‘Het interesseert ze daar in Moskou gewoon niet’

Afgelopen weekend gingen in talloze Russische steden mensen de straat op om te protesteren. Jong of oud, rijk en arm, veel mensen zijn de alleenheerschappij en het economisch wanbeleid van premier Vladimir Poetin zat. Vooral in de regio’s bestaat er grote onvrede.

Ljoedmilla Erisova

,,Ik ben het zat, meer dan zat. Zelfs op mijn leeftijd. Ik mag het niet zeggen, maar ik denk dat we eigenlijk de wapens moeten oppakken en die hele bende het Kremlin uit moeten jagen!”, zegt de 81-jarige Ljoedmila Erisova stellig. Een groepje punkers, die even bij de demonstratie in Vladivostok kwamen kijken, moet lachen om de verhitte grootmoeder. ,,Jullie denken dat ik dat niet meer kan? Ik heb de Nazi’s in 1944 eigenhandig uit Wit-Rusland geschoten, Maarschalk Zjoekov heeft me er zelf de Lenin-orde voor opgespeld. We hebben het land verdedigd en we krijgen er niets voor terug.” Zelfs de punkers vallen stil. ,,Ze moeten zich schamen, die Medvedev en vooral die Poetin, ik moet rechtzaken voeren om nog een beetje pensioen te krijgen. De mensen hebben er genoeg van!”

Afgelopen weekend gingen in meer dan 50 steden in alle elf tijdzones van Rusland boze burgers de straat op. Allerlei organisaties, van de communistische partij tot de federatie van autobezitters, hadden 20 maart tot nationale protestdag uitgeroepen. Uiteindelijk kwamen er volgens de Russische pers in totaal niet meer dan 20.000 mensen opdagen. Een relatief laag cijfer, vooral omdat de meeste stadsbesturen de demonstraties hadden verboden. Bovendien werd de gebruikelijke trucendoos opengetrokken, in Vladivostok riepen verschillende radiostations om dat de demonstratie was afgelast en in andere steden doken plots jaarmarkten en kinderfeestjes op. Toch was het deze keer anders, weet ook zakenman Aleksej, die zijn achternaam uit voorzorg niet noemt. ,,Normaal gesproken zie je alleen marginale figuren protesteren, nu sta ik er plots zelf ook tussen. Ik ben onlangs vader geworden, dan ga je toch nadenken. Ik wil niet dat mijn zoon in zo’n corrupt land opgroeit”, zegt hij. Volgens een recente peiling van een onderzoeksinstituut zou zo’n 30 procent van de bevolking in Rusland bereid zijn de straat op te gaan. De alledaagse kosten voor levensonderhoud zijn flink omhoog gegaan de afgelopen jaren terwijl de werkeloosheid en de corruptie juist toeneemt. Volgens Vitali Nikolaev (22) is er nergens werk te vinden. ,,Toen ik nog aan de zeevaartschool studeerde kon ik af en toe mee op de vaart naar Japan, nu heb ik een diploma en is er geen werk. De regering luistert niet naar onze problemen, het interesseert ze daar in Moskou gewoon niet”, legt hij uit.

In de Siberische stad Irkoetsk gingen zo’n 2000 mensen de straat, vooral om te protesteren tegen een grote fabriek die chemisch afval dumpt in het Bajkalmeer, een van ‘s werelds grootste zoetwaterreserves. In Kaliningrad, de Russische enclave ingesloten tussen Polen en Litouwen, kwamen zo’n 5000 mensen protesteren, terwijl bij protesten in januari ruim 12.000 mensen kwamen opdagen. Volgens berichten in de lokale media had de grootste werkgever in het gebied, autofabriek AvtoTor, laten weten dat iedereen die zou gaan protesteren op staande voet werd ontslagen. Volgens de meeste analisten moet vooral premier Poetin zich bewijzen in de regio’s die het economisch gezien het zwaarst te voorduren hebben. ,,We hebben altijd een streepje voor gehad”, legt Artjom Samsonov uit, een oppositie-activist in Vladivostok. ,,Ten tijde van de Tsaar kreeg je hier gratis land, in de Sovjet-Unie waren de salarissen hier stukken hoger. Nu ligt al het geld in Moskou. Zelfs de enige lucratieve vorm van handel, die met China, Japan en Korea, is nu door de federale overheid aan banden gelegd. Iedereen gaat hier weg, jongeren verhuizen naar Moskou of liever nog naar het buitenland. Dat neem ik de overheid kwalijk.”

De prestigebrug naar een verlaten eiland

Ondanks protesten van inwoners bouwt de Russische overheid in Vladivostok een megalomane brug naar een nabijgelegen eiland. Bewoners klagen dat de overheid miljoenen uitgeeft aan prestigeprojecten terwijl de echte problemen niet worden aangepakt. De brug moet voor een internationale top in 2012 klaar zijn.

And the big one connecting

De meeste bezoekers kijken even omhoog voordat ze cafe ‘Perla Negra‘ aan de Svetlanskaja-straat binnenstappen. Tientallen meters boven de ingang werken mannen aan touwen, ze gieten beton, klinken nagels en balanceren op grote hoogte met zware instrumenten. Onder de werkmannen hangt een trapezenet, voor het geval dat. ,,We gaan er maar vanuit dat die brug er uiteindelijk komt”, verzucht Anna Pondatsova, de eigenaresse van het kleine cafe vlak onder de brug. In 2012 moet het project af zijn, dan vindt in Vladivostok de APEC-conferentie plaats, een jaarlijks terugkerende vergadering van het economisch samenwerkingsverband van landen rondom de Stille Oceaan. Rusland wil graag laten zien dat het behalve een Europese macht ook een opkomende Aziatische macht is en pompt miljarden aan overheidsgeld in projecten aan de Pacifische kust. Behalve de brug opende premier Poetin in de buurt van Vladivostok onlangs een nieuwe haventerminal en bouwt men aan een gaspijplijn naar China. ,,Ik heb de plannen niet in kunnen zien”, verzucht Pondatsova. ,,Maar als er onder de brug naast het cafe een parkeerplaats komt is dat voor ons zo slecht nog niet. Ik hoop alleen maar dat ze de rommel ook allemaal weer opruimen.”

Volgens de overheid is de brug niet alleen goed voor de werkgelegenheid, de verbetering van de infrastructuur zal ook andere investeerders aantrekken en zal bijdragen het overweldige verkeersinfarct in de stad te zalven. Omdat de regio rondom Vladivostok in het verleden goedkoop auto’s uit Japan en Korea importeerde is het aantal auto’s per inwoner in Rusland hier op z’n allerhoogst. Tijdens werktijden staan de auto’s, bussen en trammetjes nagenoeg muurvast in het verkeer. De brug verbindt het centrum van de stad met een buitenwijk en met ‘Russeneiland’, een eiland met een marinebasis waar volgens de telling minder dan 1000 mensen wonen. De pensioengerechtigde Alla Siderova woont er al bijna vijftien jaar. ,,We zijn hier juist naartoe gegaan omdat het zo lekker rustig was”, legt ze uit. ,,Mijn man zat vroeger bij de vloot en ik heb altijd van het water gehouden.” Net als veel andere inwoners hoopt Siderova dat ze haar grond voor een goed bedrag kan verkopen. Volgens de plannen moet op Russeneiland een congrescentrum, een grote universiteitscampus en een aantal luxehotels verschijnen. Maar daarvan ontbreekt voorlopig nog ieder spoor.

Voorlopig is Russeneiland alleen bereikbaar per pontje. Afhankelijk van de hoeveelheid ijs zijn de bootjes ongeveer een half uur onderweg. De Russische, Oekraà¯nse en Wit-Russische arbeiders die dagelijks van de dienst gebruikmaken zijn laconike. ,,Die brug komt er wel”, zegt een betonvlechter. ,,Maar voor de rest zijn we hier vooral bezig buitenhuizen de bouwen voor de mensen die het hier voor het zegen hebben, lacht hij. Bodemingenieur Andrej legt uit dat er een hoop mensen zijn die al maanden niet betaald hebben gekregen. ,,Het hangt er vanaf voor welk bedrijf je werkt, maar bijna iedereen krijgt hier zwart uitbetaalt”, legt hij uit. ,,Wij verdienen hier nu goed. Maar als je de stad vooruit wilt hebben kun je beter andere zaken aanpakken. De corruptie, bijvoorbeeld. Of woningen bouwen voor jonge stelletjes. Maar zo’n brug, dat lost natuurlijk structureel natuurlijk niets op.”