aan de slag en op dat gebied liggen hier de grootste kansen”. De ambitie van de delegatie liegt er niet om. Al geruime tijd werken zo’n 20 bedrijven in samenwerking met Gazprom onder de codenaam ‘project Delta’. Met ruime ervaring in Groningen, de Noordzee en vooral de bouw van de Tweede Maasvlakte willen de grote Nederlandse spelers in het barre Russische noorden een slag slaan. En hoewel Gazprom haar partners voor het kiezen heeft weet Van Der Hoeven de Russen te charmeren, de lokale televisiejournalisten raken maar niet uitgevraagd over de energieke grijze dame die een bende mannelijke CEO’s in toom moet houden. De Russen zijn op hun beurt op zoek naar wederkerige samenwerking. Als Nederlandse bedrijven contracten binnenhalen wil men er ook iets voor terug. Dat kan in de vorm van financiele ondersteuning, maar ook op hele andere gebieden. ,,Vice-premier Viktor Zoebkov was zeer geintereseerd in het concept van de Alsmeerse bloemenveiling”, legt de minister uit. ,,Hij wil er een Russische versie van opstarten. Ik heb hem natuurlijk van harte uitgenodigd”.

De lokale afdeling van Gazprom vliegt de delegatie in vier helikopters van Novy Oerengoj naar Zapoljarnoje, een gasveld boven de poolcirkel dat voor 40 procent van de productie van het Russische staatsbedrijf staat. Vselevod Tsjerepanov van de Raad van Bestuur van Gazprom legt uit dat hij de Nederlanders geen voorkeursbehandeling geeft. ,,Er kunnen allerlei partners zijn en we werken in dit gebied al veel internationaal samen. Ik ben vooral op zoek naar pragmatisme, en daar zijn jullie goed in”. Maar de Nederlanders hoeven hem de les niet te leren. ,,Wij komen hier al jaren en hebben technieken in huis waar jullie nog nooit van gehoord hebben”, lacht hij. Tegen het einde van het werkbezoek, waarbij ook de traditionele nomadenstammen, sportscholen, het gemeentebestuur en een showband de revu passeren, ligt er een voorstel tot strategische samenwerking op tafel. ,,Nu kan er over de inhoud worden gesproken, dan gaat het serieus worden”, legt Gert-Jan Lankhorst van GasTerra uit. Na amper een dag in het gebied moeten de Nederlanders weer terug naar ‘de wal’, zoals de lokale bewoners alles buiten hun eigen afgelegen regio noemen. ,,Jullie komen vast weer terug”, zegt een serveerster in het Gazprom-restaurant waar een 10-gangen diner wordt opgediend. ,,Want zo groot pakt zelfs Gazprom niet vaak uit”.

,,Ik wilde mijn zevende boek over een vrouw schrijven”, legt Pieter Waterdrinker (1961) uit in een rumoerig theatercafé in de Russische hoofdstad. Aan een grote tafel verderop geeft een bekende hoofdredacteur een receptie, kelners lopen af en aan met exclusieve hapjes en dure flessen wijn. ,,Zo typisch. Terwijl in Nederland de kranten ten onder gaan viert men hier nog feest”, lacht hij. ,,Maar over een vrouw dus, het is een klassiek liefdesverhaal over een ongelukkig huwelijk, maar er zit een tegenovergestelde beweging in mijn boek. Het gaat niet over een Russische vrouw die naar Nederland komt, het gaat over een Russische vrouw die Nederland weer verlaat”. Mila Burger blijft in het boek niet bij de krenterige lafaard met wie ze getrouwd is en wordt gecatapulteerd naar het moderne Moskou waar Waterdrinker behalve privé-vliegtuigen, exorbitante feesten en een luxe decadentie ook allerlei 19e eeuwse elementen als arresleeën, gemaskerde feesten en zelfs een duel opvoert. Het boek drijft op de contrasten tussen het provinciale dorpje waar de hoofdpersoon opgroeit, het fletse bestaan in de Nederlandse kustplaats en het waanzinnige leven in het moderne Moskou.

,,Ik zeg het wel vaker, maar ik heb het idee dat na het einde van de Sovjet-Unie de 19e eeuw als een ‘duveltje in een doosje’ tevoorschijn is gekomen. Dat gaat niet alleen op voor de sociale verhoudingen en het enorme contrast tussen arm en rijk, maar ook de positie van man en vrouw is weer als toen.” Waterdrinker kwam naar eigen zeggen op het verhaal toen de actrice Viktoria Koblenko op bezoek was. ,,Ze was in de Sovjet-Unie geboren en 13 jaar niet teruggeweest. Victoria is een stuk jonger dan mijn hoofdpersoon, maar dat enorme gat tussen de lege Sovjet-winkels van toen en de hyperkapitalistische sprookjeswereld van nu, daar gaat het om. In Amsterdam snapt men dat niet altijd, maar in Rusland gebeurt het. Je hoort in Moskou soms vrouwen klagen over hun privé-piloot. Het is de grootste metamorphose uit de geschiedenis die hier heeft plaatsgevonden.” Waterdrinker komt uit een horeca-gezin in Zandvoort, de kustplaats die als een rode draad door zijn werk loopt. ,,Mijn vader stond in de keuken, mijn moeder bediende en wij schilde aardappelen. Het enige boek dat wij huis hadden lag onder de bank, zodat ‘ie niet scheef stond”, legt Waterdrinker uit. Pas op 15-jarige leeftijd las hij zijn eerste boek. ,,Al mijn klasgenoten lazen boeken, ik begreep het niet. Ik ben maar naar een bibliotheek gegaan en trok van al die duizenden boeken bij toeval ‘Eerste liefde’ van Toergenjev uit de kast. Ik was meteen thuis in een wereld waar alles groter was. Er was liefde, er waren duels, er waren mooie meisjesogen, veel mooier dan die van de meisjes bij mij op school. En eigenlijk heb ik dat gevoel nog altijd, tot op de dag van vandaag”.

Waterdrinker is een van die Nederlanse schrijvers die het beter doet in het buitenland dan in eigen land. ,,Van mijn boek ‘Duitse bruiloft‘ zijn er misschien 800 of 1200 exemplaren verkocht. In Duitsland al ruim 7000, en bovendien wordt het boek deze zomer verfilmd. Omdat ik een andere wereld schets zegt dat ook altijd iets over Nederland, dat wordt je niet in dank afgenomen.” Voor zijn debuutroman Danslessen werd Waterdrinker, naar aanleiding van een uitlating van een romanfiguur in het boek, wegens antisemitisme voor de Hoge Raad gedaagd. Pas twee jaar later werd hij vrijgesproken. ,,Ik heb dat boek toen met de allerbeste intenties geschreven, het was een ‘coming-of-age’, een liefdesverhaal, een gevoelig en teer boek. Dat proces heeft me twee jaar van mijn leven gekost, en daarom moet ik er nu nog altijd om lachen wanneer er in Nederland acties voor het behoud van de dolfijn worden gehouden, terwijl we gewoon schrijvers.” Met Willem-Frederik Hermans voelt Waterdrinker dan ook wel een zeker verwantschap. ,,Ik heb soms het idee dat ik tien keer harder mijn best moet doen om iets te bereiken. Een lange tijd heeft mijn werk in Nederland niet de kans gehad, maar ik heb het idee dat dit boek aanslaat. Ik krijg goede recensies en leuke reacties van lezers. Na amper een week is de uitgever al bijna door de eerste druk heen.”

Pieter Waterdrinker: De dood van Mila Burger. De Arbeiderspers, 398 bladzijden. ¥19,95

Op een voormalig fabrieksterrein in een Moskouse buitenwijk bakt een Russisch bedrijf zo’n 1000 echte Limburgse vlaaien per dag. De eigenaar woonde jaren geleden in Nederland en nam het recept mee naar Moskou. Het bedrijf wil binnenkort een eigen winkelketen beginnen.

,,Ik was in het begin wat sceptisch, zoals iedereen. Maar toen Leonid mij een punt liet proeven was ik direct verkocht. Ik ben gelijk aan de slag gegaan”, legt Demoer Demoerisjvili uit, de directeur van KonVlaai. ,,En ik eet ze nog elke dag, je raakt er gewoon niet op uitgekeken. Onze chef Leonid Sokolik woonde jaren met zijn gezin in Nederland, waar hij het recept onder de knie kreeg. En toen hij 12 jaar geleden terug kwam zijn we begonnen die vlaaien hier te verkopen. Omdat het helemaal niet op een Russische taart lijkt wilde aanvankelijk niemand het hebben. Tot ze konden proeven, dan waren ze allemaal om!”

De productie van KonVlaai is gehuisvest in de kantine van een voormalige fabriek op een industrieterrein in een buitenwijk van Moskou. ,,Het ziet er allemaal wat ouderwets en rommelig uit”, legt Demoerisjvili uit, ,,Maar we willen hier niets opknappen. We huren dit pand en voor je het weet moet je weer verhuizen, alles kan in Rusland.” Er werken zo’n 50 mensen bij KonVlaai en het bedrijf maakt gemiddeld 1000 vlaaien per dag. De ingredienten komen uit alle hoeken van de wereld. ,,Het hangt van de seizoenen af. In de zomer kopen we Russische kersen, soms kopen we de appels hier op de markt om de hoek, maar vaak moeten we diepgevroren fruit importeren”, zegt Demoerisjvili. De kersenvlaai verkoopt het best. ,,Russen houden niet alleen van zoetigheid, ze zien kersen vooral als gezond fruit. Daarom verkoopt deze vlaai bijzonder goed in de winter.” In de catalogus zijn 45 verschillende soorten vlaai beschikbaar, en sinds kort brengt het bedrijf kokoskoeken en zelfs gevulde koek op de markt.

De vlaaien zijn verkrijgbaar bij verschillende supermarkten in Moskou. Verkopen in de rest van Rusland is logistiek gezien een uitdaging omdat de houdbaarheidsdatum op vijf dagen staat. ,,We hebben wel eens een poging gedaan te verkopen in steden als Jaroslavl en Vladimir, maar het blijft lastig. Je kunt die vlaaien ook niet zomaar opstapelen.” Het is bovendien lastig werken met supermarktketens in Rusland, weet Demoerisjvili. ,,Je moet betalen voor de ruimte die je product inneemt, en bij sommige ketens krijg je pas drie maanden later je geld. Daarnaast hebben we de laatste jaren felle concurrentie gekregen. Franse, Duitse en vooral Oostenrijkse bakkers proberen de Russische markt te veroveren. Daarom willen we het liefst een eigen winkelketen openen. Als experiment hebben we nu een eerste verkooppunt open, dat loopt nu al aardig. We kunnen het zelf veel beter verkopen dan de supermarkten. Wanneer we een investeerder vinden kunnen we groter aan de slag, dan moet er in iedere Moskouse buitenwijk Limburgse vlaai te vinden zijn!”

De veteraren van de Georgische opstand tijdens de Tweede Wereldoorlog op het eiland Texel zijn opgespoord door een Nederlandse documentairemaker. Afgelopen zaterdag ging de film in Tbilisi in premiere, de 89-jarige hoofdpersoon was erbij.

Grisja Baindoerasjvili (89) is met zijn tweede vrouw en een aantal kleinkinderen naar de premiere gekomen. Net als zo’n 800 landgenoten werd hij tijdens de oorlog krijgsgevangen genomen en diende hij in een Georgisch bezettingsleger in Duitse dienst op het eiland Texel. Sommige Georgiers verkozen Duitse dienst boven de strafkampen, anderen sloten zich vrijwillig aan bij de Duiters in de hoop dat Hitler de Sovjet-Unie zou bevrijden. Maar toen het Georgische bataljon op Texel te horen kreeg dat ze tegen de geallieerden in Arhnem moesten vechten kwam de opstand. In één nacht brachten de Georgiers ruim 400 Duitse soldaten om het leven. Hoewel de bevrijding van Nederland in zicht was vochten de Georgiers ruim vijf weken een guerilla-oorlog uit, een opstand die aan 117 Texelaars, ruim 500 Georgiers en honderden Duitsers het leven heeft gekost.

Filmmaker Arnold van Bruggen (30) bracht zijn jeugd op Texel door, waar de rode Sovjet-vlag gebroederlijk naast de Nederlandse wapperde. Pas op latere leeftijd is hij zich gaan verwonderen over de Georgische helden in nazi-uniformen. ,,Voor de Georgiers is het een heldenverhaal, in Nederland is deze episode nagenoeg onbekend. De pijn van het eiland is pas jaren later tot uiting gekomen”, legt hij uit. Van Bruggen nam ruim 60 uur aan interviews op waarbij veel eilanders hun verhaal vertellen. Hoewel sommige eilanders de Georgiers nog altijd als bevrijders zien leggen veel inwoners uit volgens hen dat de opstand niet nodig was. Texel was tot die tijd relatief rustig en heeft tijdens de oorlog geen honger geleden. De film ging twee weken geleden op het IDFA in Amsterdam in premiere en draaide afgelopen weekend voor het eerst in Tbilisi.

Met de steun van de lokale bevolking hielde de Georgiers zich schuil in de bossen. Pas eind mei 1945 maakten de Canadezen een einde aan de oorlog. In samenwerking met de Communistische Partij Nederland gaven de gaven de Canadezen de Georgiers de benodigde papieren om terug te keren naar de Sovjet-Unie. Waar de meeste collaborateurs door de Sovjet-Unie werden gefussileerd of lange gevangenisstraffen moesten uitzitten werden veel Georgiers als helden ontvangen. ,,De terugkeer was niet gemakkelijk, maar het viel mee”, herinnert Baindoerasjvili zich. ,,We gingen met transporttreinen door Duitsland. In Bakoe moesten we van de Sovjets aan het werk in een chemische fabriek. Maar we waren partizanen, we hebben de benen genomen.” De veteraan bracht de rest van zijn leven door als restaurateur in Kazbegi, een stad aan de voet van een berg in het Noorden van Georgie. In 2005 bezocht hij samen met de Georgische president Michail Saakasjvili de herdenking op Texel.

In de film zwaait een andere veteraan, Evgeni Artemidze (89) met zijn vuist. ,,We hebben nooit geweten dat de Duitsers wraak zouden nemen op de eilanders”. Volgens van Bruggen was het dan ook moeilijk de Georgische overlevers in te laten zien dat men op Texel de opstand niet altijd positief herinnert. ,,We hebben het in sommige gevallen wel tien keer moeten vragen”, legt hij uit. Omdat tijdens de vertoning president Saakasjvili een andere bioscoop bezocht werd halverwege de film beslag gelegd op de digitale projector. Van Bruggen kon ter nauwernood voorkomen dat de film werd stopgezet. Het Georgische publiek reageerde goed op de film. ,,Bij ons zijn de meeste films moralistisch”, legt een oudere vrouw uit. ,,In deze film blijft de waarheid in het midden liggen, iedereen heeft zijn eigen herinnering aan de oorlog. Er is geen absolute waarheid, en dat is in Georgie bijzonder.”

Of het nu toeristen, studenten of zakenlieden zijn. Russen die voor een kort bezoek naar Europa willen moeten een Schengen-visum bemachtigen. Dat is niet altijd even makkelijk, al zijn er verschillende bureautjes die daar maar al te graag bij helpen.

,,Een verzekering? Hallo? Hoe lang blijf je? Je gaat vast naar Nederland. Wij hebben aantrekkelijke aanbiedingen! Hallo!” De mannen voor het Nederlandse visumcentrum zijn doorgewinterd. De hele dag staan er kleine bestelwagentjes voor de deur waarin geimproviseerde kantoortjes reisverzekeringen afsluiten. Documenten die verderop, binnen de deuren van het centrum, nodig zijn om Nederland land te mogen bezoeken. En dat gaat niet zomaar. Er zijn tal van bureaucratische hindernissen.

Marina (26) komt uit Penza, een stad op ruim 500 kilometer van Moskou. Ze moest een nacht met de trein, twee uur met de bus en een uur met de taxi reizen om bij het visacentrum haar documenten te laten zien. ,,Dat mag niet via de post. Ik moet vanavond ergens bij een kennis logeren, dan weer terug naar huis en kan over een week weer dezelfde reis maken. En dan moet ik nog naar Amsterdam.” In Nederland heeft ze kennissen die ze graag wil bezoeken. Wie Nederland wil bezoeken moet eerst in eigen persoon een visum aanvragen, al woont die persoon enkele duizenden kilometers van Moskou. Pas wie in de afgelopen drie jaar twee keer een Schengen-visum heeft ontvangen hoeft niet meer in eigen persoon te verschijnen.

Er werden in 2008 ruim 45.000 Schengen-visa afgegeven op de Nederlandse ambassade in Moskou. In Sint-Petersburg werden er nog eens 8600 afgegeven. Volgens Rutger Janssen, eerste secretaris van de consulaire afdeling, zal dat aantal over 2009 afnemen. ,,Dat heeft met de crisis te maken, er zit een daling van 20 tot 15 procent in.” Over het algemeen wordt het visum binnen drie tot vier werkdagen verstrekt. Uit cijfers blijkt dat ongeveer twee procent van de aanvragen geweigerd wordt. ,,Dat kan allerlei redenen hebben”, legt Janssen uit. ,,We proberen er zeker van te zijn men ook terugkeert naar Rusland. Dat kan blijken uit werkverklaringen, universiteitsinschrijvingen, bankafschriften of documenten van een reisbureau.”

Jan Beerenhout van het ‘Rusland Centrum’, een stichting in Amsterdam, hoort wekelijks klachten aan over visa. Het gaat niet alleen om de Russen de Europa willen bezoeken, maar ook de manier waarop aan Nederlanders visa’s worden verstrekt door de Russische consulaten. ,,Ik erger me groen en geel aan die regelingen. Het is alsof je een kaartje voor een bioscoop moet kopen en vervolgens geen film te zien krijgt. Het dient nergens toe. Die 98 procent die alles in orde heeft moet iedere keer dat proces doorlopen, alsof je een halve crimineel bent. Het hele systeem stamt nog uit de vorige eeuw”. De Russische gazant naar de Europse Unie, Vladimir Tsjizjov citeerde deze week in een Russische krant de voormalig voorzitter van de Europese Commissie, Romano Prodi, die zei dat het visasysteem in 2008 zou worden afgeschaft. ,,Het is inmiddels 2009, blijkbaar heeft dit iets te doen met de positie van verschillende EU-lidstaten”, zei Tsjizjov. Volgens de Nederlandse ambassade maakt een overeenkomst uit 2007 het voor bepaalde catagorien personen gemakkelijker om visa’s te bemachtingen, maar zijn er op dit moment nog geen concrete stappen om het systeem af te schaffen.

Er bestaat ondertussen een levendige zwendel in Schengen-visa. Honderden reisbureautjes door heel Rusland verkopen reizen waar de visumaanvraag bij ingesloten zitten. Sommige bureau’s fabriceren op verzoek allerlei documenten. Wie snel en zonder vragen op eigen gelegenheid Europa wil bezoeken moet een paar honderd euro betalen en krijgt met een paar dagen een visum. Omdat de grenzen in de Schengen-zone zijn opgeheven is het niet te traceren waar in Europa die Russen precies verblijven. Ook het visacentrum in Moskou is een commercieel bedrijf, men vraagt 26 euro ’service fee’ voor de inname en uitgifte van documenten. ,,Het is een proefproject, we schrijven binnenkort een aanbesteding uit en hopen dat er ook in andere delen van Rusland centra opengaan”, legt Janssen uit. ,,We werken nu al samen met de consulaten van andere landen en proberen het gebied waar men voor Nederland een visum aan kan vragen te vergroten.” Hij benadrukt dat het centrum een service is. ,,Het is langer open, en ze kunnen er alles sneller behandelen. Maar het eindoordeel, dat vellen wij. En wie wil kan nog altijd ‘gewoon’ langs op de ambassade.” Met de busjes die voor de deur staan Janssen ook niet gelukkig. ,,Maar die staan op de openbare weg, daar kunnen we niets aan doen.”

Waar de Nederlandse bloemenexport naar Rusland de afgelopen jaren ontstuimig groeide hakte de crisis er flink in. In vergelijking met vorig jaar zag de markt een daling van maarliefst 28 procent. Toch blijven Nederlandse ondernemers actief op de markt. ‘Zodra er weer geld is komen de Russen weer bloemen kopen’.

,,Je moet de koers van de roebel bekijken, dan weet je meteen hoeveel de Nederlandse export naar Rusland achteruit is gegaan”, legt Tom Bijleveld van het Hoofdbedrijfschap Agrarische Groothandel (HBAG) uit. De afgelopen jaren konden de exportcijfers niet op, jaarlijkse groeicijfers van vijftien tot twintig procent waren niet ongewoon. Dit jaar is de export richting Rusland met 28 procent gekrompen. In diezelfde tijd raakte de roebel bijna een derde van z’n waarde kwijt.

Toch zijn de handelaren op de internationale bloemenbeurs dit jaar in Moskou niet in een mineurstemming. Nederland is goed vertegenwoordigd en neem een flink deel van de beurs voor haar rekening. Nederland heeft een goed imago op bloemengebied, zelfs de Keukenhof is vertegenwoordigd met een standje dat entreekaartjes verkoopt.

Edo Kolmer van rozenveredelaar LEX+ probeert in Rusland nieuwe kwekers en importeurs te zoeken voor zijn nieuwste soorten rozen. ,,Sinds de crisis zit er de klad in snijbloemen, wij richten ons dan ook vooral op de Russische markt. We proberen hier nieuwe soorten te slijten en verkopen licenties aan kwekers.” En hoewel de Russische markt nog klein is en nog niet kan concurreren met de Nederlandse kwaliteit zit er volgens Kolmer veel potentie in. ,,De productie is vele malen goedkoper en er komt geen transport bij kijken.” Op iedere straathoek zijn in Moskou wel bloemen te krijgen, ze gaan voor behoorlijke prijzen over de toonbank. Het maakt deel uit van de Russische cultuur. Wie een goed huwelijk in stand wil houden moet tenminste eens per maand met bloemen thuiskomen.

Jos van der Drift van Kebol in Noordwijkerhout legt uit dat er volgens hem niet zozeer sprake is van crisis, als we van stabilisatie. ,,De afgelopen jaren kon de groei niet op, dit is eerder een marktcorrectie.” Hij schat de daling op 20 procent in. ,,In Rusland heeft men gewoon minder geld beschikbaar.” Jan Lanning van HBAG ziet geen stabilisatie. ,,Er is een deel van de markt weggevallen. Als de crisis optrekt en weer geld beschikbaar is gaan ze gewoon weer bloemen kopen.”

De internationale bloemenexpositie opende afgelopen donderdag voor een groot deel zonder bloemen. Die stonden nog vast bij de douane. Buitenlandse ondernemers worden veelal geplaagd door een wirwar aan regels, voorschriften en importbeperkingen die de Russische autoriteiten opleggen. ,,Er zijn veel steekproeven, overal zit controle op”, legt van der Drift uit. ,,Maar we hebben op dit moment geen problemen met de Russen”. Ook Lanning bevestigd dat er nu, in tegenstelling tot een aantal jaar geleden amper problemen zijn met de vito-sanitaire controles. Een Colombiaanse handelaar noemt de controle simpelweg ‘maffiapraktijken’. ,,Maar daar kan een beetje Colombiaan wel mee omgaan”, lacht hij.

Het zijn niet alleen handelaars die op de beurs rondlopen. Ook gewone Russen komen een kijkje nemen, voor 200 roebel (4,40 euro) worden entreekaartjes verkocht. Vooral vrouwen zijn dol op bloemen en laten zich pontificaal fotograferen bij de standjes waar de Nederlandse, Colombiaanse en Russische zakenlieden handel drijven. ,,Soms verdwijnen de bloemen in de grote plastic tas”, legt Jan Verheij van Flora Holland uit. ,,We hebben een aantal bloemen vast laten lijmen, zo populair zijn ze. Maar de Russen nemen de bloemen alsnog gewoon mee.”