De belangrijkste politieke intrige in Rusland kwam zaterdagmiddag op het partijcongres van de almachtige regeringspartij Verenigd Rusland eindelijk tot ontknoping. Vladimir Poetin keert terug als president en Dimitri Medvedev zal aanblijven, maar dan als premier. Het tandem kan op die manier tot 2024 aan de macht blijven.

De zaal wachtte in spanning af, het grote sportcomplex vol regeringsgezinde partijleden uit heel Rusland was muisstil. Na maanden van intrige gaf president Dimitri Medvedev het verlossende woord. ,,Ik denk dat het goed zou zijn wanneer dit partijcongres de kandidatuur van Vladimir Poetin als president zou steunen”, zei hij met een glimlach. Uit het enorme zaal klonk een daverend applaus. ,,Ik hoor het al, ik hoef niet uit te leggen hoe ervaren Vladimir Poetin is en wat voor autoriteit hij uitstraalt”. Het is het einde van een lange intrige over de toekomst van Rusland. Beide leiders hebben vragen over hun eigen kandidatuur bij de presidentsverkiezingen komend jaar ontweken, en veel invloedrijke politici en zakenlieden wisten niet we ze moesten steunen. Dimitri Medvedev geeft zijn zetel op, maar Poetin liet in zijn opvolgende speech weten dat hij zijn protégé als de belangrijkste kandidaat voor de parlementsverkiezingen in December ziet. De twee leiders wisselen simpelweg van stoel.

Met een bezweet voorhoofd kijkt Oleg Morozov, een van de hoogste partijfunctionarissen van Verenigd Rusland, tevreden in de camera’s van de staatstelevisie. ,,Wij wisten het zelf ook niet precies, maar dit is de beste oplossing voor het land. De twee politieke vrienden Poetin en Medvedev hebben de meeste autoriteit in dit land. Met beide ferm in het zadel hebben we een stabiel machtsfundament om ambitieuze plannen te realiseren. Medvedev zal het land moderniseren en zorgen voor innovatief beleid. Poetin zal de pensioenen betalen en scholen bouwen. Beter kan het niet”.

Daarmee komt een scenario in werkelijkheid dat al jaren geleden in het Kremlin is bedacht. Omdat Poetin in 2008 twee termijnen had doorlopen en de grondwet niet in een derde aaneengesloten termijn voorziet wees hij Medvedev als zijn opvolger aan. Die verlengde de termijnen van vier naar zes jaar, en omdat Poetin met een pauze van vier jaar als president verdergaat telt zijn derde termijn juridisch gezien als een nieuwe start. Wanneer Vladimir Poetin vanaf 2012 twee termijnen aanblijft is hij tot 2024 de machtigste persoon in Rusland. In de zaal mochten 582 delegatieleden stemmen over het besluit, slechts één partijlid stemde tegen. Toch heeft regeringspartij Verenigd Rusland de afgelopen jaren ingeboekt aan populariteit, in 2007 steunde zeker nog 64 procent van de bevolking de partij, nu ligt dat cijfer op z’n 40 procent. De dubbele kandidatuur moet de partij een nieuw elan geven, en de enige serieuze oppositie komt uit de hoek van de communisten. Die bij de parlementsverkiezingen in 2007 slechts 13 procent van de zetels.

‘Kijk vandaag liever niet op Twitter, meneer de President’, is een grap die in het weekend na de aankondiging van beide leiders onder Russen op het sociale netwerk vaak wordt gemaakt. Dimitri Medvedev wil zich profileren als een modern leider en laat zich vaak met allerlei gadgets fotograferen. De Russen maken korte metten met de president die nu een pas op de plaats maakt. ‘Een schoothondje’, of ’slappeling’ noemen veel Russen hem. Anderen beloven voorgoed het land te verlaten nu duidelijk is wie tot 2024 de touwtjes in handen heeft. De 84-jarige mensenrechtenactiviste Ljoedmila Aleksejeva liet tegenover persbureau Reuters weten dat ze er van overtuigd is het slechte jaren worden. ,,Dat betekent nog eens zes, misschien zelfs twaalf jaar van stagnatie. Het land gaat op deze manier niet vooruit en zal langzaam verder wegzinken vanwege de corruptie, het gebrek aan ondernemerschap, de partijdige rechtspraak en de druk op de media”.

Hij schrijft met smileys en laat zich graag fotograferen in rallykleding. De steenrijke Russische zakenman Vladimir Antonov (35) met een flink aandeel in het Nederlandse Spyker heeft alweer zijn zinnen gezet op het Zweedse Saab.

Hij liet het nieuws de wereld ingaan op zijn eigen Twitter-account. ‘Zoveel geruchten om het kleine Saab’, schrijft hij. ‘Jongens, alles komt goed. Niets aan toe te voegen, want alles is goed’. De kleine berichten zitten vol smileys en spelfouten. Een paar uur later voegt hij er toch iets aan toe. ‘Zweden is een erg open samenleving, en om geruchten uit de weg te lopen. Ja, we hebben een officieel verzoek ingediend’. Anderhalf jaar nadat de Amerikaanse aandeelhouders van General Motors (GM) een stokje staken voor de overname van Saab door Spyker met Russisch geld, probeert Antonov het nog een keer. GM wilde destijds niet in zee gaan met de Russische investeerder omdat hij banden met de maffia zou hebben. Antonov liet zijn naam zuiveren door onderzoeksbureau’s en op een persconferentie in de Litouwse hoofdstad Vilnius liet hij vorige week weten zijn plannen met Saab niet op te zullen geven. ‘Ik zou tot zo’n 50 miljoen euro willen investeren, maar het hangt er maar vanaf hoeveel geld ze nodig hebben’, vertelde hij tegenover een lokaal persbureau. Hij wil zijn oorspronkelijke aandeel van 29,9 procent terug.

Vladimir Antonov (1975) begon zijn financiële carrière in 1996 bij een filiaal van de Russische staatsbank Sberbank, en specialiseerde zich in ene paar jaar tijd in het herleven van bedrijven met een winstpotentieel. Hij is de zoon van Alexandr Antonov, een Russische zakenman die twee jaar gelden rakelings een moordaanslag ontsnapte. Hij droeg een groot deel van zijn portfolio over aan zijn zoon, die met de Convers-groep een reeks Russische en Baltische banken bezit. Vladimir Antonov staat dit jaar op de 267e plaats van de 500 rijkste Russen, een jaarlijkse ranglijst van het Russische Finans-magazine. De publicatie schat zijn vermogen op zo’n 300 miljoen euro. Antonov kocht vorige maand nog de sportwagen-afdeling van Spyker op, zodat het bedrijf zich volledig op Saab kan richten. Volgens Antonov past Spyker feilloos in zijn portfolio. ‘We hebben de afgelopen twee jaar bedrijven en merken van wereldklasse gekocht, en we weten zeker dat Spyker hierin zal floreren en winst zal maken’. De Convers groep investeerde onlangs ook in een groot mediabedrijf dat zich richt op sportevenementen, en werd daarmee de promotor van het wereldkampioenschap rallyrijden. Daarnaast ondersteunt het bedrijf het Ferrari-team in Rusland, steunen ze de Litouwse basketballsport, de Spyker-races en de voetbalclub Spartak Moskou.

In de Zweedse pers liet Antonov weten dat zijn liefde voor Saab is ontstaan in 1994 toen hij in Moskou een Saab 9000 kocht. Hij laat zich graag fotograferen in rallykleding, zit regelmatig achter het stuur en doet races met klassieke Saab-auto’s. Veel liefhebbers van het Zweedse automerk vrezen dat het bedrijf onder leiding van de Russische investeerder, de productie naar het goedkopere Rusland zou willen verplaatsen. Importeur Igor Hertz sprak dat tegen, en liet tegenover persbureau Ria-Novosti weten dat er ‘absoluut geen plannen’ in die richting zijn. Na de mislukte deal met General Motors eind 2009 schreef Antonov op hoge poten een opiniestuk in de New York Times. ‘Misschien zou het eerlijker zijn om Russische business te vertrouwen, misschien kunnen nationale vooroordelen voorgoed over boord. Anders zullen Europese landen en merken de slachtoffers worden van hun eigen bekrompenheid en zal het Russisch kapitaal andere, progressievere markten vinden’.

Vanaf het stadhuis aan de Moskouse Tverskajastraat zie je ze al staan. Een enorme rij mannen in donkere kleding. Er kringelt rook naar boven. Ze duwen, trekken, schreeuwen, zwaaien met papieren en wachten uiteindelijk allemaal voor een deur. Ieder kwartier gaat die deur open en mogen er een paar mensen naar binnen. De rest staat buiten, en blijft de rest van de dag buiten. Hun vrouwen, kinderen, broers of vrienden rijden af en aan in oude Lada’s, ze steken fel af tegen de geblindeerde Audi’s met raadsleden die richting het stadhuis jakkeren.

De Azerbeidzjanen komen voor nieuwe paspoorten, moeten hun kinderen bijschrijven of komen voor notariele zaken. En sinds 15 oktober staan er ook buitenlanders in de rij. Zonder opgaaf van reden annuleerde de Azerbeidzjaanse overheid het visumbeleid waarbij je op de luchthaven een stempel kreeg en je zo het land binnen mocht. Een paar Franse toeristen, een Amerikaanse zanger en drie Britse studenten, allemaal keren ze na een half uur in de rij terug naar huis. Dan maar niet naar Baku.

Om de menigte in toom te houden heeft de ambassade een beveiligingsbedrijf in de arm genomen. Twee grote kerels met stoere hesjes, zaklamp en handboeien staan stoicijns naast de deur. Ze hebben de pesthekel aan de troep mannen die elke dag in de rij staan en allemaal eerder naar binnen willen dan de rest. De smeekbedes van de menigte doet het niets. Ze spreken toch geen Azeri. ‘Ik versta dat verdomde kutchinees van je niet, je staat daar en daar blijf je staan’, bijt een van de twee een jonge opgewonden man toe.

Op de derde dag, negen uur wachten later, kom ik eindelijk de deur binnen. Binnen is nog een rij, maar nu staan er stoeltjes en kijkt een groot portret van oud-president Hajdar Alijev de bezoekers streng aan. Een loopjongen met pretoogjes komt naast me zitten. Hij rent voor het ambassadepersoneel heen en weer naar een koffiezaakje en verdient wat bij door paspoorten en papieren naar binnen te smokkelen. ‘Je komt toch niet voor de verkiezingen?’, vraagt hij. ‘Die zijn allemaal al lang geleden verkocht. Wij hebben geen verkiezingen, we doen alleen alsof. Dat weet iedereen hier. Jullie hebben in Nederland toch ook een koningin. Wij hebben een Koning, alleen hij noemt zich president. Vergeet die verkiezingen en kom gewoon bij ons vakantie vieren’.

Met een paar flutredenen wimpelt de functionaris achter een raampje me af. Ik moet orginele documenten laten zien, toestemming hebben van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en rekening houden met een wachttijd van vijf dagen. En morgen terugkomen, als het lukt. Na een aantal telefoontjes en wat adviezen van collega’s neem ik het vliegtuig naar Tbilisi. In Georgie is de rij kleiner en werkt de ambassade beter mee. Maar ook hier wimpelen ze me af. ‘Kom volgende week maar terug, dan lukt het vast wel’, zegt een man van achter een soortgelijk raampje. Het wemelt van de geruchten. De regering is bang voor oppositieactivisten uit het buitenland, willen journalisten buiten de deur houden of zouden zelfs alle visa’s afschaffen tot na de verkiezingen. Zelfs de ingenieur van BP kan pas over een week terugkomen. ‘Het is niet te geloven’, zegt hij. ‘Ik heb een pijpleiding aangelegd die bijna een miljoen vaten olie per dag oppompt. En dan krijg je dit’.

UPDATE: In drie dagen is het project geslaagd. Met op de kop af 100 lezers hebben we ruim 1000 euro binnen weten te slepen. Het bewijs dat journalistiek leeft, dat crowdsourcing zelfs in een relatief kleine nichemarkt werkt en dat lezers graag bepalen en zelfs betalen voor onafhankelijke kwaliteitsjournalistiek. Hoera!

Baku op Flickr via ‘Teuchtelad’ – http://www.flickr.com/photos/teuchterlad/

Ik vlieg donderdag naar Baku en sta morgenochtend vroeg op de stoep bij de ambassade om een visum voor elkaar te boksen. Honderden retweets, allerlei steunbetuigingen en net iets te veel media-aandacht. Ik blijf de komende weken hier, op twitter en via e-mail verslag doen. Innovatieve, crowd-sourced journalistiek, het kan. En hoe! Bedankt!

(more…)

Voor De Nieuwe Reporter schreef ik ooit dat ‘twitter voor journalisten op termijn nog wel eens onmisbaar kan worden‘. Daarom tijd voor een experiment. Krijg ik als freelance journalist een reportage verkocht met behulp van twitter? Dit is het plan: Ik vlieg morgenavond naar Teheran en blijf er ongeveer twee weken. Vooral om van dichtbij mee te maken hoe men in Iran de Amerikaanse verkiezingen volgt. Het is een fascinerende paradox die je van het Midden-Oosten tot aan Rusland tegenkomt. Niemand wil iets met de Verenigde Staten te maken hebben, iedereen volgt het op de voet.Daar wil ik verslag van doen. Hoe denkt men in de koffiehuizen van Teheran over McCain? Hebben ze bij de krantenredacties de koppen ‘Zege voor Obama’ al klaarliggen? Ik schrijf een reportage op maat, in het Nederlands, Engels of Frans. Liever een reisverslag, column, achtergrondreportage of receptenboek? U vraagt, wij draaien. Wie ben ik? Bekijk hier een beknopt portfolio. Deal? Bel me +32 (0)486 173 498, of stuur een e-mail (olaf.koens@gmail.com) of stuur een bericht via Twitter. Ik hoor van u!

UPDATE: Yes we can! Zoals gelezen in Sp!ts van maandag 3 November 2008. Binnen 16 minuten reageerde Sp!ts hoofdredacteur Bart Brouwers (@brewbart) en was de deal gesloten. Gepitched, 16 minuten later verkocht en vijf dagen later in de krant. Experiment geslaagd. Journalistiek 2.0.

My account on Twitter ““ formerly the latest in all things web 2.0 ““ has been revived again. Many people are asking me now why the hell I”™m back. Well, we”™re doing a small experiment here. I”™ll give it a try for a month or so, just to see what will happen ““ especially to see if it has any effect on journalism.

So feel free to join me, www.twitter.com/obk