De afgelopen weken doken er in Rusland compromiterende video’s op van oppositiepolitici, activisten en bekende journalisten. De slachtoffers weten het zeker. Het Kremlin zet mooie meisjes, verborgen camera’s, cocaïne en vooral YouTube in ze in de val te lokken.

De Katja in kwestie

‘Woord en daad’ is de titel van een korrelige video-opname die vorige maand een kleine internetsensatie teweeg bracht. Het waren opnames met een verborgen camera uit verschillende politieauto’s waarin de bekende oppositieleider Ilja Jasjin, de politiek analist Dimitri Oresjkin en de hoofdredacteur van de Russische editie van Newsweek Michail Fisjman verkeersagenten vroegen ‘of er nog alternatieven zijn’ en flinke sommen smeergeld betaalden. De drie slachtoffers ontkende alle betrokkenheid en zelfs de Moskouse verkeerspolitie liet later weten dat de video waarschijnlijk in scène was gezet. Maar een paar weken later kreeg het verhaal James Bond-achtige proporties toen er een video opdook waarin Fisjman in bijzijn van een jonge naakte vrouw cocaïne snoof. Jasjin schrijft op zijn blog ‘Ik herkende het appartement direct. Ik ben daar ook geweest. in soortgelijke omstandigheden’. De afgelopen weken duiken er op videosites allerlei filmpjes op waarin bekende oppositiepolitici, activisten en bekende journalisten door mooie vrouwen in de val worden gelokt.

Tijdens de hoogtijdagen van de Koude Oorlog kregen Westerse diplomaten in de Sovjet-Unie duidelijk te verstaan op hun hoede te zijn voor verleidelijke vrouwen. De Sovjets aarzelden niet te chanteren met zogenaamde ‘honey-traps’, prostituees op de loonlijst van de geheime dienst. Zo’n twintig jaar na de val van de Sovjet-Unie blijkt die methode nog altijd springlevend. Jasjin schrijft dat hij ‘Katja’ in 2008 leerde kennen. ‘We gingen af en toe uit. Op een avond belde ze met een verrassing’, legt hij uit. Samen met een vriendin trok Katja allerlei seksspeeltjes uit de kast. Toen er ook cocaïne in het spel kwam kreeg Jasjin een vermoeden dat hij in de val gelokt werd en is hij naar eigen zeggen vertrokken.

Donderdagnacht dook er ook van de radiopresentator Viktor Sjenderovitsj een video met dezelfde ‘Katja’ op. Ook de activist Alexander Potkin en de schrijver/provocateur Eduard Limonov komen naakt in de opname [niet voor hele jonge lezers] voor. Volgens Sjenderovitsj is het een kwestie van pure wraak. ‘Ik heb meer dan 10 jaar me kritisch uit kunnen laten over Poetin en zijn administratie. Ze hebben me van allerlei onzin kunnen beschuldigen, maar nu hebben ze eindelijk iets gevonden dat klopt. Ik ben met Katja naar bed geweest’. De video’s zijn in sommige gevallen ruim anderhalf jaar oud. Oppositieactivisten maken zich zorgen. ‘Wees voorzichtig’, schrijft Jasjin op zijn blog. ‘De klootzakken die de macht hebben deinzen niet terug voor de meest smerige methodes. Iedereen loopt gevaar’, waarschuwt hij.

Kijk, dat is aardig. Bij Het Gesprek organiseerde men een echte Rusland-avond, inclusief een halfuurtje avondje Skypen met Michel Krielaars (NRC), Kysia Hekster (NOS) en Olaf Koens (GPD). Natuurlijk kon u thuis dat babbelkanaal niet zo snel op uw afstandbediening terugvinden, daarom: Uitzending gemist!

Behalve de vloot, verse vis en geimporteerde auto’s komen uit het Russische Verre Oosten ook een van ’s lands favoriete rockbands, Mumiy Troll. Deze hit in 1998 willen wij u niet onthouden, volgens Wikipedia tevens het eerste nummer dat MTV Russia ooit draaide. Уходим, уходим, уходим!

Ter lering en vermaak. Vergelijk met de echte Joelia Timosjenko in deze video, vanaf 4:22

En we waren deze week alweer bij ‘Compleet van de Wereld‘, het wekelijkse rondje Skype vanuit Amsterdam langs drie verschillende continenten. Ik geef prijs waarom een Zuid-Russische politie-agent een held is geworden, wat het kost een glaasje cognac op straat te drinken en hoe men in Rusland zelf denkt over corruptie.

Majoor Aleksej Dimoski blijft recht in de camera kijken. Ruim zes minuten lang vertelt hij in politieuniform een emotioneel verhaal. ,,Ik hou van mijn werk, maar ik kan er niet meer tegen. Ik wil niet langer misdaad oplossen die niet bestaat, ik wil niet langer onschulidge mensen de bak inslingeren. Ik werk alle zaterdagen en alle feestdagen zonder betaald te krijgen. Ik krijg geen behandeling in het ziekenhuis. Van links tot rechts heeft iedereen het over de aanpak van corruptie. Maar hoe kunnen wij daar iets aan doen als onze bazen ons daar toe dwingen? Vladimir Poetin, ik richt me ook tot u. We moeten ons schamen voor corruptie. Ik ben niet bang mijn naam te noemen. Ik ben Aleksej Aleksandrovitsj Dimovski en ik zal mijn baan verliezen. Laten we allemaal opstaan en zeggen dat we hier niet langer aan meewerken.”

Dimovski (32) is in dienst bij het anti-drugsafdeling van de Zuid-Russische havenstad Novorossisk. Donderdagnacht plaatste hij de video’s op zijn persoonlijke website, dymovskiy.ru. Hij refereert meerdere malen aan het eervolle karakter van zijn werk en legt uit dat hij al ruim 10 jaar in dienst is. De video’s werden afgelopen weekend een internetsensatie en zijn op verschillende sites onderhand al meer dan een half miljoen keer bekeken. Volgens het Russische persbureau Interfax werd Dimovski afgelopen zondag wegens smaad ontslagen. De minister van Binnenlandse Zaken, Rashid Noergalijev kondigde een onderzoek aan. In een telefoongesprek met een radiostation liet Dimovski zondag weten dat hij voor zijn leven vreest en zijn familie ter bescherming naar Moskou heeft laten vertrekken.

,,Ik werk dertig dagen per maand en krijg een salaris van 14.000 roebel [325 euro]. Ik werk al tien jaar voor het vaderland. Niet lang geleden kreeg ik pijn in mijn linkerarm, die kon ik niet meer bewegen. Ik ging naar het ziekenhuis en kreeg daar te horen dat ik niet behandeld kon worden”, vertelt Dimovski in zijn videobericht. Het ziekenhuis had instructies gekregen dat agenten die ‘niet genoeg misdaden oplossen’ geen behandeling krijgen en niet op verlof mogen. Ook vertelt Dimovski dat hij vanwege zijn werktijden al twee keer is gescheiden. De Russische politiediensten zijn al langer in opspraak. In april van dit jaar bracht de Moskouse agent Denis Jevsjoekov drie mensen om het leven een supermarkt. Volgens het onderzoek had de agent eerder op de dag een gesprek met zijn vrouw en schoonvader in een cafe nadat zijn vrouw klaagde dat hij te weinig thuis was. Jevsjoekov ging naar huis, trok zijn uniform aan en schoot met zijn dienspistool twee cassieres en een taxichauffeur dood. Zes anderen raakten zwaargewond.

Corruptie is een groot probleem binnen de Russische politiediensten. Agenten klagen dat er quota bestaan voor het uitschrijven van boetes en bekeuringen. Afhankelijk van het vergrijp worden bekeuringen vaak ontweken door het betalen van steekpenningen. Lagergeplaatste agenten moeten die geldsommen afstaan aan hogergeplaatste officeren, een systeem dat volgens verschillende Moskouse politieagenten ‘tot in de hoogste regionen van de macht’ zo werkt. Zowel premier Poetin als president Medvedev hebben de afgelopen jaren allerlei maatregelen aangekondigd om corruptie tegen te gaan. Volgens openbaar aanklager Joeri Tsjaika zijn er in 2009 zeker 764 agenten veroordeeld. In zijn oproep laat Dimovski aan premier Poetin weten dat hij graag een onderzoeksteam wil leiden dat corruptie met wortel en tak uit zal roeien. ,,Ik ben niet bang, ik moet hier iets aan doen. Laten we uw woorden over de strijd tegen corruptie serieus nemen en hier iets aan doen.”

Tienduizenden Georgiers verzamelde zich afgelopen dinsdagnacht bij de de trappen van het parlementsgebouw in Tbilisi. Ze zwaaiden met Georgische en Amerikaanse vlaggen, riepen anti-Russische leuzen en staken de Georigsche president Michail Saakasjvili een warm hart toe. De mensenmassa bestond echter uit figaranten, en de Georigsche president werd gespeeld door Andy Garcia, de Cubaans-Amerikaanse acteur onder andere bekend van ‘The Godfather III’. Afgelopen week nam Hollywood de regie in de straten van Tbilisi over.

De film, die voorlopig alleen ‘Georgia’ als werktitel heeft, vertelt het verhaal van een Amerikaanse journalist die in Irak een tip krijgt over de spanningen in de Kaukasus. Een Georgische soldaat wil hem helpen ‘de waarheid’ naar boven te brengen. Dat lijkt vooral de Georgische lezing van het verhaal te zijn. De Amerikaanse filmcrew heeft helicopters, tanks en legermateriaal van het Georgische leger ter beschikking gekregen en mocht zelfs filmen in de residentie van Saakasjvili. Volgens regisseur Renny Harlin gaat het geen propagandafilm worden. Tegenover persbureau AP liet hij weten dat de film om ‘universele thema’s’ ging. ,,Ik kom zelf uit een klein land, ik ben geboren in Finland, en ik weet wat voor processen kleine landjes doormaken. Dit soort oorlogen worden over de hele wereld uitgevochten, van Afrika tot Azie tot Zuid-Amerika. Georgie is maar een voorbeeld. Ik denk dat het een geweldige kans is om een verhaal te vertellen dat een hoop mensen over de wereld zal raken.”

In de Russische media is een hoop ophef ontstaan over de film. Vooral omdat een Georigsch parlementslid die banden heeft met Saakasjvili, Papoena Davitaja, een van de co-producers is. Davitaja heeft geen verdere ervaring in de film-industrie. Bovendien denken sommige analisten dat de Georgische overheid een groot deel van het budget voor de film voor haar rekening neemt. Zowel Rusland als Georgie proberen de internationale gemeenschap er nog altijd van de overtuigen dat de ander de oorlog begonnen is. Na maanden van onderzoek bracht een onafhankelijk rapport van de Europe Unie vorige maand aan het licht dat Georgie aan de wieg stond van het conflict met Rusland. Het Georgische leger begon met aanvallen op Zuid-Ossetie, maar werd volgens het rapport lang geprovoceerd door Rusland, dat onproportioneel hard terugsloeg.

Maar ook de Russische filmindustrie heeft haar eigen lezing van het conflict. In Maart werd zonder onderbrekingen de actiefilm  ‘Olympus Inferno’ uitgezonden op de Russische staatstelevisie. Regisseur Igor Volosjin vertelt het verhaal van een Amerikaanse bioloog Mike (Henry David), die in zijn schooltijd uit Rusland gemigreerd is en met jeugdvriendin Zjenja (Polina Filonenko) in Zuid-Ossentie op zoek gaan naar bijzondere vlinders. De twee komen midden in de Georgische aanval terecht en filmen per ongeluk bewijsmateriaal. De film voldoet aan alle Russische vooroordelen. Niet alleen moeten de Georgische serganten gehoorzamen aan een Amerikaanse soldaat, de Georgische bevelhebbers rijden op het front ook nog eens in gloednieuwe auto’s met Duitse kentekens. In de bijna 90-minuten durende actiefilm schieten de Georgiers onder hoongelach Zuid-Ossetische burgers in het wildeweg neer. Het tweetal komt bovendien in contact met Westerse televisiejournalisten die het bewijsmateriaal dat de Russen de oorlog niet zijn begonnen niet willen hebben. Uiteindelijk komt het Russische leger het tweetal te hulp. De film werd lauw ontvangen door de Russische filmpers, maar is nog altijd aardig populair onder de bevolking.

Voor de Hollywoodfilm werd er behalve in hoofdstad Tbilisi ook in het zuiden van Georgie en in de gehavende stad Gori gedraaid. Volgens verschillende Georgische media moesten voor de special effects en explosies ironisch genoeg Russische filmtechnici worden ingehuurd. Verwacht wordt dat de film volgend jaar in de bioscopen zal draaien. Het is nog niet bekend of de film ook in Rusland te zien zal zijn.

Krijg nou! Telefoon van mijn vriend V. vanuit de Wit-Russische ambassade. Of ik NTV aan heb staan. Nee. Of ik dat snel wil doen. Jawel. Et voila. Terwijl ik met van Lieshout de trap afdaal (0:40) zoemt de camera in op het bordje ‘De tentoonstelling is niet aan te raden voor personen onder de achtien en personenen met psychologische problemen’. En wie hebben we daar?

Uw correspondent live in Moskou in de uitzending via de Wolf Blitzer-wall in de studio’s van Het Gesprek. En het gaat over mijn rijlessen, de Joodse lobby, de rammadan en een of andere film met Brat Pitt die ik dus nog altijd niet heb gezien. Geniet!

Mijn eigen komst in Lviv was vijf jaar geleden iets minder filmisch. Toch hoop ik stiekem Gogol Bordello ook mij een keer komt afhalen.