In Jakoetie is -47 graden onder nul frisjes

Ook in het oosten van Siberië is de winter begonnen. Temperaturen van ver onder de -50 graden onder nul zijn niet ongewoon, en het komende half jaar verdwijnt de regio onder een dik pak ijskoude sneeuw. Toch gaat het leven er gewoon door.

Street in Yakutsk

Het straatbeeld in Jakoetsk, december 2010. Foto: Bolot Botsjkarev (+twitter)

Wie in deze tijd van het jaar uitademt in de afgelegen Russische deelrepubiek Jakoetië hoort een knisperend geluid. Met temperaturen tussen de -40 en -50 graden Celsius is het geluid van de krakende ijskristallen duidelijk hoorbaar, een fenomeen dat de lokale bewoners ‘sterrenruis’ noemen. In Rusland gaan de bontjassen in oktober al uit de mottenballen en weet iedereen van kinds af aan dat je in de winter een sleutelbos niet zonder handschoenen moet vastpakken, laat staan dat je een bril met metalen montuur op zet. Waar het leven in West-Europa bij lage temperaturen en zware sneeuwval nagenoeg tot stilstand komt zijn de Russen goed op de kou ingespeeld. In alle delen van het land rijden de treinen op tijd. Met bijna een miljoen werknemers en een militaire planning zijn bij de Russische spoorwegen vertragingen uit den boze.

Vanuit Jakoetsk, de hoofdstad van de autonome deelrepubliek Jakoetië, schrijft Bolot Botsjkarev bijna dagelijks op zijn blog eyakutia.com. Met berichten, foto’s en video’s wil hij bij een groter publiek de aandacht vestigen op zijn afgelegen regio. Jakoetië ligt in het oosten van Siberië en is bijna 75 keer groter dan Nederland. Een paar dagen geleden was ‘s ochtends al -47 graden onder nul. ‘Zie je hoe koud het is?’, schrijft Botsjkarev. ‘Door de mist zie je zelfs het gebouw verderop niet meer’. Zijn foto’s en verhalen vertellen hoe auto’s vastgevroren staan, de hele stad onder een dikke mantel van sneeuw ligt en hoe het leven in de regio onder druk ligt, maar toch gewoon doorgaat. In november mochten zijn twee kinderen bij -15 nog buiten spelen, nu mag dat niet meer. ‘Geen buitenactiviteiten, niet meer spelen met de sneeuw tot maart volgend jaar. Dat is treurig, maar je maakt je als ouders altijd zorgen’. Ook Botsjkarev maakt deel uit van de etnische Jakoeten, een Turks volk dat in de noordelijke regio’s in de meerderheid is.

Delen van Jakoetië werden in de jaren ’30 als strafkamp ingericht. Miljoenen politieke tegenstanders van het Sovjet-regime werden naar de noordelijke strafkampen verbannen. Velen werden in de kou voor dood achtergelaten, anderen stierven door uitputting bij de aanleg van de verbindingsweg tussen Jakoetsk en Magadan. In de jaren ’60 probeerde het Sovjet-leiderschap de bevolking aan te moedigen het barre noorden carriere te maken. In de afgelegen regio’s waren de salarissen tot wel drie keer hoger dan in de rest van de Sovjet-Unie. Nog altijd springt de overheid bij. Gezinnen die in regio in de diamant-industrie aan de slag willen gaan kunnen rekenen op gratis huisvesting en een behoorlijk salaris. In Jakoetië strijden twee dorpjes om de titel van de koudste nederzetting op het noordelijk halfrond. In Ojmjakon claimen de inwoners dat het kwik er ooit tot -67,7 daalde, maar volgens metingen uit de Tsarentijd is het in het Verchojansk, 700 kilometer verderop ooit -67,8 graden geweest, een tiende graad kouder dan Ojmjakon. De koudste plek op aarde ligt technisch gezien ook in Rusland. Op het onderzoekscentrum Vostok op Antarctica registreerden Sovjetwetenschappers in 1983 een record van -89,2 graden onder nul.